Sukta 53
Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers; specific r̥ṣi attribution varies by ancillary tradition for late-book hymns.
Devata: Kāla (Time) as supreme lord; cosmogonic overlordship over Prajāpati.
Chandas: Anuṣṭubh (late Atharvanic style; four pādas of ~8 syllables).
अयं कालसूक्तः कालं परमं विश्वाधिपतिं प्रतिष्ठापयति—यः द्यावापृथिव्यौ जनयति, भूतं भविष्यच्च विभजति, प्रजापतेरपि जनकत्वेन तिष्ठति। कालं प्रथमं दैवं शक्तिं ऋतस्य धुरं च स्तुत्वा, सूक्तं काल-नियमनस्य (यथर्तु, यथाक्षण) पावनतां प्रतिपादयति, तथा सर्वेषां वस्तूनां मापन-प्रेरण-कर्तरि विश्वतत्त्वे कर्मकाण्डस्याधिकारं प्रतिष्ठापयति।
Mantras
Mantra 1
कालः। का॒लो अश्वो॑ वहति स॒प्तर॑श्मिः सहस्रा॒क्षो अ॒जरो॒ भूरि॑रेताः । तमा रो॑हन्ति क॒वयो॑ विप॒श्चित॒स्तस्य॑ च॒क्रा भुव॑नानि॒ विश्वा॑
कालः। कालो अश्वो वहति सप्तरश्मिः सहस्राक्षो अजरॊ भूरिरेताः। तमा रोहन्ति कवयो विपश्चितस्तस्य चक्रा भुवनानि विश्वा॥
Mantra 2
स॒प्त च॒क्रान् व॑हति का॒ल ए॒ष स॒प्तास्य॒ नाभी॑र॒मृतं॒ न्वक्षः॑ । स इ॒मा विश्वा॒ भुव॑नान्यञ्जत् का॒लः स ई॑यते प्रथ॒मो नु दे॒वः
एष कालः सप्त चक्रान् वहति; सप्तास्यः सः—नाभयः अमृतम्, अक्षः स्थिरः। स इमानि विश्वानि भुवनानि अञ्जत् व्यवस्थितवान्। कालः स एव ईयते, प्रथमो नु देवः।
Mantra 3
पू॒र्णः कु॒म्भोऽधि॑ का॒ल आहि॑त॒स्तं वै पश्या॑मो बहु॒धा नु स॒न्तः। स इ॒मा विश्वा॒ भुव॑ना॒नि प्र॒त्यङ्कालं तमा॑हुः पर॒मे व्योमन्
पूर्णः कुम्भोऽधि स्थापितः—तत्र काल आहितः। तं वै वयं बहुधा नु सन्तं पश्यामः। स इमानि विश्वानि भुवनानि प्रत्यङ् स्वं प्रति वर्तयति; परमे व्योमन् तमेव ‘काल’ इति आहुः।
Mantra 4
स ए॒व सं भुव॑ना॒न्याभ॑र॒त् स ए॒व सं भुव॑नानि॒ पर्यै॑त्। पि॒ता सन्न॑भवत् पु॒त्र ए॑षां॒ तस्मा॒द् वै नान्यत् पर॑मस्ति॒ तेजः॑
स एव भुवनानि समाभरत्; स एव भुवनानि पर्यैत्। पितृभावेन सन् एषां पुत्रोऽभवत्; तस्माद् वै नान्यत् परं तस्मात् तेजः।
Mantra 5
का॒लोऽमूं दिव॑मजनयत् का॒ल इ॒माः पृ॑थि॒वीरु॒त। का॒ले ह॑ भू॒तं भव्यं॑ चेषि॒तं ह॒ वि ति॑ष्ठते
कालोऽमूं दिवमजनयत्, काल इमाः पृथिवीरुत। काले ह भूतं भव्यं चेषितं च—तत्रैव विभक्तं प्रतिष्ठितं वि तिष्ठते।
Mantra 6
का॒लो भू॒तिम॑सृजत का॒ले त॑पति॒ सूर्यः॑ । का॒ले ह॒ विश्वा॑ भू॒तानि॑ का॒ले चक्षु॒र्वि प॑श्यति
कालो भूतिमसृजत; काले तपति सूर्यः। काले ह विश्वा भूतानि; काले चक्षुर्वि पश्यति।
Mantra 7
का॒ले मनः॑ का॒ले प्रा॒णः का॒ले नाम॑ स॒माहि॑तम्। का॒लेन॒ सर्वा॑ नन्द॒न्त्याग॑तेन प्र॒जा इ॒माः
काले मनः, काले प्राणः, काले नाम समाहितम्। कालेन सर्वा नन्दन्त्यागतेन प्रजा इमाः।
Mantra 8
का॒ले तपः॑ का॒ले ज्येष्ठं॑ का॒ले ब्रह्म॑ स॒माहि॑तम्। का॒लो ह॒ सर्व॑स्येश्व॒रो यः पि॒तासी॑त् प्र॒जाप॑तेः
काले तपः काले ज्येष्ठं काले ब्रह्म समाहितम्। कालो ह सर्वस्येश्वरो यः पितासीৎ प्रजापतेः॥
Mantra 9
तेने॑षि॒तं तेन॑ जा॒तं तदु॒ तस्मि॒न् प्रति॑ष्ठितम्। का॒लो ह॒ ब्रह्म॑ भू॒त्वा बिभ॑र्ति परमे॒ष्ठिन॑म्
तेनेषितं तेन जातं तदु तस्मिन् प्रतिष्ठितम्। कालो ह ब्रह्म भूत्वा बिभर्ति परमेिष्ठिनम्॥
Mantra 10
का॒लः प्र॒जा अ॑सृजत का॒लो अग्रे॑ प्र॒जाप॑तिम्। स्व॒यं॒भूः क॒श्यपः॑ का॒लात् तपः॑ का॒लाद॑जायत
कालः प्रजाः असृजत; कालः अग्रे प्रजापतिं जनयामास। स्वयम्भूः कश्यपः कालात् अजायत; कालात् एव तपः अजायत।
Frequently Asked Questions
Here Kāla is both: Time as the universal measure and a personified sovereign power. The hymn treats Kāla as the lord who generates and orders the cosmos, not merely a clock-like sequence.
It is a theological statement of supremacy: even Prajāpati (a key creator figure) is placed under Time’s prior authority. The point is that creation and ritual order depend on Kāla’s governance.
It functions primarily as a śānti and authorization hymn: recited to steady the mind and the rite, to mark beginnings and transitions, and to align actions with auspicious timing (avoiding ‘untimely’ outcomes).
Ask anything about Sukta 53 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.