Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 14
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
विविक्तरथ्यापणचित्रचत्वरैरनेकवस्तुक्रयविक्रयैश्च / महाधनोपस्करसाधुनिर्मितैर्गृहैश्च शुभ्रैर्गणिकाजनानाम्
Transliteration
viviktarathyāpaṇacitracatvarairanekavastukrayavikrayaiśca / mahādhanopaskarasādhunirmitairgṛhaiśca śubhrairgaṇikājanānām
Translation
అక్కడ నిశ్శబ్ద వీధులు, అంగడులు, చిత్రిత చౌరస్తాలు ఉండేవి; అనేక వస్తువుల కొనుగోలు-అమ్మకాలు సాగేవి; గణికల తెల్లని, మహాధనోపకరణాలతో సుందరంగా నిర్మిత గృహాలు కనిపించేవి।
Word by Word
विविक्तsecluded, distinct
विविक्त:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; adjective stem used as first member in compound (विशेषण-प्रातिपदिक)
रथ्याstreet, lane
रथ्या:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootरथ्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
आपणmarket, shop
आपण:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootआपण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
चित्रvariegated, beautiful
चित्र:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
चत्वरैःwith squares/crossroads (and lanes, markets etc.)
चत्वरैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचत्वर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; dvandva compound: विविक्त-रथ्या-आपण-चित्र-चत्वर (समाहार-द्वन्द्व, collective)
अनेकmany, various
अनेक:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनेक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
वस्तुgoods, items
वस्तु:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootवस्तु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
क्रयpurchase
क्रय:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootक्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
विक्रयैःwith buying and selling
विक्रयैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootविक्रय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; dvandva: क्रय-विक्रय (इतर-द्वन्द्व) with modifiers अनेक-वस्तु
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
महाgreat, abundant
महा:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहा (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाववत् उपसर्गसदृश-पूर्वपद; in compound, intensifier
धनwealth
धन:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
उपस्करfurnishings, equipment
उपस्कर:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootउपस्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
साधुwell, properly
साधु:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
निर्मितैःwith (things) well-constructed with great wealth and furnishings
निर्मितैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootनिर्मित (कृदन्त; √मा (मा॒ङ्) धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; past passive participle; tatpuruṣa compound: महा-धन-उपस्कर-साधु-निर्मित
गृहैःwith houses
गृहैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शुभ्रैःwhite, bright
शुभ्रैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; agrees with गृहैः
गणिकाcourtesans
गणिका:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगणिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन (in compound)
जनानाम्of the people (i.e., courtesans’ folk)
जनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; tatpuruṣa: गणिका-जन