Rig Veda 10.69.12: Mandala 10, Sukta 69, Mantra 12
Sukta 10.69
Rishi: Vādhryaśva
Devata: Agni (Vṛtrahan)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अयमग्निर्वध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः । स नो अजामीँरुत वा विजामीनभि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व ॥
Transliteration
ayám agnír vadhryaśvásya vṛtrahā́ sanakā́t préddho námasopavā́kyaḥ | sá no ajā́mīṃr utá vā́ vijā́mīn abhí tíṣṭha śárdhato vādhryaśva ||
Translation
अयमग्निर्वाध्र्यश्वस्य वृत्रहा सनकात्प्रेद्धो नमसोपवाक्यः। स नो अजामीँरुत वा विजामीन्भि तिष्ठ शर्धतो वाध्र्यश्व॥
Word by Word
अयम्this
अयम्:
विशेषणम् (अग्निः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
वध्र्यश्वस्यof Vadhryaśva
वध्र्यश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of Vadhryaśva’
TypeNoun (proper/epithet)
Rootवध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; नाम)
वृत्रहाVṛtra-slayer
वृत्रहा:
कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः) अथवा समानााधिकरणम्
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootवृत्रहन्- (प्रातिपदिक; ‘वृत्र’ + √हन्)
सनकात्from of old, since ancient times
सनकात्:
अपादान (काल-निमित्तम्)
TypeIndeclinable (ablatival adverb)
Rootसनक- (प्रातिपदिक; अव्ययीभावे तद्धितार्थः ‘from of old’)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषणम् (इद्धः इत्यस्य) / उपसर्गः
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र (उपसर्ग)
इद्धःkindled, enkindled
इद्धः:
कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः) / भाववाचकः ‘kindled’
TypeParticiple (past passive)
Root√इन्ध् (दीप्तौ) → इद्ध (क्त-प्रत्ययान्त)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस्- (प्रातिपदिक)
उपवाक्यःto be invoked/ addressed with an invocation
उपवाक्यः:
कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः) / समानााधिकरणम्
TypeAdjective/Noun
Rootउपवाक्य- (प्रातिपदिक; ‘invocation/address’)
सःhe
सः:
कर्तृ (अनुवृत्तः ‘अग्निः’)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us, to us
नः:
सम्प्रदान (हितार्थे) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अजामीन्non-kin, strangers
अजामीन्:
कर्म (रक्ष/जय-भावे निहितक्रिया) / विशेष्यं ‘(foes)’
TypeAdjective
Rootअजामि- (प्रातिपदिक; ‘not of the same mother/line’)
उतand also
उत:
समुच्चय/विकल्प-निपातः
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
वाor
वा:
विकल्पार्थकः
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
विजामीन्of alien lineage, outsiders
विजामीन्:
कर्म (अजामीन् इत्यस्य समुच्चयः) / विशेष्यं ‘(foes)’
TypeAdjective
Rootविजामि- (प्रातिपदिक; ‘of different stock/lineage’)
अभिtowards, against, over
अभि:
क्रियाविशेषणम् (तिष्ठ) / उपसर्गः
TypeIndeclinable (preverb/adverb)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
तिष्ठstand! take your stand!
तिष्ठ:
क्रिया (आज्ञा) — कर्ता: त्वम् (अग्ने)
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) — लोट्
शर्धतःof the attacking host
शर्धतः:
सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the assailing host’
TypeNoun/Adjective (present participial stem used substantively)
Rootशर्धत्- (प्रातिपदिक; ‘hostile troop/assailing band’)
वाध्र्यश्वO Vādhryaśva (epithet/name)
वाध्र्यश्व:
सम्बोधन (आह्वानम्)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवाध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; सम्बोधन-नाम)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.