
Rishi: Atharvanic tradition (Rātri-hymn complex)
Devata: Rātri
Chandas: Prose-like/irregular (late Atharvanic style; functional liturgy)
अथर्ववेदस्य १९.४८ सूक्तं संक्षिप्तं रात्रिरक्षण-लितुर्ग्यं यत् समग्रं गृहं—जनान् द्रव्याणि चान्तःस्थानं च—रात्र्याः सर्वतोव्यापिन्या रक्षायै समर्पयति। अग्रतः पृष्ठतः ऊर्ध्वतः अधस्ताच्च सर्वासु दिक्षु रक्षणं विन्यस्य, ‘रात्रिं’ दुर्बलताकालात् परिवर्त्य सुदृढं गृहावेष्टनं करोति, यत्र शत्रवो दुष्टभूतानि च दुर्भाग्यं च प्रवेष्टुं न शक्नुवन्ति।
Mantra 1
रात्रिः। अथो॒ यानि॑ च॒ यस्मा॑ ह॒ यानि॑ चा॒न्तः प॑री॒णहि॑ । तानि॑ ते॒ परि॑ दद्मसि
रात्रिः। अथ यानि च यस्मात् कुतश्चिद् दिग्भागात्, यानि च त्वम् अन्तः परितो गृह्णासि—तानि सर्वाणि वयं ते परितः समर्पयामः।
Mantra 2
रात्रि॒ मात॑रु॒षसे॑ नः॒ परि॑ देहि । उ॒षा नो॒ अह्ने॒ परि॑ ददा॒त्वह॒स्तुभ्यं॑ विभावरि
हे रात्रि मातः, उषसः सहचरी, अस्मान् परितो रक्षां निधेहि। उषा च हे विभावरि, अह्नः कृतेऽस्मान् परितो रक्षां ददातु, अस्मान् हस्तेन अग्रे समर्पयन्ती।
Mantra 3
यत् किं चे॒दं प॒तय॑ति यत् किं चे॒दं स॑रीसृ॒पम्। यत् किं च॒ पर्व॑ताया॒सत्वं॒ तस्मा॒त् त्वं रा॑त्रि पाहि नः
यत्किञ्चेदं पतयति यत्किञ्चेदं सरीसृपम्। यत्किञ्च पर्वतायासत्वं तस्मात् त्वं रात्रि पाहि नः॥
Mantra 4
सा प॒श्चात् पा॑हि॒ सा पु॒रः सोत्त॒राद॑ध॒रादु॒त। गो॒पाय॑ नो विभावरि स्तो॒तार॑स्त इ॒ह स्म॑सि
सा पश्चात् पाहि सा पुरः सोत्तरादधरादुत। गोपाय नो विभावरि स्तोतारस्त इह स्मसि॥
Mantra 5
ये रात्रि॑मनु॒तिष्ठ॑न्ति॒ ये च॑ भू॒तेषु॒ जाग्र॑ति । प॒शून् ये सर्वा॒न् रक्ष॑न्ति॒ ते न॑ आ॒त्मसु॑ जाग्रति॒ ते नः॑ प॒शुषु॑ जाग्रति
ये रात्रिमनुतिष्ठन्ति ये च भूतेषु जाग्रति। पशून् ये सर्वान् रक्षन्ति ते न आत्मसु जाग्रति ते नः पशुषु जाग्रति॥
Mantra 6
वेद॒ वै रा॑त्रि ते॒ नाम॑ घृ॒ताची॒ नाम॒ वा अ॑सि । तां त्वां भ॒रद्वा॑जो वेद॒ सा नो॑ वि॒त्तेऽधि॑ जाग्रति
वेद वै रात्रि ते नाम—‘घृताची’ नाम वा असि। तां त्वां भरद्वाजो वेद; सा नो वित्तेऽधि जाग्रतु।
It is used at night to protect a home and everyone within it, sealing the interior space and asking Rātri to guard from all directions and keep watch over property.
Because the rite aims at total coverage: naming directions ritually ‘maps’ protection onto the whole space so that danger is blocked from every quarter.
It invokes an efficacious name of Rātri associated with sustaining brightness and protection; the hymn treats true-name knowledge as a source of mantra-power to safeguard wealth (vitta).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.