Rig Veda 4.38.3: Mandala 4, Sukta 38, Mantra 3
Sukta 4.38
Rishi: Dadhikrāvan (hymnic subject) / traditionally attributed within the Vāmadeva (Gautama) family corpus of Maṇḍala 4
Devata: Dadhikrā (Dadhikrāvan), the swift divine steed/power of victorious movement
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas; standard for dynamic praise and battle-speed imagery)
Samhita Patha (Devanagari)
यं सीमनु प्रवतेव द्रवन्तं विश्वः पूरुर्मदति हर्षमाणः । पड्भिर्गृध्यन्तं मेधयुं न शूरं रथतुरं वातमिव ध्रजन्तम् ॥
Transliteration
yám sīm ánu praváteva drávantaṃ víśvaḥ pūrúr mádati hárṣamāṇaḥ | paḍbhír gṛ́dhyantaṃ medháyuṃ ná śū́raṃ rathatúraṃ vā́tam iva dhrájantam ||
Translation
यं विश्वः पूरुः हर्षमाणः सीम् अनु प्रवतेव द्रवन्तम् अनुगच्छति। पादैः गृध्यन्तं मेधयुं न शूरं—रथतुरं, वातमिव ध्रजन्तम्।
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सीम्indeed, just, him
सीम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसीम् (निपात/अव्यय)
अनुafter, along
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
प्रवताalong a slope, on a descent
प्रवता:
अधिकारण (मार्ग/पथ-निर्देशे) / करण
TypeNoun
Rootप्रवत् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
द्रवन्तम्running, rushing
द्रवन्तम्:
कर्म (यम् इति सर्वनामस्य विशेषणम्) / कर्म-विशेषण
TypeParticiple (Adj.)
Rootद्रु/द्रव् (धातु) → द्रवत् (वर्तमान-कृदन्त)
विश्वःall, entire
विश्वः:
कर्तृ (पूरुः इत्यस्य विशेषणम्) / कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
पूरुःPūru (the man/king/tribe Pūru)
पूरुः:
कर्तृ
TypeNoun (proper/tribal name)
Rootपूरु (प्रातिपदिक; जन/नृ-नाम)
मदतिrejoices, exults
मदति:
—
TypeVerb
Rootमद् (धातु)
हर्षमाणःrejoicing, being thrilled
हर्षमाणः:
कर्तृ-विशेषण (पूरोः) / भाव
TypeParticiple (Adj.)
Rootहृष् (धातु) → हर्षमाण (वर्तमान-कृदन्त, आत्मनेपद-भाव)
पड्भिःwith (his) feet/steps
पड्भिः:
करण
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
गृध्यन्तम्desiring, eager for
गृध्यन्तम्:
कर्म-विशेषण (यम्) / कर्म
TypeParticiple (Adj.)
Rootगृध् (धातु) → गृध्यत् (वर्तमान-कृदन्त)
मेधयुम्wise, intelligent
मेधयुम्:
कर्म-विशेषण (यम्)
TypeAdjective
Rootमेधायु (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात) अथवा न (उपमानार्थे)
शूरम्a hero, valiant one
शूरम्:
कर्म-विशेषण (यम्)
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
रथतुरम्swift in the chariot / chariot-conquering
रथतुरम्:
कर्म-विशेषण (यम्)
TypeAdjective
Rootरथतुर (प्रातिपदिक; रथ + तुर ‘swift/overcoming’)
वातम्wind
वातम्:
उपमान (उपमेयस्य विशेषण-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
ध्रजन्तम्rushing/streaming, darting
ध्रजन्तम्:
कर्म-विशेषण (यम्)
TypeParticiple (Adj.)
Rootध्रज् (धातु) → ध्रजत् (वर्तमान-कृदन्त)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.