Rig Veda 9.83.5: Mandala 9, Sukta 83, Mantra 5
Sukta 9.83
Rishi: Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers (exact attribution for 9.83 not resolved from provided excerpt).
Devata: Soma Pavāmāna (royal, victorious).
Chandas: Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).
Samhita Patha (Devanagari)
हविर्हविष्मो महि सद्म दैव्यं नभो वसानः परि यास्यध्वरम् । राजा पवित्ररथो वाजमारुहः सहस्रभृष्टिर्जयसि श्रवो बृहत् ॥
Transliteration
havír haviṣmo máhi sádma daívyam nábho vásānaḥ pári yāsy adhvarám | rājā́ pavítra-ratho vā́jam ā́ruhaḥ sahásra-bhṛṣṭir jayasi śrávo bṛhát ||
Translation
हे सोम, त्वं हविर्हविष्मो महि दैव्यं सद्म यासि। नभो वसानः परि यास्यध्वरम्। राजा पवित्ररथो वाजमारुहः सहस्रभृष्टिर्जयसि श्रवो बृहत्।
Word by Word
हविःoblation, offering
हविः:
कर्म (यज्ञे हवनीयद्रव्यरूपेण)
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
हविष्मःwe who possess oblations / oblation-bearing
हविष्मः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण ‘वयम्’)
TypeAdjective
Rootहविष्मन् (प्रातिपदिक; -मन्-प्रत्यय)
महिgreatly, great
महि:
विशेषण (सद्म-विशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय/विशेषणप्रयोग)
सद्मseat, abode, dwelling
सद्म:
कर्म (परि-यास्य-गत्यर्थकस्य)
TypeNoun
Rootसद्मन् (प्रातिपदिक)
दैव्यम्divine
दैव्यम्:
विशेषण (सद्म-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक; देव-सम्बन्धि)
नभःsky, heaven
नभः:
कर्म/अधिकरण (परि-यास्य; ‘नभः’ इव/यावत् नभः—विस्तारार्थे)
TypeNoun
Rootनभस् (प्रातिपदिक)
वसानःclothing, wearing
वसानः:
कर्तृ (राजा—सोमः)
TypeParticiple (Adjective)
Root√वस् (वस् आच्छादने) + शानच्
परिaround, all about
परि:
क्रियाविशेषण (यास्य-क्रियायाः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootपरि
यासिyou go, you move
यासि:
क्रिया (सम्बोधन/स्तुत्यर्थे)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)
अध्वरम्sacrifice, rite
अध्वरम्:
कर्म (परि-यासि)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
राजाking (Soma)
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
पवित्ररथःwhose chariot is the filter (purifier)
पवित्ररथः:
कर्तृ (राज्ञः विशेषणम्)
TypeNoun (compound)
Rootपवित्र-रथ (समास; पवित्र + रथ)
वाजम्prize, strength, victory, bounty
वाजम्:
कर्म (आ-रुहः—‘वाजम्’ लक्ष्य/आश्रयः)
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
आunto, up to
आ:
क्रियाविशेषण (रुहः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootआ
रुहःmounting, ascending
रुहः:
कर्तृ (राज्ञः विशेषणम्)
TypeParticiple/Agent-noun
Root√रुह् (आरोहणे) ; (कृदन्त/नामधातु-प्रयोगः) ‘आ-रुह्’
सहस्रभृष्टिःhaving a thousand points/edges (many-streamed)
सहस्रभृष्टिः:
कर्तृ (राज्ञः विशेषणम्)
TypeNoun (compound epithet)
Rootसहस्र-भृष्टि (समास; सहस्र + भृष्टि)
जयसिyou win, you conquer
जयसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√जि (जयने)
श्रवःfame, glory
श्रवः:
कर्म (जयसि)
TypeNoun
Rootश्रवस् (प्रातिपदिक)
बृहत्great, lofty
बृहत्:
विशेषण (श्रवः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.