Rig Veda 3.53.17: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 17
Sukta 3.53
Rishi: Viśvāmitra / Viśvāmitras
Devata: Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
स्थिरौ गावौ भवतां वीळुरक्षो मेषा वि वर्हि मा युगं वि शारि । इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोररिष्टनेमे अभि नः सचस्व ॥
Transliteration
sthiráu gā́vau bhavatāṃ vīḷúr akṣó méṣā ví varhi mā́ yugáṃ ví śāri | índraḥ pātalyè dadatāṃ śárītoḥ áriṣṭa-neme abhí naḥ sacasva ||
Translation
स्थिरौ गावौ भवतां, वीळुर् अक्षो; मेषा वि वर्हि, मा युगं वि शारि। इन्द्रः पातल्ये ददतां शरीतोः; अरिष्टनेमे अभि नः सचस्व॥
Word by Word
स्थिरौfirm, steady (two)
स्थिरौ:
विशेषण (कर्तृपदस्य) / कर्ता-सम्बन्धी
TypeAdjective
Rootस्थिर- (प्रातिपदिक) < √स्था (स्थिरत्वे)
गावौthe two cows/oxen
गावौ:
कर्तृ (भवताम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
भवताम्may you two be
भवताम्:
विधेय (आशीर्वाद/आज्ञा)
TypeVerb
Root√भू (भवति)
वीळुःfirm, unshaken (one)
वीळुः:
कर्तृ (अक्षः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeNoun/Adjective
Rootवीळु- (प्रातिपदिक; ‘दृढ/स्थिर’ अर्थे, RV-प्रयोग)
अक्षःthe axle
अक्षः:
कर्तृ (भवताम्-आशीर्वादस्य समन्वयः)
TypeNoun
Rootअक्ष- (प्रातिपदिक)
मेषाःthe ram (as draught/ritual animal)
मेषाः:
कर्तृ (आज्ञार्थक क्रियायाः)
TypeNoun
Rootमेष- (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वर्हिlift/raise (it) up; heave
वर्हि:
विधेय (आज्ञा)
TypeVerb
Root√वृह्/√वर्ह् (वर्धने/उत्क्षेपे; RV-प्रयोग) अथवा √वृ (वरणे) — ‘वर्हि’ इति आज्ञार्थ रूप
माdo not
मा:
क्रियानिषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
युगम्the yoke
युगम्:
कर्म (वि-शारि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootयुग- (प्रातिपदिक)
विapart, away
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
शारिsplit/come apart; loosen
शारि:
विधेय (आज्ञा/निषेध-मा सह)
TypeVerb
Root√शॄ/√शर् (क्षरणे/विघटने; RV-प्रयोग) — ‘शारि’ इति आज्ञार्थ रूप
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (ददताम् इत्यस्य)
TypeNoun (Proper)
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
पातल्येin/at Pātalya (a place)
पातल्ये:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपातल्य- (प्रातिपदिक; स्थान/अधिष्ठान-नाम)
ददताम्may (they) two give
ददताम्:
विधेय (आशीर्वाद)
TypeVerb
Root√दा (दाने)
शरीतोःof the two swift/flowing ones
शरीतोः:
सम्बन्ध (अभि/सचस्व इत्यस्य)
TypeNoun
Rootशरीतृ-/शरीत- (प्रातिपदिक; ‘वेग/प्रवाह’ सम्बन्धि, RV-प्रयोग)
अरिष्टनेमेO you whose wheel-rim is uninjured
अरिष्टनेमे:
सम्बोधन (सचस्व इत्यस्य)
TypeAdjective (compound)
Rootअरिष्ट-नेमि- (समास; अरिष्ट ‘अविघ्न/अक्षत’ + नेमि ‘रथचक्र-परिधि/नेमि’)
अभिtowards, upon
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (रक्षण-सहाय्ये)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सचस्वjoin (us), accompany, aid
सचस्व:
विधेय (प्रार्थना)
TypeVerb
Root√सच् (समवाये/सहाय्ये)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.