Kanda 3
Love, Unity & Statecraft
अथर्ववेदस्य तृतीयं काण्डम् (एकत्रिंशत् सूक्तानि, द्विशतत्रिंशदधिकं मन्त्रशतम्; चत्वारोऽनुवाकाः) राष्ट्रस्य (राष्ट्र) गृहस्य (गृह) च स्थैर्यं प्रति मुख्यतया प्रवर्तते। अत्राथर्वणिकैः कर्मभिः वैर-प्रतिषेधः, अभिचार-निरसनं, तथा सामाजिक-दैविक-ऋतस्य पुनःप्रतिष्ठापनं क्रियते। शान्तिक-पौष्टिकाभ्यां संस्काराभ्यां—आपां, निवासस्य, गोशालायाः, क्षेत्रस्य च—सह मानव-समृद्धये व्यवहारोपयोगिन्यः ‘प्रयोग-विद्याः’ अपि दृश्यन्ते: वाणिज्य-सिद्धिः, स्त्रीकर्माणि (प्रेमाकर्षणादि), जयः, तथा सौहार्द-सम्बन्ध-समवायः। अस्मिन् काण्डे भैषज्य-विषयकं द्रव्यं अपि प्रबलं वर्तते—यक्ष्म-पाप्म-निष्कासनं, प्राण-शरीर-सम्पूर्णतायाः पुनःस्थापनं, तथा औषधीनां प्रभावेन (विशेषतः कुष्ठस्य) समायुषः प्रतिष्ठापनं च।
Kinds of hymn
Anuvakas in Kanda 3
4 anuvakas (sections) to explore.
Anuvaka 1
मुख्यविषयः—राष्ट्रस्थैर्यकरणं प्रत्यमन्त्रणं च: राज्ञः राज्यस्य गृहस्य च रक्षणाय वैरभावं प्रतिहत्य ऋतव्यवस्थां पुनः स्थापयति। उपविषयाः—(१) शापानां दुष्टसंकल्पस्य च प्रत्यानीय-प्रत्यावर्तनम्। (२) राजकर्माभिषेकः स्वाराज्यस्य प्रतिष्ठा च। (३) राष्ट्रनिवेशनम्—देशं निवासयोग्यं सङ्घटितं ऋतानुगुणं च कर्तुम्। (४) शत्रोः तेजो यशश्च बध्नाति स्तम्भयति च। (५) मणिबन्धनादिना सामाजिकरक्षा मैत्रीबन्धनं च। (६) दीर्घकालीन-निबद्धरोगस्य (क्षेत्रियस्य) भैषज्योपचारः।
Anuvaka 2
अस्य अनुवाकस्य मुख्यविषयः—आयुः-रक्षणाय विधीयमानाः कर्म-तन्त्राः; गृह-आपः-गोष्ट-क्षेत्रादि प्रमुख-स्थानानां अभिषेक-प्रतिष्ठाभिः आरोग्यं, गृहस्थैर्यं, आजीविका, प्रजाजननं, सामाजिक-व्यवस्था च साध्यते; तथा वाणिज्ये, प्रेम्णि, युद्धे च मानवीय-कर्तृत्वस्य बलवर्धनं क्रियते। उपविषयाः—(१) यक्ष्म-मृत्युभ्यां मोचनम्, (२) पवित्राभिर् आपोभिः शुद्धिः चिकित्साश्च, (३) गृह-द्वार-सीमा-प्रतिष्ठा स्थैर्य-समृद्ध्यर्थम्, (४) गोष्ठे पशूनां सङ्घटनं रक्षणं च, (५) वाणिज्य-यात्रा-लाभस्य साधनम्।
Anuvaka 3
गृहस्य सुरक्षा च समृद्धिश्च—आथर्वणकर्मभिः अन्तर्बाह्योपद्रवान् शमयित्वा पौष्टिकं सौभाग्यं प्रजननं सौहार्दं च प्रतिष्ठाप्य आयुरारोग्यरक्षणं क्रियते। उपविषयाः—(१) दाहज्वरादि-तीव्रतापस्य शान्तिः, तस्य रक्षारूपेण परिवर्तनं (अग्नेरन्तःस्थितस्य तेजसः)। (२) पौष्टिकवृद्धिः—निधयः, क्षेत्राणि, पशवः, भगः, वर्चसः (राजसौभाग्यं लोकप्रभा च)। (३) वन्ध्यत्वनिवारणं प्रजननप्रतिष्ठा च, वन्ध्यत्वस्य अपाकरणं/परिवर्तनं। (४) दिक्पाल-सीमासुरक्षा—दिग्रक्षा, मर्यादारक्षा, गृहपरिसरस्य परितः कवचस्थापनम्।
Anuvaka 4
अस्य अनुवाकस्य मुख्यविषयः—यक्ष्मस्य पाप्मनश्च भैषज्य-निष्कासनं कृत्वा समायुषः (पूर्णायुषः) प्रतिष्ठापनम्। उपविषयाः—(१) रोगस्य रोगिणः पृथक्करणं (वियोजनम्), (२) रोगिणं पूर्णतया तेजसा बलिना च सह पुनः संयोजनं तथा निरुपद्रवजीवनस्य स्थापनम्, (३) वैद्यकारणरूपात् दुष्टमलात् (पाप्मनः) शोधनम्, (४) क्षयव्याधेः पुनरावृत्तिनिवारणाय रक्षावर्धनम्। व्यवहारतः—क्षय/यक्ष्मलक्षणेषु, दीर्घकालदौर्बल्ये, पुनःपुनरुपद्रवे च एतत् मन्त्रप्रयोगः क्रियते।
Inside Kanda 3
What sets it apart
- Rāṣṭra-stabilization and kingship-protection hymns paired with household rites
- Prominent strī-karmāṇi (love/attraction) and social-cohesion charms
- Consecration of key spaces and resources (house, waters, byre, field) as ritual infrastructure
- Notable bhaiṣajya layer: kuṣṭha herb hymns and cures/exorcisms for yakṣma and pāpman
- Strong counter-sorcery/hostility-repelling (abhicāra-pratīkāra) alongside śānti rites
Its themes
- Rāṣṭra-stabilization and counter-sorceryRites that secure kingship, stabilize the realm, and protect household authority by repelling enemies, undoing hostile magic, and restoring order (ṛta) in social space.
- Consecration of spaces and resourcesSanctifying the house, waters, byre, and field so they become stable supports for livelihood—ritualizing boundaries, entrances, and productive zones to prevent loss and invite increase.
- Prosperity and thriving (paustīka)Charms for wealth, successful trade, cattle and grain increase, and general auspiciousness—installing śrī/yaśas and preventing depletion or theft.
- Love, attraction, and social cohesion (strī-karmāṇi)Mantras that intensify desire, secure union, restore affection, and bind the household/community in concord—often framed as controlled, goal-directed persuasion.
- Bhaiṣajya healing: yakṣma–pāpman expulsion and herb powerExorcistic and medicinal hymns that drive out yakṣma and pāpman, restore wholeness of breath and body, and re-establish samāyus through empowered plants—especially kuṣṭha.
Its seers
- Atharvan (Ātharvaṇa tradition)Household protection, consecrations, and counter-sorcery framed as Atharvanic ritual technology Notable: Kuṣṭha-auṣadhi sūktas (herb praise and healing); Rāṣṭra-sthāpanā/realm-stabilizing hymns; Gṛha-pratiṣṭhā (house establishment) rites
- Aṅgiras (Āṅgirasa tradition)Royal/war efficacy, repelling hostility, and prosperity-installation through forceful mantra Notable: Hostility-repelling and victory-securing charms; Prosperity and cattle/field increase hymns
- Kauśika/Bhṛgu line (Bhr̥gava-associated Atharvanic seers)Śāntika pacifications and life-protection (āyuṣya) rites, including disease-expulsion Notable: Yakṣma–pāpman expulsion for samāyus; Waters and purification-linked pacifications
- Anonymous/Composite (Prayoga-based redaction)Practical charms for love, trade, fertility, and domestic thriving integrated into ritual sequences Notable: Strī-karmāṇi (attraction/union) hymns; Trade/wealth-securing charms; Fertility and household-cohesion rites
Frequently Asked Questions
It focuses on protecting and stabilizing realm and household—repelling hostility and sorcery, consecrating key spaces (house, waters, byre, field), and installing prosperity, cohesion, and health.
Because it contains prominent hymns praising and activating the kuṣṭha herb as a potent bhaiṣajya remedy, linked with restoring vitality and countering afflictions like yakṣma and pāpman.
Yes. Its strī-karmāṇi present attraction and union as ritualized, goal-directed acts—binding affection and concord while remaining embedded within broader household security and prosperity aims.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
