Sukta 105
Sukta 1.105
Trita Āptya (traditional attribution often given for RV 1.105; check recension-specific lists)
Various/cosmic (opening verse centers on Candramas and the two worlds; hymn often read as existential/psychological lament and seeking)
Gāyatrī (verse appears 3 pādas of ~8 syllables; likely Gāyatrī/related)
ऋग्वेदस्य १.१०५ सूक्तं बहुदेवतात्मकं अन्वेषणपरं च; तत्र चन्द्रमसः, विद्युतः, द्यावापृथिव्योश्च (उभयोर्लोकयोः) निरीक्षणात् आरभ्य, अन्तःक्लेशस्य प्रायशः स्वीकृतिरूपां निजप्रार्थनां प्रति गच्छति—रक्षणं, प्रबोधं, सम्यग्वाचं च याचमानम्। एतत् सूक्तं प्रायः ‘त्रितस्य विलापः’ इति पठ्यते; यत्र आन्तरदुःखं तादृशं भाव्यते यत् केवलं देवा—विशेषतः इन्द्रः तथा ऋतस्य धारकाः विश्वव्यवस्थापालकाः शक्तयः—तत् अपहर्तुं शक्नुवन्ति। अन्ते मित्रावरुणयोः, अदितेः, द्यावापृथिव्योश्च प्रसारितरक्षणेन सह जयाय, बलाय, व्यापकाभयाय च प्रार्थना समाप्यते।
Mantras
Mantra 1
चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि। न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो, वित्तं मे अस्य रोदसी॥
Mantra 2
अर्थमिद्वा उ अर्थिन आ जाया युवते पतिम् । तुञ्जाते वृष्ण्यं पयः परिदाय रसं दुहे वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अर्थमिद्वा उ अर्थिनः स जाया इव युवते पतिम् आ गच्छति। तुञ्जाते वृष्ण्यं पयः परिदाय रसं दुहे। हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य वित्तं जानीतम्।
Mantra 3
मो षु देवा अदः स्वरव पादि दिवस्परि । मा सोम्यस्य शम्भुवः शूने भूम कदा चन वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
मा षु देवाः अदः स्वः दिवः परि अव पादि नः। मा सोम्यस्य शम्भुवः कदाचन शूने भूम। हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य वित्तं जानीतम्।
Mantra 4
यज्ञं पृच्छाम्यवमं स तद्दूतो वि वोचति । क्व ऋतं पूर्व्यं गतं कस्तद्बिभर्ति नूतनो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
यज्ञम् अवमं पृच्छामि; स तद् दूतः इव वि वोचति—‘क्व ऋतं पूर्व्यं गतं? कः तद् नूतनो बिभर्ति?’ हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य वित्तं जानीतम्।
Mantra 5
अमी ये देवाः स्थन त्रिष्वा रोचने दिवः । कद्व ऋतं कदनृतं क्व प्रत्ना व आहुतिर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अमी ये देवाः स्थन त्रिष्वा रोचने दिवः—कद्वः ऋतं कदनृतं क्व प्रत्ना व आहुतिः? हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य अन्वेषणस्य निधानं वित्तम् अवगच्छतम्।
Mantra 6
कद्व ऋतस्य धर्णसि कद्वरुणस्य चक्षणम् । कदर्यम्णो महस्पथाति क्रामेम दूढ्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
कद्वा ऋतस्य धर्णसि कद्वरुणस्य चक्षणम्? कद् आर्यम्णो महस्पथात् अतिक्रामेम दूढ्यः? हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य अन्वेषणस्य निधानं वित्तम् अवगच्छतम्।
Mantra 7
अहं सो अस्मि यः पुरा सुते वदामि कानि चित् । तं मा व्यन्त्याध्यो वृको न तृष्णजं मृगं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अहं सोऽस्मि यः पुरा सुते सोम इव वदामि कानि चित्। इदानीं दारिद्र्यं मां व्यन्ति—वृको न तृष्णजं मृगम्। हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य अन्वेषणस्य निधानं वित्तम् अवगच्छतम्।
Mantra 8
सं मा तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः । मूषो न शिश्ना व्यदन्ति माध्यः स्तोतारं ते शतक्रतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
सं मां तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः। मूषो न शिश्ना व्यदन्ति मध्यः; स्तोतारं ते शतक्रतो—वित्तं मेऽस्य रोदसी विद्याम्।
Mantra 9
अमी ये सप्त रश्मयस्तत्रा मे नाभिरातता । त्रितस्तद्वेदाप्त्यः स जामित्वाय रेभति वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अमी ये सप्त रश्मयस्तत्रा मे नाभिरातता। त्रितस्तद्वेदाप्त्यः स जामित्वाय रेभति; वित्तं मेऽस्य रोदसी विद्याम्।
Mantra 10
अमी ये पञ्चोक्षणो मध्ये तस्थुर्महो दिवः । देवत्रा नु प्रवाच्यं सध्रीचीना नि वावृतुर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अमी ये पञ्चोक्षणो मध्ये तस्थुर्महो दिवः। देवत्रा नु प्रवाच्यं सध्रीचीना नि वावृतुः; वित्तं मेऽस्य रोदसी विद्याम्।
Mantra 11
सुपर्णा एत आसते मध्य आरोधने दिवः । ते सेधन्ति पथो वृकं तरन्तं यह्वतीरपो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
सुपर्णा एते आसते दिवो मध्य आरोधने। ते पथो वृकं सेधन्ति यह्वतीरपो तरन्तम्। हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य वित्तं विजानीतम्।
Mantra 12
नव्यं तदुक्थ्यं हितं देवासः सुप्रवाचनम् । ऋतमर्षन्ति सिन्धवः सत्यं तातान सूर्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
देवासो, नव्यं तदुक्थ्यं हितं सुप्रवाचनम् अस्तु प्रतिष्ठितम्। ऋतमर्षन्ति सिन्धवः; सत्यं तातान सूर्यः। हे द्यावापृथिवी, मेऽस्य वित्तं विजानीतम्।
Mantra 13
अग्ने तव त्यदुक्थ्यं देवेष्वस्त्याप्यम् । स नः सत्तो मनुष्वदा देवान्यक्षि विदुष्टरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अग्ने, तव त्यदुक्थ्यं देवेष्वस्त्याप्यम्। स नः सत्तो मनुष्वदा देवान्यक्षि; विदुष्टरो, मेऽस्य वित्तं स्थापय। हे द्यावापृथिवी, साक्षिणौ भवतम्।
Mantra 14
सत्तो होता मनुष्वदा देवाँ अच्छा विदुष्टरः । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
सत्तो होता मनुष्वदाऽपि विदुष्टरो देवाँश्चाच्छा गच्छति। अग्निर्हव्यानि सुषूदति सम्यक् संस्करोति; देवो देवेषु मेधिरः—वित्तं मेऽस्य रोदसी प्रमाणयताम्।
Mantra 15
ब्रह्मा कृणोति वरुणो गातुविदं तमीमहे । व्यूर्णोति हृदा मतिं नव्यो जायतामृतं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
ब्रह्मा गातुं कृणोति; गातुविदं वरुणं तमीमहे। स हृदा मतिं व्यूर्णोति; नव्योऽस्मासु ऋतं जायताम्—वित्तं मेऽस्य रोदसी प्रमाणयताम्।
Mantra 16
असौ यः पन्था आदित्यो दिवि प्रवाच्यं कृतः । न स देवा अतिक्रमे तं मर्तासो न पश्यथ वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
असौ यः पन्था आदित्येन दिवि प्रवाच्यं कृतः। तं न देवाः अतिक्रमन्ति; तं मर्तासो न पश्यथ। वित्तं मेऽस्य रोदसी प्रमाणयताम्।
Mantra 17
त्रितः कूपेऽवहितो देवान्हवत ऊतये । तच्छुश्राव बृहस्पतिः कृण्वन्नंहूरणादुरु वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
त्रितः कूपेऽवहितो देवान् ऊतये ह्वयति। तदाह्वानं बृहस्पतिः शुश्राव; संकीर्णादुरुं विवरं कृत्वा विमोचनं निनाय। तदेतदुद्धार-लाभं मयि द्यावापृथिव्यौ दृढं कुरुताम्।
Mantra 18
अरुणो मा सकृद्वृकः पथा यन्तं ददर्श हि । उज्जिहीते निचाय्या तष्टेव पृष्ट्यामयी वित्तं मे अस्य रोदसी ॥
अरुणो वृकः सकृन्मां पथा यान्तं ददर्श। स नीचात् निरीक्ष्य हनू उन्मीलयति—तष्टेव पृष्ट्यामयी छेदनीया। अस्माद्भक्षकाद्भयादपसरण-लाभं मयि द्यावापृथिव्यौ दृढं कुरुताम्।
Mantra 19
एनाङ्गूषेण वयमिन्द्रवन्तोऽभि ष्याम वृजने सर्ववीराः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥
अनेनाङ्गूषेण वयम् इन्द्रवन्तो वृजनेऽभि ष्याम, सर्ववीराः स्याम। तन्नो मित्रो वरुणश्च वर्धयताम्; अदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः तां सिद्धिं अस्मासु बलवतीं कुर्युः।
Inside Sukta 105
How it unfolds
- Where it opens
A cosmic riddle: the Moon’s movement ‘within the waters’ and the lightning’s inability to trace the luminous path—introducing the idea of a truth hidden from ordinary sight, witnessed by Heaven and Earth.
- Development
The hymn turns inward: the speaker’s condition of strain and seeking is voiced, and the divine powers are asked to recognize, release, and guide; speech and thought are repeatedly oriented ‘devatrā’ (godward).
- Climax
A moment of disclosure/containment: the ‘pravācya’ (that which must be uttered) is enclosed/held by divine forces in the mid-heaven—suggesting that revelation comes when the powers gather and align.
- Where it settles
A confident close: by the inspired chant, supported by Indra, the seeker asks to prevail in the trial and be enlarged by Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth and Heaven—ending in protection and wholeness.
The deity: Viśve Devāḥ with Indra as chief support
- In the VedaThe hymn invokes a constellation of powers rather than a single devatā: Candramas moving in the waters and heaven, lightning that cannot trace the hidden path, the two Worlds (Heaven and Earth), and finally Indra with Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, and the cosmic supports.
- Cosmic functionTo reveal and uphold ṛta (cosmic order) through multiple agencies—illumination (Moon/lightning), protection and moral order (Mitra-Varuṇa/Aditi), and decisive saving force (Indra) that carries the seeker through crisis into victory.
- Inner significanceA map of the psyche under pressure: the mind seeks a ‘hidden track’ of truth beyond outward signs; speech must become ‘pravācya’ (fit to be spoken) when aligned godward; surrender to higher order transforms distress into steadiness and courage.
The seer
- Trita ĀptyaĀptya (water-associated seer-line; often linked with the wider Āṅgirasa/ṛṣi networks in later tradition) · A liminal, archetypal Vedic figure—sometimes portrayed as a remote or afflicted seer—whose hymns blend cosmic symbolism with personal crisis and deliverance, frequently under Indra’s aid.
Famous verses
vittam me asya rodasī
devatrā nu pravācyaṃ
एनाङ्गूषेण वयमिन्द्रवन्तोऽभि ष्याम वृजने सर्ववीराः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥Attributes of the deity
- Many-deity (polycentric) invocation
- Hidden path/secret course of light
- Appeal for rescue from distress and constriction
- Alignment of speech and thought toward the divine
- Indra as enabling strength and victory
- Mitra-Varuṇa and Aditi as wideners/protectors
- Dyāvā-Pṛthivī as witnessing supports
Also by this seer
- Traditionally connected with several Trita- or Āptya-associated passages across the Rigveda (recension and anukramaṇī lists vary).
- Mythic presence in later Vedic and epic literature as a proto-hero/ritual adept associated with Soma and ordeals (interpretive continuity rather than strict authorship).
The rite, step by step
- Ācamana and brief saṅkalpa: state the aim (relief from distress, clarity, protection, victory in ‘vṛjana’/trial).
- Kindle or face the sacred fire (Agni) or a lamp; establish a calm seat and regulated breath.
- Recite the sukta in order, keeping the refrain-sense ‘vittam me asya rodasī’ as an inner cue: ‘let Heaven and Earth know/confirm this truth/treasure.’
- After key verses, pause for silent contemplation on the ‘hidden path’ (guhya-pada) and offer a short personal prayer.
- Conclude with the final verse as a sealing benediction, then dedicate merit (śānti-pāṭha or simple namas).
Offerings
- Ghṛta (ghee) into fire (if performed as homa)
- Soma-substitute offerings (milk, sweet oblation) in Indra-oriented practice
- Water libation (āpah) as a fitting Āptya resonance
- Flowers/incense/lamp in non-fire settings
Frequently Asked Questions
It begins with cosmic images (Moon, lightning, Heaven and Earth) to point to a hidden truth, then turns into a personal plea for help and guidance, ending with a prayer for strength and victory supported by Indra and other gods.
It suggests that the deepest order or truth (ṛta) is not grasped by outward signs alone; the seer claims there is a subtler course of light/knowledge that must be approached through divine alignment and inspired speech.
It can be recited when feeling overwhelmed or stuck—especially at dawn or evening—asking for clarity, right words, and protection, and closing with the final verse as a prayer for courage and support.
Ask anything about Sukta 105 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
