Shloka 26
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
प्रसूनलाजाप्रकरैरजस्रमवीपृषन्सौधगताः सुत्दृद्यैः / अभ्यागतार्हणसमुत्सुकपौरकान्ता हस्तारविन्दगलितामललाजवर्षैः
Transliteration
prasūnalājāprakarairajasramavīpṛṣansaudhagatāḥ sutdṛdyaiḥ / abhyāgatārhaṇasamutsukapaurakāntā hastāravindagalitāmalalājavarṣaiḥ
Translation
ప్రాసాదాలపై నిలిచిన సుందరీమణులు నిరంతరం పుష్పాలూ లాజాల (వేపిన ధాన్యం) గుంపులను చల్లుతూ వర్షింపజేశారు. వచ్చినవారికి ఆతిథ్యం చేయాలని ఉత్సుకతగల నగర స్త్రీలు తమ కమలహస్తాల నుండి జారే నిర్మల లాజాలతో వర్షం కురిపించారు.
Word by Word
prasūna-lājā-prakaraiḥwith heaps of flowers and parched grains
prasūna-lājā-prakaraiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootprasūna (प्रातिपदिक) + lājā (प्रातिपदिक) + prakara (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā vibhakti (Ins, 3rd), Bahuvacana; (prasūnāni ca lājāś ca teṣāṃ prakarāḥ)
ajasramunceasingly
ajasram:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootajasram (अव्यय)
FormKriyāviśeṣaṇa (adverb)
avī-pṛṣansprinkling/showering (uncertain reading)
avī-pṛṣan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Roota-√vī? (uncertain) + pṛṣat/pṛṣan (प्रातिपदिक)
FormText uncertain; likely participial/adjectival form qualifying an implied action 'sprinkling/showering'; treated as kridanta; needs manuscript check
saudha-gatāḥgone to the mansions/terraces
saudha-gatāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootsaudha (प्रातिपदिक) + gata (कृदन्त)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; (saudhe gatāḥ)
su-tṛdyaiḥwith very firm/strong (means) (uncertain)
su-tṛdyaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + tṛdya (प्रातिपदिक)
FormTṛtīyā, Bahuvacana; reading uncertain (sutdṛdyaiḥ); likely 'su-dṛḍhaiḥ' (very firm/strong) or 'su-tṛptyaiḥ' etc.; manuscript check needed
abhyāgata-arhaṇa-samutsuka-paura-kāntāḥcity ladies eager to honor the arriving (guest)
abhyāgata-arhaṇa-samutsuka-paura-kāntāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootabhyāgata (कृदन्त) + arhaṇa (प्रातिपदिक) + samutsuka (प्रातिपदिक) + paura (प्रातिपदिक) + kāntā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Bahuvacana; (abhyāgatasya arhaṇe samutsukāḥ paurakāntāḥ)
hasta-aravinda-galita-amala-lājā-varṣaiḥwith showers of pure parched grains falling from lotus-like hands
hasta-aravinda-galita-amala-lājā-varṣaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Roothasta (प्रातिपदिक) + aravinda (प्रातिपदिक) + galita (कृदन्त) + amala (प्रातिपदिक) + lājā (प्रातिपदिक) + varṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; (hastāravindāt galitaiḥ amalalājā-varṣaiḥ)