Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 7
Rishi: RV-derived Savitṛ-prasava tradition (functional attribution in VS)
Devata: Savitṛ (primary); Gandharva; Vācaspati
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like prose-verse cadence (Yajus-style); not a strict Ṛgvedic meter
Samhita Patha (Devanagari)
देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑त॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाचं॑ नः स्वदतु
Transliteration
devá savitaḥ prá suva yajñáṃ prá suva yajñápatim bhágāya | divyó gandharváḥ ketapū́ḥ kétaṃ naḥ punātu vā́caspátir vā́caṃ naḥ svadatu
Translation
ହେ ଦେବ ସବିତଃ, ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ର ସୁବ (ପ୍ରେରଣ କର); ଭଗଙ୍କ ଭାଗ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ର ସୁବ। ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ—କେତପୂଃ (କେତର ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା)—ଆମ ପାଇଁ କେତକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ; ବାଚସ୍ପତି ଆମ ବାଣୀକୁ ମଧୁର କରୁନ୍ତୁ।
Padapatha (Word Analysis)
देव॑ । स॒वि॒त॒ः । प्र । सु॒व । य॒ज्ञम् । प्र । सु॒व । य॒ज्ञ-प॑तिम् । भगा॑य । दि॒व्यः । ग॒न्ध॒र्वः । के॒त॒पूः । के॒तम् । नः । पु॒ना॒तु । वा॒चः-पतिः॑ । वा॒चम् । नः । स्व॒द॒तु
Word by Word
देवO god
देव:
सम्बोधन (कारकातीत)
TypeNoun (सम्बोधन)
Rootदेव (प्रातिपदिक) अथवा ‘दिव्’ (धातु) से निष्पन्न
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन (कारकातीत)
TypeNoun (सम्बोधन)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
सुवimpel, set in motion
सुव:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Rootसू (धातु) + उपसर्ग प्र
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
सुवimpel
सुव:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (धातु) + उपसर्ग प्र
यज्ञपतिम्the lord/presider of the sacrifice
यज्ञपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootयज्ञपति (प्रातिपदिक; यज्ञ + पति)
भगायfor Bhaga (for good fortune)
भगाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
दिव्यःdivine
दिव्यः:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक; दिव् से)
गन्धर्वःthe Gandharva
गन्धर्वः:
Kartā
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
केतपूःthe purifier of the sign/mark (Ketu)
केतपूः:
Kartā (अप्पोज़िशन)
TypeNoun (agentive)
Rootकेतपू (प्रातिपदिक; केत + पू ‘purifier’)
केतम्the sign/mark (ketu)
केतम्:
Karma
TypeNoun
Rootकेत (प्रातिपदिक)
नःof us / to us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान (प्रसङ्गानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पुनातुmay (he) purify
पुनातु:
क्रिया
TypeVerb
Rootपू (धातु) ‘पवने/शोधने’
वाचस्पतिःVācaspati (lord of speech)
वाचस्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाचस्पति (प्रातिपदिक; वाचस् + पति)
वाचम्speech
वाचम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
नःour / for us
नः:
सम्बन्ध/सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
स्वदतुmay (he) make pleasant / sweeten
स्वदतु:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वद् (धातु) ‘आस्वादने/रुचौ’
Entities Mentioned
S
SavitṛB
BhagaD
Divya Gandharva (Ketapūḥ)V
VācaspatiRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes