Sukta 56
Rishi: Atharvanic tradition (Book 19; duḥsvapna-śānti collection)
Devata: Personified Svapna (Dream) / Duḥsvapna as afflicting agent; with Yama as contextual authority
Chandas: Triṣṭubh-like (longer pādas; late Atharvanic style)
अयं संक्षिप्तोऽथर्वणिको मन्त्रः दुःस्वप्न-शान्त्यर्थं, स्वप्नं नाम सीमास्थं मृत्युसमीपं चोपद्रवं प्रतिमुखीकरोति—यमलोकादुत्थाय स मर्त्यान् भयसम्भ्रमयोः प्रवर्तयति। स्वप्नस्योत्पत्तिं नाम्ना निर्दिश्य, तं विश्वनियमाधीनं स्थापयित्वा (वरुण-आदित्यैः, त्रितेन आप्त्येन च), तथा तस्य “जन्म-प्रकारान्” मन्त्रविद्यया विज्ञाय, जप्ता अमङ्गलस्वप्नान् निवारयितुं, कीर्तिं रक्षितुं, समीपवर्तिनो वैरिणोऽपि दुष्प्रभावान् प्रतिहन्तुं च सामर्थ्यं प्राप्नोति।
Mantras
Mantra 1
दुःष्वप्ननाशनम्। य॒मस्य॑ लो॒कादध्या ब॑भूविथ॒ प्रम॑दा॒ मर्त्या॒न् प्र यु॑नक्षि॒ धीरः॑ । ए॒का॒किना॑ स॒रथं॑ यासि वि॒द्वान्त्स्वप्नं॒ मिमा॑नो॒ असु॑रस्य॒ योनौ॑
दुःस्वप्ननाशनः। यमस्य लोकादधि बभूविथ; प्रमदः मर्त्यान् प्र युनक्षि, धीरः। एकाकिना सरथं यासि विद्वान्; असुरस्य योनौ स्वप्नं मिमानो (वितनोषि)।
Mantra 2
ब॒न्धस्त्वाग्रे॑ वि॒श्वच॑या अपश्यत् पु॒रा रात्र्या॒ जनि॑तो॒रेके॒ अह्नि॑ । ततः॑ स्वप्ने॒दमध्या ब॑भूविथ भि॒षग्भ्यो॑ रू॒पम॑प॒गूह॑मानः
बन्धस्त्वाग्रे विश्वचया अपश्यत् पुरा रात्र्या जनितोरेके अह्नि। ततः स्वप्नेऽदमध्या बभूविथ भिषग्भ्यो रूपमपगूहमानः।
Mantra 3
बृ॒ह॒द्गावासु॑रे॒भ्योऽधि॑ दे॒वानुपा॑वर्तत महि॒मान॑मि॒च्छन्। तस्मै॒ स्वप्ना॑य दधु॒राधि॑पत्यं त्रयस्त्रिं॒शासः॒ स्वरानशा॒नाः
बृहद्गावोऽसुरेभ्योऽधि देवानुपावर्तयन् महिमानमिच्छन्ति। तस्मै स्वप्नाय त्रयस्त्रिंशासः स्वरानशानाः आधिपत्यं दधुः।
Mantra 4
नैतां वि॑दुः पि॒तरो॒ नोत दे॒वा येषां॒ जल्पि॒श्चर॑त्यन्तरेदम्। त्रि॒ते स्वप्न॑मदधुरा॒प्त्ये नर॒ आदि॑त्यासो॒ वरु॑णे॒नानु॑शिष्टाः
नैतां विदुः पितरो नोत देवा येषां जल्पिश्चरत्यन्तरेऽस्मिन्। त्रिते स्वप्नमदधुराप्त्ये नर आदित्यसो वरुणेनानुशिष्टाः।
Mantra 5
यस्य॑ क्रू॒रमभ॑जन्त दु॒ष्कृतो॒ऽस्वप्ने॑न सु॒कृतः॒ पुण्य॒मायुः॑ । स्वर्मदसि पर॒मेण॑ ब॒न्धुना॑ त॒प्यमा॑नस्य॒ मन॒सोऽधि॑ जज्ञिषे
यस्य क्रूरमभजन्त दुष्कृतोऽस्वप्नेन सुकृतः पुण्यमायुः। स्वर्मदसि परमेण बन्धुना तप्यमानस्य मनसोऽधि जज्ञिषे।
Mantra 6
वि॒द्म ते॒ सर्वाः॑ परि॒जाः पु॒रस्ता॑द् वि॒द्म स्व॑प्न॒ यो अ॑धि॒पा इ॒हा ते॑ । य॒श॒श्विनो॑ नो॒ यश॑से॒ह पा॑ह्या॒राद् द्वि॒षेभि॒रप॑ याहि दू॒रम्
विद्म ते सर्वाः परिजाः पुरस्ताद्; विद्म स्वप्न, योऽधिपा इह ते। यशश्विनो नो यशसेह पाहि; आराद् द्विषेभिरप याहि दूरम्।
Frequently Asked Questions
It treats duḥsvapna as a real afflicting power—Dream personified—linked with Yama’s realm and a demonic source, able to mislead and frighten sleepers unless ritually constrained.
They function as regulators and a containment-locus: Dream is ‘set’ in Trita Āptya under Varuṇa’s ordinance, meaning the hymn relocates and limits Dream’s harmful roaming.
The reciter claims knowledge of Dream’s origins and lordship, asks for protection of social standing (fame/renown), and commands Dream to depart far away—especially away from nearby ‘haters’ who may work harm through ominous dreams.
Ask anything about Sukta 56 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.