Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 17
The City Equal to Amarāvatī: Creation of Households, Women, and Civic Splendor
Arjunopākhyāna Context
Devanagari script
चूतप्रियालपनसाम्रमधूकजंबूप्लक्षैर्नवैश्च तरुभिश्च कृतालवालैः / पर्यन्तरोपितमनोरमनागकेतकीपुन्नागचंपकवनैश्च पतत्रिजुष्टैः
Transliteration
cūtapriyālapanasāmramadhūkajaṃbūplakṣairnavaiśca tarubhiśca kṛtālavālaiḥ / paryantaropitamanoramanāgaketakīpunnāgacaṃpakavanaiśca patatrijuṣṭaiḥ
Translation
కొత్త మామిడి, ప్రియాల, పనస, ఆమ్ర, మధూక, జంబూ, ప్లక్ష మొదలైన చెట్లు—వాటి చుట్టూ ఆలవాలాలు చేసి—ఆ ప్రాంతాన్ని చుట్టుముట్టి ఉండేవి; సరిహద్దుల వద్ద నాగ, కేతకీ, పున్నాగ, చంపక వనాలు మనోహరంగా ఉండి, పక్షులు వాటిని ఆశ్రయించేవి।
Word by Word
चूतmango tree
चूत:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootचूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
प्रियालpriyāla tree
प्रियाल:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootप्रियाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
पनसjackfruit tree
पनस:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootपनस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
आम्रmango tree
आम्र:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootआम्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
मधूकmadhūka tree
मधूक:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootमधूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
जंबूrose-apple (jambu) tree
जंबू:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootजंबू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
प्लक्षैःwith mango, priyāla, jackfruit, madhūka, jambu, and plakṣa trees
प्लक्षैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootप्लक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; dvandva list: चूत-प्रियाल-पनस-आम्र-मधूक-जंबू-प्लक्ष
नवैःnew, fresh
नवैः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; agrees with तरुभिः
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
तरुभिःwith trees
तरुभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
कृतmade, prepared
कृत:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत (कृदन्त; √कृ (कृञ्) धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
आलवालैःwith prepared watering-basins (around trees)
आलवालैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootआलवाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; tatpuruṣa: कृत-आलवाल
पर्यन्तboundary, perimeter
पर्यन्त:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootपर्यन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound; ‘border/edge’)
रोपितplanted along the edges
रोपित:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरोपित (कृदन्त; √रुप्/√रोप् (रोपँ) धातु, णिच् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound); PPP ‘planted’; tatpuruṣa: पर्यन्त-रोपित
मनोरमcharming
मनोरम:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमनोरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (in compound)
नागnāga tree (or nāga)
नाग:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
केतकीketakī (screw-pine)
केतकी:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootकेतकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
पुन्नागpunnāga tree
पुन्नाग:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootपुन्नाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
चंपकchampaka tree
चंपक:
Viśeṣya (विशेष्य)
TypeNoun
Rootचंपक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (in compound)
वनैःwith groves of charming nāga, ketakī, punnāga, and champaka planted around the perimeter
वनैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; tatpuruṣa: पर्यन्त-रोपित-मनोरम-नाग-केतकी-पुन्नाग-चंपक-वन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
पतत्रिbirds
पतत्रि:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपतत्रिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन (in compound)
जुष्टैःfrequented by birds
जुष्टैः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootजुष्ट (कृदन्त; √जुष् (जुषँ) धातु, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन; PPP ‘frequented/inhabited’; tatpuruṣa: पतत्रि-जुष्ट