Rig Veda Sukta 64
Mandala 9Sukta 6429 Mantras

Sukta 64

Sukta 9.64

Rishi

Traditionally: Soma Pavamāna seers (specific attribution varies by recension/Anukramaṇī for Pavāmāna hymns); primary voice is the inspired ritual-poetic lineage addressing purified Soma.

Devata

Soma Pavamāna (purifying Soma as divine delight and clarifying power).

Chandas

Likely Triṣṭubh (based on verse cadence typical for RV 9.64; requires pada-count verification by full metrical scan).

RV 9.64 wysławia Somę Pavamānę, gdy jest on wyciskany, filtrowany i czyniony promiennym, ożywcza moc „byka”, która ustanawia ṛtę (prawdziwy porządek) i budzi jasną wizję. Hymn podąża za ruchem kropli Somy przez oczyszczenie ku ich rozległemu celowi („oceanowi”), prosząc, aby to wyklarowane rozkosz stało się światłem, siłą i dobrym samopoczuciem dla składających ofiary.

Recitation with translationRig Veda 9.64

Mantras

Mantra 1

वृषा सोम द्युमाँ असि वृषा देव वृषव्रतः । वृषा धर्माणि दधिषे ॥

O Somo, Bykiem o lśniącej mocy jesteś; Bykiem, o boski, o niezłomnej woli Byka; jako Byk podtrzymujesz i ustanawiasz w nas prawa Prawdy.

Mantra 2

वृष्णस्ते वृष्ण्यं शवो वृषा वनं वृषा मदः । सत्यं वृषन्वृषेदसि ॥

Twoja siła jest siłą Byka; twoja moc to bycza zwycięska rozkosz, twoja ekstaza to bycze wylanie. O Byku, jesteś prawdziwie Prawdą w jej potwierdzającej mocy.

Mantra 3

अश्वो न चक्रदो वृषा सं गा इन्दो समर्वतः । वि नो राये दुरो वृधि ॥

Jak rumak rżący w mocy, o Byku Indu, zbierz razem promienie i energie, które nas niesą naprzód. Otwórz szeroko dla nas drzwi pełni bytu.

Mantra 4

असृक्षत प्र वाजिनो गव्या सोमासो अश्वया । शुक्रासो वीरयाशवः ॥

Wypłynęły naprzód potężne strumienie Somy, bogate w pełnie lśniących trzód i szybkie moce postępu; lśniące, pędzące, niosące w sobie heroiczną siłę.

Mantra 5

शुम्भमाना ऋतायुभिर्मृज्यमाना गभस्त्योः । पवन्ते वारे अव्यये ॥

Przyozdabiając się szukającymi Rty, oczyszczone w uścisku dłoni, one oczyszczają i płyną w niezniszczalnym prądzie - strumienie Somy stając się godnymi naczyniami Prawdy.

Mantra 6

ते विश्वा दाशुषे वसु सोमा दिव्यानि पार्थिवा । पवन्तामान्तरिक्ष्या ॥

Niech strumienie Somy, oczyszczając, przyniosą dającemu wszystkie skarby - te światów niebiańskich i te ziemskiej podstawy - przybywające z regionu pośredniego jako moce, które pośredniczą między niebem a ziemią w nas.

Mantra 7

पवमानस्य विश्ववित्प्र ते सर्गा असृक्षत । सूर्यस्येव न रश्मयः ॥

O wszechodzący Pavamano, twoje strumienie zostają uwolnione naprzód - jak promienie Słońca - niosąc wszędzie odkrycie światła i objawienie tego, co ukryte.

Mantra 8

केतुं कृण्वन्दिवस्परि विश्वा रूपाभ्यर्षसि । समुद्रः सोम पिन्वसे ॥

Tworząc sztandar światła spoza nieba, przelewasz się ponad wszystkimi formami. O Somo, rozszerzasz się w rozległość jak ocean - w niezmierzoną szerokość rozkoszy i bytu.

Mantra 10

इन्दुः पविष्ट चेतनः प्रियः कवीनां मती । सृजदश्वं रथीरिव ॥

Indu, najbardziej oczyszczony, staje się przebudzoną świadomością, umiłowaną myślą widzących; uwalnia rumaka mocy jak woźnica puszczający swego konia - wysyłając siłę życiową naprzód na podróż.

Mantra 11

ऊर्मिर्यस्ते पवित्र आ देवावीः पर्यक्षरत् । सीदन्नृतस्य योनिमा ॥

Fala Twoja, która opłynęła oczyszczacz, zdążając ku bogom, spoczywa w łonie Rty, ustanawiając oczyszczoną rozkosz na rodzimym miejscu Prawdy wewnątrz.

Mantra 12

स नो अर्ष पवित्र आ मदो यो देववीतमः । इन्दविन्द्राय पीतये ॥

O Somo, spływaj dla nas do oczyszczacza, ta ekstaza, która jest najdroższa bogom, aby mogła być wypita przez Indrę, Moc luminarnego panowania w nas.

Mantra 13

इषे पवस्व धारया मृज्यमानो मनीषिभिः । इन्दो रुचाभि गा इहि ॥

Spływaj dla naszego wzrostu w pełni, o Somo, w stałym strumieniu, oczyszczany przez myślicieli; ze swymi światłami idź ku promieniom oświecenia i wejdź w nie.

Mantra 14

पुनानो वरिवस्कृध्यूर्जं जनाय गिर्वणः । हरे सृजान आशिरम् ॥

Oczyszczając się, stwórz dla nas szeroką przestrzeń i przynieś siłę duszy dla ludu, o panie śpiewu; wylewając, o żółty, napój wewnętrznej błogości.

Mantra 15

पुनानो देववीतय इन्द्रस्य याहि निष्कृतम् । द्युतानो वाजिभिर्यतः ॥

Oczyszczając się dla radosnej akceptacji bogów, idź do wyznaczonego miejsca ofiary Indry; jaśniejąc, przybywaj z pełniami mocy.

Mantra 16

प्र हिन्वानास इन्दवोऽच्छा समुद्रमाशवः । धिया जूता असृक्षत ॥

Pędzone naprzód, szybkie krople Somy ruszyły ku oceanowi; pchnięte myślą, zostały uwolnione w swą rozległość.

Mantra 17

मर्मृजानास आयवो वृथा समुद्रमिन्दवः । अग्मन्नृतस्य योनिमा ॥

Krople Somy, raz po raz oczyszczane, nie poszły nadaremnie do oceanu; przybyły do łona Rty, miejsca narodzin prawdziwego porządku.

Mantra 18

परि णो याह्यस्मयुर्विश्वा वसून्योजसा । पाहि नः शर्म वीरवत् ॥

Poruszaj się wokół nas z troskliwą opieką; przynieś swą mocą wszystkie bogactwa bytu. Chroń dla nas schronienie pełne heroicznej siły.

Mantra 19

मिमाति वह्निरेतशः पदं युजान ऋक्वभिः । प्र यत्समुद्र आहितः ॥

Szybki nosiciel odmierza drogę, zaprzęgając się z hymnami wieszczów, gdy jest wypuszczony w oceanową przestrzeń.

Mantra 20

आ यद्योनिं हिरण्ययमाशुॠतस्य सीदति । जहात्यप्रचेतसः ॥

Gdy szybki zasiada w złotym łonie Rty, odrzuca nieuświadomione stany świadomości.

Mantra 21

अभि वेना अनूषतेयक्षन्ति प्रचेतसः । मज्जन्त्यविचेतसः ॥

Ku niemu tęsknią poszukujący i wołają; przebudzeni dążą, by go osiągnąć, lecz nieprzebudzeni pogrążają się w mroku nieświadomości.

Mantra 22

इन्द्रायेन्दो मरुत्वते पवस्व मधुमत्तमः । ऋतस्य योनिमासदम् ॥

O Indu, płynij w swojej najmiodniejszej pełni dla Indry w jego mocy Marutów; zajmij swoje miejsce w łonie Rty, domu Prawdy-Porządku.

Mantra 23

तं त्वा विप्रा वचोविदः परि ष्कृण्वन्ति वेधसः । सं त्वा मृजन्त्यायवः ॥

Natchnieni widzący, znawcy Słowa, kształtują cię dokoła; mądrzy budowniczowie oczyszczają cię całkowicie, o Somo, aby twoje światło stało się godne ofiary wewnętrznej.

Mantra 24

रसं ते मित्रो अर्यमा पिबन्ति वरुणः कवे । पवमानस्य मरुतः ॥

Twoją istotę smaku i mocy, o Mędrcze, piją Mitra i Arjaman, oraz Waruna; Marutowie również uczestniczą w oczyszczonym Somie, moce, które podtrzymują w nas harmonię, szlachetne dążenie i wielkie prawo.

Mantra 25

त्वं सोम विपश्चितं पुनानो वाचमिष्यसि । इन्दो सहस्रभर्णसम् ॥

Ty, o Somo, w swoim oczyszczeniu poruszasz Słowo pełne przenikliwego światła; o Indu, przywołaj mowę, która niesie tysiąc mocy, mantrę niosącą obfitość siły.

Mantra 26

उतो सहस्रभर्णसं वाचं सोम मखस्युवम् । पुनान इन्दवा भर ॥

I przynieś także, o Somo, Słowo niosące tysiąc mocy, mowę pragnącą ofiary; w swoim oczyszczeniu, o Indu, wprowadź ją w nas.

Mantra 27

पुनान इन्दवेषां पुरुहूत जनानाम् । प्रियः समुद्रमा विश ॥

Oczyszczając się, o Indu, umiłowany przez te ludy, które wzywają cię wielokrotnie, wejdź w oceaniczną pełnię: zanurz się w wielkim morzu świadomości, gdzie wszystkie strumienie rozkoszy się jednoczą.

Mantra 28

दविद्युतत्या रुचा परिष्टोभन्त्या कृपा । सोमाः शुक्रा गवाशिरः ॥

Z błyszczącym blaskiem, z hymnem rozbrzmiewającym dokoła, z kształtującą formą, moce Somy, jasne i czyste, mieszają się z istotą krowy: przyjmują w siebie promienie luminującej wiedzy.

Mantra 29

हिन्वानो हेतृभिर्यत आ वाजं वाज्यक्रमीत् । सीदन्तो वनुषो यथा ॥

Popychany przez napędzających, posuwa się i kroczy ku Vaji, obfitości siły i zwycięstwa; osiadając jak poszukujący przy swoim celu, prądy Somy zajmują swoje właściwe miejsce wewnątrz.

Mantra 30

ऋधक्सोम स्वस्तये संजग्मानो दिवः कविः । पवस्व सूर्यो दृशे ॥

O Somo, dla naszego dobra, jednocząc się jako widzący z nieba, płynij oczyszczony, stań się Słońcem dla wizji, światłem, które czyni wewnętrzny wzrok prawdziwym.

Inside Sukta 64

How it unfolds

  1. Where it opens

    Soma is hailed as the luminous bull-power—divine, steadfast in will—who establishes the laws of truth/order within the worshippers.

  2. Development

    The hymn tracks Soma’s dynamic motion: the drops are driven forward, purified, made swift and brilliant, and directed toward their great receptacle, while the poets ask for strength, inspiration, and right order.

  3. Climax

    The release into vastness—Soma rushing ‘to the ocean’—becomes a revelation of expansive consciousness and cosmic circulation of sacred delight.

  4. Where it settles

    Soma is entreated to flow for well-being and to become ‘a Sun for vision,’ concluding in the request for clarified sight, safety, and enduring auspiciousness.

The deity: Soma Pavamāna

  • In the VedaSoma as the self-purifying, flowing deity—pressed and filtered, shining with dyumna (luminous power), praised as a vṛṣan (bull) who strengthens gods and men and upholds dharmāṇi/ṛta through his clarified stream.
  • Cosmic functionMediator of vitality and inspired order: he moves from plant to press to filter to offering, quickening Indra and the gods, and renewing the world through the circulation of sacred delight and truth-bearing power.
  • Inner significanceThe mind’s nectar when refined: impulses and emotions are ‘filtered’ into clarity, courage, and right discernment; Soma becomes inner light (sūrya) for true seeing and stable will.

The seer

  • Pavamāna Soma seers (Soma Pavamāna tradition)Collective/ritual-poetic authorship of Mandala 9 hymns that accompany Soma’s purification (pavamāna) and articulate Soma as both sacrament and deity.

Famous verses

vṛṣā soma dyumām̐ asi
Verse 9.64.1Sets the keynote: Soma as vṛṣā (bull) of luminous power and as the establisher of dharmāṇi/ṛta—linking ritual purification with moral-cosmic order.Read verse 9.64.1 →
acchā samudram āśavaḥ
Verse 9.64.16A vivid kinetic image of the rite and its symbolism: the swift drops, urged by dhī (inspired thought), rush toward the ‘ocean,’ suggesting both ritual destination and expansive consciousness.Read verse 9.64.16 →
pavasva sūryo dṛśe
Verse 9.64.30Expresses the hymn’s spiritual aim: Soma’s purification culminates as inner illumination—‘a Sun for vision’—granting svasti and true seeing.Read verse 9.64.30 →

Attributes of the deity

  • Purifying flow (pavamāna)
  • Radiance/clarity (dyumna, śuci)
  • Bull-like strength and steadfast will (vṛṣā, vṛṣavrata)
  • Truth-order upholder (ṛta/dharma)
  • Inspiration and poetic vision (kavi)
  • Swift movement toward the ‘ocean’ (samudra)
  • Bestower of well-being (svasti)

Also by this seer

  • Numerous Pavamāna hymns across Rig Veda Mandala 9 (Soma Pavāmāna corpus)
  • Associated anukramaṇī tradition attributing many RV 9 hymns to specialized Soma-chanting/pressing lineages rather than a single named rishi

The rite, step by step

  • Collect and prepare Soma; crush/press on the pressing stones (adri)
  • Mix with water/milk as prescribed; release the juice
  • Filter through the woolen strainer (pavitra) so it becomes pavamāna (purified flow)
  • Gather the clarified Soma in vessels; chant/recite the hymn to accompany the flowing and brightening
  • Make libations to the fire and the gods (notably Indra and allied deities in Soma context)
  • Share the ritual portions according to the rite, seeking strength, clarity, and svasti

Offerings

  • Purified Soma juice (pavamāna)
  • Libations into Agni
  • Common Soma adjuncts in practice such as milk/curd/water (context-dependent)

Frequently Asked Questions

The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is pressed and filtered, becoming a bright, purifying divine flow that strengthens and clarifies.

“Bull” (vṛṣā) is a Vedic image for overflowing strength, virility, and steadfast power—Soma is invoked as the force that upholds truth and energizes the ritual and the worshippers.

On the ritual level it describes the Soma drops moving swiftly through purification toward their collecting vessel; symbolically it points to expansion into a vast, clarified state of consciousness and fullness.

Ask anything about Sukta 64 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play