Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 5›Shloka 37
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 37

Devanagari script

गणौ त्वदीयौ किल संभ्रमोद्भ्रमावत्रस्थवृत्तांत विचारकोविदौ । संभ्रांतिमुत्पाद्यपरामसाधून्क्षेत्रात्क्षणं दूरयतस्त्वमुष्मात्

Transliteration

gaṇau tvadīyau kila saṃbhramodbhramāvatrasthavṛttāṃta vicārakovidau | saṃbhrāṃtimutpādyaparāmasādhūnkṣetrātkṣaṇaṃ dūrayatastvamuṣmāt

Translation

ତୁମର ଏହି ଦୁଇ ଗଣ ଏଠାରେ ଘଟୁଥିବା ବୃତ୍ତାନ୍ତ ବିଚାରେ କୁଶଳ। ସେମାନେ ମହା ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରି, ତୁମ ଆଜ୍ଞାରେ, କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଯୋଗ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରୁ ଦୂର କରନ୍ତି।

Word by Word
गणौtwo attendants/gaṇas
गणौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा
त्वदीयौyour
त्वदीयौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वदीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा; सम्बन्धवाचक-विशेषण (‘your’)
किलindeed
किल:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
Formनिपात (particle)
संभ्रमोद्भ्रमावत्in agitated confusion
संभ्रमोद्भ्रमावत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसंभ्रम + उद्भ्रम + वत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे अव्ययवत् प्रयोगः; ‘-वत्’ प्रत्ययान्त विशेषण; समासः (द्वन्द्व/तत्पुरुषभावेन) ‘संभ्रम-उद्भ्रम’ युक्तम्—‘in a state of agitation and confusion’
अत्रस्थstanding here / present here
अत्रस्थ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअत्र (अव्यय) + स्थ (स्था धातु, क्त) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा; अव्ययीभाव—‘अत्र स्थितः’ (here-standing), क्त-प्रत्ययान्त
वृत्तान्तthe matter/account
वृत्तान्त:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवृत्तान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (Accusative) (समासपदं ‘वृत्त + अन्त’ इति रूढि)
विचारकोविदौskilled in investigation
विचारकोविदौ:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootविचार + कोविद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा; तत्पुरुष—‘विचारे कोविदौ’ (skilled in inquiry)
संभ्रान्तिम्confusion
संभ्रान्तिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootसंभ्रान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
उत्पाद्यhaving produced
उत्पाद्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootउत् + पद् (धातु) + णिच् (उत्पादयति) → ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक क्रिया—‘having produced’
पराम्great
पराम्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘great/utter’
असाधून्wicked people
असाधून्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootअसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
क्षेत्रात्from the sacred field/area
क्षेत्रात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, पञ्चमी (Ablative)
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Adhikarana (Time extent/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; कालावधि-अर्थे (accusative of duration)
दूरयतः(they) drive away
दूरयतः:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootदूरय (दूरयति—णिच्, दूरे करोति) (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन
त्वम्you
त्वम्:
Sambodhana/Prayojaka (Addressed entity)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, एकवचन, प्रथमा
उष्मात्from you
उष्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, एकवचन, पञ्चमी (Ablative)
Speaker

A devotee/sage describing the kṣetrapāla’s attendants

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (protective boundary)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Two fierce yet discerning Śiva-gaṇas patrol the Kāśī-kṣetra, reading the ‘signs’ of conduct; a cloud of confusion rises around impure intruders who are driven away, while sincere pilgrims remain unharmed.

Characters & Entities
G
Gaṇa (attendants)
K
Kṣetra (Kāśī field)
A
Asādhu (unworthy persons)

FAQs

Holy places are spiritually regulated; purity of conduct is essential, and the kṣetrapāla’s power preserves the sanctity of the kṣetra.

The Kāśī-kṣetra (sacred field), implied by the context of expulsion from “kṣetra.”

No explicit ritual; it conveys a dharmic principle: unfitness (asādhutva) obstructs residence in the kṣetra.

←Previous Verse
Next Verse→