Rig Veda 10.81.5: Mandala 10, Sukta 81, Mantra 5
Sukta 10.81
Rishi: Viśvakarman hymn tradition (to be confirmed).
Devata: Viśvakarman
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमा विश्वकर्मन्नुतेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥
Transliteration
yā́ te dhā́māni paramā́ṇi yā́vamā yā́ madhyamā́ viśva-karman nutémā́ | śíkṣā sákhibhyo havíṣi svadhāvaḥ svayáṃ yajasva tanvàṃ vṛdhānáḥ ||
Translation
या ते धामानि परमाणि यावमा या मध्यमाः विश्वकर्मन्नु तेमा । शिक्षा सखिभ्यो हविषि स्वधावः स्वयं यजस्व तन्वं वृधानः ॥
Word by Word
याःwhich (those)
याः:
Kartā (विशेष्य-सम्बन्धः ‘धामानि’ इति) / Adhikaraṇa (सम्बन्ध-निर्देशः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive: possessor)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → तद्-रूप ‘ते’
धामानिabodes; ordinances; stations
धामानि:
Karma/Viṣaya (याः… इति विशेष्य) / Kartā (सापेक्ष-वाक्ये)
TypeNoun
Rootधामन् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
परमाणिhighest; supreme
परमाणि:
विशेषण (धामानि-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपरम (विशेषण-प्रातिपदिक)
यावमाःlower; lesser
यावमाः:
विशेषण (धामानि-सम्बद्धः)
TypeAdjective
Rootयावम (विशेषण-प्रातिपदिक; ‘युवा/अवर’ इत्यर्थे ‘lower/younger’)
याःwhich
याः:
Kartā/Adhikaraṇa (सम्बन्ध-निर्देशः)
TypePronoun
Rootयद् → या-
मध्यमाःmiddle
मध्यमाः:
विशेषण (धामानि-सम्बद्धः)
TypeAdjective
Rootमध्यम (विशेषण-प्रातिपदिक)
विश्वकर्मन्O Viśvakarman
विश्वकर्मन्:
सम्बोधन (Vocative)
TypeNoun (proper)
Rootविश्वकर्मन् (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; देवता-नाम)
उतand; also
उत:
समुच्चय/अन्वय-निपात
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात/अव्यय)
इमाःthese
इमाः:
Kartā/Viṣaya (याः… इमाः—समुच्चयः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम) → इमा-
शिक्षteach; instruct
शिक्ष:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootशिक्ष् (धातु; ‘to teach, instruct’)
सखिभ्यःto the friends
सखिभ्यः:
Sampradāna (recipient)
TypeNoun
Rootसखि (पुंलिङ्ग प्रातिपदिक)
हविषिin the oblation
हविषि:
Adhikaraṇa (locative: in/at the oblation)
TypeNoun
Rootहविस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
स्वधावःO possessor of svadhā (inherent power/ritual potency)
स्वधावः:
सम्बोधन-विशेषण
TypeAdjective (epithet)
Rootस्वधा (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक) + वस्/वत्-प्रत्यय (बहुव्रीहि/तद्धित-विशेषण: ‘having svadhā’)
स्वयम्yourself
स्वयम्:
क्रिया-विशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
यजस्वsacrifice; worship
यजस्व:
क्रिया (आज्ञा)
TypeVerb
Rootयज् (धातु; ‘to sacrifice, worship’)
तन्वम्(your) body; self
तन्वम्:
Karma (object)
TypeNoun
Rootतनू (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘body, self’)
वृधानःgrowing; increasing; prospering
वृधानः:
Kartā-विशेषण (यजस्व इत्यस्य कर्तुः)
TypeParticiple
Rootवृध् (धातु; ‘to grow, increase’) → वर्तमान-कृदन्त ‘वृधान’
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.