Adhyaya 75: The Fall and Restoration of Revatī Nakṣatra and the Birth of Raivata Manu

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽथ तामसमन्वन्तरे चतुःसप्ततितमोऽध्यायः । पञ्चसप्ततितमोऽध्यायः— मार्कण्डेय उवाच । पञ्चमोऽपि मनुर्ब्रह्मन् रैवतो नाम विश्रुतः । तस्योत्पत्तिं विस्तरशः शृणुष्व कथयामि ते ॥

ဤနေရာတွင် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ တာမသ မန္ဝန္တရ အတွင်းရှိ အခန်း ၇၄ ပြီးဆုံးသည်။ ယခု အခန်း ၇၅ စတင်သည်။ မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆိုသည်– «အို ဗြာဟ္မဏ၊ ပဉ္စမ မနုသည် ရိုင်ဝတ ဟူသော နာမဖြင့် ထင်ရှား၏။ သူ၏ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို အသေးစိတ် နားထောင်လော့; ငါသည် သင့်အား ပြောမည်»။

Verse 2

ऋषिरासीन्महाभाग ऋतवागिति विश्रुतः । तस्यापुत्रस्य पुत्रोऽभूद्रेवत्यन्ते महात्मनः ॥

ကံကောင်းသော ရှင်သန်တော်တစ်ပါး ရှိ၍ ၎င်းသည် ဣတဝါက် ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။ သားမရှိသော်လည်း သူ့ထံ၌ သားတစ်ယောက် မွေးဖွားလာ၏—မဟာစိတ်ရှိသော ရေဝတျယန္တ ဖြစ်သည်။

Verse 3

स तस्य विधिवच्चक्रे जातकर्मादिकाः क्रियाः । तथोपनयनादींश्च स चाशीলোऽभवन्मुने ॥

သူသည် ထိုသားအတွက် မွေးဖွားပွဲ (ဇာတကမ္မ) မှ စ၍ ထုံးတမ်းအခမ်းအနားများကို သင့်တော်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ထို့ပြင် ဥပနယန (သင်္ကာလက်ခံခြင်း) မှ စသော အခမ်းအနားများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အို ရှင်သန်တော်၊ ထိုသားသည် အကျင့်ပျက်သွားလေသည်။

Verse 4

यतः प्रभृति जातोऽसौ ततः प्रभृति सोऽप्यृषिः । दीर्घरोगपरामर्शमवाप मुनिपुङ्गवः ॥

ကလေးမွေးဖွားသည့်အချိန်မှစ၍ ထိုအချိန်တည်းကပင် ရှင်ရသီတော်လည်း—ရသီတို့အနက် နွားထီးကဲ့သို့ မြတ်သောသူ—ရေရှည်မပျောက်သော ရောဂါတစ်ရပ်က ဖမ်းဆီးထားလေ၏။

Verse 5

माता तस्य परामार्तिः कुष्ठरोगादिपीडिता । जगाम स पिता चास्य चिन्तयामास दुःखितः ॥

သူ၏မိခင်သည် အလွန်အမင်းဒုက္ခဆင်းရဲသို့ ကျရောက်၍ အရေပြားရောဂါ (လက်ပရိုစီ) နှင့် အခြားရောဂါများကြောင့် နှိပ်စက်ခံရ၏။ သူ၏ဖခင်လည်း စိတ်ပူပန်၍ စိုးရိမ်သော အတွေးများထဲသို့ ကျဆင်းလေ၏။

Verse 6

किमेतदिति सोऽप्यस्य पुत्रोऽप्यत्यन्तदुर्मतिः । जग्राह भार्यामन्यस्य मुनिपुत्रस्य सम्मुखीम् ॥

«ဒါက ဘာလဲ?» ဟူ၍—အလွန်ဆိုးယုတ်သော စိတ်ရှိသည့် သူ၏သားတောင်ပင် အခြားသူ၏ဇနီး၊ ရသီ၏သား၏ဇနီးကို သူ့ရှေ့တင်ပင် လုယူဖမ်းဆီးလေ၏။

Verse 7

ततो विषण्णमनसा ऋतवागिदमुक्तवान् । अपुत्रता मनुष्याणां श्रेयसे न कुपुत्रता ॥

ထို့နောက် စိတ်ညှိုးနွမ်းနေသော ဣတဝါက် (Ṛtavāk) က ဤသို့ဆို၏—“လူသားတို့အတွက် ကောင်းကျိုးချမ်းသာအတွက် သားမရှိခြင်းက ပိုကောင်း၏၊ မကောင်းသောသားရှိခြင်းထက်” ဟူ၍။

Verse 8

कुपुत्रो हृदयायासं सर्वदा कुरुते पितुः । मातुश्च स्वर्गसंस्थांश्च स्वपितॄन् पातयत्यधः ॥

မကောင်းသောသားသည် အဖခင်၏နှလုံးကို အမြဲနာကျင်စေ၏။ ထို့ပြင် မိခင်ကိုလည်း ကျဆင်းစေပြီး ကောင်းကင်၌ နေထိုင်သော မိမိ၏ ဘိုးဘွားအဖိုးအဖွားတို့ကိုပါ ကျဆင်းစေတတ်၏။

Verse 9

सुहृदां नोपकाराय पितॄणाञ्च न तृप्तये । पित्रोर्दुःखाय धिग्जन्म तस्य दुष्कृतकर्मणः ॥

သူသည် မိတ်ဆွေတို့ကို အကူအညီမပေး၊ ဘိုးဘွားပူဇော်ရေးကိုလည်း မဖြည့်ဆည်းနိုင်; မိဘတို့၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုကြောင့်—အပြစ်သားဆိုး၏ မွေးဖွားခြင်းကို ရှုတ်ချအံ့။

Verse 10

धन्यास्ते तनया येषां सर्वलोकाभिसंमताः । परोपकारिणः शान्ताः साधुकर्मण्यनुव्रताः ॥

လူအပေါင်းတို့က ချီးမွမ်းအတည်ပြုသော သားရှိသူတို့သည် မင်္ဂလာရှိ၏—သူတစ်ပါးကို ကူညီသူ၊ ငြိမ်းချမ်းသူ၊ သာသနာဓမ္မကိစ္စ၌ တည်ကြည်သူတို့ဖြစ်ကြသည်။

Verse 11

अनिर्वृतं तथा मन्दं परलोकपराङ्मुखम् । नरकाय न सद्गत्यै कुपुत्रालम्बि जन्मनः ॥

ထိုသို့သော မွေးဖွားခြင်းသည် ပျော်ရွှင်မှုမရှိ၊ မှိုင်းမိုက်၍ နောက်လောကကို မျက်နှာလွှဲထားသည်; မကောင်းသော ကံကြမ္မာသို့ မသွားဘဲ ငရဲသို့သာ ဦးတည်စေသည်—ဆိုးသား၏ ဝန်ကို မူတည်နေရခြင်းကြောင့်။

Verse 12

करोति सुहृदां दैन्यमहितानां तथा मुदम् । अकाले च जरां पित्रोः कुपुत्रः कुरुते ध्रुवम् ॥

ဆိုးသားသည် မိတ်ဆွေတို့ကို ဒုက္ခပေး၍ ရန်သူတို့ကို ဝမ်းမြောက်စေသည်; ထို့ပြင် မိဘတို့အပေါ် အချိန်မတိုင်မီ အိုမင်းခြင်းကို မလွဲမသွေ ဆောင်ကြဉ်းလာစေသည်။

Verse 13

मार्कण्डेय उवाच एवṃ सोऽत्यन्तदुष्टस्य पुत्रस्य चरितैर्मुनिः । दह्यमानमनॊवृत्तिर्वृत्तं गर्गमपृच्छत ॥

မားကဏ္ဍေယက ပြောသည်—ထို့ကြောင့် ထိုရသေ့သည် အလွန်ဆိုးသော သား၏ အပြုအမူကြောင့် စိတ်မီးလောင်လျက်၊ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သမျှကို ဂါර්ဂျာအား မေးမြန်း하였다။

Verse 14

ऋतवागुवाच सुव्रतेन पुरा वेदा गृहीता विधिवन्मया । समाप्य वेदान् विधिवत् कृतो दारपरिग्रहः ॥

ဣတဝါက ပြောသည်—ယခင်က ငါသည် တင်းကျပ်သော ဝရတများကို ထိန်းသိမ်း၍ စည်းကမ်းအတိုင်း ဝေဒများကို လေ့လာခဲ့သည်။ ဝေဒများကို မှန်ကန်စွာ ပြီးစီးပြီးနောက် ဓမ္မအတိုင်း အိမ်ထောင်ရေးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။

Verse 15

सदारेण क्रियाः कार्याः श्रौताः स्मार्ता वषट्क्रियाः । न मे न्यूनाः कृताः काश्चिद्यावदद्य महामुने ॥

ငါသည် ဇနီးနှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ရမည့် ကမ္မများ—ရှရောတနှင့် စမာရတ အခမ်းအနားများကို၊ ဝသတ် (vaṣaṭ) ပူဇော်အပ်နှံမှုများပါဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင်အောင် မဟာရသီရေ၊ ငါ့ဘက်မှ မည်သည့်အခမ်းအနားမျှ ချို့ယွင်းစွာ မပြုခဲ့။

Verse 16

गर्भाधानविधानॆन न काममनुरुध्यता । पुत्रार्थं जनितश्चायं पुन्नाम्नो बिभ्यता मुने ॥

သတ်မှတ်ထားသော သန္ဓေတည်ပွဲ (garbhādhāna) အခမ်းအနားအတိုင်း၊ ကာမလိုလားမှုကို လိုက်မသွားဘဲ၊ ဤသားကို “သားရှိရန်” ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မွေးဖွားစေခဲ့သည်—‘ပုတ်’ ဟုခေါ်သော နရကကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့်ပင်၊ အရှင်ရသီ။

Verse 17

सोऽयं किमात्मदोषेण मम दोषेण वा मुने । अस्मद्दुःखवहो जातो दौःशील्याद् बन्धुशोकदः ॥

ထို့ကြောင့် အရှင်ရသီ၊ ဤသားသည် သူ့အပြစ်ကြောင့် မွေးလာသလော၊ သို့မဟုတ် ငါ့အပြစ်ကြောင့်လော—ငါတို့အတွက် ဝမ်းနည်းမှုကို သယ်ဆောင်လာသူ၊ မကောင်းသော အကျင့်ကြောင့် ငါတို့ဆွေမျိုးများကိုလည်း ဒုက္ခပေးသူ ဖြစ်နေသောသူကို?

Verse 18

रेवत्यन्ते मुनिश्रेष्ठ जातोऽयं तनयस्तव । तेन दुःखाय ते दुष्टे काले यस्मादजायत ॥

မုနိတို့အနက် အကောင်းဆုံးရေ၊ သင်၏ဤသားသည် ရေဝတီ နက္ခတ်၏ အဆုံးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်္ဂလာမရှိသော အချိန်၌ မွေးဖွားသဖြင့် သင့်အတွက် ဝမ်းနည်းမှု၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။

Verse 19

न तेऽपचारो नैवास्य मातुर्नायं कुलस्य ते । तस्य दौःशील्यहेतुस्तु रेवत्यन्तमुपागतम् ॥

«သင်၌လည်း အပြစ်မရှိ၊ မိခင်၌လည်း အပြစ်မရှိ၊ သင်၏ မျိုးရိုးအပေါ်၌လည်း အပြစ်မရှိ။ ထိုမကောင်းသော အကျင့်၏ အကြောင်းရင်းသည် ရေဝတျယန္တ (Revatyanta) ထံမှ လာရောက်ကပ်လျက်ရှိသည်»။

Verse 20

ऋतवागुवाच यस्मान्ममैकपुत्रस्य रेवत्यन्तसमुद्भवम् । दौःशील्यमेतत्सा तस्मात् पततामाशु रेवती ॥

ဩတဝာဂု (Ṛtavāgu) က ပြောသည်– «ငါ၏ တစ်ဦးတည်းသော သား၏ မကောင်းသော အကျင့်သည် ရေဝတျယန္တ (Revatyanta) ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ရေဝတီ (Revatī) သည် ထိုအခြေအနေမှ အလျင်အမြန် ကျဆင်းပါစေ»။

Verse 21

मार्कण्डेय उवाच तेनैवं व्याहृते शापे रेवत्यृक्षं पपात ह । पश्यतः सर्वलोकस्य विस्मयाविष्टचेतसः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယ (Mārkaṇḍeya) က ပြောသည်– «ထိုကျိန်စာကို ထိုသို့ ထုတ်ဆိုလိုက်သောအခါ၊ လူအပေါင်းတို့ ကြည့်ရှုနေစဉ် အံ့ဩခြင်းဖြင့် စိတ်များ ဖမ်းဆီးခံရလျက် ရေဝတီ-ဝက်ဝံ (Revatī အဖြစ် ṛkṣa) သည် ကျဆင်းသွား၏»။

Verse 22

रेवत्यृक्षञ्च पतितं कुमुदाद्रौ समन्ततः । भावयामास सहसा वनकन्दरनिर्झरम् ॥

ထိုရေဝတီ-ဝက်ဝံသည် ကုမုဒ တောင် (Mount Kumuda) ပေါ်သို့ ကျရောက်ပြီးနောက် ချက်ချင်းပင် အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် တောအုပ်များ၊ ဂူများနှင့် စမ်းချောင်းများကို ပေါ်ထွန်းစေ하였다။

Verse 23

कुमुदाद्रिश्च तत्पातात् ख्यातो रैवतकॊऽभवत् । अतीव रम्यः सर्वस्यां पृथिव्यां पृथिवीधरः ॥

ထိုကျဆင်းမှုကြောင့် ကုမုဒ တောင်သည် ရိုင်ဝတက (Raivataka) ဟူ၍ ကျော်ကြားလာပြီး၊ ကမ္ဘာမြေတစ်လျှောက် အလွန်လှပသော တောင်တစ်လုံးဖြစ်လာ하였다။

Verse 24

तस्यर्क्षस्य तु या कान्तिर्जाता पङ्कजिनी सरः । ततो जज्ञे तदा कन्या रूपेणातीव शोभना ॥

ထိုဝက်ဝံ၏ တောက်ပသော ရောင်ခြည်မှ ကြာပန်းများပြည့်နှက်သော ရေကန်တစ်ကန် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုရေကန်မှ ထိုအချိန်၌ အလွန်အမင်း လှပသည့် အရုပ်အဆင်းရှိသော ကညာတစ်ဦး မွေးဖွားလာ၏။

Verse 25

रेवतीकान्तिसम्भूतां तां दृष्ट्वा प्रमुचो मुनिः । तस्या नाम चकारेत्थं रेवती नाम भागुरे ॥

သူမကို—ရေဝတီ၏ ရောင်ခြည်မှ မွေးဖွားလာသူမကို—မြင်သော် ရသေ့ ပရမုချာက သူမအား “ရေဝတီ” ဟု အမည်ပေး၏၊ အို ဘာဂုရီ။

Verse 26

पोषयामास चैवैतां स्वाश्रमाभ्याससम्भवाम् । प्रमुचः स महाभागस्तस्मिन्नेव महाचले ॥

ထိုကံကောင်းသော ရသေ့ ပရမုချာသည် မိမိ၏ အာရှရမ်အနီး၌ မွေးဖွားလာသော သူမကို ထိုမဟာတောင်ပေါ်၌ပင် အာဟာရပေး၍ ပြုစုထိန်းသိမ်းကာ ကြီးပြင်းစေ၏။

Verse 27

तान्तु यौवनिनीं दृष्ट्वा कान्यकां रूपशालिनीम् । स मुनिश्चिन्तमामास कोऽस्या भर्ता भवेदिति ॥

သို့ရာတွင် သူမကို အရွယ်ရောက်သော ကညာအဖြစ်၊ အလှအပပြည့်စုံသူအဖြစ် မြင်သောအခါ ရသေ့သည် စဉ်းစားမိ၏—“သူမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်မည့်သူကား မည်သူနည်း?”

Verse 28

एवं चिन्तयतस्तस्य ययौ कालो महान् मुने । न चाससाद सदृशं वरं तस्या महामुनिः ॥

ဤသို့ စဉ်းစားနေစဉ် အချိန်အတော်ကြာ ကုန်လွန်သွား၏၊ အို ရသေ့။ သို့သော် ထိုမဟာတပသီသည် သူမအတွက် သင့်လျော်သော သတို့သားကို မတွေ့နိုင်ခဲ့။

Verse 29

ततस्तस्याः वरं प्रष्टुमग्निं स प्रमुको मुनिः । विवेश वह्निशालां वै प्रष्टारं प्राह हव्यभुक् ॥

ထို့နောက် ရှင်ပရမုစသည် မိန်းမအတွက် ကောင်းချီးတောင်းရာကို အဂ္နိထံ မေးလိုသဖြင့် မီးခန်းသို့ ဝင်ရောက်하였다။ ဟောမကိုစားသုံးသူ အဂ္နိသည် မေးမြန်းသူအား ပြန်လည် မိန့်ကြား하였다။

Verse 30

महाबलो महावीर्यः प्रियवाग् धर्मवत्सलः । दुर्गमो नाम भविता भर्ता ह्यस्य महीपतिः ॥

သူသည် အင်အားကြီးမား၍ သတ္တိဗလကြီးမားကာ စကားပြောချိုမြိန်၍ ဓမ္မကို သစ္စာရှိလိမ့်မည်။ “ဒုရ္ဂမ” ဟူသော ဘုရင်သည် မြေကြီး၏ အရှင်အဖြစ် နาง၏ ခင်ပွန်း ဖြစ်လာလိမ့်မည်။

Verse 31

मार्कण्डेय उवाच । अनन्तरञ्च मृगयाप्रसङ्गेनागतॊ मुने । तस्याश्रमपदं धीमान् दुर्गमः स नराधिपः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက မိန့်သည်— ထို့နောက် အို ရှင်၊ အမဲလိုက်ရာအတွင်း ပညာရှိ ဘုရင် ဒုရ္ဂမသည် ထိုအာရှရမ်အစုသို့ ရောက်လာ하였다။

Verse 32

प्रियव्रतान्वयभवो महाबलपराक्रमः । पुत्रो विक्रमशीलस्य कालिन्दीजठरोद्भवः ॥

သူသည် ပရိယဝြတ မျိုးရိုးမှ မွေးဖွား၍ အင်အားကြီးမားကာ စွမ်းရည်နှင့် သတ္တိပြည့်ဝသည်။ သူသည် ဝိက్రమသီလ၏ သားဖြစ်ပြီး ကာလိန္ဒီ၏ ဝမ်းမှ မွေးဖွားလာသူ ဖြစ်သည်။

Verse 33

स प्रविश्याश्रमपदं तां तन्वीं जगतीपतिः । अपश्यमानस्तमृषिं प्रियेत्यामन्त्र्य पृष्टवान् ॥

မြေကြီး၏ အရှင်သည် အာရှရမ်အဝင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ထိုကိုယ်လုံးသေးသွယ်သော မိန်းမကို တွေ့မြင်하였다။ ရှင်ကို မတွေ့သဖြင့် “ချစ်သူ” ဟု ခေါ်ကာ သူ့အကြောင်းကို မေးမြန်း하였다။

Verse 34

राजोवाच । क्व गतो भगवाञस्मादाश्रमान्मुनिपुङ्गवः । तं प्रणे तुमिहेच्छामि तत् त्वं प्रब्रूहि शोभने ॥

မင်းကြီးက မေးလေသည်— «ဤအာရှရမ်မှ မုနိတို့အထဲက အထူးမြတ်သော ရှင်ရသီကြီးသည် ဘယ်သို့ သွားသနည်း။ ငါသည် သူ့ကို ဤနေရာသို့ ခေါ်ဆောင်လာစေလို၏။ ထို့ကြောင့် အလှရှင်မ၊ ငါ့အား ပြောကြားပါ»။

Verse 35

मार्कण्डेय उवाच । अग्निसालां गतो विप्रस्तच्छ्रुत्वा तस्य भाषितम् । प्रियेत्यामन्त्रणञ्चैव निष्चक्राम त्वरा न्वितः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောလေသည်— ဗြာဟ္မဏသည် မီးခန်းသို့ သွားခဲ့၏။ သူမ၏စကားနှင့် «ချစ်သူ» ဟူသော ခေါ်သံကို ကြားသဖြင့် အလျင်အမြန်၊ အရေးတကြီး ထွက်လာ၏။

Verse 36

स ददर्श महात्मानं राजानं दुर्गमं मुनिः । नरेन्द्रचिह्नसहितं प्रश्रयावनतं पुरः ॥

ရသီသည် မဟာစိတ်ရှိသော မင်း ဒုရ္ဂမကို မြင်၏။ သူသည် မင်းတော်အမှတ်အသားများကို ဆောင်ထားပြီး၊ ရိုသေသိမ်မွေ့စွာ ဦးညွှတ်ကာ ရှင်ရသီရှေ့တွင် ရပ်နေ၏။

Verse 37

तस्मिन् दृष्टे ततः शिष्यमुवाच स तु गौतमम् । गौतमानी यतां शीघ्रमर्घोऽस्य जगतीपतेः ॥

ထိုသူကို မြင်လျှင် ရသီသည် တပည့် ဂေါတမအား ဆို၏— «ဂေါတမ၊ မြန်မြန် ဤမြေရှင်အတွက် အရ္ဃျ (ဧည့်ခံပူဇော်ရေ) ကို ယူလာပါ»။

Verse 38

एकस्तावदयं भूपश्चिरकालादुपागतः । जामाता च विशेषेण योग्योर्'घस्य मतो मम ॥

အကြောင်းမှာ ပထမဦးစွာ မင်းကြီးဤပါးသည် အချိန်ကြာမြင့်ပြီးနောက်မှ လာရောက်ခြင်းဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အထူးသဖြင့် သားမက်အဖြစ်လည်း ငါ့အမြင်တွင် အရ္ဃျကို ခံယူထိုက်သူဟု သတ်မှတ်၏။

Verse 39

मार्कण्डेय उवाच ततः स चिन्तयामास राजा जामातृकारणम् । विवेद च न तन्मौनी जगृहेऽर्घञ्च तं नृपः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယ မိန့်ကြားသည်– ထို့နောက် မင်းသည် မိမိ၏ သမက်နှင့် ဆက်နွယ်သော အကြောင်းရင်းကို စဉ်းစားတော်မူ၏။ ထို့ပြင် တိတ်ဆိတ်နေသော ရှင်ရသီသည် မလက်ခံကြောင်းကိုလည်း သိမြင်၍ မင်းသည် အာဃျ (ကြိုဆိုပူဇော်ရေ) ကို ပြန်လည်ယူသွား၏။

Verse 40

तमासनगतं विप्रो गृहीतार्घं महामुनिः । स्वागतं प्राह राजेन्द्रमपि ते कुशलं गृहे ॥

မဟာရသီဖြစ်သော ဗြာဟ္မဏသည် အာဃျကို လက်ခံပြီးနောက် ထိုင်နေသော မင်းကို မိန့်ကြားသည်– “ကြိုဆိုပါ၏။ အိမ်တော်တွင် အားလုံးကောင်းမွန်ပါသလား?”

Verse 41

कोषे बलेऽथ मित्रेषु भृत्यामात्ये नरेश्वर । तथात्मनि महाबाहो यत्र सर्वं प्रतिष्ठितम् ॥

အို လူတို့၏ အရှင်– သင်၏ خز خز خز (ဘဏ္ဍာတိုက်)၊ စစ်တပ်နှင့် မဟာမိတ်တို့ အဆင်ပြေကောင်းမွန်ပါသလား။ သင်၏ အမှုထမ်းများနှင့် ဝန်ကြီးများလည်း ကောင်းမွန်ပါသလား။ ထို့အပြင် အရာအားလုံး မင်းပေါ် မူတည်သော လက်တော်ကြီးရှင်၊ သင်ကိုယ်တိုင်လည်း ကျန်းမာချမ်းသာပါသလား။

Verse 42

पत्नी च ते कुशलीनी यत एवाऽनुतिष्ठति । पृच्छाम्यस्यास्ततो नाहं कुशल्योऽपरास्तव ॥

ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ရေးစည်းကမ်းကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းစေသော မင်းမဟာမယ်တော်သည် ကျန်းမာချမ်းသာပါသလား။ ထို့ကြောင့် သူမအကြောင်းကိုသာ မေးမြန်း၏; အခြား ကောင်းကြံသူများ (သို့မဟုတ် အခြားမိန်းမများ) ကို ထိုနည်းတူ မမေးမြန်းပါ။

Verse 43

राजोवाच त्वत्प्रसादादकुशलं न क्वचिन्मम सुव्रत । जातकौतूहलश्चास्मि मम भार्यात्र का मुने ॥

မင်းက မိန့်တော်မူသည်– “အို သီလကောင်းသော ရှင်၊ သင်၏ ကရုဏာကြောင့် ကျွန်ုပ်အတွက် မကောင်းမှု မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မရှိပါ။ သို့သော် ကျွန်ုပ် စိတ်ဝင်စားမိသည်– အို ရသီ၊ ဤနေရာတွင် သင်ပြောသော ‘ကျွန်ုပ်၏ ဇနီး’ သည် မည်သူနည်း?”

Verse 44

ऋषिरुवाच रेवती सुमहाभागा त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरी । तव भर्या वरारोहा तां त्वं राजन्न वेत्सि किम् ॥

ရသီက မိန့်တော်မူသည်။ «အို မင်းကြီး၊ သုံးလောကအတွင်း၌ပင် အလွန်ကံကောင်း၍ အလှအပထူးကဲသော ရေဝတီသည် သင်၏ မဟေသီဖြစ်၏။ ရုပ်ရည်တင့်တယ်လှ၏။ သင်မသိသလော?»

Verse 45

राजोवाच सुभद्रां शान्ततनयां कावेरीतनयां विभो । सुराष्ट्रजां सुजातां च कदम्बां च वरूथजाम् ॥

မင်းကြီးက မိန့်တော်မူသည်။ «အို အရှင်မြတ်၊ ကျွန်ုပ်သည် သုဘဒြာ၊ ရှာန္တတနယာ၊ ကာဝေရီတနယာ၊ သုရာဋ္ဌရဇာ၊ သုဇာတာ နှင့် ကဒမ္ဘာတို့ကို သိပါသည်။ ထို့ပြင် ဝရူထဇာကိုလည်း သိပါသည်»။

Verse 46

विपाठां नन्दिनीं चैव वेद्मि भार्यां गृहे द्विज । तिष्ठन्ति मे न भगवन् रेवतीं वेद्मि कान्वियम् ॥

«အို ဘြာဟ္မဏ၊ ကျွန်ုပ်၏ အိမ်တော်၌ မဟေသီများအဖြစ် ဝိပါဋ္ဌာနှင့် နန္ဒိနီတို့ကိုလည်း သိပါသည်။ သို့သော် အို အရှင်မြတ်၊ ရေဝတီသည် ကျွန်ုပ်နှင့်အတူ မနေပါ။ ကျွန်ုပ်သိရမည့် ရေဝတီဟူသည် မည်သူနည်း?»

Verse 47

ऋषिरुवाच प्रियेतिसाम्प्रतं येयं त्वयोक्ता वरवर्णिनी । किं विस्मृतन्ते भूपाल श्लाघ्येयं गृहिणी तव ॥

ရသီက မိန့်တော်မူသည်။ «ယခုတင်ပင် သင်ကိုယ်တိုင်က ဤတောက်ပမြတ်သော မိန်းမကို ‘ချစ်သူ’ ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ အို မြေကြီးကို ကာကွယ်သူ၊ အဘယ်ကြောင့် မေ့လျော့သနည်း။ သင်၏ မဟေသီသည် ချီးမွမ်းထိုက်၏»။

Verse 48

राजोवाच सत्यमुक्तं मया किन्तु भावो दुष्टो न मे मुने । नात्र कोपं भवान् कर्तुमर्हत्यस्मासु याचितः ॥

မင်းကြီးက မိန့်တော်မူသည်။ «ကျွန်ုပ်ပြောခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အို ရသီ၊ ကျွန်ုပ်၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် မကောင်းမဟုတ်ပါ။ ဤကိစ္စ၌ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် အမျက်မထွက်ပါနှင့်—ကျွန်ုပ် တောင်းပန်ပါသည်»။

Verse 49

ऋषिरुवाच तत्त्वं ब्रवीषि भूपाल ! न भावस्तव दूषितः । व्याजहार भवान् एतद् वह्निना नृप चोदितः ॥

ရိရှီက ဆိုသည်– «အို မြေကြီးကို ကာကွယ်သူ၊ သင်ပြောသည်မှာ အမှန်တရားပင် ဖြစ်၏။ သင်၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် အညစ်အကြေးမရှိ။ အို မင်းကြီး၊ ဤစကားကို သင်ပြောရခြင်းမှာ အဂ္နိ (မီး) ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်»။

Verse 50

मया पृष्टो हुतवहः कोऽस्या भर्तेति पार्थिव । भविता तेन चाप्युक्तो भवान् एव अद्य वै वरः ॥

«အို မင်းကြီး၊ ငါသည် ဟုတဝဟ (အဂ္နိ) ကို ‘သူမ၏ ခင်ပွန်းသည် မည်သူနည်း’ ဟု မေးခဲ့၏။ ထိုအခါ သူက ‘ယနေ့ သင်ကိုယ်တိုင်ပင် သူမ၏ သတို့သား ဖြစ်သည်’ ဟု ပြန်ဆို၏»။

Verse 51

तद्गृह्यतां मया दत्ता तुभ्यं कन्या नराधिप । प्रियेत्यामन्त्रिता चेयं विचारं कुरुषे कथम् ॥

«ထို့ကြောင့် သူမကို လက်ခံပါ။ အို မင်းကြီး၊ ငါသည် ဤကညာကို သင်ထံ ပေးအပ်ပြီးပြီ။ သူမလည်း ‘ချစ်သူ’ ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းကို လက်ခံသဘောတူပြီးပြီ။ ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် အဘယ်ကြောင့် မသေချာစွာ စဉ်းစား၍ တွန့်ဆုတ်နေသနည်း»။

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच ततोऽसावभवन् मौनी तेनोक्तः पृथिवीपतिः । ऋषिस्तथोद्यता कर्तुं तस्या वैवाहिकं विधिम् ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆိုသည်– «ထိုအခါ ထိုသို့ ပြောဆိုခံရသော မင်းကြီးသည် တိတ်ဆိတ်သွား၏။ ထို့နောက် ရိရှီသည် သူမ၏ မင်္ဂလာအခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်ရန် ပြင်ဆင်လေ၏»။

Verse 53

तमुद्यतं सा पितरं विवाहाय महामुने । उवाच कन्या यत्किञ्चित् प्रश्रयावनतानना ॥

အို မဟာရိရှီ၊ သူမ၏ အဖေသည် မင်္ဂလာအတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်နေသည်ကို မြင်သောအခါ ကညာသည် မျက်နှာကို အရှက်ဖြင့် ငုံ့ထားကာ နိမ့်ချစွာ စကားအနည်းငယ် ပြောလေ၏။

Verse 54

यदि मे प्रीतिमांस्तात प्रसीदं कर्तुमर्हसि । रेवत्यृक्षे विवाहं मे तत्करोतु प्रसादितः ॥

«အဖေ၊ အဖေက သမီးကို နှစ်သက်ပြီး ကျေးဇူးပြုလိုပါက၊ ကြင်နာသနား၍ သမီး၏ မင်္ဂလာပွဲကို ရေဝတီ (Revati) နက္ခတ်အောက်တွင် ကျင်းပပေးပါ»။

Verse 55

ऋषिरुवाच रेवत्यृक्षं न वै भद्रे चन्द्रयोगि व्यवस्थितम् । अन्यानि सन्ति ऋक्षाणि सुभ्रु वैवाहिकानि ते ॥

ရိရှီက ပြောသည်– «နူးညံ့သိမ်မွေ့သူရေ၊ ဤအခမ်းအနားအတွက် ‘စန္ဒြယောဂ’ (candrayoga) အရ ရေဝတီ နက္ခတ်သည် မသင့်တော်သေး။ လှပသော မျက်ခုံးရှင်ရေ၊ မင်္ဂလာအတွက် သင့်တော်သော နက္ခတ်များ အခြားလည်း ရှိသည်»။

Verse 56

कन्योवाच तात तेन विना कालो विफलः प्रतिभाति मे । विवाहो विफले काले मद्विधायाः कथं भवेत् ॥

မိန်းကလေးက ပြောသည်– «အဖေ၊ အဲဒီ (ရေဝတီ) မရှိရင် အချိန်က သမီးအတွက် အကျိုးမဲ့သလိုပဲ ထင်ရတယ်။ အကျိုးမဲ့တဲ့ အချိန်မှာ သမီးလိုသူအတွက် မင်္ဂလာက ဘယ်လို ဖြစ်နိုင်မလဲ»။

Verse 57

ऋषिरुवाच ऋतवागिति विख्यातस्तपस्वी रेवतीं प्रति । चकार कोपं क्रुद्धेन तेनर्क्षं विनिपातितम् ॥

ရိရှီက ပြောသည်– «Ṛtavāk ဟု အမည်ကျော်သော တပသီတစ်ဦးက ရေဝတီကို မကျေနပ်၍ ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဒေါသကြောင့် ထိုနက္ခတ်ကို ကျဆင်းအောင် (ပစ်ချ) လုပ်စေခဲ့သည်»။

Verse 58

मया चास्मै प्रतिज्ञाता भार्येति मदिरेक्षणा । न चेच्छसि विवाहं त्वं सङ्कटं नः समागतम् ॥

«ပြီးတော့ ဒီမျက်လုံးမဲသော မိန်းကလေးကို သူ့အတွက် ဇနီးအဖြစ် ငါက ကတိပေးထားခဲ့တယ်။ မင်္ဂလာကို မလိုချင်ဘူးဆိုရင် ငါတို့အပေါ် အလွန်ကြီးမားတဲ့ အခက်အခဲ (grave difficulty) တစ်ခု ကျရောက်လာပြီ»။

Verse 59

कन्योवाच ऋतवाक् स मुनिस्तात किमेवं तप्तवांस्तपः । न त्वया मम तातेन ब्रह्मबन्धोः सुतास्मि किम् ॥

သမီးက ပြောသည်— «အဖေ၊ အဲဒီ ရှင်တော် Ṛtavāk က ဘာကြောင့် ဒီလောက် ပြင်းထန်တဲ့ တပသ (austerity) ကို လုပ်နေတာလဲ။ အဖေက ငါဟာ ‘brahma-bandhu’ (မွေးရာပါပဲ ဗြာဟ္မဏ) ရဲ့ သမီးဆိုတာ မပြောထားဘူးလား»

Verse 60

ऋषिरुवाच ब्रह्मबन्धोः सुता न त्वं बाले नैव तपस्विनः । सुता त्वं मम यो देवान् कर्तुमन्यान् समुत्सहे ॥

ရှင်တော်က ပြောသည်— «ကလေးရေ၊ သင်ဟာ ‘brahma-bandhu’ တစ်ယောက်ရဲ့ သမီးမဟုတ်ဘူး၊ တပသမရှိသူရဲ့ သမီးလည်း မဟုတ်ဘူး။ သင်ဟာ ငါ့သမီးပဲ—အကြောင်းမူ ငါ့အာနုဘော်နဲ့ အခြားသော ဒေဝတားများကိုပင် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်တယ်»

Verse 61

कन्योवाच तपस्वी यदि मे तातस् तत् किमृक्षमिदं दिवि । समारोप्य विवाहो मे तदृक्षे क्रियते न तु ॥

သမီးက ပြောသည်— «အဖေ၊ သူက တကယ့် တပသီဆိုရင် ကောင်းကင်ပေါ်က ဒီ နက္ခတ် (ṛkṣa) က ဘာလဲ။ ငါ့မင်္ဂလာကို အဲဒီနက္ခတ်အောက်မှာ ကျင်းပနိုင်အောင် အပေါ်ကို မြှောက်ပြီး နေရာပြောင်းပေးပါ»

Verse 62

ऋषिरुवाच एवं भवतु भद्रन्ते भद्रे प्रीतिमती भव । आरोपयामीन्दुमार्गे रेवत्यृक्षं कृते तव ॥

ရှင်တော်က ပြောသည်— «အဲဒီလိုပဲ ဖြစ်စေ၊ မင်္ဂလာရှိသော မိန်းကလေးရေ။ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော မဟာမိန်းမ၊ ဝမ်းမြောက်ပါ။ သင့်အတွက် ငါသည် ရေဝတီ (Revati) နက္ခတ်ကို လမင်း၏ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် မြှောက်တင်၍ ထားမည်»

Verse 63

मार्कण्डेय उवाच ततस्तपः प्रभावेण रेवत्यृक्षं महामुनिः । यथापूर्वं तथा चक्रे सोमयोगी द्विजोत्तम ॥

မားကဏ္ဍေယက ပြောသည်— «ထို့နောက် သူ၏ တပသအာနုဘော်ကြောင့် ထို မဟာရှင်တော်သည်—နှစ်ကြိမ်မွေး (dvija) များအနက် အမြတ်ဆုံး၊ လမင်းယောဂ (lunar yoga) ကို လေ့ကျင့်သူ—ရေဝတီ (Revati) နက္ခတ်ကို ရည်ရွယ်သလို မှန်ကန်စွာ ပြန်လည်စီစဉ်တည်ဆောက်하였다»

Verse 64

विवाहञ्चैव दुहितुर्विधिवद् मन्त्रयोगिनम् । निष्पाद्य प्रीतिमान् भूयो जामातारमथाब्रवीत् ॥

မန္တရား၌ ကျွမ်းကျင်သော ထိုသူနှင့် မိမိသမီး၏ မင်္ဂလာကို ထုံးတမ်းအတိုင်း ပြီးစီးစေပြီးနောက်၊ စိတ်နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်လျက်၊ ထိုအခါ မိမိ၏ သားမက်အား ထပ်မံ၍ မိန့်ကြား하였다။

Verse 65

औद्वाहिकान्ते भूपाल कथ्यतां किं ददाम्यहम् । दुर्लभ्यमपि दास्यामि ममाप्रतिहतं तपः ॥

မင်္ဂလာထုံးတမ်းများ ပြီးဆုံးချိန်တွင် ရှင်တော်က မိန့်တော်မူသည်—“အို မင်းကြီး၊ ပြောပါ—ငါသည် သင်အား ဘာကို ပေးရမည်နည်း။ ရယူရန် ခက်ခဲသည့်အရာပင် ဖြစ်စေ ငါပေးမည်၊ အကြောင်းမှာ ငါ၏ တပသ (အကျင့်တရား) သည် အတားအဆီးမရှိ” ဟု။

Verse 66

राजोवाच मनोः स्वायम्भुवस्याहमुत्पन्नः सन्ततौ मुने । मन्वन्तराधिपं पुत्रं त्वत्प्रसादाद् वृणोम्यहम् ॥

မင်းကြီးက ပြောသည်—“အို ရှင်တော်၊ ကျွန်ုပ်သည် စွာယမ္ဘုဝ မနု၏ မျိုးရိုးမှ မွေးဖွားသူ ဖြစ်ပါသည်။ သင်၏ ကရုဏာကြောင့် မနွန္တရတစ်ခေတ်၏ အရှင်ဖြစ်မည့် သားတစ်ဦးကို တောင်းခံပါသည်” ဟု။

Verse 67

ऋषिरुवाच भविष्यत्येष ते कामो मनुस्त्वत्तनयो महीम् । सकलां भोक्ष्यते भूप धर्मविच्च भविष्यति ॥

ရှင်တော်က မိန့်တော်မူသည်—“သင်၏ ဆန္ဒသည် အမှန်တကယ် ဖြစ်လာမည်။ သင်၏ သားသည် မနု ဖြစ်လိမ့်မည်။ အို မင်းကြီး၊ သူသည် မြေကြီးတစ်လောကလုံးကို အုပ်စိုးမည်၊ ထို့ပြင် ဓမ္မကို သိမြင်သူ ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု။

Verse 68

मार्कण्डेय उवाच तामादाय ततो भूपः स्वमेव नगरं ययौ । तस्मादजायत सुतो रेवत्याः रैवतो मनुः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်—“ထိုနောက် မင်းကြီးသည် သူမကို ခေါ်ယူ၍ မိမိ၏ မြို့တော်သို့ ပြန်သွား하였다။ သူမ (ရေဝတီ) ထံမှ သားတစ်ဦး မွေးဖွားလာ၍—ရိုင်ဝတ မနု ဟု ခေါ်သည်” ဟု။

Verse 69

समेतः सकलैर्धर्मैर्मानवैः पराजितः । विज्ञाताखिलशास्त्रार्थो वेदविद्यार्थशास्त्रवित् ॥

သူသည် ဓမ္မအားလုံးဖြင့် ပြည့်စုံကာ လူတို့အကြား မအနိုင်ယူနိုင်သူ ဖြစ်၏။ သာသ္တရများ၏ အဓိပ္ပါယ်အားလုံးကို နားလည်ပြီး၊ ဝေဒ၊ ပညာရပ်နှင့် ကျမ်းစာတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို သိမြင်သူ ဖြစ်၏။

Verse 70

तस्य मन्वन्तरे देवान् मुनिदेवेन्द्रपार्थिवान् । कथ्यमानान् मया ब्रह्मन् निबोध सुसमाहितः ॥

ထိုမန်ဝန္တရ၌၊ အို ဗြာဟ္မဏ၊ ငါဖော်ပြမည့် နတ်များ၊ ရှိများ၊ အိန္ဒြာနှင့် ဘုရင်များ (ပာရ္ထိဝ) ကို အပြည့်အဝ အာရုံစိုက်၍ နားထောင်လော့။

Verse 71

सुमेधसस्तत्र देवास्तथा भूपतयो द्विज । वैकुण्ठश्चामिताभश्च चतुर्दश चतुर्दश ॥

ထိုနေရာ၌၊ အို ဒွိဇ၊ နတ်များသည် စုမေဓသများ ဖြစ်ကြပြီး ဘုရင်များလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်၏။ ထိုအထဲတွင် ဝိုင်ကුණ္ဌနှင့် အမိတာဘာတို့ ပါဝင်၍ တစ်ဖက်စီ ဆယ့်လေး ဆယ့်လေး (အရေအတွက်) ဖြစ်၏။

Verse 72

तेषां देवगणानान्तु चतुर्णामपि चेश्चरः । नाम्ना विभुरभूदिन्द्रः शतयज्ञोपलक्षकः ॥

ထိုနတ်အုပ်စု လေးစုအနက် အရှင်မှာ ဝိဘူ အမည်ရှိ အိန္ဒြာ ဖြစ်၏။ သူသည် ယဇ္ဉ တစ်ရာ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ထင်ရှားလှ၏။

Verse 73

हिरण्यलोमा वेदश्रीरूर्ध्वबाहुस्तथापरः । वेदबाहुः सुधामा च पर्जन्यश्च महामुनिः ॥

ဟိရဏ္ယလိုမာ၊ ဝေဒသ္ရီ၊ ထို့ပြင် ဥရ္ဓ္ဝဗာဟု; ဝေဒဗာဟု၊ သုဓာမာနှင့် မဟာရိသိ ပရ္ဇန္ယ—ဤတို့ကိုလည်း ထိုအထဲ၌ အမည်ဖော်ပြထားသည်။

Verse 74

वसिष्ठश्च महाभागो वेदवेदान्तपारगः । एते सप्तर्षयश्चासन् रैवतस्यान्तरे मनोः ॥

ထို့ပြင် ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) သည် ကံကောင်းမြတ်သူ၊ ဝေဒနှင့် ဝေဒာန္တကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍—ဤတို့သည် ရိုင်ဝတ မနု၏ မန္ဝန္တရ၌ ရှိသော ရှင်ရသီ ခုနစ်ပါး ဖြစ်ကြသည်။

Verse 75

बलबन्धुर्महावीर्यः सुयष्टव्यस्तथापरः । सत्यकाद्यास्तथैवासन् रैवतस्य मनोः सुताः ॥

Balabandhu၊ Mahāvīrya နှင့် Suyaṣṭavya တို့၊ ထို့ပြင် Satyaka နှင့် အခြားသူတို့—ဤတို့သည် ရိုင်ဝတ မနု၏ သားတော်များ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 76

रैवतान्तास्तु मनवः कथिता ये मया तव । स्वायम्भुवाश्रया ह्येते स्वारोचिषमृते मनुम् ॥

ဤသို့ဖြင့် ရိုင်ဝတ အထိ (နှင့် ရိုင်ဝတကိုပါ ထည့်သွင်း၍) မနုတို့ကို ငါသည် သင်တို့အား ရှင်းလင်းဖော်ပြပြီးပြီ။ ဤမနုတို့သည် စွာယမ္ဘူဝ (Svāyambhuva) မှ ဆက်နွယ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာကြသော်လည်း မနု စွာရောစိသ (Svārociṣa) ကိုသာ ချန်လှပ်ထားသည်။

Verse 77

य एषां शृणुयान्नित्यं पठेदाख्यानमुत्तमम् । विमुक्तः सर्वपापेभ्यो लोकं प्राप्नोत्यभीप्सितम् ॥

ဤအလွန်ကောင်းမြတ်သော ပုံပြင်တော်ကို အမြဲတမ်း နားထောင်သော်လည်းကောင်း၊ ရွတ်ဆိုသော်လည်းကောင်း ပြုသူသည် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်ကင်း၍ မိမိလိုလားသော လောကဌာန (realm) ကို ရောက်ရှိသည်။