Rig Veda 1.63.5: Mandala 1, Sukta 63, Mantra 5

Sukta 1.63

Rishi: Gotama Rāhūgaṇa

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं ह त्यदिन्द्रारिषण्यन्दृळ्हस्य चिन्मर्तानामजुष्टौ । व्यस्मदा काष्ठा अर्वते वर्घनेव वज्रिञ्छ्नथिह्यमित्रान् ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.63.5

Transliteration

tváṃ ha tyád indrā́riṣaṇyan dṛḷhásya cid mártānām ájuṣṭau | vy asmád ā́ kāṣṭhā́ árvate vaḥ ghanā́iva vajriñ chnathihi amítrān ||

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଅନିଷ୍ଟରୁ ରକ୍ଷା କର—ସମ୍ମତି ନଦେଇଥିବା ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କର କଠୋର, ଅଡ଼ିଗ ପ୍ରତିରୋଧ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ। ଆମଠାରୁ ଶତ୍ରୁର ସୀମା-ବନ୍ଧନକୁ ଦୂରେ ହଂକାଇଦିଅ। ହେ ବଜ୍ରଧାରୀ, ହଥୌଡ଼ା ପରି, ଆମ ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• त्यत्: that (deed/thing)
• त्यत्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (प्रातिपदिक; दूरवाचक/प्रदर्शक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अ॒रि॑षण्यन्: O non-injuring one / O harmless (protector)
• अ॒रि॑षण्यन्: सम्बोधन
• Type: Adjective/Participle (present) used vocatively
• Root: अ॒रि॑षण्य (धातु/प्रातिपदिक; ‘अरिष्ट/अहिंसक/अद्रोही’ भाव)

• दृ॒ळ्हस्य॑: of the firm/strong (one)
• दृ॒ळ्हस्य॑: सम्बन्ध
• Type: Adjective (substantival genitive)
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• मर्तानाम्: of mortals
• मर्तानाम्: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• अजुष्टौ: in (their) non-acceptance / in displeasure
• अजुष्टौ: अधिकरण
• Type: Adjective
• Root: अजुष्ट (प्रातिपदिक; न-उपसर्ग + जुष् ‘to like/accept’)

• वि: apart, asunder
• वि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि (उपसर्ग/अव्यय)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• काष्ठाः: wooden barriers/blocks; (lit.) pieces of wood
• काष्ठाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: काष्ठा (प्रातिपदिक)

• अर्वते: for the steed / for the horse
• अर्वते: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: अर्वत् (प्रातिपदिक)

• वर्घने: in the crushing/striking (contest)
• वर्घने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वर्घन (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• वज्रिन्: O wielder of the vajra
• वज्रिन्: सम्बोधन
• Type: Noun/Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)

• छ्नथिहि: smash! cleave!
• छ्नथिहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: छ्नथ् (धातु; ‘to strike, crush, cleave’)

• अमित्रान्: enemies
• अमित्रान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमित्र (प्रातिपदिक)