Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 26
Rishi: Traditionally attributed within the Vājasaneyin transmission to the ritual lineage (often left unspecified in Śukla-Yajur ritual mantras).
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (by RV-parallel cadence; used here as a yajus-mantra in prose-ritual setting)
Samhita Patha (Devanagari)
परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्र॑ᳪ सहस्य धीमहि । धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वे-दि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑ताम्
Transliteration
pári tvā’gne púraṃ vayáṃ vípraṃ sahasya dhīmahi | dhṛṣád-varṇaṃ divé-dive hantā́raṃ bhaṅgurā́vatām ||
Translation
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୋତେ ଦୁର୍ଗ ସମ ଚାରିପାଖେ ଆମେ—ବିପ୍ର (ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନେ)—ପରାକ୍ରମୀ ତୋତେ ଧ୍ୟାନ କରୁ। ଧୃଷଦ୍ୱର୍ଣ୍ଣ (ସାହସୀ ତେଜସ୍ବୀ), ଦିନେ-ଦିନେ, ଭଙ୍ଗୁରାବତାମ୍ (ଭଙ୍ଗୁର/ନାଶବନ୍ତମାନଙ୍କ) ହନ୍ତା (ବଧକ) ତୁମେ।
Padapatha (Word Analysis)
परि । त्वा । अग्ने । पुरम् । वयम् । विप्रम् । सहस्य । धीमहि । धृषत्-वर्णम् । दिवे-दिवे । हन्तारम् । भङ्गुर-अवताम् ।
Word by Word
परिaround, all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou (acc. sg.)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अग्नेO Agni
अग्ने:
—
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
पुरम्fortress, stronghold
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर्/पुर (प्रातिपदिक)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
विप्रम्sage, inspired priest
विप्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
सहस्यof might/strength
सहस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
धीमहिwe place/establish; we meditate (set our thought)
धीमहि:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु) + मन् (आत्मनेपद-प्रत्यय)
धृषद्वर्णम्of bold/ardent color; shining fiercely
धृषद्वर्णम्:
Karma (as qualifier of the object)
TypeAdjective
Rootधृषद्-वर्ण (समास; धृषद् + वर्ण)
दिवेfor the day; for heaven
दिवे:
Sampradāna (dative: for the day/heaven)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिवस्/दिव्)
दिवेday by day
दिवे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
हन्तारम्slayer, destroyer
हन्तारम्:
Karma
TypeNoun
Rootहन्तृ (प्रातिपदिक; √हन् + तृच्)
भङ्गुरावताम्of the breakable/fragile ones; of those who are to be shattered
भङ्गुरावताम्:
Sambandha (genitive relation with हन्तारम्)
TypeAdjective
Rootभङ्गुरावत् (प्रातिपदिक; भङ्गुर + वत्)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes