Sukta 56
Rishi: Atharvanic tradition (commonly anonymous/Angirasic for such charms)
Devata: Viṣa-nāśana (poison-destroying power) directed against the śarkota; the mantra itself functions as the agent
Chandas: Anuṣṭubh (probable; typical for short apotropaic verses)
अथर्ववेदे ७.५६ सूक्तं विषापहारकं भैषज्य-रक्षोघ्नं च मन्त्रः। अत्र शर्कोटस्य तथा अन्येषां सर्पण-दंशक-प्राणिनां विषं मन्त्रबलात् औषधीनां वीरुधां च प्रभावेन ज्ञात्वा निगृह्यते। सूक्ते ब्रह्मणः (पवित्रवाचः) औषधिशक्त्या सह संयोगः प्रदर्श्यते; प्राणिनां विषं “मृदितं/चूर्णितं” इति घोष्यते, दंशमुखानि अधो नम्यन्ते, अहिंसकानि च क्रियन्ते।
Mantras
Mantra 1
विषभैषज्यम्। तिर॑श्चिराजेरसि॒तात् पृदा॑कोः॒ परि॒ संभृ॑तम्। तत् क॒ङ्कप॑र्वणो वि॒षमि॒यं वी॒रुद॑नीनशत्
तिरश्चिराजेरसितात् पृदाकात् परि संभृतं विषम्—तत् कङ्कपर्वणोऽयं वीरुद् विषमनीनशत्, अपाकरोत्।
Mantra 2
इ॒यं वी॒रुन्मधु॑जाता मधु॒श्चुन्म॑धु॒ला म॒धूः । सा विह्रु॑तस्य भेष॒ज्यथो॑ मशक॒जम्भ॑नी
इयं वीरुन्मधुजाता मधुश्चुन्मधुला मधूः। सा विह्रुतस्य भेषज्यथाे मशकजम्भनी॥
Mantra 3
यतो॑ द॒ष्टं यतो॑ धी॒तं तत॑स्ते॒ निर्ह्व॑यामसि । अ॒र्भस्य॑ तृप्रदं॒शिनो॑ म॒शक॑स्यार॒सं वि॒षम्
यतो दष्टं यतो धीतं ततस्ते निर्ह्वयामसि । अर्भस्य तृप्रदंशिनो मशकस्यारसं विषम् ॥
Mantra 4
अ॒यं यो व॒क्रो विप॑रु॒र्व्यऽङ्गो॒ मुखा॑नि व॒क्रा वृ॑जि॒ना कृ॒णोषि॑ । तानि॒ त्वं ब्र॑ह्मणस्पत इ॒षीका॑मिव॒ सं न॑मः
अयं यो वक्रो विपरुर्व्यङ्गो मुखानि वक्रा वृजिना कृणोषि । तानि त्वं ब्रह्मणस्पत इषीकामिव सं नमः ॥
Mantra 5
अ॒र॒सस्य॑ श॒र्कोट॑स्य नी॒चीन॑स्योप॒सर्प॑तः । वि॒षं ह्य॑१स्यादि॒ष्यथो॑ एनमजीजभम्
अरसस्य शर्कोटस्य नीचीनस्योपसर्पतः—अस्य विषं हि चिन्हित्वा, अथो एनम् अजीजभम् (मर्दितवान्, निर्बलीकृतवान्)।
Mantra 6
न ते॑ बा॒ह्वोर्बल॑मस्ति॒ न शी॒र्षे नोत म॑ध्य॒तः । अथ॒ किं पा॒पया॑मु॒या पुच्छे॑ बिभर्ष्यर्भ॒कम्
न ते बाह्वोर्बलमस्ति, न शीर्षे, नोत मध्यतः। अथ किं पापयामुया पुच्छे बिभर्ष्यर्भकम्?
Mantra 7
अ॒दन्ति॑ त्वा पि॒पीलि॑का॒ वि वृ॑श्चन्ति मयू॒र्यः । सर्वे॑ भल ब्रवाथ॒ शार्को॑टमर॒सं वि॒षम्
अदन्ति त्वा पिपीलिका वि वृश्चन्ति मयूर्यः। सर्वे भल ब्रवाथ शार्कोटमरसं विषम्।
Mantra 8
य उ॒भाभ्यां॑ प्र॒हर॑सि॒ पुच्छे॑न चा॒स्येऽन च । आ॒स्ये॒३ न ते॑ वि॒षं किमु॑ ते पुच्छ॒धाव॑सत्
य उभाभ्यां प्रहरसि पुच्छेन चास्येन च। आस्ये न ते विषं किमु ते पुच्छधावसत्?
Frequently Asked Questions
Śarkota is a low-creeping venomous being in the hymn’s imagery—often understood as a stinging/biting creature (such as a scorpion-like or similar ground-crawling threat). The hymn targets its venom and its ability to injure.
Both. The sukta presents vīrúd (a medicinal herb/creeper) as the antidotal carrier while mantra provides the binding and poison-destroying force that ‘marks out’ and crushes the venom.
Brahmaṇaspati represents the mastery of sacred speech. In 7.56.4 he is asked to bend down the creature’s injuring mouths like a reed—ritually disabling the source of envenomation and reinforcing protection.
Ask anything about Sukta 56 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
