Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 41

गंगा त्रिकालं परिसेविता मया श्रीविश्वनाथोपि सदा विलोकितः । यात्राः कृतास्ताः प्रतिपर्वसर्वतः कोयंविपाको मम विघ्नहेतुः

gaṃgā trikālaṃ parisevitā mayā śrīviśvanāthopi sadā vilokitaḥ | yātrāḥ kṛtāstāḥ pratiparvasarvataḥ koyaṃvipāko mama vighnahetuḥ

ମୁଁ ତ୍ରିକାଳ ଗଙ୍ଗାସେବା କରିଛି, ଏବଂ ସଦା ଶ୍ରୀବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ଯାତ୍ରା କରିଛି—ତେବେ ଏହା କେମିତି ମୋ କର୍ମବିପାକ, ଯେ ମୋ ପାଇଁ ବିଘ୍ନହେତୁ ହେଲା?

गङ्गाGanga (the river)
गङ्गा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
त्रिकालम्at the three times (daily)
त्रिकालम्:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोग (कालवाचक क्रियाविशेषण), द्विगुसमास; अर्थः—‘त्रिषु कालेषु/त्रिकालपर्यन्तम्’
परिसेविताwas served/attended
परिसेविता:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootपरि-सेव् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive participle)
मयाby me
मया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3rd), एकवचन
श्रीविश्वनाथःŚrī Viśvanātha (Lord of the universe)
श्रीविश्वनाथः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + विश्वनाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य नाथः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अप्यर्थ
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)
विलोकितःwas seen/beheld
विलोकितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि-लोक् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोग
यात्राःpilgrimages/journeys
यात्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
कृताःwere done/performed
कृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मणि प्रयोग
ताःthose
ताः:
Anuvrtti/Reference (अनुवृत्ति)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
प्रति-पर्व-सर्वतःon every festival, in every way
प्रति-पर्व-सर्वतः:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय) + पर्व (प्रातिपदिक) + सर्वतः (अव्यय)
Formअव्ययीभावसमास; क्रियाविशेषण; अर्थः—‘प्रत्येकं पर्वणि सर्वतः/सर्वप्रकारेण’
कःwhat?/which?
कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; प्रश्नवाचक
अयम्this
अयम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विपाकःresult/fruit (of karma)
विपाकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविपाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
ममmy
मम:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी (6th), एकवचन
विघ्नहेतुःcause of obstacles
विघ्नहेतुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविघ्न (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विघ्नस्य हेतुः)

Agastya (deduced from immediate narrative context of Adhyāya 5)

Tirtha: Kāśī–Gaṅgā–Viśvanātha

Type: kshetra

Scene: A weary yet devout pilgrim-sage stands at dawn on a Kāśī ghāṭa, hands folded, looking from the flowing Gaṅgā to the distant spire of Viśvanātha, questioning the unseen knot of karma as dark clouds of ‘vighna’ hover symbolically behind.

G
Gaṅgā
Ś
Śrī Viśvanātha
K
Kāśī

FAQs

Even great ritual merit can be tested by karma’s ripening; the devotee should seek the deeper cause and remain steadfast in devotion.

Kāśī (Vārāṇasī), especially the Gaṅgā and the shrine of Śrī Viśvanātha.

Regular attendance/serving of Gaṅgā (trikāla) and repeated darśana of Viśvanātha, along with festival-time pilgrimages (yātrā).