Sukta 63
Sukta 7.63
Vasiṣṭha (Vasiṣṭha-gotra; Mandala 7 attribution)
Sūrya/Savitṛ in association with Mitra–Varuṇa (solar vision as their 'eye')
Triṣṭubh (11-syllable pādas; typical of Mandala 7 hymns)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଛଅ-ମନ୍ତ୍ରୀ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ/ସବିତୃଙ୍କ ଉଦୟକୁ ସାର୍ବଭୌମ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ଆଲୋକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯେ ଗୁପ୍ତ ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ଦୂର କରେ, ମନୁଷ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ଋତ/ସଠିକ୍ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ସକ୍ଷମ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମିତ୍ର–ବରୁଣଙ୍କ “ଚକ୍ଷୁ” ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇ, ସୌର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଦିତ୍ୟ-ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, ସତ୍ୟ ଓ ନୈତିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମନଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶ, ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି।
Mantras
Mantra 1
उद्वेति सुभगो विश्वचक्षाः साधारणः सूर्यो मानुषाणाम् । चक्षुर्मित्रस्य वरुणस्य देवश्चर्मेव यः समविव्यक्तमांसि ॥
ଉଦୟ ହୁଏ ଶୁଭ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସର୍ବଦର୍ଶୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ—ମାନବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଆଧାର। ସେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ। ଚର୍ମକୁ ଯେପରି ଟାଣି ପ୍ରସାରିତ କରାଯାଏ, ସେପରି ସେ ଗୁପ୍ତ ଅନ୍ଧକାରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାରିତ କରି ପ୍ରକାଶ କରେ (ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଜୟ ହୋଇପାରନ୍ତି)।
Mantra 2
उद्वेति प्रसवीता जनानां महान्केतुरर्णवः सूर्यस्य । समानं चक्रं पर्याविवृत्सन्यदेतशो वहति धूर्षु युक्तः ॥
ଜନମାନଙ୍କର ପ୍ରେରକ ଉଦୟ ହୁଏ—ସୂର୍ଯ୍ୟର ମହା କେତୁ, ସମୁଦ୍ରସଦୃଶ ବିଶାଳ। ସେ ଏକେ ଚକ୍ରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ପରିଭ୍ରମଣ କରାଏ; ଧୂରରେ ଯୁକ୍ତ ଏତଶ (Etaśa) ଅଶ୍ୱ ତାଙ୍କୁ ଆଗକୁ ବହନ କରେ—ପ୍ରକାଶ-ଯାତ୍ରାର ଅଚଳ ନିୟମ।
Mantra 3
विभ्राजमान उषसामुपस्थाद्रेभैरुदेत्यनुमद्यमानः । एष मे देवः सविता चच्छन्द यः समानं न प्रमिनाति धाम ॥
ଉଷାମାନଙ୍କ ଅଙ୍କରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ସେ ଉଦୟ ହୁଏ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତିଗାନ ସହ, ଆଗେ ବଢ଼ିବା ସମୟରେ ଆନନ୍ଦିତ। ଏହି ଦେବ ସବିତୃ (Savitṛ) ମୋର ଆକାଙ୍କ୍ଷାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଛନ୍ତି—ଯିଏ ପ୍ରକାଶର ସ୍ଥିର ଧାମକୁ କେବେ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ (ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଗୃହର ସ୍ଥାପିତ ନିୟମ)।
Mantra 4
दिवो रुक्म उरुचक्षा उदेति दूरेअर्थस्तरणिर्भ्राजमानः । नूनं जनाः सूर्येण प्रसूता अयन्नर्थानि कृणवन्नपांसि ॥
ଦିବ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜ—ବିଶାଳଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ—ଉଦୟ ହୁଏ; ଦୂରପ୍ରସାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟବାହୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଜୟୀ ତରଣି। ଏବେ ନିଶ୍ଚୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଆଗେ ବଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରନ୍ତି; ସେଇ ପ୍ରକାଶ କ୍ରିୟାଶକ୍ତିକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
Mantra 5
यत्रा चक्रुरमृता गातुमस्मै श्येनो न दीयन्नन्वेति पाथः । प्रति वां सूर उदिते विधेम नमोभिर्मित्रावरुणोत हव्यैः ॥
ଯେଉଁଠାରେ ଅମୃତ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗମନପଥ ଗଢ଼ିଦେଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେ ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ପରି ଦ୍ରୁତ ଉଡାଣରେ ସେଇ ପଥକୁ ଅନୁସରଣ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟବେଳେ ଆମେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସେବା କରୁ—ହେ ମିତ୍ର-ବରୁଣ—ନମସ୍କାରରେ ଏବଂ ହବ୍ୟ (ଆହୁତି)ରେ।
Mantra 6
नू मित्रो वरुणो अर्यमा नस्त्मने तोकाय वरिवो दधन्तु । सुगा नो विश्वा सुपथानि सन्तु यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏବେ ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମନ—ଆମ ନିଜ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଏବଂ ଆମ ବଢ଼ୁଥିବା ସନ୍ତତି ପାଇଁ—ବିଶାଳ ଅବକାଶ ଓ ମୁକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଆମ ସମସ୍ତ ପଥ ସୁଗମ ଓ ସୁପଥ ହେଉ; ତୁମେ ସଦା ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ (କଲ୍ୟାଣମୟ ଆଶୀର୍ବାଦରେ) ଆମକୁ ପାଳନ-ରକ୍ଷା କର।
Inside Sukta 63
How it unfolds
- Where it opens
The Sun rises as the fortunate, universal, all-seeing power—shared by all humans—and as the eye of Mitra–Varuṇa that reveals what darkness hides.
- Development
Solar radiance expands, reaches far, and overcomes; with that light, human beings are stirred into motion and their works become possible and effective.
- Climax
The recognition of solar vision as an Āditya function: light is not merely physical illumination but the manifestation of ṛta—exposure of obscurity and establishment of right guidance.
- Where it settles
A direct petition to Mitra, Varuṇa, and Aryaman for wide freedom (varivas), good and well-guided paths (sugāḥ supathāni), and continual protection through svasti.
The deity: Sūrya/Savitṛ in association with Mitra–Varuṇa
- In the VedaSūrya rises as viśvacakṣāḥ (“all-seeing”), the common light for all humans, and is explicitly called the “eye of Mitra and Varuṇa,” spreading out like a skin drawn wide to make darkness manifest. Savitṛ’s impulse is felt as the force that sets beings in motion toward their work and aims, while the Ādityas stand behind this vision as guardians of truth and lawful order.
- Cosmic functionIllumines the worlds, measures time, awakens beings, and makes the paths of action visible; as the Ādityas’ ‘eye,’ solar vision serves ṛta by exposing concealment and sustaining social and cosmic regularity.
- Inner significanceAwakening of discernment (viveka): the inner sun that reveals obscurities, energizes purposeful action, and aligns the mind and conduct with truth, clarity, and well-guided paths.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha-gotra · Foremost seer of Mandala 7, renowned for hymns to the Ādityas (especially Varuṇa–Mitra) and for articulating ṛta (cosmic/moral order) and protective blessings (svasti) in a lucid, authoritative style.
Famous verses
cakṣur mitrasya varuṇasya
दिवो रुक्म उरुचक्षा उदेति दूरेअर्थस्तरणिर्भ्राजमानः । नूनं जनाः सूर्येण प्रसूता अयन्नर्थानि कृणवन्नपांसि ॥sugā no viśvā supathāni santu
Attributes of the deity
- All-seeing (viśvacakṣas)
- Revealer of hidden darkness
- Impetus to action (prasūti)
- Guardian-aligned vision (eye of Mitra–Varuṇa)
- Far-reaching, radiant overcomer (taraṇi)
- Bestower of safe paths and well-being through the Ādityas
Also by this seer
- Primary authorial attribution of Rigveda Mandala 7 (Vasiṣṭha Maṇḍala)
- Hymns to Varuṇa–Mitra emphasizing ṛta, truth, and protection (e.g., RV 7.86–7.89)
- Several Sūrya/Savitṛ-themed verses within Mandala 7 that connect light with order and right action
The rite, step by step
- Prepare the space and face east at dawn; steady breath and attention.
- Kindle or attend the āhavanīya fire (if in a śrauta/gṛhya setting) and offer introductory ācamana/prāṇāyāma as customary.
- Recite the sukta (RV 7.63) in Triṣṭubh cadence, emphasizing the rising of Sūrya and the ‘eye’ of Mitra–Varuṇa.
- Make offerings with the recitation (or immediately after), then conclude with the final prayer for sugāḥ supathāni and svasti.
- Sit briefly in silent contemplation of inner light and right guidance; optionally follow with a general śānti/svasti formula.
Offerings
- Ghṛta (ghee) oblations
- Samidh (fuel sticks)
- Optional: water libation (arghya) to Sūrya at sunrise
- Optional: soma substitute or simple oblation in later practice contexts
Frequently Asked Questions
It praises the rising Sun as the all-seeing light shared by everyone, which exposes hidden darkness and makes right action possible. It also links the Sun to Mitra–Varuṇa as their ‘eye’ and ends with a prayer for safe paths and protection.
Mitra and Varuṇa represent Āditya sovereignty and ṛta (truth/order). Calling the Sun their ‘eye’ means solar light is the visible power that sees, reveals, and supports truth by removing concealment.
It is well-suited for dawn recitation: contemplate inner clarity as the Sun rises, then conclude with the final verse as a prayer for good guidance, safe journeys, and steady well-being.
Ask anything about Sukta 63 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
