
Sukta 10.3
Agni
अयं लघ्वग्निसूक्तः अग्निं उग्रं च शिवं च विवेकिनं तेजसा महता तमोऽपनुदन्तं यजमानं च प्रबोधस्य “उषसः” प्रति नयन्तं वर्णयति। सखिभूतं सहचरं तम् अग्निं प्रज्वालयति, च शीघ्रम् आगन्तुं सुसंयुज्यैः अश्वैः सह याचते—यज्ञासने निषीदतु, द्यावापृथिव्योर्मध्ये हविं च संकल्पं च वहतु।
Mantra 1
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन् ॥
हे राजन्, समिद्धोऽयं अरतिः—अग्निः—दृश्यते; रौद्रो दक्षाय कर्मणे सुषुमान् अदर्शि। स चिकीद्वान् जागरन्, बृहता भासा विभाति; असिक्नीं तमसीं अपाजन्, रुशतीम् उषसम् इति।
Mantra 2
कृष्णां यदेनीमभि वर्पसा भूज्जनयन्योषां बृहतः पितुर्जाम् । ऊर्ध्वं भानुं सूर्यस्य स्तभायन्दिवो वसुभिररतिर्वि भाति ॥
यदा स स्ववर्पसा कृष्णां तमसीम् अभि भूत्वा, बृहतः पितुः जाम्—दीप्तां योषाम् (उषसम्)—जनयति; तदा सूर्यस्य भानुं ऊर्ध्वं स्तभायन्, दिवो वसुर्भिः सह अयम् अरतिः सर्वतो विभाति।
Mantra 3
भद्रो भद्रया सचमान आगात्स्वसारं जारो अभ्येति पश्चात् । सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्रुशद्भिर्वर्णैरभि राममस्थात् ॥
भद्रो भद्रया सह सचमान आगात्; जार इव स्वसारं पश्चाद् अभ्येति। सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्, रुशद्भिर्वर्णैरभिराममास्थात्।
Mantra 4
अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥
अस्य यामासो बृहतो न वग्नून्, इन्धानाः अग्नेः सख्युः शिवस्य। ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे।
Mantra 5
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते रोचमानस्य बृहतः सुदिवः । ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम् ॥
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते, रोचमानस्य बृहतः सुदिवः। ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम्।
Mantra 6
अस्य शुष्मासो ददृशानपवेर्जेहमानस्य स्वनयन्नियुद्भिः । प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिररतिर्भाति विभ्वा ॥
अस्य शुष्मासो ददृशानाः—अनपवेर्—जिहमानस्य स्वनयन् नियुद्भिः। प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिर् अरतिर् भाति विभ्वा॥
Mantra 7
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः ॥
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योर् अरतिर् युवत्योः। अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः॥
It praises Agni as a powerful, wakeful light that removes darkness and supports skillful action, and it invites him to come and preside over the offering.
The hymn describes Agni’s light as wide and far-reaching, and it links the fire with awareness (cikit)—the capacity to notice, understand, and act rightly.
It can be recited when lighting a sacred lamp or fire, especially at dawn or at the start of a ritual, as an invocation for clarity, protection of the rite, and steady inner aspiration.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.