HomeRig VedaMandala 9Sukta 113Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 9.113

Rishi: Pavamāna Soma hymn tradition; specific rishi attribution requires Anukramaṇī confirmation for 9.113.
Devata: Soma Pavamāna (as king); Dhātṛ invoked as arranger; Indra as recipient.
Chandas: Unverified without metrical scan.

ऋतं वदन्नृतद्युम्न सत्यं वदन्त्सत्यकर्मन् । श्रद्धां वदन्त्सोम राजन्धात्रा सोम परिष्कृत इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

ऋ॒तं वद॑न्नृतद्युम्न स॒त्यं वद॑न्त्सत्यकर्मन् । श्र॒द्धां वद॑न्त्सोम राजन्धा॒त्रा सो॑म॒ परि॑ष्कृत॒ इन्द्रा॑येन्दो॒ परि॑ स्रव ॥

ṛtáṃ vádann ṛta-dyumna satyáṃ vádant satya-karman | śraddhā́ṃ vádant soma rājan dhātrā́ soma páriṣkṛta indrāyéndo pári srava ||

Speaking the ṛta, O radiant with ṛta; speaking the satya, O doer of satya; speaking the śraddhā, O Soma King—O Soma, fashioned and arranged by the Creator, flow around and forth for Indra.

ऋ॒तम् । वद॑न् । ऋ॒त॒ऽद्यु॒म्न॒ । स॒त्यम् । वद॑न् । स॒त्य॒ऽक॒र्म॒न् । श्र॒द्धाम् । वद॑न् । सो॒म॒ । रा॒ज॒न् । धा॒त्रा । सो॒म॒ । परि॑ऽकृत । इन्द्रा॑य । इ॒न्दो॒ इति॑ । परि॑ । स्र॒व॒ ॥ऋतम् । वदन् । ऋतद्युम्न । सत्यम् । वदन् । सत्यकर्मन् । श्रद्धाम् । वदन् । सोम । राजन् । धात्रा । सोम । परिकृत । इन्द्राय । इन्दो इति । परि । स्रव ॥ṛtam | vadan | ṛta-dyumna | satyam | vadan | satya-karman | śraddhām | vadan | soma | rājan | dhātrā | soma | pari-kṛta | indrāya | indo iti | pari | srava

ऋतम्truth/order (ṛta)
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक) < √ऋ (ऋ-गत्यर्थे/ऋ-क्रमणे) → ऋत ‘cosmic order, right’
वदन्speaking / uttering
वदन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√वद् (वदँ व्यक्तायां वाचि) → वदत् (वर्तमान कृदन्त)
ऋतद्युम्नO one whose splendour is (in) ṛta
ऋतद्युम्न:
Sambodhana
TypeNoun (epithet)
Rootऋत + द्युम्न (समास; प्रातिपदिक) द्युम्न < √द्युत् (द्युतँ दीप्तौ) ‘splendour’
सत्यम्truth / the true (thing)
सत्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootसत्य (प्रातिपदिक) < सत् (√अस्) + यत् → ‘true’
वदन्speaking
वदन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√वद् → वदत् (वर्तमान कृदन्त)
सत्यकर्मन्O true-deeded one
सत्यकर्मन्:
Sambodhana
TypeNoun (epithet)
Rootसत्य + कर्मन् (समास; प्रातिपदिक) कर्मन् < √कृ (कृञ् करणे) ‘deed’
श्रद्धाम्faith / trust
श्रद्धाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक) < श्रत् + √धा (धाञ् धारणे) ‘placing trust’
वदन्speaking
वदन्:
Kartā
TypeVerb (participle)
Root√वद् → वदत् (वर्तमान कृदन्त)
सोमO Soma
सोम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
राजन्O king
राजन्:
Sambodhana
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) < √राज् (राजँ दीप्तौ/राजँ शासन) ‘king’
धात्राby the establisher / by the arranger (Dhātṛ)
धात्रा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक) < √धा (धाञ् धारणे) ‘placer, establisher’
सोमO Soma
सोम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
परिष्कृतःpurified / refined
परिष्कृतः:
Kartā (predicate of Soma)
TypeVerb (past participle)
Rootपरि-√कृ (कृञ् करणे) → परिष्कृत (भूतकृदन्त)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
इन्दोO Indu (Soma-drop)
इन्दो:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘drop; Soma’
परिaround; forth (as preverb)
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
स्रवflow! / stream forth!
स्रव:
— (imperative to the addressee)
TypeVerb
Root√स्रु (स्रु गतौ/स्रवणे) ‘to flow’