Adhyaya 27

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादेर्ऽजुनोपाख्याने षड्विंशतितमो ऽध्यायः // २६// वसिष्ठ उवाच तस्मिन्पुरे सन्तुलितामरेद्रपुरीप्रभावे मुनिवर्यधेनुः / विनिर्ममे तेषु गृहेषु पश्चात्तद्योग्यनारीनरवृन्दजातम्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణం, వాయుప్రోక్త మధ్యభాగం, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదంలోని అర్జునోపాఖ్యానంలో ఇరవై ఆరవ అధ్యాయం. వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇంద్రపురి వైభవానికి సమానమైన ఆ నగరంలో మునిశ్రేష్ఠుని ధేనువు తరువాత ఆ గృహాలలో వారికి తగిన స్త్రీ-పురుష సమూహాన్ని సృష్టించింది।

Verse 2

विचित्रवेषाभरणप्रसूनगन्धांशुकालङ्कृतविग्रहाभिः / सहावभावाभिरुदारचेष्टाश्रीकान्तिसौन्दर्यगुणान्विताभिः

వారు విచిత్ర వేషభూషణాలు, పుష్పసువాసన, సుందర వస్త్రాలతో అలంకరించిన దేహాలతో ఉండి; సహజ సౌమ్యతతో, ఉదార చేష్టలతో, శ్రీ, కాంతి, సౌందర్య, గుణాలతో సమన్వితులై ఉన్నారు।

Verse 3

मन्दस्फुरद्दन्तमरीचिजाल विद्योतिताननसरोजजितेन्दुभाभिः / प्रत्यग्रयौवनभरासवल्गुगीर्भिः स प्रेममन्थरकटाक्षनिरीक्षणाभिः

వారి మృదుహాసంలో మెరుస్తున్న దంతకిరణజాలం ముఖకమలాన్ని ప్రకాశింపజేసి చంద్రకాంతినీ జయించేది; నూతన యౌవనభారంతో మధుర వాక్యాలు పలికే వారు, ప్రేమంతో మెల్లగా కటాక్షించి దర్శించే వారు.

Verse 4

प्रीतिप्रसन्नहृदयाभिरतिप्रभाभिः शृङ्गारकल्पतरुपुष्पविभूषिताभिः / देवाङ्गनातुलितसौभगसौकुमार्यरूपाभिलाषमधुराकृतिरञ्जिताभिः

ప్రీతితో ప్రసన్న హృదయములు కలిగి, అపార కాంతితో వెలిగుతూ, శృంగార కల్పతరువు పుష్పాలతో అలంకృతమై; దేవాంగనలతో సమానమైన సౌభాగ్య-సౌకుమార్య రూపముల మధురాకృతితో రంజింపజేసినవారు వారు.

Verse 5

उत्तप्तहेमकलशोपमचारुपीनवक्षोरुहद्वयभरानतमध्यमाभिः / श्रोणीभराक्रमणखेदपरिश्रितास्मृगारक्तपावकरसारुणिताङ्घ्रिभूभिः

తప్త స్వర్ణ కలశంలా సుందరంగా పుష్టమైన స్థనయుగళ భారంతో నడుము వంగినవారు; శ్రోణి భారంతో అడుగుల వేయడంలో కలిగిన శ్రమచేత పాదతలాలు అగ్ని-రక్త రసంలా అరుణమై ఉన్నవారు.

Verse 6

केयूरहारमणिकङ्कणहेम कण्ठसूत्रामलश्रवणमण्डलमण्डिताभिः / स्रग्दामचुम्बितसकुन्तलकेशपाशकाञ्चीकलापपरिशिञ्जितनूपुराभिः

కేయూరాలు, హారాలు, మణికంకణాలు, స్వర్ణ కంఠసూత్రాలు, నిర్మల కర్ణమండలాలతో వారు అలంకృతులు; పుష్పమాలలు తాకిన కేశపాశం, కాంచీ కలాపం మ్రోగుడు, నూపురాల మధుర ఝంకారంతో శోభించారు.

Verse 7

आमृष्टरोषपरिसांत्वननर्महासकेलीप्रियालपनभर्त्सनरोषणेषु / भावेषु पार्थिवनिजप्रियधैर्यबन्धसर्वापहारचतुरेषु कृतान्तराभिः

కోపాన్ని తాకి శాంతింపజేయడం, మృదువైన హాస్య-పరిహాసం, క్రీడ, ప్రియ సంభాషణ, గద్దింపు, రోషం—ఇలాంటి భావాలలో; అలాగే రాజుని ప్రియుని ధైర్యబంధాన్ని విరిచీ సమస్తాన్ని అపహరించడంలో వారు అత్యంత నిపుణులు.

Verse 8

तन्त्रीस्वनोपमितमञ्जुलसौम्यगेयगन्धर्वतारमधुरारवभाषिणीभिः / वीणाप्रवीणतरपाणितलाङ्गुलीभिर्गंभीरचक्रचटुवादरतोत्सुकाभिः

తంత్రి స్వరంలా మనోహరమైన సౌమ్య గేయాలు పాడుతూ, గంధర్వ తారల వంటి మధుర స్వరంతో పలుకుతూ; వీణలో అత్యంత ప్రావీణ్యంతో, చేతితళం-వేళ్లతో గంభీర తాళచక్రాన్ని చతురంగా వాయించడంలో రతులై ఉత్సుకులై ఉన్నారు.

Verse 9

स्त्रीभिर्मदालस तराभिरतिप्रगल्भभावाभिराकुलितकामुकमानसाभिः / कामप्रयोगनिपुणाभिरहीनसंपदौदार्यरूपगुणशीलसमन्विताभिः

అతడు మదాలసమైన, అత్యంత ప్రగల్భ స్వభావమున్న స్త్రీలచే చుట్టుముట్టబడ్డాడు; వారి వల్ల కాముక మనస్సు కలవరపడేది. వారు కామప్రయోగంలో నిపుణులు, సంపద, ఔదార్యము, రూపము, గుణము, శీలము కలవారు.

Verse 10

संख्यातिगाभिरनिशं गृहकृत्यकर्मव्यग्रात्मकाभिरपि तत्परिचारिकाभिः / पुंभिश्च तद्गुणगणोचितरूपशोभैरुद्भासितैर्गृहचरैः परितः परीतम्

అతడు లెక్కలేనన్ని దాసీలచే చుట్టుముట్టబడ్డాడు; వారు నిరంతరం గృహకార్యాలలో నిమగ్నులై ఉన్నప్పటికీ అతని పరిచర్యలో తత్పరులే. అలాగే అతని గుణగణాలకు తగిన రూపశోభతో ప్రకాశించే గృహసేవక పురుషులచే కూడా అతడు ఆవరించబడ్డాడు.

Verse 11

सराजमार्गापणसौधसद्मसोपानदेवालयचत्वरेषु / पौरैरशेषार्थगुणैः समन्तादध्यास्यमानं परिपूर्णकामैः

రాజమార్గాలు, అంగడులు, సౌధాలు, గృహాలు, మెట్లు, దేవాలయాలు, చౌరస్తాలలో—అంతటా ఆ నగరం పరిపూర్ణ కోరికలతో ఉన్న పౌరులచే, సమస్త సంపదా-గుణాలతో సమృద్ధిగా, చుట్టూ నిండిపోయి ఉండేది.

Verse 12

अनेक रत्नोज्ज्वलितैर्विचित्रैः प्रासादसंघैरतुलैरसंख्यैः / रथाश्वमातङ्गखरोष्ट्रगोजायोग्यैरनेकैरपि मन्दिरैश्च

ఆ నగరం అనేక రత్నాలతో మెరుస్తూ, విచిత్రమైన, అతులమైన, లెక్కలేనన్ని ప్రాసాదసమూహాలతో శోభిల్లింది; అలాగే రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులు, గాడిదలు, ఒంటెలు, ఆవులు, మేకలకు తగిన అనేక మందిరాలు/శాలలతో కూడ అలంకరించబడింది.

Verse 13

नरेद्रसामन्तनिषादिसादिपदातिसेनपतिनायकानाम् / विप्रादिकानां रथिसारथीनां गृहैस्तथा मागधबन्दिनां च

ఆ నగరం నరేంద్రులు, సామంతులు, నిషాదాది, పదాతి సైనికులు, సేనాపతులు, నాయకుల గృహాలతో; అలాగే విప్రాదులు, రథులు, సారథులు, మరియు మాగధులు, బందులు వారి ఇళ్లతో కూడ సమృద్ధిగా ఉండేది.

Verse 14

विविक्तरथ्यापणचित्रचत्वरैरनेकवस्तुक्रयविक्रयैश्च / महाधनोपस्करसाधुनिर्मितैर्गृहैश्च शुभ्रैर्गणिकाजनानाम्

అక్కడ నిశ్శబ్ద వీధులు, అంగడులు, చిత్రిత చౌరస్తాలు ఉండేవి; అనేక వస్తువుల కొనుగోలు-అమ్మకాలు సాగేవి; గణికల తెల్లని, మహాధనోపకరణాలతో సుందరంగా నిర్మిత గృహాలు కనిపించేవి।

Verse 15

महार्हरत्नोज्ज्वलतुङ्गगोपुरैः सह श्वगृध्रव्रजनर्तनालयैः / चित्रैर्ध्वचैश्चापि पताकिकाभिः शुभ्रैः पटैर्मण्डपिकाभिरुन्नतैः

అక్కడ అమూల్య రత్నాలతో మెరిసే ఎత్తైన గోపురాలు ఉండేవి; అలాగే కుక్కలు, గద్దల గుంపుల నర్తనాలయాలు కూడా ఉండేవి; విచిత్ర ధ్వజాలు, పతాకలు, తెల్లని వస్త్రాలు, ఎత్తైన మండపాలు ఆ స్థలాన్ని అలంకరించేవి।

Verse 16

कह्लारकञ्जकुमुदोत्पलरेणुवासितैश्चकाह्वहंसकुररीबकसारसानाम् / नानारवाढ्यरमणीयतटाकवापीसरोवरैश्चापि जलोपपन्नैः

కహ్లార, కంజ, కుముద, ఉత్పల పరాగసువాసనతో పరిమళించిన, చక్రవాక-హంసలు, కురరీలు, బకాలు, సారసాలతో నిండిన; నానా కూయలతో మధురమైన, జలసంపన్నమైన చెరువులు, బావులు, సరస్సులు అక్కడ విరాజిల్లేవి।

Verse 17

चूतप्रियालपनसाम्रमधूकजंबूप्लक्षैर्नवैश्च तरुभिश्च कृतालवालैः / पर्यन्तरोपितमनोरमनागकेतकीपुन्नागचंपकवनैश्च पतत्रिजुष्टैः

కొత్త మామిడి, ప్రియాల, పనస, ఆమ్ర, మధూక, జంబూ, ప్లక్ష మొదలైన చెట్లు—వాటి చుట్టూ ఆలవాలాలు చేసి—ఆ ప్రాంతాన్ని చుట్టుముట్టి ఉండేవి; సరిహద్దుల వద్ద నాగ, కేతకీ, పున్నాగ, చంపక వనాలు మనోహరంగా ఉండి, పక్షులు వాటిని ఆశ్రయించేవి।

Verse 18

मन्दारकुन्दकरवीरमनोज्ञयूथिकाजात्यादिकैर्विविधपुष्पफलैश्च वृक्षैः / संलक्ष्यमाणपरितोपवनालिभिश्च संशोभितं जगति विस्मयनीयरूपैः

మందార, కుంద, కరవీర, మనోహర యూథికా, జాతి మొదలైనవి మరియు వివిధ పుష్పఫలాలతో కూడిన వృక్షాలతో; చుట్టూ కనిపించే ఉపవనాల వరుసలతో—విస్మయకర రూపాలతో—ఆ ప్రదేశం లోకంలో అత్యంత శోభించేది।

Verse 19

सर्वर्त्तुकप्रवरसौरभवायुमन्दमन्दप्रचारिभर्त्सितधर्मकालम् / इत्थ सुरासुरमनोरमभोगसंपद्विस्पष्टमानविभवं नगरं नरेद्र

ఆ నగరంలో అన్ని ఋతువుల శ్రేష్ఠ సౌరభమయ వాయువు మెల్లగా మెల్లగా వీచేది; అక్కడ ధర్మకాలమూ నిందింపబడినట్లే అనిపించేది. ఓ నరేంద్రా, దేవాసురులకు కూడా మనోహరమైన భోగసంపదతో ఆ నగర వైభవం స్పష్టంగా ప్రకాశించేది.

Verse 20

सौभाग्यभोगममितं मुनिहोमधेनुः सद्यो विधाय विनिवेदयदाशु तस्मै / ज्ञात्वा ततो मुनिवरो द्विजहोमधेन्वा संपादितं नरपते रुचिरातिथेयम्

ముని హోమధేనువు అపారమైన సౌభాగ్యభోగాన్ని తక్షణమే సిద్ధం చేసి వెంటనే అతనికి నివేదించింది. అప్పుడు మునివరుడు, ద్విజ హోమధేనువలన నరపతికి రుచికరమైన అతిథిసత్కారం సముపార్జితమైందని గ్రహించాడు.

Verse 21

आहूय कञ्चन तदन्तिक मात्मशिष्यं प्रास्थापयत्सगुणशालिनमाशु राजन् / गत्वा विशामधिपतेस्तरसा समीपं संप्रश्रयं मुनिसुतस्तमिदं बभाषे

ఓ రాజా, అతడు తన సమీపంలోని గుణశాలిని అయిన ఒక శిష్యుణ్ని పిలిచి వెంటనే పంపించాడు. మునిపుత్రుడు వేగంగా నగరాధిపతి సమీపానికి వెళ్లి నమస్కరించి వినయంగా ఇలా పలికాడు.

Verse 22

आतिथ्यमस्मदुपपादितमाशु राज्ञा संभावनीयमिति नः कुलदेशिकाज्ञा / राजा ततो मुनिवरेण कृताभ्यनुज्ञः संप्राविशत्पुरवरं स्वकृते कृतं तत्

రాజు త్వరగా మన కోసం ఏర్పాటు చేసిన అతిథిసత్కారం గౌరవించదగినదని మా కులదేశికుని ఆజ్ఞ. ఆపై మునివరుని అనుమతి పొందిన రాజు, తనకోసమే సిద్ధమైన ఆ శ్రేష్ఠ నగరంలో ప్రవేశించాడు.

Verse 23

सर्वोपभोग्यनिलयं मुनिहोमधेनुसामर्थ्यसूचकमशोषबलैः समेतः / अन्तः प्रविश्य नगरर्द्धिमशेषलोकसंमोहिनीम् भिसमीक्ष्य स राजवर्यः

ఆ నగరం అన్ని భోగాలకు నిలయమై, ముని హోమధేనువు సామర్థ్యాన్ని సూచించేది; అందులో అక్షయ బలసంపత్తి కూడా సమేతంగా ఉండేది. ఆ శ్రేష్ఠ రాజు లోనికి ప్రవేశించి, సమస్త లోకాలను మోహింపజేసే నగరసమృద్ధిని స్పష్టంగా దర్శించాడు.

Verse 24

प्रीतिप्रसन्नवदनः सबलस्तु दानी धीरो ऽपि विस्मयमवाप भृशं तदानीम् / गच्छन्सुरस्त्रीनयना लियूथपानैकपात्रोचितचारुमूर्त्तिः

ఆ సమయంలో దానశీలుడూ బలవంతుడైన రాజు, ప్రీతితో ప్రసన్న ముఖమున్నప్పటికీ, ఘనమైన ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. నడుచుచుండగా అతని మనోహర మూర్తి దేవస్త్రీల చూపులు అతనిపై అంటుకున్నట్లుగా, మధుపానానికి ఒకే పాత్రకు తగినట్లుగా కనిపించింది.

Verse 25

रेमे स हैहयपतिः पुरराजमार्गे शक्रः कुबेरवसताविव सामरौघः / तं प्रस्थितं राजपथात्समन्तात्पौराङ्गनाश्चन्दनवारिसिक्तैः

హైహయపతి రాజు నగర రాజమార్గంలో అలా విహరించాడు; కుబేరుని నివాసంలో ఇంద్రుడు దేవసమూహంతో ఉన్నట్లుగా. అతడు రాజపథం నుండి బయలుదేరగానే, చుట్టూరా నగర స్త్రీలు చందనమిశ్రిత జలాన్ని చల్లుతూ అతనిని స్నానింపజేశారు.

Verse 26

प्रसूनलाजाप्रकरैरजस्रमवीपृषन्सौधगताः सुत्दृद्यैः / अभ्यागतार्हणसमुत्सुकपौरकान्ता हस्तारविन्दगलितामललाजवर्षैः

ప్రాసాదాలపై నిలిచిన సుందరీమణులు నిరంతరం పుష్పాలూ లాజాల (వేపిన ధాన్యం) గుంపులను చల్లుతూ వర్షింపజేశారు. వచ్చినవారికి ఆతిథ్యం చేయాలని ఉత్సుకతగల నగర స్త్రీలు తమ కమలహస్తాల నుండి జారే నిర్మల లాజాలతో వర్షం కురిపించారు.

Verse 27

कालेयपङ्कसुरभीकृतनन्दनोत्थशुभ्रप्रसूननिकरैरलिवृन्दगीतैः / तत्रत्यपौरवनिताञ्जनरत्नसारमुक्ताभिरप्यनुपदं प्रविकीर्यमामः

నందనవనము నుండి తెచ్చిన శుభ్ర పుష్పసమూహాలు, కాళేయ చందన లేపనంతో సుగంధితమై, తుమ్మెదల గుంపుల గానంతో మార్గం మధురమైంది. అక్కడి నగర స్త్రీలు అంజనం, రత్నచూర్ణం, ముత్యాలను కూడా అడుగడుగునా చల్లుతూ వెళ్లారు.

Verse 28

व्यभ्राजतावनिपतिर्विशदैः समन्ताच्छीतांशुरश्मिनिकरैरिव मन्दराद्रिः / ब्राह्मीं तपःश्रिय मुदारगणमचिन्त्यां लोकेषु दुर्लभतरां स्पृहणीयशोभाम्

ఆ నరపతి చుట్టూరా విశదమైన తేజస్సుతో అలా ప్రకాశించాడు; మంద్రపర్వతం శీతాంశు (చంద్రుడు) కిరణసమూహాలతో మెరిసినట్లుగా. అతడు బ్రాహ్మీ తపఃశ్రీని—ఉదారగుణసంపన్నమైన, అచింత్యమైన, లోకాలలో అత్యంత దుర్లభమైన మరియు ఆకాంక్షనీయమైన శోభను—సంపాదించాడు.

Verse 29

पश्यन्विशामधिपतिः पुरसंपदं तामुच्चैः शशंस मनसा वचसेव राजन् / मेने च हैहयपतिर्भुवि दुर्लभेयं क्षात्री मनोहरतरा महिता हि संपत्

ఆ నగరసంపదను చూచి ప్రజాధిపతి రాజు మనసుతోను వాక్యంతోను ఉన్నతంగా ప్రశంసించాడు. హైహయపతియూ—భూమిలో ఇంత మహితమైన, మరింత మనోహరమైన క్షాత్రసంపద దుర్లభమని భావించాడు।

Verse 30

अस्याः शतांशतुलनामपि नोपगन्तुं विप्रशियः प्रभवतीति सुरार्चितायाः / मध्येपुरं पुरजनोपचितां विभूतिमालोकयन्सह पुरोहितमन्त्रिसार्थैः

దేవతలచే ఆరాధింపబడిన ఈ వైభవానికి శతాంశ సమానతకైనా విప్రశ్రీ చేరలేదని చెప్పబడుతుంది. రాజు పురోహిత-మంత్రి సమూహములతో కలిసి నగరమధ్యంలో ప్రజలచే సముపార్జితమైన ఆ విభూతిని దర్శించుచున్నాడు।

Verse 31

गच्छत्स्वपार्श्वचर दर्शितवर्णसौधो लेभे मुदं पुरजनैः परिपूज्यमानः / राजा ततो मुनिवरोपचितां सपर्यामात्मानुरूपमिह सानुचरो लभस्व

తన పార్శ్వచరులు చూపించిన వర్ణవంతమైన సౌధముల మధ్యగా సాగుతూ, నగరవాసులచే సంపూర్ణంగా పూజింపబడి అతడు ఆనందించాడు. తరువాత ఇలా పలికిరి—ఓ రాజా, ఇక్కడ మునివరులచే సిద్ధమైన, నీకు తగిన సేవాపూజను అనుచరులతో కూడ పొందుము।

Verse 32

इत्यश्रमेण नृपतिर्विनिवर्त्तयित्वा स्वार्थं प्राल्पितगृहाभिमुखो जगाम / पौरेः समेत्य विविधार्हणपाणिभिश्च मार्गे मुदा विरचिताजलिभिः समन्तात्

ఆశ్రమంలో తన కార్యాన్ని సిద్ధి చేసుకొని నృపతిని తిరిగి పంపి, అతడు గృహాభిముఖంగా బయలుదేరాడు. పౌరులు కూడా వివిధ అర్ఘ్యములు చేతబట్టి, మార్గమంతా చుట్టూరా ఆనందంతో అంజలి కట్టి సమీపించారు।

Verse 33

संभावितोभ्यनुपदं जयशब्दघोषैस्तूर्यारवैश्च बधिरीकृतदिग्विभागैः / कक्षान्तराणि नृपतिः शनकैरतीत्य त्रीणि क्रमेण च ससंभ्रमकञ्चुकीनि

ప్రతి అడుగున ‘జయ’ శబ్దఘోషములు, తూర్యనాదములు దిశలను బధిరం చేసినట్లు అయ్యాయి. నృపతి మెల్లగా అంతఃకక్షములను దాటి, క్రమంగా మూడు ప్రాంగణములను దాటాడు; అక్కడ కంచుకులు ఉత్సాహంతో కలవరపడుచుండిరి।

Verse 34

दूरप्रसारितपृथग्जनसंकुलानि सद्माविवेश सचिवादरदत्तहृस्तः / तत्र प्रदीपदधिदर्पणगन्धपुष्पदूर्वाक्षतादिभिरलं पुरकामिनीभिः

దూరంగా విస్తరించిన, విభిన్న జనసమూహాలతో నిండిన భవనాలలో అతడు సచివుని ఆదరపూర్వక స్వాగతంతో హర్షించి ప్రవేశించాడు. అక్కడ నగరకామినులు దీపం, పెరుగు, దర్పణం, సుగంధం, పుష్పాలు, దూర్వా, అక్షతములు మొదలైనవాటితో మంగళసత్కారం చేశారు।

Verse 35

निर्याय राजभवनान्तरतः सलीलमानन्दितो नरपतिर्बहुमान पूर्वकम् / ताभिः समाभिविनिवेशितमाशु नानारत्नप्रवेकरुचिजालविराजमानम्

రాజభవన అంతఃపురం నుండి అతడు క్రీడాభావంతో బయటికి వచ్చాడు; ఆనందంతో, గొప్ప గౌరవంతో. ఆ స్త్రీలు అతడిని వెంటనే నానారత్న సమూహాల కాంతిజాలంతో మెరిసే ఆసనంలో కూర్చోబెట్టారు।

Verse 36

सूक्ष्मोत्तरच्छदमुदारयशा मनोज्ञमध्या रुरोह कनकोत्तरविष्टरं तम् / तस्मिन्गृहे नृप तदीयपुरन्ध्रिवर्गः स्वासीनमाशु नृपतिर्विविधार्हणाभिः

సూక్ష్మమైన ఉత్తరీయంతో ఆవృతుడై, ఉదారయశస్సుతో, మనోహర మధ్యభాగముతో ఉన్న ఆ రాజు ఆ స్వర్ణమయ ఆసనాన్ని అధిరోహించాడు. ఆ గృహంలో ఆసీనుడైన నృపతిని అతని అంతఃపుర స్త్రీల సమూహం వెంటనే వివిధ అర్ఘ్య-సత్కారాలతో పూజించింది।

Verse 37

वाद्यादिभिस्तदनुभूषणगन्धपुष्पवस्त्राद्यलङ्कृतिभिरग्र्यमुदं ततान / तस्मिन्नशेषदिवसोचितकर्म सर्वं निर्वर्त्य हैहयपतिः स्वमतानुसारम्

వాద్యములు మొదలైనవాటితో, అలాగే ఆభరణాలు, సుగంధాలు, పుష్పాలు, వస్త్రాలు మొదలైన అలంకారాలతో అతడు శ్రేష్ఠమైన ఆనందాన్ని విస్తరింపజేశాడు. అక్కడ హైహయపతి తన అభిప్రాయానుసారం దినోచితమైన సమస్త కర్మలను నిర్వర్తించాడు।

Verse 38

नाना विधालयननर्मविचित्रकेलीसंप्रेक्षितैर्दिनमशेषमलं निनाय / कृत्वा दिनान्तसमयोचितकर्म चैव राजा स्वमन्त्रिसचिवानुगतः समन्तात्

నానావిధ గృహోత్సవాలు, హాస్యవినోదాలు, విచిత్ర క్రీడలను దర్శిస్తూ అతడు సమస్త దినాన్ని సుఖంగా గడిపాడు. తరువాత దినాంత సమయోచిత కర్మలను చేసి, రాజు తన మంత్రులు సచివులు చుట్టూరా అనుసరించగా బయలుదేరాడు।

Verse 39

आसन्नभृत्यकरसंस्थितदीपकौधसंशान्तसंतमसमाशु सदः प्रपेदे / तत्रासने समुपविश्य पुरोधमन्त्रिसामन्तनायकशतैः समुपास्यमानः

సమీప సేవకుల చేతుల్లో ఉన్న దీపసమూహం చీకటిని వెంటనే శాంతింపజేసి, అతడు త్వరగా సభలో ప్రవేశించాడు. అక్కడ ఆసనంపై కూర్చొని పురోహితులు, మంత్రులు, సామంతులు, అనేక నాయకులచే సేవింపబడుతూ ఉపాసింపబడెను।

Verse 40

अन्वास्त राजसमितौ विविधैर्विनोदैर्हृष्टः सुरेद्र इव देवगणैरुपेतः / ततश्चिरं विविधवाद्यविनोदनृत्तप्रेक्षाप्रवृत्तहसनादिकथाप्रसंगः

రాజసభలో అతడు ఆనందంతో నానావిధ వినోదాలలో నిమగ్నుడయ్యెను, దేవగణాలతో కూడిన దేవేంద్రునివలె. ఆపై చాలా సేపు వివిధ వాద్యాలు, నృత్యదర్శనాలు, నవ్వులు మరియు అనేక కథాప్రసంగాలు సాగాయి।

Verse 41

आसांचकार गणिकाजन्नर्महासक्रीडाविलासपरितोषितचित्तवृत्तिः / इत्थं विशामधिपतिर्भृशमानिशार्द्धं नानाविहारविभवानुभवैरनेकैः

గణికలు మరియు జనుల హాస్యవినోదాలు, మద్యోత్సవాలు, క్రీడలు, విలాసాలు అతని మనస్సును తృప్తిపరిచాయి; అతడు అక్కడే కాలం గడిపెను. ఈ విధంగా ప్రజాధిపతి అర్ధరాత్రివరకు నానావిధ విహార వైభవ అనుభవాలలో లీనుడయ్యెను।

Verse 42

स्थित्वानुगान्नरपतीनपि तन्निवासं प्रस्थाप्य वासभवनं स्वयमप्ययासीत् / तद्राजसैन्यमखिलं निजवीर्यशौर्यसंपत्प्रभावमहिमानुगुणं गृहेषु

కొంతసేపు ఉండి, వెంట వచ్చిన ఇతర నరపతులను వారి నివాసాలకు పంపి, తానూ తన వాసభవనానికి వెళ్లెను. ఆ రాజుని సమస్త సైన్యం కూడా తమ వీర్య-శౌర్య-సంపద-ప్రభావ-మహిమలకు తగిన గృహాలలో నివసించెను।

Verse 43

आत्मानुरुपविभवेषु महार्हवस्त्रस्रग्भूषणादिभिरलं मुदितं बभूव / सैन्यानि तानि नृपतेर्विविधान्नपानसद्भक्ष्यभोज्यमधुमांसपयोघृताद्यैः

తమ తమ వైభవానికి తగిన మహార్హ వస్త్రాలు, పుష్పమాలలు, ఆభరణాలు మొదలైనవాటితో అలంకరింపబడి వారు ఆనందించారు. రాజుని ఆ సైన్యాలు నానావిధ అన్నపానాలు, ఉత్తమ భక్ష్యభోజ్యాలు, మధు, మాంసం, పాలు, నెయ్యి మొదలైనవాటితో తృప్తిపొందాయి।

Verse 44

तृप्तान्यवात्सुरखिलानि सुखोपभौगैस्तस्यां नरेद्रपुरि देवगणा दिवीव / एवं तदा नरपतेरनुयायिनस्ते नानाविधोचितसुखानुभवप्रतीताः

ఆ నరేంద్రపురిలో దేవగణాలు స్వర్గంలో ఉన్నట్లే, సుఖోపభోగాలతో సమస్తమూ తృప్తి పొందాయి. అప్పుడు రాజుని అనుయాయులూ నానావిధమైన యోగ్యసుఖానుభవంతో పరమ సంతృప్తి పొందారు.

Verse 45

अन्योन्यमूचुरिति गेहधनादिभिर्वा किं साध्यते वयमिहैव वसाम सर्वे / राजापि शार्वरविधानमथो विधाय निर्वर्त्य वासभवने शयनीयमग्र्यम् / अध्यास्य रत्ननिकरैरति शैभि भद्रं निद्रामसेवत नरेद्र चिरं प्रतीतः

వారు పరస్పరం అన్నారు—ఇల్లు, ధనం మొదలైనవాటితో ఏమి సాధ్యం? మనమందరం ఇక్కడే నివసిద్దాం. ఆపై రాజు రాత్రి ఏర్పాట్లు చేసి, నివాసభవనంలో శ్రేష్ఠ శయ్యను సిద్ధం చేయించి; రత్నసమూహాలతో అత్యంత శోభించే మంగళాసనంపై ఆసీనుడై, సంతోషంతో దీర్ఘకాలం నిద్రను సేవించాడు.