Sukta 17
Rishi: Atharvanic/Angirasic tradition (hymn attributed in the Anukramaṇī to Atharvan-type seers; exact r̥ṣi varies by school lists)
Devata: Urugāya (Viṣṇu) with the Gods as purifiers; also the moral power of Earth’s ‘ūrj’
Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV social-legal hymns; pāda-structure consistent with anuṣṭubh usage)
अथर्ववेदस्य ५.१७ सूक्तं प्रायश्चित्तात्मकं राष्ट्रसंवर्धनात्मकं च; प्रत्यर्पणस्य पावनत्वं संस्करोति। ब्राह्मणस्य भार्यायाः अन्यायहरणं तस्याः प्रत्यावर्तनदानेन निवर्त्यते; देवाधिष्ठानेन पापं ‘निमज्जति’ इव विनश्यति। सोमो मित्रावरुणौ अग्निः तथा सत्ये स्थिताः राजानः—एते आदर्शदेव-राजकर्तारः कीर्त्यन्ते; अन्ते च उरुगायस्य (विष्णोः) उपासना। एवं सामाजिक-वैधानिक-प्रायश्चित्तं विश्वपावनतां प्राप्य समुदायस्य ‘ऊर्ज्’—पृथिव्याः धारयित्रीं शक्तिं—पुनः प्रतिष्ठापयति।
Mantras
Mantra 1
ब्रह्मजाया। तेऽवदन् प्रथ॒मा ब्र॑ह्मकिल्बि॒षेऽकू॑पारः सलि॒लो मा॑त॒रिश्वा॑ । वी॒डुह॑रा॒स्तप॑ उ॒ग्रं म॑यो॒भूरापो॑ दे॒वीः प्र॑थम॒जा ऋ॒तस्य॑
“ब्रह्मजाया”—इति तेऽवदन्। प्रथमा ब्रह्मकिल्बिषेऽकूपारः सलिलो मातरिश्वा। वीडुहराः, तप उग्रं, मयोभूः; आपो देवीः प्रथमा-जा ऋतस्य।
Mantra 2
सोमो॒ राजा॑ प्रथ॒मो ब्र॑ह्मजा॒यां पुनः॒ प्राय॑च्छ॒दहृ॑णीयमानः । अ॒न्व॒र्ति॒ता वरु॑णो मि॒त्र आ॑सीद॒ग्निर्होता॑ हस्त॒गृह्या नि॑नाय
सोमो राजा प्रथमो ब्रह्मजायां पुनः प्रायच्छद् अहृणीयमानः। अन्वर्तिता वरुणो मित्र आसीद्; अग्निर्होता हस्तगृह्य निनाय।
Mantra 3
हस्ते॑नै॒व ग्रा॒ह्यऽआ॒धिर॑स्या ब्रह्मजा॒येति॒ चेदवो॑चत्। न दू॒ताय॑ प्र॒हेया॑ तस्थ ए॒षा तथा॑ रा॒ष्ट्रं गु॑पि॒तं क्ष॒त्रिय॑स्य
हस्तेनैव ग्राह्यः आधिरस्या, “ब्रह्मजाया” इति चेत् अवोचत्। न दूताय प्रहेया तस्थ एषा; तथा राष्ट्रं गुपितं क्षत्रियस्य।
Mantra 4
यामा॒हुस्तार॑कै॒षा वि॑के॒शीति॑ दु॒च्छुनां॒ ग्राम॑मव॒पद्य॑मानाम्। सा ब्र॑ह्मजा॒या वि दु॑नोति रा॒ष्ट्रं यत्र॒ प्रापा॑दि श॒श उ॑ल्कु॒षीमा॑न्
यामाहुस्तारकैषा विकेशीति दुच्छुनां ग्राममवपद्यमानाम्। सा ब्रह्मजाया विदुनोति राष्ट्रं यत्र प्रापादि शश उल्कुषीमान्॥
Mantra 5
ब्र॒ह्म॒चा॒री च॑रति॒ वेवि॑ष॒द् विषः॒ स दे॒वानां॑ भव॒त्येक॒मङ्ग॑म्। तेन॑ जा॒या मन्व॑विन्द॒द् बृह॒स्पतिः॒ सोमे॑न नी॒तां जु॒ह्वं१ न दे॑वाः
ब्रह्मचारी चरति वेविषद् विषः स देवानां भवत्येकमङ्गम्। तेन जाया मन्वविन्दद् बृहस्पतिः सोमेन नीतां जुह्वं न देवाः॥
Mantra 6
दे॒वा वा ए॒तस्या॑मवदन्त॒ पूर्वे॑ सप्तऋ॒षय॒स्तप॑सा॒ ये नि॑षे॒दुः । भी॒मा जा॒या ब्रा॑ह्म॒णस्याप॑नीता दु॒र्धां द॑धाति पर॒मेव्योऽमन्
देवा वा एतस्यामवदन् पूर्वे; सप्तऋषयस्तपसा ये निषेदुः। भीमा जाया ब्राह्मणस्यापनीता; दुर्धां दधाति परमेव्योऽमन्।
Mantra 7
ये गर्भा॑ अव॒पद्य॑न्ते॒ जग॒द् यच्चा॑पलु॒प्यते॑ । वी॒रा ये तृ॒ह्यन्ते॑ मि॒थो ब्र॑ह्मजा॒या हि॑नस्ति॒ तान्
ये गर्भा अवपद्यन्ते, जगद् यच्चापलुप्यते, यच्च नश्यति विनाशं च नीयते; वीरा ये तृह्यन्ते मिथः—तान् ब्रह्मजाया हिनस्ति।
Mantra 8
उत यत् पत॑यो॒ दश॑ स्त्रि॒याः पूर्वे॒ अब्रा॑ह्मणाः । ब्र॒ह्माचेद्धस्त॒मग्र॑ही॒त् स ए॒व पति॑रेक॒धा
उत यत् पतयो दश स्त्रियाः पूर्वेऽब्राह्मणाः; ब्रह्मा चेद् हस्तम् अग्रहीत्, स एव पतिर् एकधा (अविभक्तः)।
Mantra 9
ब्रा॒ह्म॒ण ए॒व पति॒र्न रा॑ज॒न्यो॒३ न वैश्यः॑ । तत् सूर्यः॑ प्रब्रु॒वन्ने॑ति प॒ञ्चभ्यो॑ मान॒वेभ्यः॑
ब्राह्मण एव पतिः—न राजन्यो न वैश्यः। तत् सूर्यः प्रब्रुवन् मानवेभ्यः पञ्चभ्यः प्रचरति।
Mantra 10
पुन॒र्वै दे॒वा अ॑ददुः॒ पुन॑र्मनु॒ष्या अददुः । राजा॑नः स॒त्यं गृ॑ह्णा॒ना ब्र॑ह्मजा॒यां पुन॑र्ददुः
पुनर्वै देवाः अददुः, पुनर्मनुष्याः अददुः। राजानः सत्यं गृह्णानाः ब्रह्मजायां पुनर्ददुः॥
Mantra 11
पु॒न॒र्दाय॑ ब्रह्मजा॒यां कृ॒त्वा दे॒वैर्नि॑किल्बि॒षम्। ऊर्जं॑ पृथि॒व्या भ॒क्त्वोरु॑गा॒यमुपा॑सते
पुनर्दाय ब्रह्मजायां कृत्वा देवैर्निकिल्बिषम्। ऊर्जं पृथिव्या भक्त्वा उरुगायम् उपासते॥
Mantra 12
नास्य॑ जा॒या श॑तवा॒ही क॑ल्या॒णी तल्प॒मा श॑ये । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
नास्य जाया शतवाही कल्याणी तल्पम् आ शये। यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या॥
Mantra 13
न वि॑क॒र्णः पृ॒थुशि॑रा॒स्तस्मि॒न् वेश्म॑नि जायते । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
यस्मिन् राष्ट्रे ब्रह्मजायाचित्त्या निरुध्यते, तस्मिन् वेश्मनि विकर्णः पृथुशिराः (सन्तानः) न जायते।
Mantra 14
नास्य॑ क्ष॒त्ता नि॒ष्कग्री॑वः सू॒नाना॑मेत्यग्र॒तः । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
यस्मिन् राष्ट्रे ब्रह्मजायाचित्त्या निरुध्यते, तस्मिन् अस्य क्षत्ता निष्कग्रीवः सूनानामग्रतः न एति।
Mantra 15
नास्य॑ श्वे॒तः कृ॑ष्ण॒कर्णो॑ धु॒रि यु॒क्तो म॑हीयते । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
यस्मिन् राष्ट्रे ब्रह्मजायाचित्त्या निरुध्यते, तस्मिन् अस्य श्वेतः कृष्णकर्णः पशुः धुरि युक्तोऽपि न महीयते।
Mantra 16
नास्य॒ क्षेत्रे॑ पुष्क॒रिणी॒ नाण्डीकं॑ जायते॒ बिस॑म्। यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
नास्य क्षेत्रे पुष्करिणी, नाण्डीकं जायते बिसम्—यस्मिन् राष्ट्रे ब्रह्मजायाचित्त्या (ब्रह्मपत्नी-स्पर्श-संकल्पेन) निरुध्यते, बद्धं धृतं च भवति।
Mantra 17
नास्मै॒ पृश्निं॒ वि दु॑हन्ति॒ येऽस्या॒ दोह॑मु॒पास॑ते । यस्मि॑न् रा॒ष्ट्रे नि॑रु॒ध्यते॑ ब्रह्मजा॒याचि॑त्त्या
नास्मै पृश्नीं विदुहन्ति येऽस्या दोहमुपासते। यस्मिन् राष्ट्रे निरुध्यते ब्रह्मजायाचित्त्या॥
Mantra 18
नास्य॑ धे॒नुः क॑ल्या॒णी नान॒ड्वान्त्स॑हते॒ धुर॑म्। विजा॑नि॒र्यत्र॑ ब्रह्म॒णो रात्रिं॒ वस॑ति पा॒पया॑
नास्य धेनुः कल्याणी नानड्वान्त्सहते धुरम्। विजानिर्यत्र ब्रह्मणो रात्रिं वसति पापया॥
Frequently Asked Questions
It addresses a grave social and moral offense involving the wrongful taking/withholding of a Brahmin’s wife, and prescribes restitution plus purification so the resulting guilt and instability do not spread through the realm.
They establish a divine precedent and legal-sacral framework: Soma restores, Mitra–Varuṇa represent oversight and order, and Agni is the public witness who ‘leads by the hand.’ Viṣṇu/Urugāya then seals the restored stability and prosperity.
The decisive act is ‘punar-dāya’—giving back again—done openly and truthfully (satya), followed by purification so the sin (kilbiṣa) is said to sink away and Earth’s nourishing strength (ūrj) returns to the community.
Ask anything about Sukta 17 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.