Adhyaya 5

Verse 1

पराशर उवाच । ततो ध्यानेन विश्वेशमालोक्य स मुनीश्वरः । सूत प्रोवाच तां पुण्यां लोपामुद्रामिदं वचः

ପରାଶର କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନଯୋଗେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, ହେ ସୂତ, ପୁଣ୍ୟବତୀ ଲୋପାମୁଦ୍ରାଙ୍କୁ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 2

अयि पश्य वरारोहे किमेतत्समुपस्थितम् । क्व तत्कार्यं क्व च वयं मुनिमार्गानुसारिणः

ହେ ବରାରୋହେ, ଦେଖ—ଏହା କ’ଣ ଘଟିଲା? ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କେଉଁଠି, ଆମେ କେଉଁଠି—ମୁନିମାର୍ଗାନୁସାରୀ ଆମେ?

Verse 3

येन गोत्रभिदा गोत्रा विपक्षा हेलया कृताः । भवेत्कुंठितसामर्थ्यः स कथं गिरिमात्रके

ଯିଏ ‘ଗୋବର୍ଧନଧାରୀ’ ଭାବେ ବିପକ୍ଷ ଗୋତ୍ରମାନଙ୍କୁ କ୍ରୀଡାମାତ୍ରେ ତୁଚ୍ଛ କରିଦେଲେ, ସେ ରାତିମାତ୍ର ପର୍ବତରେ କିପରି ଶକ୍ତି କୁଂଠିତ ହେବ?

Verse 4

कल्पवृक्षोंऽगणे यस्य कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं हि यद्द्वारि स सिद्ध्यै प्रार्थयेद्द्विजम्

ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଣରେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାଙ୍କ ଆୟୁଧ ବଜ୍ର, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦଣ୍ଡାୟମାନ—ସେ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ?

Verse 5

क्रियंते व्याकुलाः शैला अहो दावाग्निना प्रिये । तद्वृद्धिस्तंभने शक्तिः क्व गतासाऽशुशुक्षणेः

ପ୍ରିୟେ, ଅହୋ—ଦାବାଗ୍ନିରେ ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଉଛନ୍ତି; ତାହାର ବୃଦ୍ଧି ରୋକି ଶୀଘ୍ର ଶୁଷ୍କ କରିଦେବା ଶକ୍ତି କେଉଁଠି ଗଲା?

Verse 6

नियन्ता सर्वभूतानां योसौ दण्डधरः प्रभुः । स किं दंडयितुं नालमेकं तं ग्रावमात्रकम्

ଯେ ସର୍ବଭୂତଙ୍କର ନିୟନ୍ତା, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ପ୍ରଭୁ—ସେ କି ସେଇ ଏକ ତୁଚ୍ଛ କଙ୍କଡ଼ମାତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ?

Verse 7

आदित्या वसवो रुद्रास्तुषिताः स मरुद्गणाः । विश्वेदेवास्तथा दस्रौ ये चान्येपि दिवौकसः

ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ବସୁମାନେ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ତୁଷିତମାନେ, ମରୁଦ୍ଗଣମାନେ, ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ, ତଥା ସେଇ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନ (ଦସ୍ରୌ) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦିବୌକସ—ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ—

Verse 8

येषां दृक्पातमात्रेण पतंति भुवनान्यपि । ते किं समर्था नो कांते नगवृद्धिनिषेधने

ଯାହାଙ୍କ ଦୃକ୍ପାତମାତ୍ରେ ଭୁବନମାନେ ମଧ୍ୟ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି—ହେ କାନ୍ତେ! ସେମାନେ ପର୍ବତର ବଢୁଥିବା ସ୍ଫୀତ ବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକିବାରେ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ କି?

Verse 9

आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं सुभाषितम् । काशीमुद्दिश्य यद्गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

ତାହାର କାରଣ ଜଣାପଡ଼ିଛି; ଏବଂ ସେଇ ସୁଭାଷିତ ବାକ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି—କାଶୀକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ ଯାହା ଗାଇଥିଲେ।

Verse 10

अविमुक्तं न मोक्तव्यं सर्वथैव मुमुक्षुभिः । किंतु विघ्ना भविष्यंति काश्यां निवसतां सताम्

ମୁମୁକ୍ଷୁମାନେ ଅବିମୁକ୍ତ (କାଶୀ) କୁ କେବେବି ସର୍ବଥା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ କାଶୀରେ ବସୁଥିବା ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ନିଶ୍ଚୟ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ।

Verse 11

उपस्थितोयं कल्याणि सोंऽतरायो महानिह । न शक्यतेऽन्यथाकर्तुं विश्वेशो विमुखो यतः

ହେ କଲ୍ୟାଣୀ, ଏଠାରେ ଏକ ମହା ଅନ୍ତରାୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନିବାରଣ କରିହେବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ବିଷୟରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ବିମୁଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 12

काशीद्विजाशीर्भिरहो यदाप्ता कस्तां मुमुक्षुर्यदिवामुमुक्षुः । ग्रासं करस्थं स विसृज्य हृद्यं स्वकूर्परं लेढि विमूढचेताः

ଆହୋ! କାଶୀର ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଲଭ୍ୟ କାଶୀକୁ—ମୁମୁକ୍ଷୁ ହେଉ କି ଅମୁମୁକ୍ଷୁ—କିଏ ତ୍ୟାଗିବ? ହାତରେ ଥିବା ମଧୁର ଗ୍ରାସ ଛାଡ଼ି ନିଜ କୋହୁଣି ଚାଟିବା ତ ମାତ୍ର ବିମୂଢଚିତ୍ତର କାମ।

Verse 13

अहो जना बालिशवत्किमेतां काशीं त्यजेयुः सुकृतैकराशिम् । शालूककंदः प्रतिमज्जनं किं लभेत तद्वत्सुलभा किमेषा

ହାୟ! ଲୋକେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପରି ପୁଣ୍ୟର ଏକମାତ୍ର ରାଶି ଏହି କାଶୀକୁ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗିବେ? ଡୁବିନାହିଁ କି କମଳକନ୍ଦ ମିଳେ? ସେପରି ଏହି କାଶୀ କି ଏତେ ସୁଲଭ?

Verse 14

भवांतरा वर्जित पुण्यराशिं कृच्छैर्महद्भिर्ह्यवगम् यकाशीम् । प्राप्यापि किं मूढधियोन्यतो वै यियासवो दुर्गतिमुद्यियासवः

କାଶୀ ପୁଣ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର; ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ତ୍ୟାଗ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ମହା କଷ୍ଟରେ ମାତ୍ର ଲଭ୍ୟ। ତାହାକୁ ପାଇ ସୁଦ୍ଧା ମୂଢବୁଦ୍ଧି ଲୋକେ କାହିଁକି ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି—ଯେନେ ଦୁର୍ଗତି ପାଖକୁ ଧାଉଥିବେ?

Verse 15

क्व काशिका विश्वपदप्रकाशिका क्व कार्यमन्यत्परितोतिदुःखम् । तत्पंडितोन्यत्र कुतः प्रयाति किं याति कूष्मांडफलं ह्यजास्ये

କେଉଁଠି କାଶିକା—ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ—ଆଉ କେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାହା ଚାରିଦିଗରୁ ଦୁଃଖ ମାତ୍ର ଦିଏ! ତେବେ ପଣ୍ଡିତ ଲୋକ ଅନ୍ୟତ୍ର କିପରି ଯିବେ? କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ ଫଳ କି କେବେ ଛାଗର ମୁହଁକୁ ଯାଏ?

Verse 16

काशीं प्रकाशीं कृतपुण्यराशिं हा शीघ्रनाशी विसृजेन्नरः किम् । नूनं स्वनूनं सुकृतं तदीयं मदीयमेवं विवृणोति चेतः

ହାୟ, ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ୱର ମର୍ତ୍ୟ ଲୋକ କୃତପୁଣ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର ଦୀପ୍ତିମୟ କାଶୀକୁ କାହିଁକି ତ୍ୟାଗ କରିବ? ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ନିଜ ମନ କହେ—‘ସେ ପୁଣ୍ୟ ତାଙ୍କର, ମୋର ନୁହେଁ।’

Verse 17

नरो न रोगी यदिहाविहाय सहायभूतां सकलस्य जंतोः । काशीमनाशी सुकृतैकराशिमन्यत्र यातुं यततां न चान्यः

ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସହାୟିକା, ଅନାଶୀ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟର ଏକମାତ୍ର ଭଣ୍ଡାର କାଶୀକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟତ୍ର ଯିବାକୁ ଯେ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ରୋଗୀ।

Verse 18

वित्रस्तपापां त्रिदशैर्दुरापां गंगां सदापां भवपाशशापाम् । शिवाविमुक्ताममृतैकशुक्तिं भुक्ताविमुक्तानपरित्यजन्ति

ଯେମାନେ ତାହାର କୃପାରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଙ୍ଗାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଯାହାର ସମ୍ମୁଖେ ପାପ କମ୍ପେ, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ଯିଏ ସଦା ଜୀବନଦାୟିନୀ, ଭବବନ୍ଧନର ପାଶକୁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ‘ଶିବାବିମୁକ୍ତା’, ଅମୃତର ଏକମାତ୍ର ଶୁକ୍ତି—ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 19

हंहो किमंहो निचिताः प्रलब्धा बंहीयसायास भरेण काशीम् । प्रभूतपुण्यद्रविणैकपण्यां प्राप्यापि हित्वा क्व च गंतुमुद्यताः

ହାୟ, କି ଭୟଙ୍କର ପାପ! ଅପାର ପରିଶ୍ରମରେ କାଶୀକୁ ପାଇ—ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଚୁର ପୁଣ୍ୟଧନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ବ୍ୟବହାର—ତାକୁ ପାଇ ସୁଦ୍ଧା ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନେ କେଉଁଠି ଯିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ?

Verse 20

अहो जनानां जडता विहाय काशीं यदन्यत्र न यंति चेतः । परिस्फुरद्गांगजलाभिरामां कामारिशूलाग्रधृतां लयेपि

ଅହୋ, ଲୋକମାନଙ୍କର କି ଜଡତା! କାଶୀକୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଏ—ଯେ କାଶୀ ଝଲମଲ କରୁଥିବା ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ରମଣୀୟ, ଏବଂ ପ୍ରଳୟରେ ମଧ୍ୟ କାମାରି ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ରରେ ଧୃତ ରହେ।

Verse 21

रेरे भवे शोकजलैकपूर्णे पापेस्मलोकाः पतिताब्धिमध्ये । विद्राणनिद्राणविरोधिपापां काशीं परित्यज्यतरिं किमर्थम्

ହାୟ ହାୟ! ଏହି ଭବସଂସାର ଶୋକଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଲୋକେ ପାପସମୁଦ୍ରର ମଧ୍ୟରେ ଡୁବୁଛନ୍ତି। ପାପଭଞ୍ଜନ ଓ ଅବିଦ୍ୟା-ନିଦ୍ରାନାଶିନୀ ନୌକା-ରୂପ କାଶୀ ଥିବାବେଳେ, ତାହାକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପାର ହେବାକୁ କାହିଁକି?

Verse 22

न सत्पथेनापि न योगयुक्त्या दानैर्नवा नैव तपोभिरुग्रैः । काशी द्विजाशीर्भिरहो सुलभ्या किंवा प्रसादेन च विश्वभर्तुः

ସତ୍ପଥରେ ଚାଲିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯୋଗସାଧନାରେ ମଧ୍ୟ, ଦାନରେ ମଧ୍ୟ, ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ କାଶୀ ଏତେ ସହଜରେ ମିଳେ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ କିମ୍ବା ଜଗଦ୍ଭର୍ତା ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପା-ପ୍ରସାଦରେ ତାହା ସୁଲଭ ହୁଏ।

Verse 23

धर्मस्तु संपत्तिभरैः किलोह्यतेप्यर्थो हि कामैर्बहुदानभोगकैः । अन्यत्रसर्वं स च मोक्ष एकः काश्यां न चान्यत्र तथायथात्र

ଅନ୍ୟତ୍ର ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଧନଭାରରେ ଦବିଯାଏ, ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଭୋଗର ଲୋଭରେ କାମନାରେ ଜଡିଯାଏ। କିନ୍ତୁ ମୋକ୍ଷ ଏକମାତ୍ର—ସେ କାଶୀରେ ଅଛି, ଅନ୍ୟତ୍ର ନୁହେଁ; ଯେପରି ଏଠି ସେପରି।

Verse 24

क्षेत्रं पवित्रं हि यथाऽविमुक्तं नान्यत्तथायच्छ्रुतिभिः प्रयुक्तम् । न धर्मशास्त्रैर्न च तैःपुराणैस्तस्माच्छरण्यं हि सदाऽविमुक्तम्

ଅବିମୁକ୍ତ ପରି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ; ବେଦବାଣୀ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ସେପରି ପ୍ରଶଂସା କରିନାହିଁ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ପୁରାଣ—କେହି ତାହାକୁ ସମାନ କହେନାହିଁ; ତେଣୁ ଅବିମୁକ୍ତ ହିଁ ସଦା ଶରଣ।

Verse 25

सहोवाचेति जाबालिरारुणेसिरिडामता । वरणापिंगला नाडी तदंतस्त्वविमुक्तकम्

‘ଏଭଳି ଜାବାଳି ଆରୁଣିଙ୍କୁ କହିଥିଲେ’—ଏହିପରି ପରମ୍ପରା। ବରଣା ଓ ପିଙ୍ଗଳା ଦୁଇ ନାଡ଼ୀ; ସେମାନଙ୍କ ସୀମାଭିତରେ ଅବିମୁକ୍ତ ଅଛି।

Verse 26

सा सुषुम्णा परानाडी त्रयं वाराणसीत्वसौ । तदत्रोत्क्रमणे सर्वजंतूनां हि श्रुतौ हरः

ସେ ପରମ ନାଡୀ ସୁଷୁମ୍ଣା; ଏହି ତ୍ରୟ ହିଁ ବାରାଣସୀର ସ୍ୱରୂପ। ଏଠାରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗକାଳେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ କାନରେ ହର (ଶିବ) ତାରକ ଉପଦେଶ ଶ୍ରୁତ ହୁଏ।

Verse 27

तारकं ब्रह्मव्याचष्टे तेन ब्रह्म भवंति हि । एवं श्लोको भवत्येष आहुर्वै वेदवादिनः

ସେ ତାରକକୁ ବ୍ରହ୍ମ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି; ତାହାଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ବ୍ରହ୍ମ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଏହି ଶ୍ଲୋକ—ବୋଲି ବେଦବାଦୀମାନେ କହନ୍ତି।

Verse 28

भगवानंतकालेऽत्र तारकस्योपदेशतः । अविमुक्तेस्थिताञ्जन्तून्मोचयेन्नात्र संशयः

ଏଠାରେ ଅନ୍ତକାଳେ ଭଗବାନ ତାରକ ଉପଦେଶଦ୍ୱାରା ଅବିମୁକ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦିଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 29

नाविमुक्तसमंक्षेत्रं नाविमुक्तसमा गतिः । नाविमुक्तसमं लिंगं सत्यं सत्यं पुनःपुनः

ଅବିମୁକ୍ତ ସମ କ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ, ଅବିମୁକ୍ତ ସମ ଗତି ନାହିଁ; ଅବିମୁକ୍ତ ସମ ଲିଙ୍ଗ ନାହିଁ—ସତ୍ୟଂ ସତ୍ୟଂ ପୁନଃପୁନଃ।

Verse 30

अविमुक्तं परित्यज्य योन्यत्र कुरुते रतिम् । मुक्तिं करतलान्मुक्त्वा सोन्यां सिद्धिं गवेषयेत्

ଯେ ଅବିମୁକ୍ତକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟତ୍ର ରତି କରେ, ସେ ହସ୍ତତଳରେ ଥିବା ମୋକ୍ଷକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଖୋଜୁଥିବା ଲୋକ ପରି।

Verse 31

इत्थं सुनिश्चित्य मुनिर्महात्मा क्षेत्रप्रभावं श्रुतितः पुराणात् । श्रीविश्वनाथेन समं न लिंगं पुरी न काशी सदृशी त्रिकोट्याम्

ଏପରି ଶ୍ରୁତି ଓ ପୁରାଣର ପ୍ରମାଣରେ କ୍ଷେତ୍ରମହିମାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରି ମହାତ୍ମା ମୁନି ଜାଣିଲେ—ତ୍ରିକୋଟି ତୀର୍ଥମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ସମ ଲିଙ୍ଗ ନାହିଁ, କାଶୀ ସମ ପୁରୀ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 32

श्रीकालराजं च ततः प्रणम्य विज्ञापयामास मुनीशवर्यः । आपृच्छनायाहमिहागतोस्मि श्रीकाशिपुर्यास्तु यतः प्रभुस्त्वम्

ତାପରେ ଶ୍ରୀକାଳରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବେଦନ କଲେ—“ବିଦାୟ ନେବାକୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; କାରଣ ଶ୍ରୀକାଶୀପୁରୀର ପ୍ରଭୁ ଓ ପାଳକ ଆପଣ ହିଁ।”

Verse 33

हा कालराजप्रति भूतमत्र प्रत्यष्टमिप्रत्यवनीसुतार्कम् । नाराधये मूलफलप्रसूनैः किं मय्यनागस्यपराधदृक्स्याः

ହା କାଳରାଜ! ମୁଁ ତ ନିର୍ଦୋଷ; ତଥାପି ମୋତେ ନେଇ କେଉଁ ଦୋଷ ଦେଖୁଛନ୍ତି? ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ପୁଷ୍ପରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଆରାଧନା କରିନାହିଁ କି?

Verse 34

हा कालभैरव भवानभितो भयार्तान्माभैष्ट चे तिभणनैः स्वकरं प्रसार्य । मूर्तिं विधाय विकटां कटुपापभोक्त्रीं वाराणसीस्थितजनान्परिपाति किं न

ହେ କାଳଭୈରବ! ଆପଣ କି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟାର୍ତ୍ତ ବାରାଣସୀବାସୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁନାହାନ୍ତି—ନିଜ ହାତ ପ୍ରସାରି ‘ମା ଭୈଷ୍ଟ’ ବୋଲି କହି, ପାପର କଟୁ ଫଳ ଭୋଗକାରୀ ଭୟଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି?

Verse 35

हे यक्षराज रजनीकर चारुमूर्ते श्रीपूर्णभद्रसुतनायक दंडपाणे । त्वं वै तपोजनितदुःखमवैपि सर्वं किं मां बहिर्नयसि काशिनिवासिरक्षिन्

ହେ ଯକ୍ଷରାଜ! ଚନ୍ଦ୍ରସମ ସୁନ୍ଦରମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ, ଶ୍ରୀପୂର୍ଣ୍ଣଭଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ନାୟକ, ଦଣ୍ଡପାଣି! ତପସ୍ୟାଜନିତ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଆପଣ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି; ତେବେ ହେ କାଶୀନିବାସୀଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ମୋତେ ବାହାରକୁ କାହିଁକି ନେଉଛନ୍ତି?

Verse 36

त्वमन्नदस्त्वं किल जीवदाता त्वं ज्ञानदस्त्वं किल मोक्षदोपि । त्वमंत्यभूषां कुरुषे जनानां जटाकलापैरुरगेंद्रहारैः

ତୁମେ ଅନ୍ନଦାତା, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଜୀବଦାତା। ତୁମେ ଜ୍ଞାନଦାତା, ତୁମେ ମୋକ୍ଷଦାତା ମଧ୍ୟ। ତୁମ ଜଟାକଲାପ ଓ ନାଗେନ୍ଦ୍ରହାରରେ ତୁମେ ଲୋକଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ଭୂଷଣ ହେଉଛ।

Verse 37

गणौ त्वदीयौ किल संभ्रमोद्भ्रमावत्रस्थवृत्तांत विचारकोविदौ । संभ्रांतिमुत्पाद्यपरामसाधून्क्षेत्रात्क्षणं दूरयतस्त्वमुष्मात्

ତୁମର ଏହି ଦୁଇ ଗଣ ଏଠାରେ ଘଟୁଥିବା ବୃତ୍ତାନ୍ତ ବିଚାରେ କୁଶଳ। ସେମାନେ ମହା ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

Verse 38

शृणु प्रभो ढुंढिविनायक त्वं वाचं मदीयां तुरटाम्यनाथवत् । त्वत्स्थाः समस्ताः किल विघ्नपूगाः किमत्र दुर्वृत्तवदास्थितोहम्

ହେ ପ୍ରଭୁ ଢୁଂଢି-ବିନାୟକ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ମୁଁ ଅନାଥ ପରି ତୁରନ୍ତ କାନ୍ଦୁଛି। ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନପୁଞ୍ଜ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଦୁର୍ବୃତ୍ତ ପରି କାହିଁକି ଅବସ୍ଥିତ?

Verse 39

शृण्वंत्वमी पंच विनायकाश्च चिंतामणिश्चापि कपर्दिनामा । आशागजाख्यौ च विनायकौ तौ शृणोत्वसौ सिद्धिविनायकश्च

ଏହି ପାଞ୍ଚ ବିନାୟକ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ଚିନ୍ତାମଣି ଓ କପର୍ଦି ନାମକ; ଏବଂ ଆଶା ଓ ଗଜ ନାମର ସେଇ ଦୁଇ ବିନାୟକ। ତଥା ସେଇ ସିଦ୍ଧି-ବିନାୟକ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 40

परापवादो न मया किलोक्तः परापकारोपि मया कृतो न । परस्वबुद्धिः परदारबुद्धिः कृता मया नात्र क एष पाकः

ମୁଁ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିନାହିଁ, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଅପକାର ମଧ୍ୟ କରିନାହିଁ। ପରଧନ ପ୍ରତି ଲୋଭ କିମ୍ବା ପରସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତି କାମବୁଦ୍ଧି ମୁଁ କରିନାହିଁ। ତେବେ ଏଠାରେ ମୋ ପାଖକୁ ଏହି କେମିତି ଫଳ ଆସିଲା?

Verse 41

गंगा त्रिकालं परिसेविता मया श्रीविश्वनाथोपि सदा विलोकितः । यात्राः कृतास्ताः प्रतिपर्वसर्वतः कोयंविपाको मम विघ्नहेतुः

ମୁଁ ତ୍ରିକାଳ ଗଙ୍ଗାସେବା କରିଛି, ଏବଂ ସଦା ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ଯାତ୍ରା କରିଛି—ତେବେ ଏହା କେମିତି ମୋ କର୍ମବିପାକ, ଯେ ମୋ ପାଇଁ ବିଘ୍ନହେତୁ ହେଲା?

Verse 42

मातर्विशालाक्षि भवानिमंगले ज्येष्ठेशिसौभाग्यविधानसुंदरि । विश्वेविधे विश्वभुजे नमोस्तु ते श्रीचित्रघंटे विकटे च दुर्गिके

ହେ ମାତା ବିଶାଳାକ୍ଷି! ହେ ଭବାନୀ ମଙ୍ଗଳେ; ହେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠେଶ୍ୱରୀ, ସୌଭାଗ୍ୟବିଧାନସୁନ୍ଦରୀ। ହେ ବିଶ୍ୱବିଧାତ୍ରୀ, ବିଶ୍ୱଭୁଜା (ପାଳିନୀ), ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ହେ ଶ୍ରୀ ଚିତ୍ରଘଣ୍ଟା, ହେ ବିକଟା, ହେ ଦୁର୍ଗା!

Verse 43

साक्षिण्य एता किलकाशिदेवताः शृण्वंतु न स्वार्थमहं व्रजाम्यतः । अभ्यर्थितो देवगणैः करो मि किं परोपकाराय न किं विधीयते

କାଶୀର ଏହି ଦେବତାମାନେ ସାକ୍ଷୀ ରୁହନ୍ତୁ, ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୁଁ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଏଠାରୁ ଯାଉନି। ଦେବଗଣ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି? ପରୋପକାର ପାଇଁ କ’ଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ?

Verse 44

दधीचिरस्थीनि न किं पुरा ददौ जगत्त्रयं किं न ददेऽर्थिने बलिः । दत्तः स्म किं नो मधुकैटभौ शिरो बभूव तार्क्ष्योपि च विष्णुवाहनम्

ଦଧୀଚି ପୂର୍ବେ ନିଜ ଅସ୍ଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିନଥିଲେ କି? ବଳି ଯାଚକଙ୍କୁ ତ୍ରିଲୋକ ଦେଇନଥିଲେ କି? ମଧୁ–କୈଟଭଙ୍କ ଶିର ଦିଆଯାଇନଥିଲା କି? ଏବଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାହନ ହୋଇନଥିଲେ କି?

Verse 45

आपृच्छ्य सर्वान्समुनीन्मुनीश्वरः सबालवृद्धानपि तत्रवासिनः । तृणानि वृक्षांश्चलताः समस्ताः पुरीं परिक्रम्य च निर्ययौ च

ମୁନୀଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ବାଳ-ବୃଦ୍ଧ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ପୁରୀକୁ ପରିକ୍ରମା କରି ବାହାରିଲେ; ଯେନେ ତୃଣ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସହ ଚାଲିଲେ।

Verse 46

प्रोषितस्य परितोपि लक्षणैर्नीचवर्त्मपरिवर्तिनोपि वा । चंद्रमौलिमवलोक्य यास्यतः कस्य सिद्धिरिह नो परिस्फुरेत्

ଦୀର୍ଘକାଳ ପ୍ରୋଷିତ ଥିବା ଲୋକ ହେଉ କି ନୀଚ ପଥରେ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଲୋକ—ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ଯେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ, ଏ ଲୋକରେ ତାହାର କେଉଁ ସିଦ୍ଧି ଅପ୍ରକାଶିତ ରହିବ?

Verse 47

वरं हि काश्यां तृणवृक्षगुल्मकाश्चरंति पापं न चरंति नान्यतः । वयं चराणां प्रथमा धिगस्तु नो वाराणसींहाद्य विहाय गच्छतः

କାଶୀର ତୃଣ, ବୃକ୍ଷ ଓ ଗୁଲ୍ମମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ—ସେମାନେ ସେଠିଏ ରହି ସେଠିଏ ଚରନ୍ତି, ଅନ୍ୟତ୍ର ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ତ ଭ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ; ଧିକ୍ ଆମକୁ—ଆଜି ବାରାଣସୀ ଛାଡ଼ି ଯାଉଛୁ।

Verse 48

असिं ह्युपस्पृश्य पुनःपुनर्मुनिः प्रासादमालाः परितो विलोकयन् । उवाच नेत्रे सरले प्रपश्यतं काशीं युवां क्वक्व पुरी त्वियं बत

ସୀମାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ପ୍ରାସାଦମାଳାକୁ ଚାରିଦିଗେ ନିହାରି ମୁନି କହିଲେ—“ହେ ମୋ ସରଳ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟ, କାଶୀକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖ; ଆହା, ଏପରି ପୁରୀ କେଉଁଠି, କେଉଁଠି ଅଛି?”

Verse 49

स्वैरं हसंत्वद्य विधाय तालिकां मिथःकरेणापि करं प्रगृह्य । सीमाचरा भूतगणा व्रजाम्यहं विहाय काशीं सुकृतैकराशिम्

ସୀମାରେ ଚରୁଥିବା ଭୂତଗଣ ଆଜି ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ହସୁନ୍ତୁ—ତାଳି ମାରୁନ୍ତୁ, ପରସ୍ପର ହାତ ଧରୁନ୍ତୁ; କାରଣ ମୁଁ ସୁକୃତର ଏକମାତ୍ର ରାଶି କାଶୀକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଉଛି।

Verse 50

इत्थं विलप्य बहुशः स मुनिस्त्वगस्त्यस्तत्क्रौंचयुग्मवदहो अबलासहायः । मूर्च्छामवाप महतीं विरही वजल्पन्हाकाशिकाशि पुनरेहि च देहि दृष्टिम्

ଏଭଳି ପୁନଃପୁନଃ ବିଲାପ କରୁଥିବା ମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ—ହାୟ, କ୍ରୌଞ୍ଚଯୁଗଳର ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ପରି ସହଚରହୀନ—ବିରହବେଦନାରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ମହା ମୂର୍ଛାରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଲେ—“ହା କାଶୀ, ହା କାଶୀ! ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆ, ମୋତେ ତୋ ଦର୍ଶନ ଦେ।”

Verse 51

स्थित्वा क्षणं शिवशिवेति शिवेति चोक्त्वा यावःप्रियेति कठिनाहि दिवौकसस्ते । किं न स्मरेस्त्रिजगती सुखदानदक्षं त्र्यक्षं प्रहित्यमदनं यदकारितैस्तु

କ୍ଷଣମାତ୍ର ଠିଆହୋଇ ତୁମେ ପୁନଃପୁନଃ “ଶିବ! ଶିବ!” ବୋଲି, ପରେ “ହେ ଯାବଃପ୍ରିୟେ!” ବୋଲି କହିଲ। ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମେ କେତେ କଠୋରହୃଦୟ! ତ୍ରିଲୋକକୁ ସୁଖ ଦେବାରେ ସମର୍ଥ ତ୍ରିନେତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କାହିଁକି ସ୍ମରଣ କରୁନାହ—ଯିଏ ସଙ୍କଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଦନ (କାମ)କୁ ନାଶ କରିଥିଲେ?

Verse 52

यावद्व्रजेत्त्रिचतुराणि पदानि खेदात्स्वेदोदबिंदुकणिकांचितभालदेशः । प्रत्युद्गमाऽकरणतः किल मे विनाशस्तावद्धराभयवरादिव संचुकोच

କ୍ଲାନ୍ତିରେ ସେ କେବଳ ତିନି-ଚାରି ପଦ ଯାଇଥିବାବେଳେ ତାହାର ଲଲାଟ ଘାମବିନ୍ଦୁରେ ଚିହ୍ନିତ ହେଲା। “ମୁଁ ଯଦି ଆଗକୁ ଯାଇ ସ୍ୱାଗତ କରିବିନି, ତେବେ ମୋର ବିନାଶ!”—ଏମିତି ଭାବି ସେ ପର୍ବତ ତୁରନ୍ତ ସଙ୍କୁଚିତ ହେଲା, ଯେନେ ରକ୍ଷା-ବରର ଭୟ (ଓ ତାହାର ବନ୍ଧନ) ଥିଲା।

Verse 53

तपोयानमिवारुह्य निमेषार्धेन वै मुनिः । अग्रे ददर्श तं विंध्यं रुद्धांबरमथोन्नतम्

ତପସ୍ୟାର ରଥରେ ଆରୋହଣ କରିଥିବା ପରି, ମୁନି ଅର୍ଧନିମେଷରେ ଆଗରେ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ—ଉନ୍ନତ, ଏବଂ ଯେନେ ଆକାଶକୁ ଅଟକାଇ ରଖିଛି।

Verse 54

चकंपे चाचलस्तूर्णं दृष्ट्वैवाग्रस्थितम मुनिम् । तमगस्त्यं सपत्नीकं वातापील्वल वैरिणम्

ଆଗରେ ଠିଆ ଥିବା ମୁନିଙ୍କୁ—ପତ୍ନୀସହିତ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, ଯିଏ ବାତାପି ଓ ଇଲ୍ୱଳଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୈରୀ—ଦେଖିମାତ୍ରେ ସେ ପର୍ବତ ତୁରନ୍ତ କମ୍ପି ଉଠିଲା।

Verse 55

तपःक्रोधसमुत्थाभ्यां काशीविरहजन्मना । प्रलयानलवत्तीव्रं ज्वलंतं त्रिभिरग्निभिः

ତପ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉଦ୍ଭୂତ, ଏବଂ କାଶୀ-ବିରହରୁ ଜନ୍ମିତ—ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର—ସେ ତିନି ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳି ଉଠୁଥିଲା।

Verse 56

गिरिः खर्वतरो भूत्वा विविक्षुरवनीमिव । आज्ञाप्रसादः क्रियतां किंकरोस्मीति चाब्रवीत

ପର୍ବତଟି ଖର୍ବ ହୋଇ ଯେନ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା। ତେବେ ସେ କହିଲା—“ଆପଣଙ୍କ କୃପାମୟ ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ ହେଉ; ମୁଁ କେଉଁ ସେବା କରିବି?”

Verse 57

अगस्त्य उवाच । विंध्य साधुरसि प्राज्ञ मां च जानासि तत्त्वतः । पुनरागमनं चेन्मे तावत्खर्वतरो भव

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—“ହେ ବିନ୍ଧ୍ୟ! ତୁମେ ସାଧୁ ଓ ପ୍ରାଜ୍ଞ, ଏବଂ ମୋତେ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଜାଣ। ତେଣୁ ମୁଁ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଏଭଳି ଖର୍ବ ହୋଇ ରୁହ।”

Verse 58

इत्युक्त्वा दक्षिणामाशां सनाथामकरोन्मुनिः । निजैश्चरणविन्यासैस्तया साध्व्या तपोनिधिः

ଏଭଳି କହି ମୁନି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷକସହିତ କଲେ। ତପସ୍ୟାର ନିଧି ସେ, ସେହି ସାଧ୍ବୀଙ୍କ ସହ, ନିଜ ପଦଚିହ୍ନରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 59

गते तस्मिन्मुनिवरे वेपमानस्तदा गिरिः । पश्यत्युत्कंठमिव च गतश्चेत्साध्वभूत्ततः

ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଚାଲିଗଲାପରେ ପର୍ବତଟି କମ୍ପିତ ହେଲା ଏବଂ ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ଯେନ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ ରହିଲା; କିନ୍ତୁ ସେ ଯାଇସାରିଲେ ପରେ ତାହା ଶିଷ୍ଟ ଭାବେ ରହିଲା।

Verse 60

अद्याजातः पुनरहं न शप्तो यदगस्तिना । न मया सदृशो धन्य इति मेने स वै गिरिः

“ଆଜି ମୁଁ ଯେନ ପୁନଃଜନ୍ମ ନେଲି; କାରଣ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୋତେ ଶାପ ଦେଲେ ନାହିଁ। ମୋ ପରି ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ!”—ଏଭଳି ସେ ପର୍ବତ ଭାବିଲା।

Verse 61

अरुणोपि च तत्काले कालज्ञो ऽश्वानकालयत् । जगत्स्वास्थ्यमवापोच्चैः पूर्ववद्भानुसंचरैः

ତେବେ କାଳଜ୍ଞ ଅରୁଣ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଯୋଜିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ସଞ୍ଚରିଲେ ଜଗତ ପୁନଃ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ସୁଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଲା।

Verse 62

अद्य श्वो वा परश्वो वाप्यागमिप्यति वै मुनिः । इति चिंतामहाभारैर्गिरिराक्रांतवत्स्थितः

“ଆଜି, କାଲି କିମ୍ବା ପରଶୁ—ମୁନି ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବେ।” ଏମିତି ଚିନ୍ତାକରି ସେ ଚିନ୍ତାର ଭାରେ ପର୍ବତଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲା।

Verse 63

नाद्यापि मुनिरायाति नाद्यापिगिरिरेधते । यथा खलजनानां हि मनोरथमहीरुहः

ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୁନି ଆସୁନାହାନ୍ତି, ଆଜି ମଧ୍ୟ ପର୍ବତ ବଢ଼ୁନାହିଁ; ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ମନୋରଥ-କଳ୍ପବୃକ୍ଷ କେବେ ଫୁଲେ-ଫଳେ ନାହିଁ।

Verse 64

विवर्धिषति यो नीचः परासूयां समुद्वहन् । दूरे तद्वृद्धिवार्ताऽस्तां प्राग्वृद्धेरपि संशयः

ପରଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସୂୟା ବୋହି ଯେ ନୀଚ ଉନ୍ନତି କରିବାକୁ ଚାହେ, ତାହାର ‘ସମୃଦ୍ଧି’ କଥା ଦୂରେ ରହୁ; ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ତାହାର ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଦେହଜନକ।

Verse 65

मनोरथा न सिद्ध्येयुः सिद्धा नश्यंत्यपि ध्रुवम् । खलानां तेन कुशलि विश्वं विश्वेशरक्षितम्

ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କର ଯୋଜନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନଶିଯାଏ। ତେଣୁ ବିଶ୍ୱେଶଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଜଗତ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ କୁଶଳ।

Verse 66

विधवानां स्तना यद्वद्धृद्येव विलयंति च । उन्नम्योन्नम्य तत्रोच्चैस्तद्वत्खलमनोरथाः

ଯେପରି ବିଧବାଙ୍କ ସ୍ତନ ପୁନଃପୁନଃ ଉଠି ଶେଷେ ବକ୍ଷରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଏ, ସେପରି ଖଳର ମନୋରଥ ମଧ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚ ହୋଇ ଶେଷେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼େ।

Verse 67

भवेत्कूलंकपा यद्वदल्पवर्षेणकन्नदी । खलर्धिरल्पवर्षेण तद्वत्स्यात्स्वकुलंकपा

ଯେପରି ଅଳ୍ପ ବର୍ଷାରେ ଛୋଟ ଝରଣା ଫୁଲି କୂଳ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ, ସେପରି ଖଳର ଅଳ୍ପ କାରଣଜନିତ ସମୃଦ୍ଧି ନିଜ କୁଳମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭାଙ୍ଗି କଳଙ୍କ ହୁଏ।

Verse 68

अविज्ञायान्य सामर्थ्यं स्वसामर्थ्यं प्रदर्शयेत । उपहासमवाप्नोति तथैवायमिहाचलः

ଅନ୍ୟର ସାମର୍ଥ୍ୟ ନ ଜାଣି ଯେ ନିଜ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ଉପହାସ ହିଁ ପାଏ; ଏଠି ଏହି ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।

Verse 69

व्यास उवाच । गोदावरीतटं रम्यं विचरन्नपि वै मुनिः । न तत्याज च तं तापं काशीविरहजं परम्

ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ସେ ମୁନି ଗୋଦାବରୀର ରମ୍ୟ ତଟରେ ବିଚରିଲେ ମଧ୍ୟ, କାଶୀ-ବିରହଜନିତ ସେଇ ପରମ ତାପକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ ନାହିଁ।

Verse 70

उदीची दिक्स्पृशमपि स मुनिर्मातरिश्वनम् । प्रसार्य बाहू संश्लिष्य काश्याः पृच्छेदनामयम्

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବା ପରିମାଣେ; ସେ ମୁନି ବାହୁ ପ୍ରସାରି ବାୟୁକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କାଶୀର କୁଶଳକ୍ଷେମ ପଚାରିଲେ।

Verse 71

लोपामुद्रे न सा मुद्रा कापीह जगतीतले । वाराणस्याः प्रदृश्येत तत्कर्ता न यतो विधिः

ହେ ଲୋପାମୁଦ୍ରା! ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଏପରି ମୁଦ୍ରା-ଚିହ୍ନ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା ହିଁ ବାରାଣସୀର ଦିବ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ; ସାଧାରଣ ବିଧି କିମ୍ବା କର୍ତ୍ତା ଏହାକୁ ଗଢ଼ିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 72

क्वचित्तिष्ठन्क्वचिज्जल्पन्क्वचिद्धावन्क्वचित्स्खलन् । क्वच्चिचोपविशंश्चेति बभ्रामेतस्ततो मुनिः

କେବେ ସେ ଦାଁଡ଼ାଉଥିଲେ, କେବେ କଥା କହୁଥିଲେ; କେବେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, କେବେ ଠୋକର ଖାଉଥିଲେ; ଆଉ କେବେ ବସିପଡ଼ୁଥିଲେ—ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟଦର୍ଶନରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ମୁନି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 73

ततो व्रजन्ददर्शाग्रे पुण्यराशिस्तपोधनः । चंचच्चंद्रगताभासां भाग्यवानिव सुश्रियम्

ତାପରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ତପୋଧନ ମୁନି ସମ୍ମୁଖରେ ପୁଣ୍ୟରାଶି ସଦୃଶ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀଦୀପ୍ତି ଦେଖିଲେ—ଚଞ୍ଚଳ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ପରି ଝଲମଲ, ଯେନେ ସୌଭାଗ୍ୟ ନିଜେ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି।

Verse 74

विजित्यभानु नाभानुं दिवापि समुदित्वराम् । निर्वापयंतीमिव तां स्वचेतस्तापसंततिम्

ତାହାର କାନ୍ତି ଦିନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଉଦିତ ହେଲା, ଯେନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଛି; ଏବଂ ସେଇ ପ୍ରକାଶ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତର ନିରନ୍ତର ତାପକୁ ଶୀତଳ କରି ନିବାଇ ଦେଉଥିବା ପରି ଲାଗିଲା।

Verse 75

तत्रागस्त्यो महालक्ष्मीं ददृशे सुचिरं स्थिताम्

ସେଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ବିରାଜିତ ଦେଖିଲେ।

Verse 76

रात्रावब्जेषु संकोचो दर्शेष्वब्जः क्वचिद्व्रजेत् । क्षीरोदे मंदरत्रासात्तदत्राध्युषितामिव

ଯେପରି ରାତିରେ ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକ ସଙ୍କୋଚିତ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରଭାତେ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ପଦ୍ମ ଫୁଟିଉଠେ, ସେପରି ମନ୍ଦରଭୟ ପରେ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଏଠାରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଥିଲେ ବୋଲି ସେ ଦିଶିଲା।

Verse 77

यदारभ्य दधारैनां माधवो मानतः किल । तदारभ्य स्थितां नूनं सपत्नीर्ष्यावशादिव

ମାଧବ ଯେତେବେଳେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହିଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ—ମନେ ହୁଏ ସପତ୍ନୀର ଈର୍ଷ୍ୟାବଶେ ବନ୍ଧିତ ହୋଇ।

Verse 78

त्रैलोक्यं कोलरूपेण त्रासयंतं महासुरम् । विनिहत्य स्थितां तत्र रम्ये कोलापुरे पुरे

କୋଲ (ବରାହ) ରୂପେ ତ୍ରିଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ମହାସୁରକୁ ବଧ କରି, ସେ ତାହାଁରେ ରମ୍ୟ କୋଲାପୁର ନଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲା।

Verse 79

संप्राप्याथ महालक्ष्मीं मुनिवर्यः प्रणम्य च । तुष्टाव वाग्भिरिष्टाभिरिष्टदां हृष्टमानसः

ତାପରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସମୀପେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଏବଂ ହୃଷ୍ଟମନେ ପ୍ରିୟ ବାକ୍ୟରେ ଇଷ୍ଟଦାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 80

अगस्तिरुवाच । मातर्नमामि कमले कमलायताक्षि श्रीविष्णुहृत्कमलवासिनि विश्वमातः । क्षीरोदजे कमलकोमलगर्भ गौरि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ—ହେ ମାତଃ! ହେ କମଲେ, କମଳାୟତାକ୍ଷି! ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟ-କମଳରେ ବାସିନୀ, ବିଶ୍ୱମାତା! କ୍ଷୀରସାଗରଜା, କମଳସଦୃଶ କୋମଳ ଗର୍ଭଧାରିଣୀ ଗୌରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ! ନମନକାରୀଙ୍କ ଶରଣ୍ୟେ, ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।

Verse 81

त्वं श्रीरुपेंद्रसदने मदनैकमातर्ज्योत्स्नासि चंद्रमसि चंद्रमनोहरास्ये । सूर्ये प्रभासि च जगत्त्रितये प्रभासि लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

ଉପେନ୍ଦ୍ର (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କ ସଦନରେ ତୁମେ ଶ୍ରୀରୂପା, ହେ ମଦନଙ୍କ ଏକମାତା; ଚନ୍ଦ୍ରରେ ତୁମେ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ଚନ୍ଦ୍ରସମ ମନୋହର ମୁଖବତୀ। ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ତୁମେ ପ୍ରଭା, ତ୍ରିଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କର। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ନମସ୍କାରୀଙ୍କ ଶରଣ, ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।

Verse 82

त्वं जातवेदसि सदा दह्नात्मशक्तिर्वेधास्त्वया जगदिदं विविधं विदध्यात् । विश्वंभरोपि बिभृयादखिलं भवत्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

ତୁମେ ନିଜେ ଜାତବେଦ (ସର୍ବଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି)—ଅଗ୍ନିର ଆତ୍ମଶକ୍ତି ଭାବେ ସଦା ତୁମେ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବେଧା (ବ୍ରହ୍ମା) ଏହି ବିବିଧ ଜଗତକୁ ଗଢ଼ନ୍ତି; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବିଶ୍ୱମ୍ଭର (ବିଷ୍ଣୁ) ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ନମସ୍କାରୀଙ୍କ ଶରଣ, ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।

Verse 83

त्वत्त्यक्तमेतदमले हरते हरोपि त्वं पासि हंसि विदधासि परावरासि । ईड्यो बभूव हरिरप्यमले त्वदाप्त्या लक्ष्मि प्रसीद सततं नमतां शरण्ये

ହେ ନିର୍ମଳେ! ତୁମେ ଯାହା ତ୍ୟାଗ କର, ତାହାକୁ ହର (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ହରଣ କରନ୍ତି। ତୁମେ ରକ୍ଷା କର, ସଂହାର କର, ଦାନ କର; ତୁମେ ପରା-ଅପରା, ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥା। ହେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ! ତୁମକୁ ପାଇ ହରି (ବିଷ୍ଣୁ) ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ନମସ୍କାରୀଙ୍କ ଶରଣ, ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ।

Verse 84

शूरः स एव स गुणी बुधः धन्यो मान्यः स एव कुलशील कलाकलापैः । एकः शुचिः स हि पुमान्सकलेपि लोके यत्रापतेत्तव शुभे करुणाकटाक्षः

ସେଇ ସତ୍ୟ ଶୂର, ସେଇ ଗୁଣୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଧନ୍ୟ ଓ ମାନ୍ୟ—ଯିଏ କୁଳ, ଶୀଳ ଓ କଳାସମୃଦ୍ଧିରେ ଯୁକ୍ତ। ହେ ଶୁଭେ ଦେବୀ, ଯାହାର ଉପରେ ତୁମ କରୁଣାମୟ କଟାକ୍ଷ ପଡ଼େ, ସେଇ ସମଗ୍ର ଲୋକରେ ଏକମାତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ପୁରୁଷ।

Verse 85

यस्मिन्वसेः क्षणमहोपुरुषे गजेऽश्वे स्त्रैणे तृणे सरसि देवकुले गृहेऽन्ने । रत्ने पतत्त्रिणि पशौ शयने धरायां सश्रीकमेव सकले तदिहास्तिनान्यत्

ତୁମେ ଯେଉଁଠି କ୍ଷଣମାତ୍ର ବସ କର—ପୁରୁଷରେ, ଗଜ-ଅଶ୍ୱରେ, ସ୍ତ୍ରୀରେ, ତୃଣରେ, ସରସୀରେ, ଦେବକୁଳରେ, ଗୃହରେ, ଅନ୍ନରେ, ରତ୍ନରେ, ପକ୍ଷୀରେ, ପଶୁରେ, ଶୟନରେ କିମ୍ବା ଧରାରେ—ସେଠାରେ ସବୁକିଛି ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଜଗତରେ ତୁମ ବିନା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ (ଯାହା ମଙ୍ଗଳ ଦେଉ)।

Verse 86

त्वत्स्पृष्टमेव सकलं शुचितां लभेत त्वत्त्यक्तमेव सकलं त्वशुचीह लक्ष्मि । त्वन्नाम यत्र च सुमंगलमेव तत्र श्रीविष्णुपत्नि कमले कमलालयेऽपि

ହେ ଲକ୍ଷ୍ମି! ତୁମେ ଯାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କର, ସେ ସମସ୍ତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରେ; ତୁମେ ଯାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ସେ ଏଠାରେ ଅପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁଠି ତୁମ ନାମ ରହେ, ସେଠିଏ ସତ୍ୟ ସୁମଙ୍ଗଳ—ହେ କମଲେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁପତ୍ନୀ, କମଲାଳୟେ।

Verse 87

लक्ष्मीं श्रियं च कमलां कमलालयां च पद्मां रमां नलिनयुग्मकरां च मां च । क्षीरोदजाममृतकुंभकरामिरां च विष्णुप्रियामिति सदाजपतां क्व दुःखम्

ଯେମାନେ ସଦା ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଜପ କରନ୍ତି—‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରୀ, କମଲା, କମଲାଳୟା, ପଦ୍ମା, ରମା, ଯାହାଙ୍କ କରଯୁଗ୍ମରେ ଯୁଗଳ ପଦ୍ମ, ମା, କ୍ଷୀରୋଦଜା, ଅମୃତକୁମ୍ଭଧାରିଣୀ, ଇରା, ଓ ବିଷ୍ଣୁପ୍ରିୟା’—ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଃଖ କେଉଁଠି ରହିପାରିବ?

Verse 88

इति स्तुत्वा भगवतीं महालक्ष्मीं हरिप्रियाम् । प्रणनाम सपत्नीकः साष्टांगं दंडवन्मुनिः

ଏଭଳି ହରିପ୍ରିୟା ଭଗବତୀ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ମୁନି ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 89

श्रीरुवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते मित्रावरुणसंभव । पतिव्रते त्वमुत्तिष्ठ लोपामुद्रे शुभव्रते

ଶ୍ରୀ କହିଲେ—ଉଠ, ଉଠ; ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣସମ୍ଭବ। ହେ ପତିବ୍ରତେ, ଉଠ; ହେ ଶୁଭବ୍ରତା ଲୋପାମୁଦ୍ରେ!

Verse 90

स्तुत्यानया प्रसन्नोहं व्रियतां यद्धृदीप्सितम् । राजपुत्रि महाभागे त्वमिहोपविशामले

ଏହି ସ୍ତୁତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୋ ହୃଦୟ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେହି ବର ଚୟନ କର। ହେ ରାଜପୁତ୍ରୀ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ—ହେ ନିର୍ମଳେ, ଏଠି ବସ।

Verse 91

त्वदंगलक्षणैरेभिः सुपवित्रैश्च ते व्रतैः । निर्वापयितुमिच्छामि दैत्यास्त्रैस्तापितां तनुम्

ତୁମ ଦେହର ଏହି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣମାନେ ଓ ତୁମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବ୍ରତମାନଙ୍କ ବଳରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ମୋ ଏହି ଦେହକୁ ମୁଁ ଶୀତଳ ଓ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 92

इत्युक्त्वा मुनिपत्नीं तां समालिंग्य हरिप्रिया । अलंचकार च प्रीत्या बहुसौभाग्यमंडनैः

ଏପରି କହି ହରିପ୍ରିୟା ସେହି ମୁନିପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ସ୍ନେହପୂର୍ବକ ବହୁ ସୌଭାଗ୍ୟଦାୟକ ଅଳଙ୍କାରରେ ତାଙ୍କୁ ସୁଶୋଭିତ କଲେ।

Verse 93

पुनराह मुने जाने तव हृत्तापकारणम् । सचेतनं दुनोत्येव काशीविश्लेषजोऽनलः

ସେ ପୁଣି କହିଲା—ହେ ମୁନି, ତୁମ ହୃଦୟତାପର କାରଣ ମୁଁ ଜାଣେ। କାଶୀ-ବିୟୋଗଜ ଅଗ୍ନି ସଚେତନ ଓ ଧୈର୍ୟବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ।

Verse 94

यदा स देवो विश्वेशो मंदरं गतवान्पुरा । तदा काशीवियोगेन जाता तस्येदृशी दशा

ପୂର୍ବେ ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେବ ବିଶ୍ୱେଶ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଗଲେ, ସେତେବେଳେ କାଶୀ-ବିୟୋଗରେ ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏପରି ଦଶା ହୋଇଥିଲା।

Verse 95

तत्प्रवृत्तिं पुनर्ज्ञातुं ब्रह्माणं केशवं गणान् । गणेश्वरं च देवांश्च प्रेषयामास शूलधृक्

ସେହି ଘଟଣାକୁ ପୁଣି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଶୂଳଧାରୀ ବ୍ରହ୍ମା, କେଶବ, ଗଣମାନେ, ଗଣେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 96

ते च काशीगुणान्सर्वे विचार्य च पुनःपुनः । व्रजंत्यद्यापि न क्वापि तादृगस्ति क्व वा पुरी

ସେମାନେ କାଶୀର ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ପୁନଃପୁନଃ ବିଚାର କରି ଆଜିଯାଏ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି—କାରଣ ତାହା ସମାନ ପୁରୀ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 97

इति श्रुत्वाथ स मुनिः प्रत्युवाच श्रियं ततः । प्रणिपत्य महाभागो भक्तिगर्भमिदं वचः

ଏହା ଶୁଣି ସେ ମହାଭାଗ ମୁନି ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି ଭକ୍ତିଗର୍ଭ ବଚନ କହିଲେ।

Verse 98

यदि देयो वरो मह्यं वरयोग्योस्म्यहं यदि । तदा वाराणसी प्राप्तिः पुनरस्त्वेष मे वरः

ଯଦି ମୋତେ ବର ଦିଆଯାଏ—ଯଦି ମୁଁ ବରଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ—ତେବେ ଏହି ମୋର ବର: ମୋତେ ପୁନର୍ବାର ବାରାଣସୀ ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ।

Verse 99

ये पठिष्यंति च स्तोत्रं त्वद्भक्त्या मत्कृतं सदा । तेषां कदाचित्संतापो मास्तु मास्तु दरिद्रता

ଏବଂ ଯେମାନେ ତୁମ ଭକ୍ତିରେ ମୋଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ସଦା ପଢ଼ିବେ—ସେମାନଙ୍କୁ କେବେ ସନ୍ତାପ ନ ହେଉ; ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନ ହେଉ।

Verse 100

मास्तु चेष्टवियोगश्च मास्तु संपत्ति संक्षयः । सर्वत्र विजयश्चास्तु विच्छेदो मास्तु संततेः

ସେମାନଙ୍କର ଯଥୋଚିତ ପ୍ରୟାସରୁ ବିୟୋଗ ନ ହେଉ; ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷୟ ନ ହେଉ। ସର୍ବତ୍ର ବିଜୟ ହେଉ; ସନ୍ତତି-ପରମ୍ପରାରେ ବିଚ୍ଛେଦ ନ ହେଉ।

Verse 109

इति लब्ध्वा वरं सोथ महालक्ष्मीं प्रणम्य च । ययावगस्तिर्यत्रास्ति कुमारशिखिवाहनः

ଏଭଳି ବର ପାଇ ସେ ପରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ବସନ୍ତି—ଯେଉଁଠାରେ ମୟୂରବାହନ କୁମାର (ସ୍କନ୍ଦ) ସନ୍ନିହିତ—ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କଲା।