Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (commonly treated as Atharvan/Angiras-type for śānti material)
Devata: Deified Time-divisions (ṛtu, saṃvatsara, māsa) as agents of release
Chandas: Anuṣṭubh (probable; four pādas with śānti-refrain style)
अयं सूक्तः समग्रं ‘पापमोचन’-स्तोत्रम्, यत्र ऋतु-संवत्सर-मासादीनि कालभेदाः, देवा ओषधयः, तथा च द्विविधाः (शिवाशिवा) शक्तयः नामग्रहणेनाहूयन्ते, ये जपकं ‘अंहसः’—पापात्, मलात्, आपदः, व्याधेः च—विमोचयेयुः। अस्य विधिः नामानुकीर्तनरूपा नियन्त्रण-प्रक्रिया: ऋतून्, मासान्, संवत्सरान्, देवान्, वनस्पतीन्, अपि च शत्रून् मृत्युरूपाणि च मन्त्रेणोच्चार्य, तान् ऋते (ऋत) सम्यग् व्यवस्थितान् कृत्वा मोचनकर्तॄन् करोति। पुनःपुनरावृत्तं ‘ते नो मुञ्चन्तु अंहसः’ इति वाक्यं बन्धविमोचन-शुद्ध्यर्थं मन्त्र-मुद्रारूपेण वर्तते।
Mantras
Mantra 1
पापमोचनम्। अ॒ग्निं ब्रू॑मो॒ वन॒स्पती॒नोष॑धीरु॒त वी॒रुधः॑ । इन्द्रं॒ बृह॒स्पतिं॒ सूर्यं॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
पापमोचनाय वयं अग्निं ब्रूमः, वनस्पतीन्, ओषधीः, उत वीरुधः। इन्द्रं बृहस्पतिं सूर्यं च; ते नः अंहसः मुञ्चन्तु।
Mantra 2
ब्रू॒मो राजा॑नं॒ वरु॑णं मि॒त्रं विष्णु॒मथो॒ भग॑म्। अंशं॒ विव॑स्वन्तं ब्रूम॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
ब्रूमो राजानं वरुणं मित्रं विष्णुमथो भगम्। अंशं विवस्वन्तं च ब्रूमः; ते नो मुञ्चन्त्वंहसः, दुःखात् च।
Mantra 3
ब्रू॒मो दे॒वं स॑वि॒तारं॑ धा॒तार॑मु॒त पू॒षण॑म्। त्वष्टा॑रमग्रि॒यं ब्रू॑म॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
ब्रूमो देवं सवितारं धातारमुत पूषणम्। त्वष्टारमग्रियं ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः॥
Mantra 4
ग॒न्ध॒र्वा॒प्स॒रसो॑ ब्रूमो अ॒श्विना॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॑म्। अ॒र्य॒मा नाम॒ यो दे॒वस्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
गन्धर्वाप्सरसो ब्रूमोऽश्विना ब्रह्मणस्पतिम्। अर्यमा नाम यो देवस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः॥
Mantra 5
अ॒हो॒रा॒त्रे इ॒दं ब्रू॑मः सूर्याचन्द्र॒मसा॑वु॒भा। विश्वा॑नादि॒त्यान् ब्रू॑म॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
अहोरात्रे इदं ब्रूमः सूर्याचन्द्रमसावुभा। विश्वानादित्यान् ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः॥
Mantra 6
वातं॑ ब्रूमः प॒र्जन्य॑म॒न्तरि॑क्ष॒मथो॒ दिशः॑ । आशा॑श्च॒ सर्वा॑ ब्रूम॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
वातं ब्रूमः पर्जन्यमन्तरिक्षम् अथो दिशः। आशाश्च सर्वा ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः॥
Mantra 7
मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्याऽदहोरा॒त्रे अथो॑ उ॒षाः । सोमो॑ मा दे॒वो मु॑ञ्चतु॒ यमा॒हुश्च॒न्द्रमा॒ इति॑
अहोराात्रे उषासश्च मां शपथ्याद् अंहसः मुञ्चन्तु। यमाहुः ‘चन्द्रमा’ इति, स देवः सोमो मां मुञ्चतु।
Mantra 8
पार्थि॑वा दि॒व्यः प॒शव॑ आर॒ण्या उ॒त ये मृ॒गाः । श॒कुन्ता॑न् प॒क्षिणो॑ ब्रूम॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
पार्थिवा दिव्याश्च पशवः, आरण्याश्च ये मृगाः; शकुन्तान् पक्षिणश्च वयं ब्रूमः—ते नोऽंहसः मुञ्चन्तु।
Mantra 9
भ॒वा॒श॒र्वावि॒दं ब्रू॑मो रु॒द्रं प॑शु॒पति॑श्च॒ यः । इषू॒र्या ए॑षां संवि॒द्म ता नः॑ सन्तु॒ सदा॑ शि॒वाः
भवाशर्वाभ्यां वयं इदं ब्रूमः—रुद्रं च पशुपतिं च; एषां इषूर्याः शक्तयः सम्यग् विद्मः; ता नो नित्यं शिवाः सन्तु।
Mantra 10
दिवं॑ ब्रूमो॒ नक्ष॑त्राणि॒ भूमिं॑ य॒क्षाणि॒ पर्व॑तान्। स॒मु॒द्रा न॒द्योऽ वेश॒न्तास्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
दिवं ब्रूमो नक्षत्राणि च; भूमिं यक्षान् पर्वतान् च; समुद्रान् नद्यश्च येऽवेशन्ताः—ते नोऽंहसः मुञ्चन्तु।
Mantra 11
स॒प्त॒र्षीन् वा इ॒दं ब्रू॑मो॒ऽपो दे॒वीः प्र॒जाप॑तिम्। पि॒तॄन् य॒मश्रे॑ष्ठान् ब्रूम॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
सप्तर्षीन् वै वयं एवमभिब्रूमः; अपो देवीः प्रजापतिं च। पितॄन् यमश्रेष्ठान् अपि ब्रूमः—ते नोऽंहसः मुञ्चन्तु।
Mantra 12
ये दे॒वा दि॑वि॒षदो॑ अन्तरिक्ष॒सद॑श्च॒ ये। पृ॒थि॒व्यां श॒क्रा ये श्रि॒तास्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
ये देवा दिविषदः, अन्तरिक्षसदश्च ये; पृथिव्यां शक्रा ये श्रिताः—ते नो मुञ्चन्त्वंहसः।
Mantra 13
आ॒दि॒त्या रु॒द्रा वस॑वो दि॒वि दे॒वा अथ॑र्वाणः। अङ्गि॑रसो मनी॒षिण॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
आदित्या रुद्रा वसवो दिवि देवा अथर्वाणः। अङ्गिरसो मनीषिणस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः॥
Mantra 14
य॒ज्ञं ब्रू॑मो॒ यज॑मान॒मृचः॒ सामा॑नि भेष॒जा। यजूं॑षि॒ होत्रा॑ ब्रूम॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
यज्ञं ब्रूमो यजमानम्, ऋचः सामानि भेषजा। यजूंषि होत्रा ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः॥
Mantra 15
पञ्च॑ रा॒ज्यानि॑ वी॒रुधां॒ सोम॑श्रेष्ठानि ब्रूमः । द॒र्भो भङ्गो यवः॒ सह॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
वयं वीरुधां पञ्च राज्यानि नाम ब्रूमः—सोमश्रेष्ठानि, अतिश्रेष्ठानि। दर्भो भङ्गो यवश्च सह—एते नः अंहसः क्लेशाच्च मुञ्चन्तु।
Mantra 16
अ॒राया॑न् ब्रूमो॒ रक्षां॑सि स॒र्पान् पु॑ण्यज॒नान् पि॒तृन्। मृ॒त्यूनेक॑शतं ब्रूम॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
वयम् अरायान् ब्रूमः, रक्षांसि ब्रूमः, सर्पान्, पुण्यजनान्, पितॄंश्च ब्रूमः। मृत्यूनेकशतं ब्रूमः—एते नः अंहसः क्लेशाच्च मुञ्चन्तु।
Mantra 17
ऋ॒तून् ब्रू॑म ऋतु॒पती॑नार्त॒वानु॒त हा॑य॒नान्। समाः॑ संवत्स॒रान् मासां॒स्ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
ऋतून् ब्रूमः, ऋतुपतीन्, आर्तवान् उत हायनान्। समाः संवत्सरान् मासांश्च—ते नो मुञ्चन्त्वंहसः।
Mantra 18
एत॑ देवा दक्षिण॒तः प॒श्चात् प्राञ्च॑ उ॒देत॑ । पु॒रस्ता॑दुत्त॒राच्छ॒क्रा विश्वे॑ दे॒वाः स॒मेत्य॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
एत देवा दक्षिणतः पश्चिमाच्च प्राञ्च उदेत। पुरस्तादुत्तराच्च—शक्रा विश्वे देवाः समेत्य—ते नो मुञ्चन्त्वंहसः।
Mantra 19
विश्वा॑न् दे॒वानि॒दं ब्रू॑मः स॒त्यसं॑धानृता॒वृधः॑ । विश्वा॑भिः॒ पत्नी॑भिः स॒ह ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
वयं विश्वान् देवान् अत्र ब्रूमः—सत्यसन्धानान् ऋतावृधः। विश्वाभिः पत्नीभिः सह ते नः अंहसः (दुःखपापरूपात्) मुञ्चन्तु।
Mantra 20
सर्वा॑न् दे॒वानि॒दं ब्रू॑मः स॒त्यसं॑धानृता॒वृधः॑ । सर्वा॑भिः॒ पत्नी॑भिः स॒ह ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
वयं सर्वान् देवान् अत्र ब्रूमः—सत्यसन्धानान् ऋतावृधः। सर्वाभिः पत्नीभिः सह ते नः अंहसः (दुःखपापरूपात्) मुञ्चन्तु।
Mantra 21
भू॒तं ब्रू॑मो भूत॒पतिं॑ भू॒ताना॑मु॒त यो व॒शी। भू॒तानि॒ सर्वा॑ सं॒गत्य॒ ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वंह॑सः
वयं भूतं ब्रूमः, भूतपतिं च—यः तेषां वशी स्वामी। भूतानि सर्वाणि संगत्य ते नः अंहसः (दुःखपापरूपात्) मुञ्चन्तु।
Mantra 22
या दे॒वीः पञ्च॑ प्र॒दिशो॒ ये दे॒वा द्वाद॑श॒र्तवः॑ । सं॒व॒त्स॒रस्य॒ ये दंष्ट्रा॒स्ते नः॑ सन्तु॒ सदा॑ शि॒वाः
या देवीः पञ्च प्रदिशः, ये देवाः द्वादश ऋतवः, संवत्सरस्य ये दंष्ट्राः—ते नः सन्तु सदा शिवाः।
Mantra 23
यन्मात॑ली रथक्री॒तम॒मृतं॒ वेद॑ भेष॒जम्। तदिन्द्रो॑ अ॒प्सु प्रावे॑शय॒त् तदापो॑ दत्त भेष॒जम्
यद् मातलिः रथक्रीतममृतं वेद भेषजम्, तदिन्द्रोऽप्सु प्रावेशयत्; तदापो दत्त भेषजम्।
Frequently Asked Questions
Aṃhas is a broad Atharvanic term for distress: it can include sin/guilt, ritual impurity, misfortune, illness, fear, and the sense of being ‘bound’ by harmful conditions. The hymn repeatedly asks to be “unloosed” from it.
In Atharvanic practice, naming is a form of control. By speaking these categories within a protected refrain (“let them release us”), the threats are ritually contained, neutralized, and compelled to withdraw rather than remain unnamed and uncontrolled.
The seasons, months, and year-cycles represent ṛta—right order. Invoking them personifies time as a restoring power: when one is out of harmony (through impurity, calamity, or fear), the ordered cycles are asked to re-align the person with stability and wellbeing.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.