
Sukta 10.3
अयं लघ्वग्निसूक्तः अग्निं उग्रं च शिवं च विवेकिनं तेजसा महता तमोऽपनुदन्तं यजमानं च प्रबोधस्य “उषसः” प्रति नयन्तं वर्णयति। सखिभूतं सहचरं तम् अग्निं प्रज्वालयति, च शीघ्रम् आगन्तुं सुसंयुज्यैः अश्वैः सह याचते—यज्ञासने निषीदतु, द्यावापृथिव्योर्मध्ये हविं च संकल्पं च वहतु।
Mantra 1
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन् ॥
हे राजन्, समिद्धोऽयं अरतिः—अग्निः—दृश्यते; रौद्रो दक्षाय कर्मणे सुषुमान् अदर्शि। स चिकीद्वान् जागरन्, बृहता भासा विभाति; असिक्नीं तमसीं अपाजन्, रुशतीम् उषसम् इति।
Mantra 2
कृष्णां यदेनीमभि वर्पसा भूज्जनयन्योषां बृहतः पितुर्जाम् । ऊर्ध्वं भानुं सूर्यस्य स्तभायन्दिवो वसुभिररतिर्वि भाति ॥
यदा स स्ववर्पसा कृष्णां तमसीम् अभि भूत्वा, बृहतः पितुः जाम्—दीप्तां योषाम् (उषसम्)—जनयति; तदा सूर्यस्य भानुं ऊर्ध्वं स्तभायन्, दिवो वसुर्भिः सह अयम् अरतिः सर्वतो विभाति।
Mantra 3
भद्रो भद्रया सचमान आगात्स्वसारं जारो अभ्येति पश्चात् । सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्रुशद्भिर्वर्णैरभि राममस्थात् ॥
भद्रो भद्रया सह सचमान आगात्; जार इव स्वसारं पश्चाद् अभ्येति। सुप्रकेतैर्द्युभिरग्निर्वितिष्ठन्, रुशद्भिर्वर्णैरभिराममास्थात्।
Mantra 4
अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥
अस्य यामासो बृहतो न वग्नून्, इन्धानाः अग्नेः सख्युः शिवस्य। ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे।
Mantra 5
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते रोचमानस्य बृहतः सुदिवः । ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम् ॥
स्वना न यस्य भामासः पवन्ते, रोचमानस्य बृहतः सुदिवः। ज्येष्ठेभिर्यस्तेजिष्ठैः क्रीळुमद्भिर्वर्षिष्ठेभिर्भानुभिर्नक्षति द्याम्।
Mantra 6
अस्य शुष्मासो ददृशानपवेर्जेहमानस्य स्वनयन्नियुद्भिः । प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिररतिर्भाति विभ्वा ॥
अस्य शुष्मासो ददृशानाः—अनपवेर्—जिहमानस्य स्वनयन् नियुद्भिः। प्रत्नेभिर्यो रुशद्भिर्देवतमो वि रेभद्भिर् अरतिर् भाति विभ्वा॥
Mantra 7
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः ॥
स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योर् अरतिर् युवत्योः। अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः॥
Agni appears kindled as a kingly, fierce power—awake, discerning, and radiantly driving away darkness.
The hymn elaborates Agni’s vast ‘goings’ and radiant powers, emphasizing his friendly, auspicious companionship and his anointed, wakeful movement.
A direct summons: Agni is invoked as the moving power between Heaven and Earth, urged to come with swift, well-yoked horses to the offering-ground.
The prayer settles into presence—Agni is asked to arrive, sit with the worshippers, and fulfill the rite’s purpose through his carrying, illuminating power.
इनो राजन्नरतिः समिद्धो रौद्रो दक्षाय सुषुमाँ अदर्शि । चिकिद्वि भाति भासा बृहतासिक्नीमेति रुशतीमपाजन् ॥अस्य यामासो बृहतो न वग्नूनिन्धाना अग्नेः सख्युः शिवस्य । ईड्यस्य वृष्णो बृहतः स्वासो भामासो यामन्नक्तवश्चिकित्रे ॥स आ वक्षि महि न आ च सत्सि दिवस्पृथिव्योररतिर्युवत्योः । अग्निः सुतुकः सुतुकेभिरश्वै रभस्वद्भी रभस्वाँ एह गम्याः ॥It praises Agni as a powerful, wakeful light that removes darkness and supports skillful action, and it invites him to come and preside over the offering.
The hymn describes Agni’s light as wide and far-reaching, and it links the fire with awareness (cikit)—the capacity to notice, understand, and act rightly.
It can be recited when lighting a sacred lamp or fire, especially at dawn or at the start of a ritual, as an invocation for clarity, protection of the rite, and steady inner aspiration.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.