
Sukta 10.117
Didactic/ethical hymn (no single devatā; addresses the law of giving under divine order)
Trishtubh (common for RV 10.117; verification required)
ऋग्वेदस्य १०.११७ सूक्तं उत्तरकालीनं शिक्षाप्रधानं च; तत्र दानधर्मः उपदिश्यते—धनं परिभ्रमणीयं, न स्थिरीकर्तव्यम्। यो न ददाति स आध्यात्मिकतया सामाजिकतया च परित्यज्यते। दानं (पृण्-) ऋतस्य (विश्वव्यवस्थायाः) अनुगमनरूपं निरूप्यते; सञ्चयः कृपणता च, दीनानां प्रति उपेक्षा च, क्षयाय नयन्तीति चेतयति, यत् तु संविभागः दाता-समुदाययोः उभयोः पोषणं धारयति।
Mantra 1
न वा उ देवाः क्षुधमिद्वधं ददुरुताशितमुप गच्छन्ति मृत्यवः । उतो रयिः पृणतो नोप दस्यत्युतापृणन्मर्डितारं न विन्दते ॥
देवा न क्षुधं वधं कर्तुं न्ययुञ्जत; तथापि योऽपोषितः, तस्य समीपं मृत्यव उपगच्छन्ति। यः परान् पृणाति, तं रयिः (समृद्धिः) नोपदस्यति; यः न पृणाति, स न मर्दितारं न च त्रातारं विन्दते।
Mantra 2
य आध्राय चकमानाय पित्वोऽन्नवान्त्सन्रफितायोपजग्मुषे । स्थिरं मनः कृणुते सेवते पुरोतो चित्स मर्डितारं न विन्दते ॥
यः अन्नवान् सन् अपि, पानभोजनार्थं याचमानं दीनं भ्रमन्तं प्रति मनः स्थिरं (कठोरं) करोति—स स्वस्यैव पुरतः सीमायां सेवते; तथापि स पश्चादपि मर्दितारं (उपशमकर्तारं) न विन्दते।
Mantra 3
स इद्भोजो यो गृहवे ददात्यन्नकामाय चरते कृशाय । अरमस्मै भवति यामहूता उतापरीषु कृणुते सखायम् ॥
स एव भोक्ता यः गृहे कृशाय अन्नकामाय चरतेऽन्नं ददाति। तस्मै यामाः आहूताः सम्यग् अरं भवन्ति; उतापरीषु दूरतरासु अपि सखायं करोति।
Mantra 4
न स सखा यो न ददाति सख्ये सचाभुवे सचमानाय पित्वः । अपास्मात्प्रेयान्न तदोको अस्ति पृणन्तमन्यमरणं चिदिच्छेत् ॥
न स सखा यः सख्ये सचा-भुवे सचमानाय पित्वः न ददाति। अपास्मात् प्रेयात्—न तद् ओकः; पृणन्तम् अन्यं, अरणं चिद्, इच्छेत्।
Mantra 5
पृणीयादिन्नाधमानाय तव्यान्द्राघीयांसमनु पश्येत पन्थाम् । ओ हि वर्तन्ते रथ्येव चक्रान्यमन्यमुप तिष्ठन्त रायः ॥
नाधमानाय पृणीयात्; तव्यान् द्राघीयांसं पन्थानम् अनु पश्येत्। हि रायः रथ्येव चक्राणि वर्तन्ते—अन्यमन्यम् उप तिष्ठन्ति।
Mantra 6
मोघमन्नं विन्दते अप्रचेताः सत्यं ब्रवीमि वध इत्स तस्य । नार्यमणं पुष्यति नो सखायं केवलाघो भवति केवलादी ॥
मोघमन्नं विन्दतेऽप्रचेताः; सत्यं ब्रवीमि—वध एव तस्य भागः। न आर्यमणं पुष्यति, न सखायम्; केवलाघो भवति, केवलादी च।
Mantra 7
कृषन्नित्फाल आशितं कृणोति यन्नध्वानमप वृङ्क्ते चरित्रैः । वदन्ब्रह्मावदतो वनीयान्पृणन्नापिरपृणन्तमभि ष्यात् ॥
कृषन्नित् फाल आशितं कृणोति, यन्नध्वानमप वृङ्क्ते चरित्रैः। वदन् ब्रह्मा अवदतः वनीयान्; पृणन्नापिरपृणन्तमभि ष्यात्।
Mantra 8
एकपाद्भूयो द्विपदो वि चक्रमे द्विपात्त्रिपादमभ्येति पश्चात् । चतुष्पादेति द्विपदामभिस्वरे सम्पश्यन्पङ्क्तीरुपतिष्ठमानः ॥
एकपाद्भूयो द्विपदो विचक्रमे; द्विपात्त्रिपादमभ्येति पश्चात्। चतुष्पादेति द्विपदामभिस्वरे; सम्पश्यन्पङ्क्तीरुपतिष्ठमानः।
Mantra 9
समौ चिद्धस्तौ न समं विविष्टः सम्मातरा चिन्न समं दुहाते । यमयोश्चिन्न समा वीर्याणि ज्ञाती चित्सन्तौ न समं पृणीतः ॥
समौ चिद्धस्तौ न समं विविष्टः सम्मातरा चिन्न समं दुहाते । यमयोश्चिन्न समा वीर्याणि ज्ञाती चित्सन्तौ न समं पृणीतः ॥
A stark teaching: hunger is not meant as a divine ‘executioner,’ yet the unfed fall toward death; the one who refuses to nourish others loses support and remedy.
The hymn argues that wealth is not fixed property but a moving current; one should ‘fill’ the needy and choose the wider path of generosity, because fortune shifts like wheels on a road.
The central revelation is the law of circulation: riches come to rest with one and then another—therefore hoarding is short-sighted and contrary to ṛta.
It closes with a realistic observation of human inequality (even among seeming equals), implying that one must consciously awaken the capacity to give rather than presume sameness or automatic fairness.
न वा उ देवाः क्षुधमिद्वधं ददुरुताशितमुप गच्छन्ति मृत्यवः । उतो रयिः पृणतो नोप दस्यत्युतापृणन्मर्डितारं न विन्दते ॥rathyeva cakrā… rāyaḥ
समौ चिद्धस्तौ न समं विविष्टः सम्मातरा चिन्न समं दुहाते । यमयोश्चिन्न समा वीर्याणि ज्ञाती चित्सन्तौ न समं पृणीतः ॥It is an ethical hymn urging generosity. It says that refusing to share harms both the needy and the hoarder, while giving keeps prosperity and social support alive.
Not directly. It uses the language of the gods and ṛta (cosmic order), but its focus is moral instruction—especially the duty to feed and support those in want.
To show that riches are not permanent. Like wheels that keep turning, wealth moves from person to person, so it is wise and righteous to share rather than hoard.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.