Sukta 118
Rishi: Atharvanic tradition
Devata: Apsarases (Ugrampaśyā, Ugrajit) associated with dice; ancillary aim of ānṛṇya
Chandas: Anuṣṭubh
अयं संक्षिप्तोऽनुष्टुभः सूक्तः द्यूतस्य सामाजिक-नैतिकदोषं निरस्यति। अत्र द्यूत-क्रीडया जय-लाभ-ग्रहणेन च जातं ऋणं किल्बिषं च विधिना परतः प्रेष्यते। अक्ष-संबद्धे अप्सरसौ उग्रंपश्यां उग्रजितं च आह्वयति—“ऋणं परतः अनुगच्छतु” इति—तथा च प्रतिषेधति यत् तादृशं ऋणं अपराधिनः प्रति यमस्य पाशं रज्जुं वा दीर्घयति। अन्त्यऋचि ऋण-निवृत्तिः अधिकारिण्या देवताबलसमन्वितया वाचा विषयीकृता, येन अनुकूलः निर्णयः सिध्यति, आनृण्यं च पुनः प्रतिष्ठते।
Mantras
Mantra 1
आनृण्यम्। यद्धस्ता॑भ्यां चकृ॒म किल्बि॑षाण्य॒क्षानां॑ ग॒त्नुमु॑प॒लिप्स॑मानाः । उ॒ग्रं॒प॒श्ये उ॑ग्र॒जितौ॒ तद॒द्याप्स॒रसा॒वनु॑ दत्तामृ॒णं नः॑
आनृण्यम्। यद्धस्ताभ्यां कृतं किल्बिषं—अक्षानां गन्तुम् उपलिप्समानाः, लाभं ग्रहीतुं लोलुपाः—हे उग्रंपश्ये, हे उग्रजितौ, हे अप्सरसः, तदृणम् अद्य अस्माकं पश्चाद् अनु दत्त।
Mantra 2
उग्रं॑पश्ये॒ राष्ट्र॑भृ॒त् किल्बि॑षाणि॒ यद॒क्षवृ॑त्त॒मनु॑ दत्तं न ए॒तत्। ऋ॒णान्नो॒ नर्णमेर्त्स॑मानो य॒मस्य॑ लो॒के अधि॑रज्जु॒रा॑यत्
हे उग्रंपश्ये राष्ट्रभृत्! किल्बिषाणि—यद् अक्षवृत्तमनु नः दत्तम् एतत्—पश्यामि। ऋणात् नः नरान् एर्त्समानः सः यमस्य लोके अधि रज्जुं जुराययत्।
Mantra 3
यस्मा॑ ऋ॒णं यस्य॑ जा॒यामु॒पैमि॒ यं याच॑मानो अ॒भ्यैमि॑ देवाः । ते वाचं॑ वादिषु॒र्मोत्त॑रां॒ मद्देव॑पत्नी॒ अप्स॑रसा॒वधी॑तम्
यस्मै ऋणं मम, यस्य जायाम् उपैमि; यं याचमानोऽभ्यैमि—हे देवाः! ते ममोत्तरां वाचं वादिषुः; देवपत्नीभिरप्सरसाभिश्च सा वाक् स्थापिताऽभवत्।
Frequently Asked Questions
It targets debt and guilt created by gambling (dice-play), asking that the liability stop clinging to the person and instead be sent away, restoring freedom from debt (ānṛṇya).
Here the Apsarases (Ugrampaśyā, Ugrajit) function as personified forces tied to dice-fate and its consequences; the hymn compels them to reverse the ‘follow-on’ burden and remove it from the gambler.
It is an image of binding consequence: unpaid debt and wrongdoing can ‘reach’ a person even beyond life, like a noose. The hymn seeks to prevent that binding from taking hold.
Ask anything about Sukta 118 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.