Rig Veda 1.39.3: Mandala 1, Sukta 39, Mantra 3
Sukta 1.39
Rishi: Kaṇva
Devata: Maruts
Chandas: Trishtubh (probable; needs scan)
Samhita Patha (Devanagari)
परा ह यत्स्थिरं हथ नरो वर्तयथा गुरु । वि याथन वनिनः पृथिव्या व्याशाः पर्वतानाम् ॥
Transliteration
parā́ ha yát sthiráṃ hátha náro vartáyathā gurú | ví yāthana vanínaḥ pṛthivyā́ vy ā́śāḥ párvatānām ||
Translation
ହଁ, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସ୍ଥିର ଥିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗି ପକାଅ, ହେ ନରଃ (ବୀରମାନେ), ଏବଂ ଭାରୀ ଦଳକୁ ଗତିରେ ଘୁରାଅ, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀର ବନିନଃ (ବନ-ବୃଦ୍ଧି)କୁ ତୁମେ ଛିଟାଇ ଦିଅ; ପର୍ବତମାନଙ୍କର ବ୍ୟାଶାଃ—ବିସ୍ତୃତ ଦିଗମାନ—ତୁମେ ଖୋଲି ଦିଅ।
Word by Word
पराaway, forth
परा:
उपपद-क्रियाविशेषण (गत्यर्थे)
TypeIndeclinable
Rootपरा (उपसर्ग/अव्यय)
हindeed, surely
ह:
सम्बन्ध/उद्गार-निपात
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
यत्what, that which
यत्:
कर्म (यत्… तद्-सम्बन्धे; ‘that which’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्थिरम्firm, fixed
स्थिरम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
हथyou strike, smite
हथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
नरःmen, heroes
नरः:
कर्तृ (सम्बोधनार्थे/कर्तृवाचकः)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
वर्तयथyou cause to turn, you roll
वर्तयथ:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् (धातु) + णिच् (कारणार्थक) → वर्तयति
गुरुthe heavy (mass/weight)
गुरु:
कर्म (वर्तयथ… ‘the heavy [thing]’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
विapart, asunder
वि:
उपपद-क्रियाविशेषण (विभाग/विसरणे)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
याथनyou drive away, repel
याथन:
क्रिया
TypeVerb
Rootयाथय् (धातु; caus./denom. ‘to drive away, repel’)
वनिनःof the wooded one / of the forested (one)
वनिनः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the वनिन्’)
TypeNoun
Rootवनिन् (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the earth’)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
व्याशाःthe expanses, wide stretches
व्याशाः:
कर्तृ/विषय (नामवाचकः—‘the stretches/expanses’)
TypeNoun
Rootव्याश (प्रातिपदिक; ‘expanse, breadth’; RV usage) अथवा वि+अश्/अश्नोति-सम्बद्ध नाम
पर्वतानाम्of the mountains
पर्वतानाम्:
सम्बन्ध (genitive: ‘of the mountains’)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.