Sukta 7
Rishi: Atharvanic tradition (often anonymous/collective in medical charms)
Devata: Bheṣaja (Remedy) / Viṣāṇa (Horn) as empowered healing agent; implicitly anti-yákṣma force
Chandas: Mixed; predominantly Anuṣṭubh-like cadence (Atharvanic healing style)
अथर्ववेदस्य ३.७ सूक्तं संक्षिप्तं भैषज्य-मन्त्ररूपं यत् क्षेत्रियं नाम चिरस्थितं दृढनिबद्धं रोगं—यक्ष्मणा सह निकटसम्बद्धं क्षयकरं व्याधिं—भङ्क्त्वा निष्कासयितुं प्रवर्तते। अस्मिन् मन्त्रे मूर्तं भेषजं विशेषतः मृग/हरिण-विषाणं शिरसि स्थाप्य तस्यौषध-शक्तिं प्रबोधयति; तथा तारकाः (नक्षत्राणि) ‘त्रातारः’ इव आहूयन्ते, तारकाणामस्तमयः प्रातःकालश्च सीमास्थ-कालत्वेन रोगस्य पाशान् विमोचयितुं तं च दूरं नुदितुं नियोज्यते।
Mantras
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम्। ह॒रि॒णस्य॑ रघु॒ष्यदोऽधि॑ शी॒र्षणि॑ भेष॒जम्। स क्षे॑त्रि॒यं वि॒षाण॑या विषू॒चीन॑मनीनशत्
यक्ष्मनाशनम्। हरिणस्य रघुष्यदः शीर्षणि भेषजम् अधि निहितम्। स विषाणया क्षेत्रियं विषूचीनम् अनीनशत् (अपानुदत्)।
Mantra 2
अनु॑ त्वा हरि॒णो वृषा॑ प॒द्भिश्च॒तुर्भि॑रक्रमीत्। विषा॑णे॒ वि ष्य॑ गुष्पि॒तं यद॑स्य क्षेत्रि॒यं हृ॒दि
अनु त्वा हरिणो वृषा चतुर्भिः पद्भिः अक्रमीत्। विषाणया विंष्य (विव्यस्य) गुष्पितं यदस्य हृदि क्षेत्रियम्—तत् अपाकुरु।
Mantra 3
अ॒दो यद॑व॒रोच॑ते॒ चतु॑ष्पक्षमिव च्छ॒दिः । तेना॑ ते॒ सर्वं॑ क्षेत्रि॒यमङ्गे॑भ्यो नाशयामसि
अदो यदवरोचते चतुष्पक्षमिव छदिः । तेन ते सर्वं क्षेत्रियमङ्गेभ्यो नाशयामसि ॥
Mantra 4
अ॒मू ये दि॒वि सु॒भगे॑ वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के । वि क्षे॑त्रि॒यस्य॑ मुञ्चतामध॒मं पाश॑मुत्त॒मम्
अमू ये दिवि सुभगे विचृतौ नाम तारके । वि क्षेत्रियस्य मुञ्चतामधमं पाशमुत्तमम् ॥
Mantra 5
आप॒ इद् वा उ॑ भेष॒जीरापो॑ अमीव॒चात॑नीः । आपो॒ विश्व॑स्य भेष॒जीस्तास्त्वा॑ मुञ्चन्तु क्षेत्रि॒यात्
आप इद्वा उ भेषजीरापो अमीवचातनीः । आपो विश्वस्य भेषजीस्तास्त्वा मुञ्चन्तु क्षेत्रियात् ॥
Mantra 6
यदा॑सु॒तेः क्रि॒यमा॑णायाः क्षेत्रि॒यं त्वा॑ व्यान॒शे। वेदा॒हं तस्य॑ भेष॒जं क्षे॑त्रि॒यं ना॑शयामि॒ त्वत्
यदा सुतेः क्रियमाणायाः, हे क्षेत्रिय, त्वां व्यानशे। वेदाहं तस्य भेषजम्; त्वत्तः क्षेत्रियं नाशयामि।
Mantra 7
अ॒प॒वा॒से नक्ष॑त्राणामपवा॒स उ॒षसा॑मु॒त। अपा॒स्मत् सर्वं॑ दुर्भू॒तमप॑ क्षेत्रि॒यमु॑च्छतु
अपवसे नक्षत्राणाम्, अपवास उषसाम् उत—अपास्मत् सर्वं दुर्भूतम्; अप क्षेत्रियम् उच्छतु।
Frequently Asked Questions
In Atharvanic medical language, kṣetriya is a deeply “settled” or chronic affliction—something lodged in the body/lineage—treated here as a binding disease that must be loosened and driven out.
The horn functions as a tangible carrier of bheṣaja (remedy-power). Placed at the head, it becomes an amulet-like instrument through which the mantra asserts expulsion and protection.
The hymn calls the stars ‘rescuers’ who can release bonds, and it times final expulsion to liminal celestial moments (stars’ withdrawing, dawn), symbolically supporting the disease’s departure.
Ask anything about Sukta 7 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.