Sukta 3
Rishi: Atharvanic tradition (directional/śālā consecration series; specific ṛṣi not individually marked for each verse in many listings)
Devata: Dik (Southern Quarter) and the Devas as recipients; the quarter’s 'mahimán' personified
Chandas: Mixed/prose-like yajus-style formula (not a strict metrical ṛc)
अयं सूक्तः अथर्वणीय-शाला–दिक्-प्रतिष्ठा-चक्रस्य भागः। नवमापितां यज्ञशालां दिक्षु विधिवद् अभिसम्बोध्य—विशेषतः दक्षिणां दिशं तत्राधिवसन्तो देवान् च—स्थिरीकरोति रक्षति च। एतत् स्थानं शुभं यज्ञार्हं च करोति, यत्राग्निः गर्भ इव निहितो विश्राम्येत; शत्रुबन्धान् छिनत्ति, अमङ्गलदिक्प्रवेशं निवारयति। अस्य प्रभावः स्थानिकः अपत्रासकश्च—यजुषोक्तैः मन्त्रैः स्वाहाकारैश्च स्थापत्यं रक्षितां यज्ञभूगोलतां परिवर्तयति।
Mantras
Mantra 1
शाला। उ॒प॒मितां॑ प्रति॒मिता॒मथो॑ परि॒मिता॑मु॒त। शाला॑या वि॒श्ववा॑राया न॒द्धानि॒ वि चृ॑तामसि
शाला—उपमितां प्रतिमितामथो परिमितामुत। शालायाः विश्ववारायाः नद्धानि वि च्छित्त्वा वि चृण्मः।
Mantra 2
यत् ते॑ न॒द्धं वि॑श्ववारे॒ पाशो॑ ग्र॒न्थिश्च॒ यः कृ॒तः । बृह॒स्पति॑रिवा॒हं ब॒लं वा॒चा वि स्रं॑सयामि॒ तत्
यत्ते नद्धं विश्ववारे पाशो ग्रन्थिश्च यः कृतः। तदहं बृहस्पतिरिव बलं वाचा वि स्रंसयामि।
Mantra 3
आ य॑याम॒ सं ब॑बर्ह ग्र॒न्थींश्च॑कार ते दृ॒ढान्। परूं॑षि वि॒द्वांछस्ते॒वेन्द्रे॑ण॒ वि चृ॑तामसि
आ ययाम सं बबर्ह ग्रन्थींश्चकार ते दृढान्। परूंषि विद्वांशस्तेवेन्द्रेण वि चृण्मः।
Mantra 4
वं॒शानां॑ ते॒ नह॑नानां प्राणा॒हस्य॒ तृण॑स्य च । प॒क्षाणां॑ विश्ववारे ते न॒द्धानि॒ वि चृ॑तामसि
वंशानां ते नहनानां प्राणाहस्य तृणस्य च । पक्षाणां विश्ववारे ते नद्धानि वि चृत्तामसि ॥
Mantra 5
सं॒दं॒शानां॑ पल॒दानां॒ परि॑ष्वञ्जल्यस्य च । इ॒दं मान॑स्य॒ पत्न्या॑ न॒द्धानि॒ वि चृ॑तामसि
संदंशानां पलदानां परिष्वञ्जल्यस्य च । इदं मानस्य पत्न्या नद्धानि वि चृत्तामसि ॥
Mantra 6
यानि॑ ते॒ऽन्तः शि॒क्याऽन्याबे॒धू र॒ण्याऽय॒ कम्। प्र ते॒ तानि॑ चृतामसि शि॒वा मान॑स्य॒ पत्नि॑ न॒ उद्धि॑ता त॒न्वेऽ भव
यानि तेऽन्तः शिक्यायामन्याबेधू रण्याय कम् प्रविष्टानि, तानि ते प्र चृतामसि। शिवा मानस्य पत्नि नः, उद्धिता भव तन्वे कल्याणाय।
Mantra 7
ह॒वि॒र्धान॑मग्नि॒शालं॒ पत्नी॑नां॒ सद॑नं॒ सदः॑ । सदो॑ दे॒वाना॑मसि देवि शाले
त्वं हविर्धानम्, अग्निशालम्, पत्नीनाṃ सदनं सदः। सदो देवानामसि देवि शाले।
Mantra 8
अक्षु॑मोप॒शं वित॑तं सहस्रा॒क्षं वि॑षू॒वति॑ । अव॑नद्धम॒भिहि॑तं॒ ब्रह्म॑णा॒ वि चृ॑तामसि
अक्षुमोपशं विततं सहस्राक्षं विषूवति, अवनद्धम् अभिहितं—तद् ब्रह्मणा वि चृतामसि।
Mantra 9
यस्त्वा॑ शाले प्रतिगृ॒ह्णाति॒ येन॒ चासि॑ मि॒ता त्वम्। उ॒भौ मा॑नस्य पत्नि॒ तौ जीव॑तां ज॒रद॑ष्टी
यस्त्वां शाले प्रतिगृह्णाति येन चासि मिता त्वम् । उभौ मानस्य पत्नि तौ जीवतां जरदष्टि ॥
Mantra 10
अ॒मुत्रै॑न॒मा ग॑च्छताद् दृ॒ढा न॒द्धा परि॑ष्कृता । यस्या॑स्ते विचृ॒ताम॒स्यङ्ग॑मङ्गं॒ परु॑ष्परुः
अमुत्रैनमा गच्छताद् दृढा नद्धा परिष्कृता । यस्यास्ते विचृतामस्यङ्गमङ्गं परुष्परुः ॥
Mantra 11
यस्त्वा॑ शाले निमि॒माय॑ संज॒भार॒ वन॒स्पती॑न्। प्र॒जायै॑ चक्रे त्वा शाले परमे॒ष्ठी प्र॒जाप॑तिः
हे शाले! यः त्वां निमिमाय, वनस्पतीन् संजभार; सः परमेिष्ठी प्रजापतिः प्रजायै त्वां चक्रे।
Mantra 12
नम॒स्तस्मै॒ नमो॑ दा॒त्रे शाला॑पतये च कृण्मः । नमो॒ऽग्नये॑ प्र॒चर॑ते॒ पुरु॑षाय च ते॒ नमः॑
तस्मै नमः; दात्रे शालापतये च वयं नमः कृण्मः। प्रचरतेऽग्नये नमः; ते च पुरुषाय नमः।
Mantra 13
गोभ्यो॒ अश्वे॑भ्यो॒ नमो॒ यच्छाला॑यां वि॒जाय॑ते । विजा॑वति॒ प्रजा॑वति॒ वि ते॒ पाशां॑श्चृतामसि
गोभ्योऽश्वेभ्यश्च नमः—यच्छालायां विजायते। विजावति प्रजावति, वि ते पाशांश्छृणदसि।
Mantra 14
अ॒ग्निम॒न्तश्छा॑दयसि॒ पुरु॑षान् प॒शुभिः॑ स॒ह। विजा॑वति॒ प्रजा॑वति॒ वि ते॒ पाशां॑श्चृतामसि
अग्निमन्तश्छादयसि पुरुषान् पशुभिः सह। विजावति प्रजावति, वि ते पाशांश्छृणदसि।
Mantra 15
अ॒न्त॒रा द्यां च॑ पृथि॒वीं च॒ यद् व्यच॒स्तेन॒ शालां॒ प्रति॑ गृह्णामि त इ॒माम्। यद॒न्तरि॑क्षं॒ रज॑सो वि॒मानं॒ तत् कृ॑ण्वे॒ऽहमु॒दरं॑ शेव॒धिभ्यः॑ । तेन॒ शालां॒ प्रति॑ गृह्णामि॒ तस्मै॑
अन्तरा द्यां च पृथिवीं च यद् व्यचस्तेन शालां प्रति गृह्णामि ते इमाम्। यदन्तरिक्षं रजसो विमानं तत्कृण्वेऽहमुदरं शेवधिभ्यः। तेन शालां प्रति गृह्णामि तस्मै।
Mantra 16
ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑स्वती पृथि॒व्यां निमि॑ता मि॒ता। वि॒श्वा॒न्नं बिभ्र॑ती शाले॒ मा हिं॑सीः प्रतिगृह्ण॒तः
ऊर्जस्वती पयस्वती पृथिव्यां निमिता मिता। विश्वान्नं बिभ्रती शाले मा हिंसीः प्रतिगृह्णतः॥
Mantra 17
तृणै॒रावृ॑ता पल॒दान् वसा॑ना॒ रात्री॑व॒ शाला॒ जग॑तो नि॒वेश॑नी । मि॒ता पृ॑थि॒व्यां ति॑ष्ठसि ह॒स्तिनी॑व प॒द्वती॑
तृणैरावृता पलदान् वसाना रात्रीव शाला जगतो निवेशनी। मिता पृथिव्यां तिष्ठसि हस्तिनीव पद्वती॥
Mantra 18
इट॑स्य ते॒ वि चृ॑ता॒म्यपि॑नद्धमपोर्णु॒वन्। वरु॑णेन॒ समु॑ब्जितां मि॒त्रः प्रा॒तर्व्युऽब्जतु
इटस्य ते वि चृताम्यपिनद्धमपोर्णुवन्। वरुणेन समुब्जितां मित्रः प्रातर्व्युऽब्जतु॥
Mantra 19
ब्रह्म॑णा॒ शालां॒ निमि॑तां क॒विभि॒र्निमि॑तां मि॒ताम्। इ॒न्द्रा॒ग्नी र॑क्षतां॒ शाला॑म॒मृतौ॑ सो॒म्यं सदः॑
ब्रह्मणा शाला निर्मिता, कविभिर्निर्मिता मिता च। इन्द्राग्नी अमृतौ शालां रक्षतां सोम्यं सदः।
Mantra 20
कु॒लायेऽधि॑ कु॒लायं॒ कोशे॒ कोशः॒ समु॑ब्जितः । तत्र॒ मर्तो॒ वि जा॑यते॒ यस्मा॒द् विश्वं॑ प्र॒जाय॑ते
कुलायेऽधि कुलायं कोशे कोशः समुब्जितः। तत्र मर्तो विजायते यस्माद् विश्वं प्रजायते।
Mantra 21
या द्विप॑क्षा॒ चतु॑ष्पक्षा॒ षट् प॑क्षा॒ या नि॑मी॒यते॑ । अ॒ष्टाप॑क्षां॒ दश॑पक्षां॒ शालां॒ मान॑स्य॒ पत्नी॑म॒ग्निर्गर्भ॑ इ॒वा श॑ये
या द्विपक्षा चतुष्पक्षा षट्पक्षा या निमीयते। अष्टापक्षां दशपक्षां शालां मानस्य पत्नीम्—तस्यां अग्निर्गर्भ इव शये।
Mantra 22
प्र॒तीचीं॑ त्वा प्रती॒चीनः॒ शाले॒ प्रैम्यहिं॑सतीम्। अ॒ग्निर्ह्य॑१न्तराप॑श्च॒र्तस्य॑ प्रथ॒मा द्वाः
प्रतीचीं त्वा प्रतीचीनः शाले प्रैमि अहिंसतीम्, अनहिंसन्। अग्निर्ह्यन्तरापश्च ऋतस्य प्रथमा द्वाः।
Mantra 23
इ॒मा आपः॒ प्र भ॑राम्यय॒क्ष्मा य॑क्ष्म॒नाश॑नीः । गृ॒हानुप॒ प्र सी॑दाम्य॒मृते॑न स॒हाग्निना॑
इमा आपः प्र भरामि अयक्ष्मा यक्ष्मनाशनीः। गृहानुप प्र सीदामि अमृतेन सहाग्निना।
Mantra 24
मा नः॒ पाशं॒ प्रति॑ मुचो गु॒रुर्भा॒रो ल॒घुर्भ॑व । व॒धूमि॑व त्वा शाले यत्र॒कामं॑ भरामसि
मा नः पाशं प्रति मुचः; गुरुर्भारो लघुर्भव। वधूमिव त्वा शाले यत्रकामं भरामसि।
Mantra 25
प्राच्या॑ दि॒शः शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
प्राच्या दिशः शालायै नमः; महिम्ने नमः—स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा; इहाहूताभ्यः स्वाहेति।
Mantra 26
दक्षि॑णाया दि॒शः शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
दक्षिणायाः दिशः शालायै नमो महिम्ने स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा। स्वाह्येऽभ्यः स्वाहा।
Mantra 27
प्र॒तीच्या॑ दि॒शः शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
प्रतीच्याः दिशः शालायै नमो महिम्ने स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा। स्वाह्येऽभ्यः स्वाहा।
Mantra 28
उदी॑च्या दि॒शः शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
उदीच्याः दिशः शालायै नमो महिम्ने स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा। स्वाह्येऽभ्यः स्वाहा।
Mantra 29
ध्रु॒वाया॑ दि॒शः शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
ध्रुवायाः दिशः शालायै नमो महिम्ने स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा। स्वाह्येऽभ्यः स्वाहा।
Mantra 30
ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शः शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
ऊर्ध्वायाः दिशः शालायै नमो महिम्ने स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा। स्वाह्येऽभ्यः स्वाहा।
Mantra 31
दि॒शोदि॑शः॒ शाला॑या॒ नमो॑ महि॒म्ने स्वाहा॑ दे॒वेभ्यः॑ स्वा॒ह्येऽभ्यः
दिशो दिशः शालायै नमो, महिम्ने नमः। स्वाहा। देवेभ्यः स्वाहा, स्वाह्येऽभ्यः स्वाहा॥
Frequently Asked Questions
It is used to consecrate and protect a newly measured or newly used ritual hall (śālā), aligning it with the directions and sealing it against inauspicious influences.
Each quarter can carry its own risks and powers; the south is ritually significant and must be propitiated so its ‘mahimán’ becomes protective rather than obstructive for the hall and rite.
It portrays the hall as a womb-like safe enclosure: Agni is installed to rest securely at the center, ensuring continuity of domestic/ritual life and the hall’s auspicious fertility and stability.
Ask anything about Sukta 3 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.