Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 9

Devanagari script

आज्ञातं कारणं तच्च स्मृतं वाक्यं सुभाषितम् । काशीमुद्दिश्य यद्गीतं मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

Transliteration

ājñātaṃ kāraṇaṃ tacca smṛtaṃ vākyaṃ subhāṣitam | kāśīmuddiśya yadgītaṃ munibhistattvadarśibhiḥ

Translation

ତାହାର କାରଣ ଜଣାପଡ଼ିଛି; ଏବଂ ସେଇ ସୁଭାଷିତ ବାକ୍ୟ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛି—କାଶୀକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ମୁନିମାନେ ଯାହା ଗାଇଥିଲେ।

Word by Word

• आज्ञातम्: known
• आज्ञातम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-ज्ञा (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (known)

• कारणम्: reason, cause
• कारणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• स्मृतम्: remembered, recorded
• स्मृतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (remembered/recorded)

• वाक्यम्: statement, saying
• वाक्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• सुभाषितम्: a well-spoken maxim
• सुभाषितम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + भाषित (भाष् धातु + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्मधारयः (सु + भाषितम् = well-spoken saying)

• काशीम्: Kāśī
• काशीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उद्दिश्य: with reference to, addressing
• उद्दिश्य: Modifier (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उद्-दिश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); क्रियाविशेषण (having aimed at/with reference to)

• यत्: which
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• गीतम्: sung, proclaimed
• गीतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गै (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (sung/uttered)

• मुनिभिः: by sages
• मुनिभिः: Kartr (कर्ता/Agent)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• तत्त्वदर्शिभिः: by truth-seeing (seers of reality)
• तत्त्वदर्शिभिः: Kartr (कर्ता/Agent)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक) + दर्शिन् (दृश् धातु से)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (तत्त्वं पश्यन्ति इति)

Speaker

Unnamed sage (context: speaking to Lopāmudrā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A circle of tattvadarśin sages seated on the Ganga’s bank, reciting a remembered maxim about Kāśī; palm-leaf manuscripts, sacrificial fires, and the city’s temples in the distance; the ‘cause’ is being pointed out like a revealed thread.

Characters & Entities

• Kāśī
• Sages (muni)
• Tattvadarśins

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s dharma is upheld by the testimony of realized sages; tradition (smṛti) preserves truths about sacred geography.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, explicitly.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it introduces an authoritative maxim about Kāśī.