Sukta 15
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī for this hymn)
Devata: Oṣadhi (personified Herb), with Ṛta as legitimating principle
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (refrain-driven Atharvanic style)
अथर्ववेदस्य ५.१५ सूक्तं भैषज्यापोत्प्रतिकारकं च मन्त्ररूपं यत् ओषधिं चेतनसहायामिव सजीवयति, तां रोगान्, शत्रुप्रभावान्, दुरितं च अपहन्तुं नियुङ्क्ते। पुनरुक्त-प्रत्यययुक्तेन संख्यावर्धनेन (२/२०, ४/४०, ८/८० इत्यादि) तथा ‘मधु’—मधुररसस्य—पुनःपुनः प्रार्थनया रोगिणं सुखकरं प्राणधारकं च अवस्थां प्रत्यावर्तयितुं प्रयत्नं करोति। अत्र ‘ऋत’ं प्रमाणभूतं प्रतिष्ठाभूतं च; ओषधिः ‘ऋतजाता’ इति घोषितेति तस्मात् सा निश्चयेन प्रभाववती, विश्वसनीया च।
Mantras
Mantra 1
रोगोपशमनम्। एका॑ च मे॒ दश॑ च मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
रोगोपशमनार्थम्। एका च मे दश च मेऽपवक्तारौ ओषधे। ऋतजात ऋतावरि मधु मे मधुला करः।
Mantra 2
द्वे च॑ मे विंश॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
रोगोपशमनार्थम्। द्वे च मे विंशतिश्च मेऽपवक्तारौ ओषधे। ऋतजात ऋतावरि मधु मे मधुला करः।
Mantra 3
ति॒स्रश्च॑ मे त्रिं॒शच्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
तिस्रश्च मे त्रिंशच्च मे—ओषधे—अपवक्तारः स्युः। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे कुरु; मां मधुलां कुरु।
Mantra 4
चत॑स्रश्च मे चत्वारिं॒शच्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
चतस्रश्च मे चत्वारिंशच्च मे—ओषधे—अपवक्तारः स्युः। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे कुरु; मां मधुलां कुरु।
Mantra 5
प॒ञ्च च॑ मे पञ्चा॒शच्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
पञ्च च मे पञ्चाशच्च मे—ओषधे—अपवक्तारः स्युः। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे कुरु; मां मधुलां कुरु।
Mantra 6
षट् च॑ मे ष॒ष्टिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
षट् च मे षष्टिश्च मे—ओषधे—अपवक्तारो भव। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे कुरु, मां मधुलां कुरु।
Mantra 7
स॒प्त च॑ मे सप्त॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
सप्त च मे सप्ततिश्च मे—ओषधे—अपवक्तारो भव। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे कुरु, मां मधुलां कुरु।
Mantra 8
अ॒ष्ट च॑ मेऽशी॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
अष्ट च मेऽशीतिश्च मे—अपवक्तार ओषधे। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे मधुला करः।
Mantra 9
नव॑ च मे नव॒तिश्च॑ मे ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
नव च मे नवतिश्च मे—हे ओषधे—अपवक्तारो भव। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे मधुला करः।
Mantra 10
दश॑ च मे श॒तं च मे॑ ऽपव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
दश च मे शतं च मे—हे ओषधे—अपवक्तारो भव। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे मधुला करः।
Mantra 11
श॒तं च॑ मे स॒हस्रं॑ चापव॒क्तार॑ ओषधे । ऋत॑जात॒ ऋता॑वरि॒ मधु॑ मे मधु॒ला क॑रः
शतं च मे सहस्रं च—हे ओषधे—अपवक्तारो भव। ऋतजात ऋतावरि, मधु मे मधुला करः।
Frequently Asked Questions
The hymn addresses Oṣadhi, the medicinal herb, as a personified power. Its authority is grounded in Ṛta, meaning the cure is framed as truth-aligned and therefore dependable.
The numbers function as ritual intensifiers: they multiply the herb’s ‘repelling’ capacities (apavaktāraḥ). The repeated pattern builds a sense of layered, overwhelming protection against illness and harm.
Both. Madhu can be literal honey used as an auspicious carrier, and it also signifies the desired result: a ‘sweetened’ condition—pleasantness, nourishment, and restored vitality replacing the bitterness of disease.
Ask anything about Sukta 15 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.