Rig Veda 10.98.5 — Mandala 10, Sukta 98, Mantra 5
Sukta 10.98
Rishi: Devāpi Ārṣṭiṣeṇa / Ārṣṭiṣeṇa (hymn narrativizes these figures)
Devata: Waters/Parjanya dynamic mediated by the hotṛ (invoking power); divine collectivity implied
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
आर्ष्टिषेणो होत्रमृषिर्निषीदन्देवापिर्देवसुमतिं चिकित्वान् । स उत्तरस्मादधरं समुद्रमपो दिव्या असृजद्वर्ष्या अभि ॥
Transliteration
ārṣṭiṣeṇó hótram ṛ́ṣir níṣīdán devā́pir deva-sumatíṃ cikitvā́n | sá úttarasmād ádharam samudrám apó divyā́ asṛjad varṣyā́ abhí ||
Translation
आर्ष्टिषेणो होत्रे ऋषिर्निषीदन्—देवापिर्देवसुमतिं चिकीत्वान्। स उत्तरस्मादधरस्मै समुद्राय दिव्याः आपो वर्ष्याः असृजत्—ऊर्ध्वाधरयोर्मध्ये रुद्धाः स्रवांसि विमोचयन्।
Word by Word
आर्ष्टिषेणःĀrṣṭiṣeṇa (a seer/person)
आर्ष्टिषेणः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper name)
Rootआर्ष्टिषेण (प्रातिपदिक; नाम)
होत्रम्the Hotṛ-office / priestly function
होत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootहोत्र (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’ से)
ऋषिःseer
ऋषिः:
कर्तृ (सम्बन्ध/विशेषण-भावे: ‘as a seer’)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
निषीदन्sitting down
निषीदन्:
कर्तृ (क्रियाविशेषण/सहक्रिया)
TypeVerb (participle)
Rootनि-√सद् (धातु: सद् ‘to sit’)
देवापिःDevāpi (a seer/person)
देवापिः:
कर्तृ
TypeNoun (Proper name)
Rootदेवापि (प्रातिपदिक; नाम)
देवसुमतिम्divine favor / good will of the gods
देवसुमतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव-सुमति (प्रातिपदिक; ‘good thought/favor of the gods’)
चिकित्वान्knowing, having understood
चिकित्वान्:
कर्तृ (विशेषण: देवापेः)
TypeVerb (participle)
Root√चित् (धातु: चित् ‘to perceive/know’)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उत्तरात्from the upper (region)
उत्तरात्:
अपादान
TypeAdjective (used substantively)
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
स्मात्from that
स्मात्:
अपादान
TypePronoun (enclitic form in ablative sequence)
Rootतद् (सर्वनाम; एतदादि-प्रयोगे ‘from that’)
अधरम्the lower (one/region)
अधरम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअधर (प्रातिपदिक)
समुद्रम्ocean, sea
समुद्रम्:
कर्म (अधरम् समुद्रम् = ‘the lower sea’)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक; जल)
दिव्याःheavenly, celestial
दिव्याः:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
असृजत्he released / sent forth
असृजत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√सृज् (धातु: सृज् ‘to release, send forth, create’)
वर्ष्याःrain-bearing
वर्ष्याः:
कर्म (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ष्य (प्रातिपदिक; ‘rainy, bringing rain’)
अभिtowards, upon
अभि:
उपपद-सम्बन्ध (दिशा/अभिमुख्य)
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.