Atharva Veda 20.128.3: Kanda 20, Anuvaka 13, Sukta 128, Mantra 3

Sukta 128

Sanskrit (Devanagari)

यद् भ॒द्रस्य॒ पुरु॑षस्य पु॒त्रो भ॑वति दाधृ॒षिः । तद् वि॒प्रो अब्र॑वीदु॒ तद् ग॑न्ध॒र्वः काम्यं॒ वचः॑

Recitation with translationAtharva Veda 20.128.3

IAST Transliteration

yád bhadrásya púruṣasya putró bhávati dādhṛṣíḥ | tád vipró ábravīd u tád gandharváḥ kā́myaṁ vácaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

When to a prosperous man a son is born, of dauntless spirit—this the inspired priest hath verily proclaimed; this is the Gandharva’s desirable word.

Translation

यदा भद्रस्य पुरुषस्य दाधृषिः पुत्रो भवति, तदा विप्रोऽब्रवीत्—तद् गन्धर्वस्य काम्यं वचः।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यत्: which/that (relative)
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय-निर्देशक (यत्-तत् सम्बन्ध) / कर्म (अन्तर्निहित)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रस्य: of the auspicious/good
• भद्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the auspicious (man)’
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• पुरुषस्य: of the man/person
• पुरुषस्य: सम्बन्ध (षष्ठी) — ‘of the man/person’
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)

• पुत्रः: son
• पुत्रः: कर्तृ (भवति)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• भवति: becomes/is
• भवति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• दाधृषिः: bold/undaunted (one)
• दाधृषिः: कर्तृ-समाना/विशेषण (पुत्रः … दाधृषिः)
• Type: Noun/Adjective (as predicate)
• Root: दाधृषि (प्रातिपदिक; वैदिक विशेष-शब्द, ‘धृष्ट/साहसी’ अर्थे)

• तत्: that (then/that fact)
• तत्: सम्बन्ध/अन्वय-निर्देशक (यत्-तत्) / कर्म (अब्रवीत्)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विप्रः: sage/priest
• विप्रः: कर्तृ (अब्रवीत्)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• उ: indeed/and
• उ: सम्बन्ध/बल-प्रदर्शक (emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• तत्: that
• तत्: कर्म (अन्तर्निहित ‘अब्रवीत्’/‘उवाच’ इत्यर्थे) / यत्-तत् अन्वय
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गन्धर्वः: Gandharva (celestial being)
• गन्धर्वः: कर्तृ (अन्तर्निहित ‘अब्रवीत्/उवाच’)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक)

• काम्यम्: desirable/desired
• काम्यम्: कर्म/विशेषण (वचः इति)
• Type: Adjective
• Root: काम्य (प्रातिपदिक; √कम् ‘to desire’ से)

• वचः: speech/utterance
• वचः: कर्म (अन्तर्निहित ‘said’)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Ṛgvedic provenance (AV 20 supplement); specific ṛṣi uncertain in AV ancillary tradition for this sukta.

Devata: Gandharva (explicit), and implicitly the power of Vāc (sacral speech).

Chandas: Anuṣṭubh (approx.)

Mantra Rasa

Primary: shringara

Secondary: adbhuta