Rig Veda 10.34.7: Mandala 10, Sukta 34, Mantra 7
Sukta 10.34
Rishi: Kavasha Ailusha
Devata: Akṣāḥ (Dice) as coercive powers
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अक्षास इदङ्कुशिनो नितोदिनो निकृत्वानस्तपनास्तापयिष्णवः । कुमारदेष्णा जयतः पुनर्हणो मध्वा सम्पृक्ताः कितवस्य बर्हणा ॥
Transliteration
akṣā́sa íd aṅkuśíno nitodíno ni-kṛtvā́nas tápanās tāpayiṣṇávaḥ | kumāradeṣṇā́ jáyataḥ punarháṇo mádhvā sámpṛktāḥ kitavásya barháṇā ||
Translation
अक्षास इदङ्कुशिनो नितोदिना निकृत्वानस्तपनास्तापयिष्णवः। कुमारदेश्णां पुनर्हणो जयतः, मध्वा सम्पृक्ताः कितवस्य बर्हणाः॥
Word by Word
अक्षासःdice (as agents)
अक्षासः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअक्ष (प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अङ्कुशिनःhooked; having goads
अङ्कुशिनः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअङ्कुशिन् (प्रातिपदिक) < अङ्कुश
नितोदिन्pricking, goading
नितोदिन्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-तुद् (धातु) → नितोदिन् (प्रातिपदिक, -इन्)
निकृत्वानःhaving cut down; maiming
निकृत्वानः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-√कृत् (धातु) → निकृत्वान् (कृदन्त, क्त्वान्)
तपनाःburning, tormenting
तपनाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootतपन (प्रातिपदिक) < √तप्
तापयिष्णवःeager to make (one) burn; causing torment
तापयिष्णवः:
कर्तृ
TypeAdjective
Root√तप् (धातु) → तापयिष्णु (इष्णु-प्रातिपदिक; desiderative/causative sense)
कुमारदेष्णाःseeking a boy’s stake/portion; taking even youths’ goods
कुमारदेष्णाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootकुमार + देष्णा (प्रातिपदिक; ‘gift/portion/seeked gain’)
जयतःconquering, winning
जयतः:
कर्तृ
TypeAdjective
Root√जि (धातु) → जयत् (वर्तमान कृदन्त/शतृ)
पुनःagain
पुनः:
—
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
हणःstrikers; smiters (dealing repeated blows)
हणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootहण (प्रातिपदिक; ‘blow/strike’, RV usage) < √हन्/√हण् (निघात)
मध्वाwith sweetness; with honey (i.e., alluringly)
मध्वा:
करण
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
सम्पृक्ताःmixed, blended
सम्पृक्ताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसम्-√पृच् (धातु) → सम्पृक्त (कृदन्त, क्त)
कितवस्यof the gambler
कितवस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootकितव (प्रातिपदिक)
बर्हणाःcrushing, overpowering
बर्हणाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootबर्हण (प्रातिपदिक; ‘overpowering/crushing’) < √बृह्/√बर्ह् (RV)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.