Sukta 2
Rishi: Atharvanic tradition (often transmitted under Atharvan/Angiras lineages for Kāma material)
Devata: Kāma (personified Desire/Compulsion) as rival-slayer
Chandas: Predominantly Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic mixed anuṣṭubh usage)
अथर्ववेदस्य ९.२ सूक्तं कामस्य (इच्छा-प्रेरणारूपस्य) तीव्रमाथर्वणं स्तोत्रम्, यत्र घृताहुतिभिः मन्त्रैश्च कामः “शिक्ष्यते” यथा स यजमानस्य पक्षे सपत्नहा भवेत्। अस्मिन् सूक्ते पुनःपुनः प्रतिद्वन्द्विनः अधः पात्यन्ते—अवमानं तमश्च नीयन्ते—तेषां बलं कर्तृत्वं सामाजिकप्रतिष्ठा च अपह्रियते, यजमानस्य तु अजेयः संकल्पः/आकर्षणशक्तिः वर्ध्यते। अपि च कामः विश्वव्यापी महाशक्तिरिति निरूप्यते—स्थैर्यात्, निमेषवत्कालात्, समुद्रादपि महत्तरः—येन कर्मणः वशीकरणभावः अनिवार्य इव प्रतीतिं जनयति।
Mantras
Mantra 1
कामः स॒प॒त्न॒हन॑मृष॒भं घृ॒तेन॒ कामं॑ शिक्षामि ह॒विषाज्ये॑न । नी॒चैः स॒पत्ना॒न् मम॑ पादय॒ त्वम॒भिष्टु॑तो मह॒ता वी॒र्येऽण
कामः सपत्नहनमृषभं घृतेन; कामं शिक्षामि हविषाज्येन। नीचैः सपत्नान् मम पादय त्वमभिष्टुतो महता वीर्येण।
Mantra 2
यन्मे॒ मन॑सो॒ न प्रि॒यं चक्षु॑षो॒ यन्मे॒ बभ॑स्ति॒ नाभि॒नन्द॑ति । तद् दु॒ष्वप्न्यं॒ प्रति॑ मुञ्चामि स॒पत्ने॒ कामं॑ स्तु॒त्वोद॒हं भि॑देयम्
यन्मे मनसो न प्रियं यच्चक्षुषो मे नाभिनन्दति यच्च मे बभस्तिर्नाभिनन्दति, तद् दुṣ्वप्न्यं प्रति मुञ्चामि सपत्ने। कामं स्तुत्वा अहं तं भिदेयम्।
Mantra 3
दु॒ष्वप्न्यं॑ काम दुरि॒तं च॑ कामाप्र॒जस्ता॑मस्व॒गता॒मव॑र्तिम्। उ॒ग्र ईशा॑नः॒ प्रति॑ मुञ्च॒ तस्मि॒न् यो अ॒स्मभ्य॑मंहूर॒णा चिकि॑त्सात्
दुṣ्वप्न्यं काम दुरितं च काम, अप्रजस्ताम् अस्वगताम् अवर्तिम्। उग्र ईशानः प्रति मुञ्च तस्मिन् योऽस्मभ्यम् अंहूरणा चिकित्सात्।
Mantra 4
नु॒दस्व॑ काम॒ प्र णु॑दस्व का॒माव॑र्तिं यन्तु॒ मम॒ ये स॒पत्नाः॑ । तेषां॑ नु॒त्ताना॑मध॒मा तमां॒स्यग्ने॒ वास्तू॑नि॒ निर्द॑ह॒ त्वम्
नुदस्व काम प्र नुदस्व काम, आवर्तिं यन्तु मम ये सपत्नाः। तेषां नुत्तानामधमा तमांसि, अग्ने वास्तूनि निर्दह त्वम्।
Mantra 5
सा ते॑ काम दुहि॒ता धे॒नुरु॑च्यते॒ यामा॒हुर्वाचं॑ क॒वयो॑ वि॒राज॑म्। तया॑ स॒पत्ना॑न् परि॑ वृङ्ग्धि॒ ये मम॒ पर्ये॑नान् प्रा॒णः प॒शवो॒ जीव॑नं वृणक्तु
हे काम, सा ते काम दुहिता धेनुरुच्यते—यामाहुर्वाचं कवयो विराजम्। तया सपत्नान् परि वृङ्ग्धि ये मम पर्येनान्; प्राणः पशवो जीवनं च ममैतान् वृणक्तु।
Mantra 6
काम॒स्येन्द्र॑स्य॒ वरु॑णस्य॒ राज्ञो॒ विष्णो॒र्बले॑न सवि॒तुः स॒वेन॑ । अ॒ग्नेर्हो॒त्रेण॒ प्र णु॑दे स॒पत्नां॑छ॒म्बीव॒ नाव॑मुद॒केषु॒ धीरः॑
कामस्येन्द्रस्य वरुणस्य राज्ञो विष्णोर्बलेन सवितुः सवेन। अग्नेर्होत्रेण प्र नुदे सपत्नान्—शम्बीव धीरः नावम् उदकेषु।
Mantra 7
अध्य॑क्षो वा॒जी मम॑ काम॑ उ॒ग्रः कृ॒णोतु॒ मह्य॑मसप॒त्नमे॒व। विश्वे॑ दे॒वा मम॑ ना॒थं भ॑वन्तु॒ सर्वे॑ दे॒वा हव॒मा य॑न्तु म इ॒मम्
अध्य॑क्षो वा॒जी मम॑ काम॑ उ॒ग्रः कृ॒णोतु॒ मह्य॑मसप॒त्नमे॒व। विश्वे॑ दे॒वा मम॑ ना॒थं भ॑वन्तु॒ सर्वे॑ दे॒वा हव॒मा य॑न्तु म इ॒मम्॥
Mantra 8
इ॒दमाज्यं॑ घृ॒तव॑ज्जुषा॒णाः काम॑ज्येष्ठा इ॒ह मा॑दयध्वम्। कृ॒ण्वन्तो॒ मह्य॑मसप॒त्नमे॒व
इ॒दमाज्यं॑ घृ॒तव॑ज्जुषा॒णाः काम॑ज्येष्ठा इ॒ह मा॑दयध्वम्। कृ॒ण्वन्तो॒ मह्य॑मसप॒त्नमे॒व॥
Mantra 9
इ॒न्द्रा॒ग्नी का॑म स॒रथं॒ हि भू॒त्वा नी॒चैः स॒पत्ना॒न् मम॑ पादयाथः । तेषां॑ प॒न्नाना॑मध॒मा तमां॒स्यग्ने॒ वास्तू॑न्यनु॒निर्द॑ह॒ त्वम्
इ॒न्द्रा॒ग्नी काम स॒रथं॒ हि भू॒त्वा नी॒चैः स॒पत्ना॒न् मम॑ पादयाथः । तेषां॑ प॒न्नाना॑मध॒मा तमां॒स्यग्ने॒ वास्तू॑न्यनु॒निर्द॑ह॒ त्वम्॥
Mantra 10
ज॒हि त्वं का॑म॒ मम ये स॒पत्ना॑ अ॒न्धा तमां॒स्यव॑ पादयैनान्। निरि॑न्द्रिया अर॒साः स॑न्तु॒ सर्वे॒ मा ते॑ जी॑विषुः कत॒मच्च॒नाहः॑
हे काम! मम ये सपत्नाः, तान् त्वं जहि; एतान् अन्धेषु तमांसि अवपादय। सर्वे निरिन्द्रियाः अरसाश्च सन्तु; ते कतमत्-च-न अहः मा जीविषुः।
Mantra 11
अव॑धी॒त् कामो॒ मम॒ ये स॒पत्ना॑ उ॒रुं लो॒कम॑कर॒न्मह्य॑मेध॒तुम्। मह्यं॑ नमन्तां प्र॒दिश॒श्चत॑स्रो॒ मह्यं॒ षडु॒र्वीर्घृ॒तमा व॑हन्तु
कामो मम ये सपत्नान् अवधीद्, ये मह्यम् उरुं लोकम् अकरन् मेधातुम्। मह्यं नमन्तां प्रदिशश्चतस्रः; मह्यं षडुर्वीः घृतम् आ वहन्तु।
Mantra 12
तेऽध॒राञ्चः॒ प्र प्ल॑वन्तां छि॒न्ना नौरि॑व॒ बन्ध॑नात्। न साय॑कप्रणुत्तानां॒ पुन॑रस्ति नि॒वर्त॑नम्
तेऽधराञ्चः प्रप्लवन्तां छिन्ना नौरिव बन्धनात्। न सायकप्रणुत्तानां पुनरस्ति निवर्तनम्।
Mantra 13
अ॒ग्निर्यव॒ इन्द्रो॒ यवः॒ सोमो॒ यवः॑ । य॒व॒यावा॑नो दे॒वा या॑वयन्त्वेनम्
अग्निर्यवः, इन्द्रो यवः, सोमो यवः। यवयावानो देवाः एनं यावयन्तु।
Mantra 14
अस॑र्ववीरश्चरतु॒ प्रणु॑त्तो॒ द्वेष्यो॑ मि॒त्राणां॑ परिव॒र्ग्यः॑१ स्वाना॑म्। उ॒त पृ॑थि॒व्यामव॑ स्यन्ति वि॒द्युत॑ उ॒ग्रो वो॑ दे॒वः प्र मृ॑णत् स॒पत्ना॑न्
असर्ववीरः प्रणुत्तश्चरत्व्, द्वेष्यो मित्राणां परिवर्ग्यः स्वानाम्। उत पृथिव्यामव स्यन्ति विद्युतः; उग्रो वो देवः प्र मृणत् सपत्नान्।
Mantra 15
च्यु॒ता चे॒यं बृ॑ह॒त्यच्यु॑ता च वि॒द्युद् बि॑भर्ति स्तनयि॒त्नूंश्च॒ सर्वा॑न्। उ॒द्यन्ना॑दि॒त्यो द्रवि॑णेन॒ तेज॑सा नी॒चैः स॒पत्ना॑न् नुदतां मे॒ सह॑स्वान्
च्युता चेयं बृहत्यच्युता च; विद्युद् बिभर्ति स्तनयित्नूंश्च सर्वान्। उद्यन्नादित्यो द्रविणेन तेजसा सहस्वान्, नीचैः सपत्नान् मे नुदताम्।
Mantra 16
यत् ते काम॒ शर्म॑ त्रि॒वरू॑थमु॒द्भु ब्रह्म॒ वर्म॒ वित॑तमनतिव्या॒ध्यंऽ कृ॒तम्। तेन॑ स॒पत्ना॒न् परि॑ वृङ्ग्धि॒ ये मम॒ पर्ये॑नान् प्रा॒णः प॒शवो॒ जीव॑नं वृणक्तु
हे काम, यत् ते शर्म त्रिवरूथम् उद्भु—ब्रह्म वर्म विततम्, अनतिव्याध्यं कृतम्। तेन सपत्नान् परि वृङ्ग्धि ये मम पर्येनान्; प्राणः पशवो जीवनं च मम वृणक्तु।
Mantra 17
येन॑ दे॒वा असु॑रा॒न् प्राणु॑दन्त॒ येनेन्द्रो॒ दस्यू॑नध॒मं तमो॑ नि॒नाय॑ । तेन॒ त्वं का॑म॒ मम॒ ये स॒पत्ना॒स्तान॒स्माल्लो॒कात् प्र णु॑दस्व दू॒रम्
येन देवा असुरान् प्राणुदन्, येनेन्द्रो दस्यून् अधमं तमो निनाय; तेन त्वं काम मम ये सपत्नाः तान् अस्माल्लोकात् प्र णुदस्व दूरम्।
Mantra 18
यथा॑ दे॒वा असु॑रा॒न् प्राणु॑दन्त॒ यथेन्द्रो॒ दस्यू॑नध॒मं तमो॑ बबा॒धे। तथा॒ त्वं का॑म॒ मम॒ ये स॒पत्ना॒स्तान॒स्माल्लो॒कात् णु॑दस्व दू॒रम्
यथा देवा असुरान् प्राणुदन् यथेन्द्रः दस्यून् अधमं तमो बबाधे। तथा त्वं काम मम ये सपत्नास्तान् अस्माल्लोकात् नुदस्व दूरम्॥
Mantra 19
कामो॑ जज्ञे प्रथ॒मो नैनं॑ दे॒वा आ॑पुः पि॒तरो॒ न मर्त्याः॑ । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
कामो जज्ञे प्रथमो नैनं देवा आपुः पितरो न मर्त्याः। ततस्त्वमसि ज्यायान् विश्वहा महांस्तस्मै ते काम नम इत् कृणोमि॥
Mantra 20
याव॑ती द्यावा॑पृथि॒वी व॑रि॒म्णा याव॒दापः॑ सिष्य॒दुर्याव॑द॒ग्निः । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
यावती द्यावापृथिवी वरिम्णा यावदापः सिष्यदुर्यावदग्निः। ततस्त्वमसि ज्यायान् विश्वहा महांस्तस्मै ते काम नम इत् कृणोमि॥
Mantra 21
याव॑ती॒र्दिशः॑ प्र॒दिशो॒ विषू॑ची॒र्याव॑ती॒राशा॑ अभि॒चक्ष॑णा दि॒वः । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
यावतीर्दिशः प्रदिशो विषूचीः यावतीराशा अभिचक्षणा दिवः । ततस्त्वमसि ज्यायान् विश्वहा महांस्तस्मै ते काम नम इत् कृणोमि ॥
Mantra 22
याव॑ती॒र्भृङ्गा॑ ज॒त्वःऽ कु॒रूर॑वो॒ याव॑ती॒र्वघा॑ वृक्षस॒र्प्योऽ बभू॒वुः । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
यावत्यो भृङ्गाः जत्वः कुरूरवो यावत्यो वघा वृक्षसर्प्यः बभूवुः । ततस्त्वमसि ज्यायान् विश्वहा महान्; तस्मै ते काम नम इति कृणोमि ।
Mantra 23
ज्याया॑न् निमिष॒तोऽसि॒ तिष्ठ॑तो॒ ज्याया॑न्त्समु॒द्राद॑सि काम मन्यो । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
ज्यायान् निमिषतोऽसि तिष्ठतो ज्यायान् समुद्रादसि काम मन्यो । ततस्त्वमसि ज्यायान् विश्वहा महान्; तस्मै ते काम नम इति कृणोमि ।
Mantra 24
न वै वात॑श्च॒न काम॑माप्नोति॒ नाग्निः सूर्यो॒ नोत च॒न्द्रमाः॑ । तत॒स्त्वम॑सि॒ ज्याया॑न् वि॒श्वहा॑ म॒हांस्तस्मै॑ ते काम॒ नम॒ इत् कृ॑णोमि
न वै वातश्चन काममाप्नोति नाग्निः सूर्यः नोत चन्द्रमाः । ततस्त्वमसि ज्यायान् विश्वहा महान्; तस्मै ते काम नम इति कृणोमि ।
Mantra 25
यास्ते॑ शि॒वास्त॒न्वःऽ काम भ॒द्रा याभिः॑ स॒त्यं भव॑ति॒ यद् वृ॑णी॒षे। ताभि॒ष्ट्वम॒स्माँ अ॑भि॒संवि॑शस्वा॒न्यत्र॑ पा॒पीरप॑ वेशया॒ धियः॑
हे काम! यास्ते शिवास्तन्वः काम भद्राः, याभिः सत्यं भवति यद् वृणीषे; ताभिष्ट्वमस्मान् अभिसंविशस्व, अन्यत्र पापीरप वेशय धियः।
Frequently Asked Questions
Here Kāma is not primarily romantic love; it is Desire/Compulsion as a commanding force. The hymn treats Kāma as a power that can be directed to overpower rivals and make one’s intention prevail.
Ghṛta/ājya (ghee/clarified butter) offered as havis is central, especially in the opening where Kāma is ‘set to work’ through oblation and praise.
Its primary function is abhicārika (rival-subduing/coercive). It can also be read as paustika in the sense of securing advantage and dominance for the patron, but its tone is explicitly competitive and suppressive.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.