Adhyaya 318
नारद–शुक संवादः (Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga)
Upa-parva: Mokṣa-dharma (Liberation-oriented Instruction) — Nārada–Śuka Discourse (Chapter 318)
This chapter presents a didactic sequence framed by Bhīṣma’s recollection. Nārada first states that when reversals of pleasure and pain arise, neither intelligence, good counsel, nor personal exertion reliably protects one (1). He nevertheless commends disciplined effort in accordance with one’s nature while emphasizing the inevitability of aging, death, and illness (2). A sustained reflection follows on bodily and mental afflictions as piercing forces (3–4), the irreversible flow of nights and days that ‘carry away’ lifespan (5–8), and the asymmetry between human striving and results—some capable people remain fruitless while others obtain desires without evident qualification (9–13). Nārada extends the argument into procreation and embodiment: conception, gestation, and birth are portrayed as governed by natural processes beyond full agency, with frequent loss and uncertainty (14–27), and human longevity is shown as statistically fragile (28). Illness overwhelms humans and even physicians; no wealth, sovereignty, or austerity can override the embodied conditions assigned to beings (29–36). The chapter culminates in a radical renunciant instruction to abandon even conceptual dualities and the instruments of renunciation themselves (44–45). Hearing this, Śuka deliberates on a low-affliction, enduring state, resolves upon the highest path (47–52), and chooses yoga culminating in entry into the solar sphere as a symbol of imperishable radiance (53–59). He seeks leave from Nārada and then from Vyāsa; despite Vyāsa’s affectionate request to delay, Śuka—detached and bond-free—departs intent on mokṣa (60–63).
Chapter Arc: जनक का प्रश्न अव्यक्त-स्थित परब्रह्म के रहस्य पर टिकता है—याज्ञवल्क्य कहते हैं, यह अत्यन्त गूढ़ है; ध्यान देकर सुनो। → योगी के ‘धारणाद्वारा’ पंचभूत-विजय से जन्म-जरा-मृत्यु पर विजय का दावा उठता है; फिर याज्ञवल्क्य अपने ज्ञान-प्राप्ति की कठिन कथा छेड़ते हैं—महातप, सूर्यदेव की सेवा, और वेद-प्रदान की प्रतिज्ञा। → सूर्यदेव का वरदान-क्षण: ‘ब्रह्मन्! मैं तुम्हें यजुर्वेद प्रदान करता हूँ’—और वाणी/सरस्वती के शरीर में प्रवेश का संकेत; तप की ज्वाला सहने का आदेश (‘दो घड़ी सहो’) ज्ञान-दीक्षा को अग्नि-परीक्षा बना देता है। → याज्ञवल्क्य वेदान्त-दृष्टि से समस्त भूतों के आधार-स्वरूप ब्रह्म का संकेत देते हैं—जिसमें सब स्थित हैं, जिससे उत्पन्न होते और जिसमें लीन होते; साथ ही जनक को उपदेश कि ‘सब ओर से ज्ञान प्राप्त करने’ का प्रयत्न करो और आश्रम-धर्म में रहते हुए भी ज्ञान-साधना संभव है। → अध्याय-समाप्ति के साथ संवाद का समापन घोषित होता है; आगे के प्रसंग का बीज ‘विश्वावसु’ गन्धर्व के वेदान्त-ज्ञान-प्रसंग में झलकता है, मानो अगली कड़ी में अन्य वक्ता/उदाहरण से सिद्धान्त पुष्ट होगा।
Shlokas
Verse 1
- धारणाद्वारा पंचभूतोंपर विजय या अधिकार प्राप्त करके योगी जन्म, जरा, मृत्यु आदिको जीत लेता है; इस विषयमें यह सूत्र भी प्रमाण है-- पृथ्व्यप्तेजोडनिलखे समुत्थिते पंचात्मके योगगुणे प्रवृत्ते । न तस्य रोगो न जरा न मृत्यु: प्राप्तस्य योगाग्निमयं शरीरम् ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «အို မင်းမြတ်၊ မမြင်နိုင်သော အဗျက္တ၌ တည်ရှိသည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး သတ္တဝါတရားအကြောင်းကို သင် မေးမြန်းခဲ့သည်။ ဤသည်ကား အလွန်လျှို့ဝှက်၍ နက်နဲသော မေးခွန်းတစ်ရပ်ဖြစ်၏—အာရုံစိုက်၍ နားထောင်လော့၊ အို အုပ်စိုးရှင်!»
Verse 2
याज्ञवल्क्यजी कहते हैं--नरेश्वर! तुमने जो मुझसे अव्यक्तमें स्थित परब्रह्मके विषयमें प्रश्न किया है, वह अत्यन्त गूढ़ है। उसके विषयमें ध्यान देकर सुनो ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «အို မင်းမြတ်၊ သင်မေးမြန်းသော အဗျက္တ၌ တည်ရှိသည့် အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘြဟ္မန်အကြောင်းသည် အလွန်နက်နဲလှ၏။ စိတ်ကို စုစည်း၍ နားထောင်လော့။ မိသီလာ၏ အရှင်၊ ရှေးကာလ၌ ငါသည် ရှင်ရသီတို့ သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းအတိုင်း ဝရတကို ကျင့်သုံးကာ၊ သစ္စာတရားဖြင့် နေထိုင်၍ ခေါင်းငုံ့သိမ်မွေ့စွာ ဆည်းကပ်လျက် နေစဉ်၊ နေဘုရားထံမှ ယဇုစ် (Śukla-Yajurveda) မန္တရများကို မည်သို့ ရရှိခဲ့သည်ကို ငါ ပြောပြမည်—အကြောင်းအရာအားလုံးကို နားထောင်လော့။»
Verse 3
महता तपसा देवस्तपिष्णु: सेवितो मया । प्रीतेन चाहं विभुना सूर्येणोक्तस्तदानघ
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «ကြီးမားသော တပသ္ယာဖြင့် ငါသည် ထွန်းလင်းတောက်ပသော ထိုဘုရားကို ဆည်းကပ်ပူဇော်ခဲ့၏။ အလုံးစုံအာဏာရှိသော နေဘုရား ပျော်ရွှင်နှစ်သက်လာသောအခါ၊ အို အပြစ်ကင်းသူ၊ ထိုအချိန်၌ သူသည် ငါ့အား မိန့်ကြားလေ၏။»
Verse 4
निष्पाप नरेश! पहलेकी बात है, मैंने बड़ी भारी तपस्या करके तपनेवाले भगवान् सूर्यकी आराधना की थी। उससे प्रसन्न होकर भगवान् सूर्यने मुझसे कहा-- ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အပြစ်ကင်းသော မင်းကြီးရေ၊ ဤသည်မှာ ရှေးဟောင်းအကြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ တစ်ခါက ငါသည် ပြင်းထန်သော တပဿာကို ဆောင်ရွက်ပြီး တပဿာရှင်တို့က ဂုဏ်ပြုကိုးကွယ်သော သာသနာတော်ရှင် နေဘုရားကို ပူဇော်ခဲ့၏။ ငါ့အပေါ် စိတ်ကျေနပ်သဖြင့် နေဘုရားက ငါ့အား— ‘ဗြဟ္မရ္ဋိရေ၊ သင်လိုချင်သမျှ ဆုတောင်းပါ။ အလွန်ရှားပါး၍ ရယူရန်ခက်ခဲသော်လည်း ငါသည် ပျော်ရွှင်သောစိတ်ဖြင့် သင့်အား ပေးမည်။ အကြောင်းမူကား ငါ၏ ကရုဏာတော်သည် ရှားပါးစွာသာ ချီးမြှင့်တတ်သည်’ ဟု မိန့်တော်မူ၏»
Verse 5
ततः प्रणम्य शिरसा मयोक्तस्तपतां वर: । यजूषि नोपयुक्तानि क्षिप्रमिच्छामि वेदितुम्
ထို့နောက် ငါသည် ဦးခေါင်းချ၍ ရိုသေကန်တော့ကာ တပဿာရှင်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော နေဘုရားအား ပြောကြား၏— «အရှင်၊ ယခင်က မည်သူမျှ မအသုံးပြုဖူးသေးသော ယဇုရဝေဒ မန္တရများကို ငါ အမြန်ဆုံး သိမြင်လိုပါသည်»။
Verse 6
ततो मां भगवानाह वितरिष्यामि ते द्विज । सरस्वतीह वाग्भूता शरीर ते प्रवेक्ष्यति
ထို့နောက် ဘုရားသခင်က ငါ့အား မိန့်တော်မူသည်— «ဒွိဇ ပညာရှိရေ၊ ငါသည် သင့်အား ယဇုရဝေဒကို ပေးမည်။ လာ၊ သင့်ပါးစပ်ကို ဖွင့်လော့။ သဒ္ဓါဝါစဖြစ်သော စာရස්ဝတီသည် သင့်ကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လိမ့်မည်»။ ထိုစကားကို ကြားသော် ငါသည် ပါးစပ်ဖွင့်လိုက်ရာ စာရස්ဝတီမယ်တော်သည် ငါ့အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာ၏။
Verse 7
ततो मामाह भगवानास्यं स्वं विवृतं कुरु । विवृतं च ततो मे5<स्यं प्रविष्टा च सरस्वती
ထို့နောက် ဘုရားသခင်က ငါ့အား မိန့်တော်မူသည်— «ဗြာဟ္မဏရေ၊ သင့်ပါးစပ်ကို ဖွင့်လော့»။ ငါ ဖွင့်လိုက်သောအခါ သဒ္ဓါဝါစကို ကိုယ်စားပြုသော စာရස්ဝတီမယ်တော်သည် ငါ့အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာ၏။
Verse 8
ततो विददह्ुमानोऊहं प्रविष्टो5म्भस्तदानघ । अविज्ञानादमर्षाच्च भास्करस्य महात्मन:
ထို့နောက် အပြစ်ကင်းသောသူရေ၊ ငါသည် အတွင်းက အပူလောင်ကျွမ်းနေသဖြင့် ရေထဲသို့ ဝင်သွား၏။ ထိုအခါ ငါသည် မဟာတမား ဘာစ్కရာ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို မသိနားမလည်ခြင်းနှင့် ကိုယ်တွင်း၌ သည်းခံနိုင်စွမ်း (ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု) မရှိခြင်းကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ဆင်းရဲဒုက္ခခံရ၏။
Verse 9
ततो विदह्यमानं मामुवाच भगवान् रवि: । मुहूर्त सह्ृतां दाहस्तत: शीतीभविष्यति
ထို့နောက် ကျွန်ုပ် မီးကဲ့သို့ပူလောင်၍ လောင်ကျွမ်းနေစဉ် အရှင်နေမင်းက ကျွန်ုပ်အား မိန့်ကြားတော်မူသည်– «ခဏလောက်သာ ပူလောင်မှုကို သည်းခံပါ; ထို့နောက် အပူသည် လျော့သွားပြီး သင်သည် အေးမြလာလိမ့်မည်»။
Verse 10
तदनन्तर मुझे तापसे दग्ध होता देख भगवान् सूर्यने कहा--'“तात! तुम दो घड़ीतक इस तापको सहन करो। फिर यह स्वयं ही शीतल एवं शान्त हो जायगा” ।।
ထို့နောက် တပသ၏အပူကြောင့် ကျွန်ုပ် လောင်ကျွမ်းနေသည်ကို မြင်သောအခါ ကောင်းချီးပေးတော်မူသော နေမင်းက မိန့်တော်မူသည်– «သားရေ၊ ဂဋိကာ နှစ်ခါတိုင်အောင် ဒီအပူကို သည်းခံပါ; ထို့နောက် အလိုအလျောက် အေးမြ၍ တည်ငြိမ်သွားလိမ့်မည်»။ ကျွန်ုပ် အပြည့်အဝ အေးမြသွားသည်ကို မြင်သောအခါ ဘာස්ကရ (နေမင်း) က ထပ်မံ မိန့်တော်မူသည်– «အို တစ်ဖန်မွေး (ဒွိဇ) ရေ၊ ဥပနိဿဒ်တို့ဖြစ်သော ‘အုတ္တရ’ နှင့်တကွ ပြည့်စုံသော ဝေဒ အလုံးစုံသည် သင်၏အတွင်း၌ ခိုင်မြဲစွာ တည်ထောင်လိမ့်မည်»။
Verse 11
कृत्स्नं शतपथं चैव प्रणेष्यसि द्विजर्षभ । तस्यान्ते चापुनभवि बुद्धिस्तव भविष्यति,द्विजश्रेष्ठ! तुम सम्पूर्ण शतपथका भी प्रणयन (सम्पादन) करोगे। इसके बाद तुम्हारी बुद्धि मोक्षमें स्थिर होगी
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «အို ဒွိဇတို့အနက် အထွတ်အထိပ် (နွားထီးကဲ့သို့ အားမာန်ရှိသူ) ရေ၊ သင်သည် ရှတပထ (ဘြာဟ္မဏ) အလုံးစုံကိုလည်း စုစည်းရေးသား၍ ထုတ်ဖော်ပြသလိမ့်မည်။ ထိုအလုပ် ပြီးဆုံးသည့်နောက်၊ အို ဘြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံးရေ၊ သင်၏ဉာဏ်သည် ပြန်မလာရသော အခြေအနေ—မောက္ခ—၌ တည်မြဲလိမ့်မည်»။
Verse 12
प्राप्स्यसे च यदिष्टं तत् सांख्ययोगेप्सितं पदम् । एतावदुक्त्वा भगवानस्तमेवाभ्यवर्तत
«သင်သည် သင်လိုလားသော အခြေအနေကို ရရှိလိမ့်မည်—ဆာင်ခယာပညာရှင်တို့နှင့် ယောဂီတို့ပင် လိုလားတောင့်တသော အမြင့်ဆုံး ပန်းတိုင်ကိုပင်»။ ထိုမျှသာ မိန့်တော်မူပြီးနောက် အရှင်နေမင်းသည် ထိုနေရာတင်ပင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာ၍ မျက်စိရှေ့မှ ပျောက်ကွယ်သွားတော်မူ၏။
Verse 13
ततोअनुव्याह्तं श्रुत्वा गते देवे विभावसौ । गृहमागत्य संहृष्टो5चिन्तयं वै सरस्वतीम्,मैंने सूर्य्येवका वह कथन सुना। फिर जब वे चले गये, तब मैंने घर आकर प्रसन्नतापूर्वक सरस्वतीका चिन्तन किया
ထို့နောက် ထပ်ဆင့်ထွက်ပေါ်လာသော မိန့်ကြားချက်ကို ကြားပြီး၊ နတ်တော် ဝိဘာဝသု (နေမင်း) ထွက်ခွာသွားသောအခါ ကျွန်ုပ် အိမ်သို့ ပြန်လာ하였다။ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းစွာဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် စာပေသဒ္ဒါနှင့် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ပညာ၏ အရင်းမြစ်ဖြစ်သော ဆရஸဝတီကို ရိုသေလေးစားစွာ စိတ်ထဲတွင် အာရုံပြု ဆင်ခြင်하였다။
Verse 14
ततः प्रवृत्तातिशुभा स्वरव्यज्जनभूषिता । ओड्कारमादित: कृत्वा मम देवी सरस्वती,मेरे स्मरण करते ही स्वर और व्यंजन-वर्णोसे विभूषित अत्यन्त मंगलमयी सरस्वतीदेवी ३“कारको आगे करके मेरे सम्मुख प्रकट हुईं
ထို့နောက် ငါသည် သတိရမိသည့်ခဏ၌ပင် သရနှင့်ဗျဉ်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အလွန်မင်္ဂလာရှိသည့် နတ်မ စရஸဝတီသည် «အောံ» ဟူသော သန့်ရှင်းသည့် မန္တရသံကို အစဉ်အလာအတိုင်း အစမှာတင်၍ ငါ့ရှေ့၌ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 15
ततो5हमर्घ्य विधिवत् सरस्वत्यै न्यवेदयम् । तपतां च वरिष्ठाय निषण्णस्तत्परायण:,तब मैंने सरस्वतीदेवी तथा तपनेवालोंमें श्रेष्ठ भगवान् भास्करको अर्घ्य निवेदन किया और उन्हींका चिन्तन करता हुआ बैठ गया
ထို့နောက် ငါသည် ထုံးတမ်းအတိုင်း စနစ်တကျ နတ်မ စရஸဝတီအား အရ္ဃျ (arghya) ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်း၏။ ထို့ပြင် တပသီတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဘာစ్కရ—နေမင်းအားလည်း အရ္ဃျ ဆက်ကပ်၏။ ထိုသို့ပြုပြီးနောက် ငါသည် စိတ်ကို အပြည့်အဝ ဆက်ကပ်ကာ သူ့ကိုသာ အာရုံစိုက်၍ ထိုင်နေ၏။
Verse 16
ततः शतपथं कृत्स्नं सरहस्यं ससंग्रहम् । चक्रे सपरिशेषं च हर्षेण परमेण ह,उस समय बड़े हर्षके साथ मैंने रहस्य, संग्रह और परिशिष्टभागसहित समस्त शतपथका संकलन किया
ထို့နောက် အမြင့်ဆုံးသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ငါသည် «ရှတပထ» အပြည့်အစုံကို လျှို့ဝှက်အဓိပ္ပါယ်၊ စုစည်းတင်ပြချက်နှင့် အပိုဆောင်းအပိုင်းများပါ အကုန်လုံးကို မကျန်မလပ် စုစည်းပြုစုခဲ့၏။
Verse 17
कृत्वा चाध्ययन तेषां शिष्याणां शतमुत्तमम् | विप्रियार्थ सशिष्यस्य मातुलस्य महात्मन:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «မဟာရာဇာ၊ ထိုနောက် ငါသည် အကောင်းဆုံးသော တပည့်တစ်ရာအား ‘ရှတပထ’ ကို သင်ကြားပြီးလျှင်၊ ယခင်က ငါ့ကို အနိမ့်ချခဲ့သော မဟာစိတ်ရှိသည့် မိခင်ဘက် ဦးလေးကို—သူ့တပည့်များ ဝိုင်းရံနေသော်လည်း—မနှစ်သက်စေလိုသော စိတ်ဖြင့် လှုပ်ရှားခဲ့၏။ နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တပည့်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ငါသည် သင်၏ အဖ မဟာသတ္တိရှိသော ရာဇာ ဇနက၏ ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို စီမံကျင်းပစေခဲ့၏။»
Verse 18
ततः सशिष्येण मया सूर्येणेव ग्भस्तिभि: । व्यस्तो यज्ञों महाराज पितुस्तव महात्मन:
ထို့နောက် မဟာရာဇာ၊ ငါသည် တပည့်တို့နှင့်အတူ နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက် ရှိ၏။ ထိုအခြေအနေဖြင့်ပင် သင်၏ အဖ မဟာသတ္တိရှိသော ရာဇာ ဇနက၏ ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို ငါ စီမံကာ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။
Verse 19
मिषतो देवलस्यापि ततो<र्ध हृतवानहम् । स्ववेददक्षिणायार्थे विमर्दे मातुलेन ह
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ဒေဝလ မဟာရသီက ကြည့်နေစဉ်တောင် ငါသည် ဒက္ခိဏာ၏ တစ်ဝက်ကို ကိုယ်တိုင်ယူထားခဲ့၏။ ကိုယ့်ဝေဒဆရာအတွက် ပေးရမည့် ဆရာခကို ဖြည့်ဆည်းရန်နှင့် မိခင်ဘက် ဦးလေးက အတင်းအကျပ် တိုက်တွန်းသဖြင့် ဒက္ခိဏာ၏ တစ်ဝက်ကို သူ့ထံ ပေးအပ်ကာ ကျန်တစ်ဝက်ကို ငါက ထိန်းသိမ်းထားခဲ့၏။»
Verse 20
सुमन्तुनाथ पैलेन तथा जैमिनिना च वै । पित्रा ते मुनिभिश्चैव ततो5हमनुमानित:,तदनन्तर सुमन्तु, पैल, जैमिनि, तुम्हारे पिता तथा अन्य ऋषि-मुनियोंने मेरा बड़ा आदर-सत्कार किया
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ထို့နောက် စုမန္တု၊ ပိုင်လ၊ ဇိုင်မိနိတို့နှင့် သင်၏အဖေ၊ အခြားရသီများကလည်း ငါ့ကို အလွန်လေးစားဂုဏ်ပြုကာ ကြိုဆိုခဲ့ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ငါသည် သူတို့အကြားတွင် သင့်တင့်စွာ အသိအမှတ်ပြုခံရ၍ ဂုဏ်သိက္ခာရရှိခဲ့၏။»
Verse 21
दश पज्च च प्राप्तानि यजुंष्यर्कान्मयानघ । तथैव रोमहर्षेण पुराणमवधारितम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အပြစ်ကင်းသော မင်းကြီးရေ၊ ငါသည် နေဘုရားထံမှ ယဇုစ်မန်တရားများကို ဆယ့်ငါးခွဲ (ဆယ့်ငါးသောင်းခွဲ) မဟုတ်၊ ဆယ့်ငါးစု (ဆယ့်ငါးဌာန) အဖြစ် ရရှိခဲ့၏။ ထိုနည်းတူပင် စူတ ရောမဟာရှဏထံမှ ပုရာဏကို သင်ယူကာ ခိုင်မာစွာ သိမ်းဆည်းထားနိုင်ခဲ့၏။»
Verse 22
बीजमेतत् पुरस्कृत्य देवीं चैव सरस्वतीम् । सूर्यस्य चानुभावेन प्रवृत्तोडहं नराधिप
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «မင်းမြတ်ရေ၊ ဤ ‘မျိုးစေ့သဘော’ ကို ရှေ့တန်းတင်၍ သရஸဝတီ ဒေဝီကိုလည်း ရှေ့တင်ကာ နေဘုရား၏ တောက်ပသော အာနုဘော်ကြောင့် ငါသည် လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ပရဏဝ ‘အိုမ်’ ကို မျိုးစေ့ပုံစံအဖြစ် ရှေ့တင်၍ သရஸဝတီကိုလည်း ရှေ့တင်ကာ မြတ်စွာသော နေဘုရား၏ ကရုဏာဖြင့် ‘ရှတပဋ္ဌ’ ကို ရေးသားစတင်ခဲ့၏။ ဤမတူညီသော ကျမ်းကို ပြီးစီးစေပြီးနောက် ငါလိုလားသည့် မောက္ခသို့ သွားရာလမ်းကိုလည်း သင့်တင့်စွာ ပြည့်စုံစေခဲ့၏။»
Verse 23
कर्तु शतपथं चेदमपूर्व च कृतं मया । यथाभिलषितं मार्ग तथा तच्चोपपादितम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «မင်းကြီးရေ၊ ငါသည် မတူညီအံ့ဩဖွယ် ‘ရှတပဋ္ဌ’ ကို ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ငါလိုလားသကဲ့သို့ ရှေ့ဆက်သွားရာ လမ်းကိုလည်း ဖော်ပြထားခဲ့၏။ ထို့နောက် ပရဏဝ ‘အိုမ်’ ကို မျိုးစေ့ပုံစံအဖြစ်၊ သရஸဝတီ ဒေဝီကိုလည်း ရှေ့တင်ကာ မြတ်စွာသော နေဘုရား၏ ကရုဏာဖြင့် ‘ရှတပဋ္ဌ’ ကို စတင်ရေးသားခဲ့၏။ ယခု ဤထူးခြားသော အလုပ်ကို ပြီးစီးစေပြီး၊ ငါလိုလားသည့် မောက္ခသို့ သွားရာလမ်းကိုလည်း သင့်တင့်စွာ ပြည့်စုံစေခဲ့၏။»
Verse 24
शिष्याणामखिल कृत्स्नमनुज्ञातं ससंग्रहम् । सर्वे च शिष्या: शुचयो गता: परमहर्षिता:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ကျွန်ုပ်သည် တပည့်တို့အား ကျမ်းတစ်စောင်လုံးကို အပြည့်အစုံ သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး၊ အတွင်းအဓိပ္ပါယ်နှင့် စနစ်တကျ စုစည်းထားသော အကျဉ်းချုပ်ပါ ထည့်သွင်းရှင်းလင်းပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထွက်ခွာရန် ခွင့်ပြုလိုက်သည်။ ထိုအခါ အကျင့်အကြံနှင့် စည်းကမ်း၌ သန့်ရှင်းသော တပည့်အားလုံးသည် အမြင့်ဆုံးသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် မိမိတို့အိမ်သို့ ပြန်သွားကြ၏။»
Verse 25
शाखा: पञ्चदशेमास्तु विद्या भास्करदेशिता: । प्रतिष्ठाप्य यथाकामं वेद्यं तदनुचिन्तयम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ဤတို့သည် ဘာස්ကရာ (နေမင်း) က သင်ကြားပေးသော သာသနာဗေဒပညာ၏ ခွဲခွာငါးဆယ်မဟုတ်၊ ဆယ့်ငါးခွဲ (śākhā) တို့ဖြစ်သည်။ ထိုတို့ကို သင့်လျော်စွာ တည်ထောင်၍ မိမိလိုသလို ကျွမ်းကျင်အောင် လေ့လာပြီးနောက်၊ ဗေဒမှတစ်ဆင့် သိရမည့် အနှစ်သာရ—သိအပ်သော သစ္စာတရားကို ငါ ဆင်ခြင်တော်မူ၏။»
Verse 26
किमत्र ब्रह्माण्यमृतं कि च वेद्यमनुत्तमम् । चिन्तयंस्तत्र चागत्य गन्धर्वो मामपृच्छत
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ဤအကြောင်း၌ မသေမပျက် အမရသော ဗြဟ္မန် (Brahman) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထို့ပြင် အမြင့်ဆုံးသော သိအပ်ရာ (vedya) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ဤမေးခွန်းတို့ကို ဆင်ခြင်နေစဉ် ဂန္ဓဗ္ဗတစ်ဦးသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်လာ၍ ကျွန်ုပ်ကို မေးမြန်းလေ၏။»
Verse 27
चतुर्विशांस्ततो5पृच्छत् प्रश्नान् वेदस्य पार्थिव
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ မြေပြင်၏ အရှင်! ထို့နောက် သူသည် ဗေဒနှင့် ပတ်သက်သော မေးခွန်း နှစ်ဆယ့်လေး ခုကို မေးမြန်းလေ၏။ ထို့ပြင် အာန်ဝီက္ခိကီ (ānvīkṣikī) ဟူသော ယုတ္တိဆင်ခြင်ပညာနှင့် ပတ်သက်သော နှစ်ဆယ့်ငါးမြောက် မေးခွန်းကို ထပ်မံတင်ပြလေ၏။ ထို ဗေဒဆိုင်ရာ မေးခွန်း နှစ်ဆယ့်လေး ခုသည် ဤသို့ စတင်သည်— ‘viśvā ဟူသည် အဘယ်နည်း။ aviśva ဟူသည် အဘယ်နည်း။ aśvā ဟူသည် အဘယ်နည်း။ aśva ဟူသည် အဘယ်နည်း။ မိတ္တရ (Mitra) သည် မည်သူနည်း။ ဝရုဏ (Varuṇa) သည် မည်သူနည်း။’»
Verse 28
पज्चविंशतिमं प्रश्न॑ पप्रच्छान्वीक्षिकी तदा । विश्वाविश्वं तथाश्चाश्वृं मित्र वरुणमेव च
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ထို့နောက် သူသည် အာန်ဝီက္ခိကီ (Ānvīkṣikī) ဟူသော ယုတ္တိဆင်ခြင်ပညာနှင့် ပတ်သက်သော နှစ်ဆယ့်ငါးမြောက် မေးခွန်းကို မေးမြန်းလေ၏။ အို မြေပြင်၏ အရှင်! ဗေဒနှင့် ပတ်သက်သော မေးခွန်း နှစ်ဆယ့်လေး ခုကို မေးပြီးနောက်၊ ထပ်မံ၍ ဤသို့ မေးလေ၏— ‘viśvā (အလုံးစုံ) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ aviśva (မအလုံးစုံ) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ aśva (မြင်း) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ an-aśva (မမြင်း) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ မိတ္တရ (Mitra) ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ဝရုဏ (Varuṇa) ဟူသည် အဘယ်နည်း။’»
Verse 29
ज्ञान ज्ञेयं तथा ज्ञो$ज्ञ: कस्तपा अतपास्तथा | सूर्याति सूर्य इति च विद्याविद्ये तथैव च
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «(သင်မေးသည်မှာ) ဉာဏ်သည် အဘယ်နည်း၊ သိရမည့်အရာသည် အဘယ်နည်း။ သိသူသည် မည်သူနည်း၊ မသိသူ (အဝိဇ္ဇာရှိသူ) သည် မည်သူနည်း။ တပသ်အမှန်တကယ်ရှိသူသည် မည်သူနည်း၊ တပသ်မရှိသူသည် မည်သူနည်း။ “နေ” သည် မည်သူနည်း၊ “နေထက်လွန်သောအရာ” သည် မည်သူနည်း။ ထို့အတူပင် ဝိဒ္ယာနှင့် အဝိဒ္ယာတို့သည် အဘယ်နည်း»
Verse 30
महर्षि याज्ञवल्क्यके स्मरणसे देवी सरस्वतीका प्राकट्य वेद्यावेद्यं तथा राजन्नचलं चलमेव च । अपूर्वमक्षयं क्षय्यमेतत् प्रश्नमनुत्तमम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ မဟာရိရှိ ယာဇ္ဉဝလ္က്യကို သတိရခြင်းကြောင့် နတ်သမီး စရஸဝတီ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ယခု ဤအမြင့်မြတ်ဆုံး မေးခွန်းများကို စဉ်းစားလော့– သိနိုင်သောအရာနှင့် မသိနိုင်သောအရာသည် အဘယ်နည်း။ လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာသည် အဘယ်နည်း။ မကြုံဖူးသေးသောအရာ၊ မပျက်မယွင်းသောအရာ၊ ပျက်စီးနိုင်သောအရာတို့သည် အဘယ်နည်း»
Verse 31
अथोक्तश्न महाराज राजा गन्धर्वसत्तम: । पृष्टवाननुपूर्वेण प्रश्नमर्थविदुत्तमम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «မင်းမြတ်ကြီး၊ ထိုစကားကို ကြားပြီးနောက် ဂန္ဓဗ္ဗတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော ဘုရင်သည် အဓိပ္ပါယ်အလွန်မြင့်မားသည့် မေးခွန်းများကို အစဉ်လိုက် မေးမြန်းလာ၏။ ထိုအခါ ငါက ဂန္ဓဗ္ဗဘုရင်အား– “အို ဘုရင်၊ သင်သည် မေးခွန်းကောင်းများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု စနစ်တကျ ထုတ်မေးလေပြီ။ သင်သည် အဓိပ္ပါယ်ကို သိသူဖြစ်၏။ ခဏစောင့်ပါလော့၊ ထိုအတွင်း ငါသည် သင်၏ မေးခွန်းများကို စဉ်းစားမည်” ဟု ဆို၏။ “ကောင်းပြီ” ဟု ပြန်ဆိုကာ ဂန္ဓဗ္ဗဘုရင်သည် တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်နေ၏»
Verse 32
मुहूर्तमुष्यतां तावद् यावदेवं विचिन्तये । बाढमित्येव कृत्वा च तूष्णीं गन्धर्व आस्थित:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «ငါကောင်းကောင်း စဉ်းစားသုံးသပ်မချင်း ခဏစောင့်နေပါဦး» ဟု ဆို၏။ “ကောင်းပြီ” ဟု ပြန်ဆိုပြီးနောက် ဂန္ဓဗ္ဗသည် တိတ်ဆိတ်စွာ ထိုင်နေ၏။
Verse 33
ततो<नुचिन्तयमहं भूयो देवीं सरस्वतीम् । मनसा स च मे प्रश्नो दध्नो घृतमिवोद्धृतम्
ထို့နောက် ငါသည် စိတ်အတွင်း၌ နတ်သမီး စရஸဝတီကို ထပ်မံ အာရုံပြု၍ စဉ်းစား၏။ ထိုအခါ ဒိန်ချဉ်မှ ဂျီ (ထောပတ်ကြည်) ကို ထုတ်ယူသကဲ့သို့၊ မေးခွန်း၏ အဖြေသည် အတွင်းမှပင် ထင်ရှားစွာ ပေါ်ထွက်လာ၏—အာရုံစူးစိုက်ခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းသော ဉာဏ်အလင်း၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဖြစ်၏။
Verse 34
तत्रोपनिषदं चैव परिशेषं च पार्थिव । मथ्नामि मनसा तात दृष्ट्वा चान्वीक्षिकीं पराम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အဲဒီနေရာမှာ မင်းကြီးရေ—ချစ်သားရေ—ဥပနိသဒ်၏ သင်ခန်းစာ၊ ၎င်း၏ ဖြည့်စွက်အပိုင်းများနှင့် အမြင့်ဆုံးသော အာန်ဝီက္ခိကီ (အကြောင်းအရာကို ယുക്തိဖြင့် စိစစ်သုံးသပ်သော ပညာ) ကို ကြည့်ရှုလေ့လာပြီးနောက်၊ အနှစ်သာရကို ဆွဲထုတ်လိုသဖြင့် အားလုံးကို စိတ်ထဲတွင် နို့နှင့်ထောပတ်ကို မွှေသကဲ့သို့ မွှေခတ်စဉ်းစားလေ၏။»
Verse 35
चतुर्थी राजशार्दूल विद्यैषा साम्परायिकी । उदीरिता मया तुभ्यं पजचविंशादधिषछिता
«မင်းတို့ထဲက ကျားတစ်ကောင်တည်းသော မင်းကြီးရေ၊ ဤသည်မှာ စတုတ္ထမြောက် သင်ခန်းစာဖြစ်ပြီး နောက်ဘဝနှင့် အတ္တ၏ နောက်ဆုံးလမ်းကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ပညာတော်ဖြစ်သည်။ အမှန်တရားကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် အခြေခံဖြစ်သော တတ္တဝါ ၂၅ ပါးပေါ်တွင် တည်၍ ငါသည် သင့်အား ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။»
Verse 36
नृपश्रेष्ठ! यह आन्वीक्षिकी विद्या (त्रयी
«အကောင်းဆုံးသော မင်းကြီးရေ၊ အာန်ဝီက္ခိကီဟု ခေါ်သော ဤပညာသည် (ဗေဒသုံးပါး—ထရိုင်၊ စီးပွားရေး/အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း—ဝါရ္တာ၊ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး/ဒဏ္ဍနီတိ) ဟူသော ပညာသုံးရပ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် စတုတ္ထမြောက် ပညာဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် မောက္ခသို့ သွားရာလမ်းတွင် အထောက်အကူဖြစ်သည်။ တတ္တဝါ ၂၅ ပါးအနက် ၂၅ မြောက်သော ပုရုရှ (Puruṣa) ပေါ်တွင် အခြေခံသော ထိုသိမြင်မှုကို ငါသည် သင့်အား အရင်က ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးသား ဖြစ်သည်။ ထိုတူညီသော သင်ခန်းစာကို မင်းကြီး ဝိශ්ဝာဝသု၏ ရှေ့တွင်လည်း ပြောခဲ့ဖူးသည်။ ထို့နောက် မင်းကြီးရေ၊ ငါသည် ဝိශ්ဝာဝသု မင်းကြီးအား—“ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ အရှင်၊ ဤနေရာ၌ သင် မေးမြန်းခဲ့သော မေးခွန်း၏ အဖြေကို ယခု နားထောင်ပါ” ဟု ဆိုလေ၏။»
Verse 37
विश्वाविश्वेति यदिदं गन्धर्विेन्द्रानुपृच्छसि । विश्वाव्यक्तं परं विद्याद् भूतभव्यभयंकरम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «သင် မေးမြန်းသော ‘လောကလုံးဆိုင်ရာနှင့် မလောကလုံးဆိုင်ရာ’ အကြောင်း၌၊ အမြင့်ဆုံးသော အမှန်တရားသည် အရာအားလုံးကို လွှမ်းခြုံနေသော အဗျက္တ (Unmanifest) ဖြစ်ကြောင်း သိလော့။ ၎င်းသည် အမြင့်ဆုံးသော သဘောတရားဖြစ်၍ အတိတ်နှင့် အနာဂတ်ရှိ သတ္တဝါတို့အားလုံးအတွက်ပင် ကြောက်ရွံ့ဖွယ် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် သာမန်မြင်နိုင်မှုကို ကျော်လွန်ကာ ရှိသမျှနှင့် ဖြစ်လာမည့်အရာအားလုံး၏ အခြေခံမြေပြင် ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။»
Verse 38
गन्धर्वपते! आपने जो विश्वा और अविश्व इत्यादि कहकर यह प्रश्नावली उपस्थित की है, उसमें विश्वा अव्यक्त प्रकृतिका नाम है। यह संसार-बन्धनमें डालनेवाली होनेके कारण भूत, भविष्य और वर्तमान तीनों कालोंमें भयंकर है--इस बातको आप अच्छी तरह समझ लें।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ အရှင်ရေ၊ ‘ဝိශ්ဝာ’ နှင့် ‘အဝိශ්ဝ’ စသည်ဖြင့် သင် တင်ပြသော မေးခွန်းအစဉ်တွင် ‘ဝိශ්ဝာ’ သည် အဗျက္တ ပရကృతိ (မထင်ရှားသော သဘာဝ) ၏ အမည်တစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်း သိလော့။ ၎င်းသည် သတ္တဝါတို့ကို သံသရာချည်နှောင်မှုထဲသို့ ပစ်ချသဖြင့် အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် ဟူသော ကာလသုံးပါးလုံးတွင် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်သည်—ဤအချက်ကို သေချာနားလည်လော့။ ၎င်းသည် သုံးဂုဏ် (triguṇa) ဖြင့် သုံးမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဂုဏ်တို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အလုပ်ရှင်ဖြစ်သဖြင့် ‘အဝိශ්ဝ’ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းသည် ‘နိစ္စကလ’ (အစိတ်အပိုင်းမရှိ) လည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဆန့်ကျင်ဖက်အတွဲများ—မြင်းနှင့် မမြင်း—ဟူသကဲ့သို့ တွဲလျက် မြင်တွေ့ရသည်; ထိုသို့ပင် ၎င်းကို သိမြင်ကြသည်။»
Verse 39
इस प्रकार विश्वा नामसे प्रसिद्ध जो अव्यक्त प्रकृति है, वह त्रिगुणमयी है; क्योंकि वही त्रिगुणात्मक जगत्को उत्पन्न करनेवाली है। उससे भिन्न जो निष्कल (कलाओंसे रहित) आत्मा है, वही अविश्व कहलाता है। इसी तरह अश्व और अश्वाकी जोड़ी भी देखी जाती है (अर्थात् अश्वा अव्यक्त प्रकृति है और अश्व पुरुष) ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်ကြားသည်— «ပညာရှိတို့သည် မဖော်ထုတ်နိုင်သော အဗျက္တကို ပရကృతిဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းသည် သုံးဂုဏ်ပါဝင်သောကြောင့်၊ ဂုဏ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော လောကသည် ထိုမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုမှ ကွဲပြား၍ အစိတ်အပိုင်းမရှိ၊ ဂုဏ်ကင်းသော အတ္တ—ပုရုရှ—ရှိသည်။ ထိုနည်းတူ မိတ္တရကို ပုရုရှသဘောတရားဟု သိကာ၊ ဝရုဏကို ပရကృతိသဘောတရားဟု သိလော့»။
Verse 40
ज्ञानं तु प्रकृति प्राहुज्ञेय निष्ललमेव च । अज्ञश्ष ज्ञश्न पुरुषस्तस्मान्निष्कल उच्यते
«(လောကီ) ‘ဉာဏ်’ ဟူသော စကားဖြင့် ပရကృతিকে ညွှန်းဆိုကြပြီး၊ အစိတ်အပိုင်းမရှိသော အတ္တကို ‘သိရမည့်အရာ’ (jñeya) ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုနည်းတူ ‘မသိခြင်း’ (ajñāna) သည် ပရကృతిဖြစ်၍၊ ၎င်းနှင့် ကွဲပြားသော အစိတ်အပိုင်းမရှိသည့် ပုရုရှကို ‘သိသူ’ (jñātṛ) ဟု ခေါ်ကြသည်»။
Verse 41
कस्तपा अतपाः प्रोक्त: को5सौ पुरुष उच्यते । तपास्तु प्रकृति प्राहुरतपा निष्कल: स्मृत:
«‘က’၊ ‘တပါ’ နှင့် ‘အတပါ’ အကြောင်း မေးမြန်းထားသည့်အပေါ်— ပုရုရှကိုပင် ‘က’ ဟု ခေါ်သည်။ ပရကృతိ၏ အမည်မှာ ‘တပါ’ ဖြစ်ပြီး၊ အစိတ်အပိုင်းမရှိသော ပုရုရှကို ‘အတပါ’ ဟု မှတ်ယူကြသည်»။
Verse 42
(सूर्यमव्यक्तमित्युक्तमतिसूर्यस्तु निष्कल: । अविद्या प्रकृतिज्ञेया विद्या पुरुष उच्यते ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်ကြားသည်— «မဖော်ထုတ်နိုင်သော သဘောတရားကို ‘နေ’ ဟု ဆိုကြ၏။ သို့သော် အစိတ်အပိုင်းမရှိ၊ ဂုဏ်ကင်းသော အမှန်တရားကို ‘နေထက်လွန်သောအရာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပရကృతိကို အဝိဇ္ဇာ (မသိခြင်း) ဟု သိလော့၊ ပုရုရှကို ဝိဇ္ဇာ (သိမြင်ခြင်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့အပြင် အဗျက္တကို ‘မသိနိုင်သောအရာ’ ဟု ဆိုကြပြီး၊ ပုရုရှကို ‘သိနိုင်သောအရာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ သင်မေးထားသော လှုပ်ရှားသောအရာနှင့် မလှုပ်ရှားသောအရာအကြောင်းလည်း ယခု နားထောင်လော့»။
Verse 43
चलां तु प्रकृतिं प्राहु: कारणं क्षयसर्गयो: । आक्षेपसर्गयो: कर्ता निश्चल: पुरुष: स्मृत:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်ကြားသည်— «ပရကృతိကို ‘လှုပ်ရှားသောအရာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပျက်ကွယ်ခြင်းတို့၏ အကြောင်းရင်းအခြေခံ ဖြစ်သောကြောင့်ပင်။ သို့သော် ပုရုရှကို ‘မလှုပ်ရှားသောအရာ’ ဟု မှတ်ယူကြသည်— ထုတ်လွှင့်ခြင်းနှင့် ပေါ်ထွန်းခြင်းတို့အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်စေသော အာဏာရှိသော်လည်း၊ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နေစဉ်၌ပင် မပြောင်းလဲဘဲ တည်နေသည်»။
Verse 44
तथैव वेद्यमव्यक्तमवेद्य: पुरुषस्तथा । अज्ञावुभौी ध्रुवौ चैव अक्षयौ चाप्युभावपि
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ထိုနည်းတူပင် မဖော်ထုတ်သေးသော ပရကృతိ (အဝျက်တ) သည် သိနိုင်သော အရာဖြစ်သော်လည်း ပုရုရှ (ပုရုသ) သည် သိမြင်ရန် အရာဝတ္ထုမဟုတ်။ သို့ရာတွင် အတ္တတတ္တဝါဒကို အဆုံးအဖြတ်သေချာစွာ သိမြင်ထားသော ပညာရှိတို့က ပရကృతိနှင့် ပုရုရှ နှစ်ပါးစလုံးကို အဆုံးသတ်အဓိပ္ပါယ်အရ ‘မသိနိုင်သော’ ဟုဆိုကြသည်။ နှစ်ပါးစလုံး မလှုပ်မရှား တည်ကြည်၍ မပျက်မယွင်း—မမွေးဖွား၊ ထာဝရဖြစ်သည်»
Verse 45
अजौ नित्यावुभौ प्राहुरध्यात्मगतिनिश्चया:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အတွင်းလမ်းကြောင်း (အဓျာတ္မ) အပေါ် သေချာခိုင်မာသော ယုံကြည်ချက်သို့ ရောက်ရှိသော ရှင်သန်ပညာရှိတို့က နှစ်ပါးစလုံး မမွေးဖွား၊ ထာဝရဟု ကြေညာကြသည်။ မဖော်ထုတ်သေးသော ပရကృతိသည် နားလည်သိမြင်ရန် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သိနိုင်သော်လည်း ပုရုရှသည် အရာဝတ္ထုအဖြစ် မဖမ်းဆီးနိုင်သော ‘မသိနိုင်’ ဟု ဆိုကြသည်။ ပညာရှိတို့က ပရကృతိနှင့် ပုရုရှ နှစ်ပါးစလုံး မမွေးဖွား၊ မလှုပ်မရှား၊ မပျက်မယွင်း၊ အစဉ်တည်ဟု အတည်ပြု၍ ပြောင်းလဲသည့် ပုံသဏ္ဌာန်များကို ကပ်လှမ်းမနေစေဘဲ အတွေ့အကြုံ၏ အခြေခံသို့ တည်ငြိမ်သော မြင်ကွင်းဖြင့် ဦးတည်စေသည်»
Verse 46
अक्षयत्वात् प्रजनने अजमत्राहुरव्ययम् अक्षयं पुरुष प्राहु: क्षयो हास्य न विद्यते
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «မွေးဖွားခြင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သော်လည်း မပျက်မယွင်းသောကြောင့် ပညာရှိတို့သည် ဤနေရာတွင် အတ္တကို ‘မမွေးဖွား’ နှင့် ‘မပြောင်းလဲ’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ သူတို့က ပုရုရှကို မကုန်ခန်းနိုင်သူဟု ကြေညာကြ၏၊ အကြောင်းမှာ အမှန်တကယ် ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်းသည် သူ့ထံ မသက်ဆိုင်သေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤသင်ခန်းစာသည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော်လည်း အတွင်းအတ္တကို မသေသောအဖြစ် သိမြင်ရာမှ သမာဓိတည်ကြည်မှုနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းလွတ်ခြင်း ပေါ်ပေါက်လာကြောင်းကို ထင်ရှားစေသည်»
Verse 47
गुणक्षयत्वात् प्रकृति: कर्तृत्वादक्षयं बुधा: । एषा ते<<न्वीक्षिकी विद्या चतुर्थी साम्परायिकी
«ဂုဏ်များ (ဂုဏ) သည် လျော့ပါး၍ ပျက်ကွယ်နိုင်သောကြောင့် မူလသဘာဝ ပရကృతိကို ပျက်စီးနိုင်သောအရာဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် ပုရုရှသည် လှုံ့ဆော်သူ၊ အတွင်းက အကျိုးဆောင်အဖြစ် ကర్తာ ဖြစ်သောကြောင့် ပညာရှိတို့က မပျက်မယွင်းဟု ကြေညာကြသည်။ အို ဂန္ဓဗ္ဗတို့၏ ဘုရင်ရေ၊ ဤသည်ကား ငါ သင်အား သင်ကြားပေးသော စုံစမ်းမေးမြန်းခြင်း၏ ပညာ (အာန်ဝီක්ෂိကီ) စတုတ္ထမြောက် သင်တန်းဖြစ်၏—အမြင့်ဆုံးအဆုံးသတ်နှင့် ဆက်နွယ်၍ မောက္ခကို ထောက်ပံ့သော ဗဟုသုတတည်း»
Verse 48
विद्योपेतं धनं कृत्वा कर्मणा नित्यकर्मणि । एकान्तदर्शना वेदा: सर्वे विश्वावसो स्मृता:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ပညာကို သင်၏ စစ်မှန်သော ဥစ္စာအဖြစ် ထား၍ အာန်ဝီක්ෂိကီ ပညာနှင့် တွဲဖက်သော ဝေဒပညာကို ဥစ္စာကဲ့သို့ စုဆောင်းလော့။ ထို့နောက် စည်းကမ်းတကျ ကြိုးပမ်းအားထုတ်ကာ နေ့စဉ် မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်ရသော ကမ္မများတွင် တည်တံ့စွာ ပါဝင်နေထိုင်လော့။ အို ဝိශ්ဝာဝသု၊ ဝေဒအားလုံးကို တစ်ချက်တည်းသော မြင်ကွင်းဖြင့် လိုက်လံရှာဖွေရမည့် သင်ခန်းစာများဟု မှတ်ယူကြသည်—အလေးအနက် စာလေ့လာခြင်း (သွာဓျာယ) နှင့် ပြန်လည်စဉ်းစားသုံးသပ်ခြင်း (မနန) ဖြင့်»
Verse 49
जायन्ते च म्रियन्ते च यस्मिन्नेते यतश््युता: । वेदार्थ ये न जानन्ति वेद्यं गन्धर्वसत्तम
ယာဇ္ဉဝလ္ကယက ပြောသည်— «သတ္တဝါအားလုံးသည် “အဲဒီအရာ” ထဲမှ ပေါ်ပေါက်လာ၍ “အဲဒီအရာ” ထဲတွင်ပင် ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။ ထိုအရာ၌ အားထားတည်ရှိ၍ ထိုအရာမှ မွေးဖွားလာကာ ထိုအရာသို့ ပြန်လည်လျောကျသွားကြသည်။ ဂန္ဓဗ္ဗတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူ၊ ဂန္ဓဗ္ဗမင်းကြီးရေ— ဝေဒ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို မသိ၊ ဝေဒက သင်ကြားပြသသော သိရမည့် အမြင့်ဆုံး အတ္တမန် (ပရမာတ္မာ) ကို မသိသူတို့သည် အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးမှ လွဲချော်သဖြင့် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းကို ဆက်လက်ခံစားနေကြရသည်»။
Verse 50
साड्रोपाड्ानपि यदि यश्न वेदानधीयते । वेदवेद्यं न जानीते वेदभारवहो हि सः,सांगोपांग वेद पढ़कर भी जो वेदोंके द्वारा जाननेके योग्य परमेश्वरको नहीं जानता, वह मूढ़ केवल वेदोंका बोझ ढोनेवाला है
ယာဇ္ဉဝလ္ကယက ပြောသည်— «လူတစ်ယောက်သည် ဝေဒများကို အင်္ဂါအကူအညီများ၊ အပိုင်းအစများနှင့်တကွ လေ့လာသင်ယူထားသော်လည်း ဝေဒမှတဆင့် သိရမည့် တစ်ပါးတည်းသော အရာကို မသိလျှင်၊ ထိုသူသည် အမှန်တကယ် ဝေဒ၏ အလေးချိန်ကိုသာ သယ်ဆောင်နေသော မိုက်မဲသူ—သိမြင်မှုမရှိသော ပညာသင်ယူခြင်းသာ ဖြစ်သည်»။
Verse 51
यो घृतार्थी खरीक्षीरं मथेद् गन्धर्वसत्तम | विष्ठां तत्रानुपश्येत न मण्डं न च वै घृतम्
ယာဇ္ဉဝလ္ကယက ပြောသည်— «ဂန္ဓဗ္ဗတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသူရေ— ဂျီ (ghee) ရလို၍ မြည်းမ၏ နို့ကို မွှေကာလှုပ်လျှင်၊ အဲဒီမှာ တွေ့ရမည်မှာ အညစ်အကြေးသာ ဖြစ်မည်။ ထောပတ်လည်း မရ၊ ဂျီလည်း မရ။ အဓိပ္ပါယ်မှာ မသင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို ယူ၍ သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော အဆုံးအဖြတ်ကို မသန့်မရှင်း သို့မဟုတ် မမှန်ကန်သော အရင်းအမြစ်မှ ရယူလိုလျှင်၊ ရလဒ်မှာ ကောင်းကျိုးမဟုတ်ဘဲ ကျဆင်းခြင်းနှင့် စိတ်ပျက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်»။
Verse 52
तथा वेद्यमवेद्यं च वेदविद्यो न विन्दति । स केवल मूढमतिर्ज्ञानभारवह: स्मृत:
ယာဇ္ဉဝလ္ကယက ပြောသည်— «ထိုနည်းတူပင် ဝေဒများကို လေ့လာပြီးသော်လည်း အမှန်တကယ် သိသင့်သိထိုက်သောအရာနှင့် မသင့်လျော်သဖြင့် မလိုက်ရှာသင့်သောအရာကို မခွဲခြားနိုင်သူသည် စစ်မှန်သော နားလည်မှုကို မရနိုင်။ ထိုသူကို မိုက်မဲသော စိတ်ဓာတ်ရှိသူ—အသိပညာကို ပညာဉာဏ်အဖြစ် မပြောင်းလဲနိုင်ဘဲ အလေးချိန်အဖြစ်သာ သယ်ဆောင်သူဟု မှတ်ယူကြသည်»။
Verse 53
द्रष्टव्यौ नित्यमेवैतौ तत्परेणान्तरात्मना | तथास्य जन्मनिधने न भवेतां पुनः पुनः
ယာဇ္ဉဝလ္ကယက ပြောသည်— «အတွင်းအတ္တမန်ကို အမြင့်ဆုံးသို့ တည်ကြည်စွာ အပ်နှံထား၍၊ ဤနှစ်ပါး— ပရကృతိ (သဘာဝ) နှင့် ပုရုရှ (ဝိညာဉ်) ကို အမြဲတမ်း သိမြင်အောင် ပြုရမည်။ ထိုသိမြင်မှုကြောင့် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ လည်ပတ်မှုထဲသို့ ထပ်ခါထပ်ခါ မနှင့်ဆော်ခံရတော့»။
Verse 54
अजसं जन्मनिधनं चिन्तयित्वा त्रयीमिमाम् | परित्यज्य क्षयमिह अक्षयं धर्ममास्थित:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ သံသရာစက်ဝိုင်းသည် အဆုံးမရှိ ဆက်လက်လည်ပတ်နေသည်ဟု ဆင်ခြင်၍၊ ဝေဒသုံးပါးနှင့် ထိုဝေဒက သတ်မှတ်ထားသော ယဇ်ပူဇာကမ္မများ (ဝေဒိက ရီတူအယ်စနစ်) နှင့် ၎င်းတို့၏ အကျိုးရလဒ်တို့ကို ပျက်စီးနိုင်သော အရာများဟု သိမြင်ကာ၊ ထိုအနိစ္စရည်ရွယ်ချက်များအပေါ် စွဲလမ်းမှုကို စွန့်လွှတ်ပြီး၊ ဤဘဝ၌ပင် မပျက်မယွင်းသော ဓမ္မကို အားကိုးရာယူသင့်သည်။
Verse 55
यदानुपश्यते5त्यन्तमहन्यहनि काश्यप । तदा स केवलीभूत: षड्विंशमनुपश्यति
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— “အို ကာရှျပ၊ ရှာဖွေသူတစ်ဦးသည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း အလွန်အမင်း အာရုံစူးစိုက်၍ အမြင့်ဆုံး အတ္တမန် (ပရမအတ္တ) ၏ အမှန်တရားသဘောကို ဆင်ခြင်နှလုံးသွင်းလာသောအခါ၊ သူသည် ပရကൃတိနှင့် ဆက်နွယ်မှုကင်း၍ ‘တစ်ပါးတည်း’ (ကေဝလီ) ဖြစ်လာပြီး၊ တတ္တဝါ ၂၅ ပါးကို ကျော်လွန်သော ၂၆ မြောက် သဘောတရား—အမြင့်ဆုံး အရှင်ကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ရသည်။”
Verse 56
अन्यश्ष शाश्वृतोडव्यक्तस्तथान्य: पठचविंशक: । तस्य द्वावनुपश्येतां तमेकमिति साधव:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— “တစ်ပါးမှာ အမြဲတမ်းတည်မြဲသော မဖော်ပြနိုင်သည့် အဗျက္တ (Unmanifest) ဖြစ်၏။ တစ်ပါးမှာ ‘နှစ်ဆယ့်ငါးမြောက်’ သဘောတရား ဖြစ်၏။ ပညာရှိတို့သည် ဤနှစ်ပါးကို တစ်ခုတည်းသော အမှန်တရားကို ညွှန်ပြနေသည်ဟု မြင်ကြပြီး ‘တစ်ပါးတည်းသာ ရှိသည်’ ဟု ဆိုကြ၏။”
Verse 57
मूढ़बुद्धि मानव उस आत्माके सम्बन्धमें द्वैतभावसे युक्त धारणा रखते हुए कहते हैं --'सनातन अव्यक्त परमात्मा दूसरा है और पचीसवाँ तत्त्वरूप जीवात्मा दूसरा, परंतु साधु पुरुष उन दोनोंको एक मानते हैं ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— ဉာဏ်မပြည့်စုံသော လူတို့သည် အတ္တအပေါ် ဒွိတသဘောကို ကိုင်စွဲ၍ “အမြဲတမ်းတည်မြဲသော မဖော်ပြနိုင်သည့် ပရမအတ္တသည် တစ်ပါး၊ နှစ်ဆယ့်ငါးမြောက် သဘောတရားဖြစ်သော ဇီဝအတ္တသည် တစ်ပါး” ဟု ဆိုကြ၏။ သို့သော် ပညာရှိနှင့် သာဓုတို့သည် ထိုနှစ်ပါးကို တစ်ခုတည်းဟု ယူဆကြ၏။ အမြင့်ဆုံးအဆုံးသတ်ကို လိုလားသော သံခ္ယပညာရှင်များနှင့် ယောဂီများသည် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ ကြောက်ရွံ့မှုမှ ကင်းလွတ်၍၊ ‘နှစ်ဆယ့်ငါးမြောက်’ (ဇီဝအတ္တ) ကို မပျက်မယွင်းသော အရာနှင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းကို မနှစ်သက်ကြ။ ဇီဝနှင့် အရှင်တော်ကို တင်းကျပ်စွာ ခွဲခြားခြင်းကို မလက်ခံဘဲ၊ ယခင်က သာဓုမတော်ဟု ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ၎င်းတို့၏ မခွဲမခြားတရားကို ကြေညာသော သင်ကြားချက်ကို အတည်ပြုကြ၏။
Verse 58
विश्वावयुरुवाच पज्चविंशं यदेतत् ते प्रोक्त ब्राह्मणसत्तम । तथा तन्न तथा चेति तद् भवान् वक्तुमहति
ဝိශ්ဝာယုက ပြောသည်— “အို ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ သင်က ‘နှစ်ဆယ့်ငါးမြောက်’ သဘောတရားဟု ဆိုကာ ဇီဝအတ္တသည် ပရမအတ္တနှင့် မခွဲမခြားဟု သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ သံသယတစ်ရပ် ပေါ်လာသည်—ဇီဝအတ္တသည် အမှန်တကယ် ပရမအတ္တနှင့် တူညီသလား၊ မတူညီသလား။ ထို့ကြောင့် ဤအရာကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြပေးပါ။”
Verse 59
जैगीषव्यस्यासितस्य देवलस्य मया श्रुतम् । पराशरस्य विप्रषेर्वार्षपमण्यस्य धीमत:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «ဤအကြောင်းကို ငါသည် ဇိုင်ဂီရှဗျ၊ အစိတ ဒေဝလ၊ ထို့ပြင် ပညာရှိသော ပရာရှရ—ဗြဟ္မရိရှိ ဝါရ္ෂပမဏိ ထံမှ ကြားနာခဲ့၏»။ ဂုဏ်သရေရှိ ရှင်သန်သူ ရိရှိတို့၏ ဆက်ခံစဉ်လာကို ခေါ်ယူခြင်းဖြင့် သင်ကြားချက်သည် ယုံကြည်ထိုက်သော လက်ဆင့်ကမ်းမှုနှင့် သဘောတရားကို သိမြင်ပြီးသူတို့၏ သီလအာဏာပေါ်တွင် တည်မြဲကြောင်းကို ထောက်ပြသည်။
Verse 60
भूगो: पञजचशिखस्यास्यथ कपिलस्य शुकस्य च । गौतमस्यार्डिषेणस्य गर्गस्य च महात्मन:
ယာဇ္ဉဝလ္က्यက ပြောသည်– «(ဤသင်ကြားချက်သည်) ဘೃဂု၊ ပဉ္စသိခ၊ ထို့အတူ ကပိလ နှင့် ရှုက တို့၏ ဆက်ခံစဉ်လာ၌လည်း ရှိ၏။ ထို့ပြင် ဂေါတမ၊ အာရ္ဒိṣeဏ၊ နှင့် မဟာတ္မာ ဂါရ္ဂ တို့၏ အစဉ်အလာ၌လည်း ရှိ၏»။
Verse 61
नारदस्यासुरेश्वैव पुलस्त्यस्य च धीमत: । सनत्कुमारस्य ततः शुक्रस्य च महात्मन:
ယာဇ္ဉဝလ္က्यက ပြောသည်– «(ဤသင်ကြားချက်/ဆက်ခံစဉ်လာကို) အဆုရတို့အကြား၌လည်း သိရှိကြ၏—နာရဒမှတစ်ဆင့်၊ ပညာရှိ ပုလတ္စျမှတစ်ဆင့်၊ ထို့နောက် စနတ်ကုမာရမှတစ်ဆင့်၊ နှင့် မဟာတ္မာ ရှုကရမှတစ်ဆင့်»။
Verse 62
कश्यपस्य पितुश्चैव पूर्वमेव मया श्रुतम् । मैंने मुनिवर जैगीषव्य
ယာဇ္ဉဝလ္က्यက ပြောသည်– «ဤသင်ကြားချက်ကို ငါသည် အရင်ကတည်းက ကြားနာခဲ့ပြီး—ငါ့အဖ ကာရှျပထံမှလည်းကောင်း၊ ကာရှျပ၏ အဖထံမှလည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ငါသည် မဟာမုနိ ဇိုင်ဂီရှဗျ၊ အစိတ၊ ဒေဝလ၊ ဗြဟ္မရိရှိ ပရာရှရ၊ ပညာရှိ ဝါရ္ṣဂဏ္ယ၊ ဘೃဂု၊ ပဉ္စသိခ၊ ကပိလ၊ ရှုက၊ ဂေါတမ၊ အာရ္ဒိṣိṣeဏ၊ မဟာတ္မာ ဂါရ္ဂ၊ နာရဒ၊ အာစုရိ၊ ပညာရှိ ပုလတ္စျ၊ စနတ်ကုမာရ၊ နှင့် မဟာတ္မာ ရှုကရ ထံမှလည်း ကြားနာခဲ့၏။ ထို့နောက် ငါသည် အလုံးစုံသော ဤဗဟုသုတကို နေရာနေရာမှ ရုဒြ (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသူ) ထံမှ၊ ပညာရှိ ဗိရှ္ဝရူပ ထံမှ၊ အခြား ဒေဝတာများ၊ ပိတೃများ၊ ထို့ပြင် ဒೈတျများထံမှပင် ရရှိခဲ့၏။ သူတို့အားလုံးက သိအပ်သော သတ္တဝါတရားသည် ပြည့်စုံ၍ နိစ္စတည်မြဲကြောင်း ကြေညာကြ၏»။
Verse 63
दैवतेभ्य: पितृभ्यश्न दैतेयेभ्यस्ततस्तत: । प्राप्तमेतन्मया कृत्स्नं वेद्यं नित्यं वदन्त्युत
ယာဇ္ဉဝလ္က्यက ပြောသည်– «ဒေဝတာတို့ထံမှလည်းကောင်း၊ ပိတೃ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) တို့ထံမှလည်းကောင်း၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ဒೈတျတို့ထံမှပင်လည်းကောင်း ငါသည် ဤဗဟုသုတ အလုံးစုံကို ရရှိခဲ့၏။ အမှန်တကယ် သူတို့က သိအပ်သော အဖြစ်တရားသည် ပြည့်စုံ၍ နိစ္စတည်မြဲကြောင်း ကြေညာကြ၏»။
Verse 64
तस्मात् तद् वै भवदबुद्धा श्रोतुमिच्छामि ब्राह्मण । भवान् प्रबर्ह: शास्त्राणां प्रगल्भश्चातिबुद्धिमान्
ထို့ကြောင့် အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်၏ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ထားသော အဆုံးသတ်အမြင်ကို ငါကြားလို၏။ သင်သည် သာස්တရများ၌ ပညာရှိတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်၍၊ အကြောင်းပြချက်၌ ယုံကြည်ခိုင်မာကာ ဉာဏ်ပညာလွန်ကဲသူ ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်၍ ဓမ္မနှင့် မှန်ကန်သော ခွဲခြားသိမြင်မှုအတိုင်း ဤကိစ္စကို အဆုံးအဖြတ်ရစေရန် ပြောကြားပါ။
Verse 65
न तवाविदितं किंचिद् भवान् श्रुतिनिधि: स्मृत: । कथ्यते देवलोके च पितृलोके च ब्राह्मण
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «သင်မသိသောအရာဟူ၍ မရှိ။ သင်သည် ဝေဒသုတ်တိ (śruti) ၏ خزန်တော်၊ ဝေဒဗဟုသုတ၏ သိုလှောင်ရာဟု ကျော်ကြား၏။ အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်၏ဂုဏ်သတင်းသည် နတ်လောက၌လည်း၊ ဘိုးဘွားတို့၏ ပိတೃလောက၌လည်း ပြောဆိုကြ၏»။
Verse 66
ब्रह्मलोकगताश्चषैव कथयन्ति महर्षय: । पतिश्न तपतां शश्वदादित्यस्तव भाषिता
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «ဗြဟ္မာလောကသို့ ရောက်ရှိသော မဟာရိရှီတို့ပင် ဤအကြောင်းအရာကိုပင် ပြောဆိုကြ၏။ အမြဲမပြတ် တပသ (austerity) ကို ကျင့်သုံးသူတို့အတွက်၊ အစဉ်တည်ရှိသော သက်သေဖြစ်သည့် နေမင်းသည် သင်၏သင်ကြားချက်ကို ကြေညာ၍ ထင်ရှားစေ၏»။
Verse 67
ब्रह्मलोकमें गये हुए महर्षि भी आपकी महिमाका वर्णन करते हैं। तपनेवाले तेजस्वी ग्रहोंके पति अदितिनन्दन सनातन भगवान् सूर्यने आपको वेदका उपदेश किया है ।।
ဗြဟ္မာလောကသို့ ရောက်သည့် မဟာရိရှီတို့ပင် သင်၏မဟိမကို ချီးမွမ်းဖော်ပြကြ၏။ အဒိတိ၏သား၊ အစဉ်တည်သော အရှင်နေမင်း စူရျ—တပသ၏ တောက်ပမှုဖြင့် ရောင်လင်း၍ ဂြိုဟ်တို့၏ အရှင်—က သင့်အား ဝေဒကို သင်ကြားပေးခဲ့၏။ ထို့ပြင် အို ဗြာဟ္မဏ၊ အို ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၊ သင်သည် စာင်ခယ (Sāṅkhya) ၏ ဗဟုသုတကို အပြည့်အစုံ ရရှိပြီး၊ ယောဂသာස්တရ (Yoga-śāstra) ကိုလည်း ထူးခြားစွာ နက်နဲအောင် သိမြင်ထား၏။
Verse 68
निःसंदिग्धं प्रबुद्धस्त्वं बुध्यमानश्चराचरम् । श्रोतुमिच्छामि तउज्ञानं घृतं मण्डमयं यथा
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြော၏— «သံသယအနည်းငယ်မျှမရှိ၊ သင်သည် အပြည့်အဝ နိုးကြားသိမြင်သူဖြစ်၍ လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံးပါဝင်သော လောကတစ်ခုလုံးကို သိမြင်၏။ ထို့ကြောင့် သင်၏နှုတ်မှ အနှစ်သာရတရားဗဟုသုတကို ငါကြားလို၏—အကောင်းဆုံး ထောပတ်မှ ထုတ်ယူသော ဂျီ (ghee) ကဲ့သို့ ချိုမြိန်၍ သန့်စင်ကာ အာဟာရပြည့်ဝသော ဗဟုသုတကို»။
Verse 69
याज़्ञवल्क्य उवाच कृत्स्नधारिणमेव त्वां मन्ये गन्धर्वसत्तम । जिज्ञाससे च मां राजंस्तन्निबोध यथाश्रुतम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ဂန္ဓဗ္ဗတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူရေ၊ သင်သည် ပြည့်စုံသော နားလည်မှုကို ကိုင်ဆောင်ထားသူဟု ငါ ယုံကြည်၏။ သို့ရာတွင် မင်းကြီးရေ၊ သင်သည် ငါ့ထံ မေးမြန်းလျက် ငါ၏အမြင်ကို သိလို၏။ ထို့ကြောင့် နားထောင်လော့—ငါကြားသိရသမျှကို ကြားသိခဲ့သကဲ့သို့ ပြန်လည်ပြောကြားမည်»။
Verse 70
अबुध्यमानां प्रकृति बुध्यते पडचरविंशक: । नतु बुध्यति गन्धर्व प्रकृति: पडचविंशकम्,गन्धर्व! प्रकृति जड है, इसलिये उसे पचीसवाँ तत्त्व--जीवात्मा तो जानता है; किंतु प्रकृति जीवात्माको नहीं जानती
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ဂန္ဓဗ္ဗရေ၊ အသိမရှိသော ပရကృతိသည် မသိနိုင်။ အစားထိုး၍ တတ္တဝါ ၂၅ ဖြစ်သော အသိရှိသည့် အတ္တ (Self) က ပရကృతိကို သိ၏။ သို့သော် ပရကృతိသည် တတ္တဝါ ၂၅ ကို မသိနိုင်။ ထို့ကြောင့် သိသူနှင့် သိခံရသောအရာသည် ကွဲပြားပြီး အသိဉာဏ်ကို ပစ္စည်းသဘာဝသို့ လျှော့ချ၍ မရ»။
Verse 71
अनेन प्रतिबोधेन प्रधान प्रवदन्ति तत् । सांख्ययोगाश्च तत्त्वज्ञा यथाश्रुतिनिदर्शनात्
ဤသို့ သတိပွင့်ခြင်းနှင့် ပြန်လှန်ထင်ဟပ်ခြင်း၏ နည်းလမ်းကြောင့် ထိုအရာကို ‘ပရဓာန’ (Pradhāna) ဟု ခေါ်ကြသည်—မူလသဘာဝတရားဟူ၍။ သာင်ခယနှင့် ယောဂ၌ တတ္တဝါကို သိမြင်သူတို့သည် ဝေဒသရုတိ၏ ညွှန်ပြချက်အတိုင်း၊ ရေထဲ၌ လကို ထင်ဟပ်မြင်ရသကဲ့သို့ အသိဉာဏ်၏ အလင်းသည် ဇီဝအတ္တမှ ပရကృతိထဲသို့ ထင်ဟပ်သကဲ့သို့ ထင်မြင်ရပြီး၊ ထိုထင်ဟပ်သိမြင်မှုကြောင့်ပင် ပရကృతိကို ‘ပရဓာန’ ဟု သတ်မှတ်ကြသည်ဟု ရှင်းပြကြ၏။
Verse 72
पश्यंस्तथैव चापश्यन् पश्यत्यन्य: सदानघ । षड्विंशं पञ्चविंशं च चतुर्विशं च पश्यति
အပြစ်ကင်းစင်သူရေ၊ တစ်ဦးသည် မြင်သကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း အမှန်တကယ် မမြင်နိုင်၊ အခြားတစ်ဦးကတော့ အမှန်တကယ် မြင်၏။ ထိုမြင်သူသည် အမြင့်တတ္တဝါတို့ကို ခွဲခြားသိမြင်၍—၂၄၊ ၂၅ နှင့် ၂၆ တို့ကိုပင် မြင်သိကာ—ပစ္စည်းသဘာဝ၊ ကိုယ်တွင်းအတ္တ၊ ထိုနှစ်ခုကို ကျော်လွန်သောအရာကို သီးခြားခွဲထုတ်တတ်၏။
Verse 73
निष्पाप गन्धर्व! जीवात्मा जाग्रत् आदि अवस्थाओंमें सब कुछ देखता है। सुषुप्ति और समाधि अवस्थामें कुछ भी नहीं देखता है तथा परमात्मा सदा ही छब्बीसवें तत्त्वरूप अपने- आपको, पचीसरतवें तत्त्वरूप जीवात्माको और चौबीसवें तत्त्वरूप प्रकृतिको भी देखता रहता है ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အပြစ်ကင်းစင်သော ဂန္ဓဗ္ဗရေ၊ ဇီဝအတ္တသည် နိုးကြားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အခြေအနေများတွင် အရာအားလုံးကို မြင်သိ၏။ အိပ်မက်မရှိသော နက်ရှိုင်းအိပ်စက်ခြင်း (susupti) နှင့် သမာဓိအခြေအနေတွင်တော့ မည်သည့်အရာကိုမျှ မမြင်။ သို့သော် အမြင့်ဆုံး အတ္တ (Paramātman) သည် အစဉ်မြင်တတ်၏—မိမိကိုယ်ကို တတ္တဝါ ၂၆ အဖြစ်၊ ဇီဝအတ္တကို တတ္တဝါ ၂၅ အဖြစ်၊ ပရကృతိကို တတ္တဝါ ၂၄ အဖြစ် မြင်တတ်၏။ သို့ရာတွင် ကိုယ်ထဲရှိ ဇီဝအတ္တသည် မိမိကို အစဉ်ကြည့်နေသော ထိုသက်သေမြင်သူကို အမှန်တကယ် မမြင်နိုင်။ အကယ်၍ တတ္တဝါ ၂၅ ဖြစ်သော ဇီဝက ‘ငါထက် မြင့်သူ မရှိ’ ဟူသော မာနထဲ ကျရောက်လျှင်၊ နားလည်သည်ဟု ထင်သော်လည်း မိမိကို အစဉ်စောင့်ကြည့်နေသော အမြင့်ဆုံးကို မသိနိုင်»။
Verse 74
न चतुर्विशको ग्राह्मो मनुजैज्ञनिदर्शिभि: । मत्स्यश्नोदकमन्वेति प्रवर्तेत प्रवर्तनात्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်။ ဉာဏ်ဖြင့် အမှန်တကယ် မြင်သူတို့သည် ပရကృతိ (ရုပ်ဝတ္ထုသဘာဝ) ကို အတ္တမဟုတ်သော်လည်း အတ္တဟု မယူဆသင့်။ ငါးသည် ရေကိုလိုက်၍ ရေနှင့်အညီ လှုပ်ရှားသော်လည်း ရေနှင့် မတူကွဲပြားနေသကဲ့သို့၊ လူသည် လုပ်ရမည့်အခါ သဘာဝ၏ လှုပ်ရှားမှုနှင့်အညီ လုပ်ဆောင်ရသော်လည်း သဘာဝကို မိမိ၏ အမှန်တကယ် အတ္တဟု မမှားယွင်းသင့်။
Verse 75
यथैव बुध्यते मत्स्यस्तथैषो5प्यनुबुध्यते । स स्नेहात् सहवासाच्च साभिमानाच्च नित्यश:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်။ “ငါးသည် ရေထဲတွင် နေထိုင်သော်လည်း ရေကို မိမိနှင့် ကွဲပြားသည့်အရာဟု သိမြင်သကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ တည်နေသော ဤအတ္တသည်လည်း ပရကృతိနှင့် မတူကွဲပြားကြောင်း သိနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် အမြဲတမ်း စွဲလမ်းမှု၊ အလေ့အကျင့်လိုက်ပါနေမှု၊ ‘ငါ’ ‘ငါ့ဟာ’ ဟူသော အဟင်္ကာရကြောင့် အမြင့်ဆုံးအတ္တနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်မှုကို မသိမြင်နိုင်လျှင် ကာလ၏ သမုဒ္ဒရာ၌ နစ်မြုပ်သွားသည်။ သို့သော် စိတ်ညီမျှသော ဉာဏ်ဖြင့် ပြည့်စုံကာ အမြင့်ဆုံးနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်မှုကို သိမြင်လာသောအခါ ကာလသမုဒ္ဒရာမှ ကယ်တင်ခြင်းကို ရသည်။”
Verse 76
स निमज्जति कालस्य यदैकत्वं न बुध्यते । उनन््मज्जति हि कालस्य समत्वेनाभिसंवृत:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်။ တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်မှု (အမြင့်ဆုံးအတ္တနှင့်) ကို မနိုးကြားမသိမြင်သေးသရွေ့ ကာလ၏ အာဏာအောက်၌ နစ်မြုပ်ရသည်။ သို့သော် စိတ်ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလာသောအခါ ကာလကို ကျော်လွန်၍ ထမြောက်လာသည်။ သင်ခန်းစာမှာ—အနှောင်အဖွဲ့သည် အတ္တကို မှားယွင်းသိမြင်ခြင်းနှင့် စွဲလမ်းမှုကြောင့် တည်တံ့ပြီး၊ လွတ်မြောက်ခြင်းသည် တည်ငြိမ်သော ညီမျှမြင်ကွင်းနှင့် အမြင့်ဆုံးအမှန်တရားနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်းဖြစ်မှုကို သိမြင်ခြင်းမှ လာသည်။
Verse 77
यदा तु मन्यते5न्यो5हमन्य एष इति द्विज: । तदा स केवलीभूत: षड्विंशमनुपश्यति
သို့သော် နှစ်ကြိမ်မွေးသူ (ဒွိဇ) သည် “ငါက တစ်ယောက်၊ ဒီဟာက အခြားတစ်ခု” ဟု ထင်မြင်လာသောအခါ၊ ခွဲခြားသဘောထားဖြင့် တစ်ကိုယ်တည်းဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်၍ တတ္တဝါ ၂၆ ခုမြောက်ကိုသာ မြင်သည်—အဒွိတမြင်ကွင်းမဟုတ်ဘဲ ကွဲပြားမှု၏ မျက်မှန်ဖြင့် အမှန်တရားကို မြင်ခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 78
जब द्विज इस बातको समझ लेता है कि मैं अन्य हूँ और यह प्राकृत शरीर अथवा अनात्म-जगत् मुझसे सर्वथा भिन्न है, तब वह प्रकृतिके संसर्गसे रहित हो छब्बीसवें तत्त्व परमात्माका साक्षात्कार कर लेता है ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်။ အို မင်းကြီး၊ တတ္တဝါများစွာအနက် နိမ့်သောတစ်ခုရှိသကဲ့သို့၊ ထူးခြား၍ ၂၅ ခုမြောက်ဟု ရေတွက်သော အခြားတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ထိုအမြင့်တတ္တဝါ၏ အမြင်မှ ပညာရှိတို့သည် အတ္တသည် တစ်ခုတည်းသာဟု မြင်ကြသည်။ ဒွိဇသည် “ငါသည် ဤအရာနှင့် မတူ” ဟု အမှန်တကယ် နားလည်ကာ၊ ဤပရကృతိကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အနတ္တလောကသည် မိမိနှင့် လုံးဝကွဲပြားကြောင်း သိမြင်လာသောအခါ၊ ပရကృతိနှင့် ထိတွေ့မှုမှ လွတ်ကင်း၍ သဘာဝ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးအတ္တကို တိုက်ရိုက် သက်သေခံသိမြင်ရသည်။
Verse 79
राजन! परमात्मा भिन्न है और जीवात्मा भिन्न; क्योंकि परमात्मा जीवात्माका आश्रय है; परंतु ज्ञानी संत-महात्मा उन दोनोंको एक ही देखते और समझते हैं ।।
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ ပရမအာတ္မန် (အမြင့်ဆုံးအတ္တ) သည် ဇီဝအာတ္မန် (တစ်ဦးချင်းအတ္တ) နှင့် ကွဲပြား၏။ အကြောင်းမူ ပရမအာတ္မန်သည် ဇီဝအာတ္မန်၏ အားကိုးရာ၊ အခြေခံအထောက်အပံ့ ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ သို့ရာတွင် ဉာဏ်ရှိသော သန္တများ၊ မဟာအာတ္မန်မြတ်သူများသည် ထိုနှစ်ပါးကို တစ်ခုတည်းဟု မြင်၍ နားလည်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ကာရှျယပ၏ မျိုးဆက်အို၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို ကြောက်ရွံ့သော ယောဂီများနှင့် သာင်ခယာကျင့်သူများသည် တတ္တဝါ ၂၅ (ပုရုရှ) တစ်ခုတည်းဖြင့် မကျေနပ်ကြ။ စိတ်သန့်ရှင်း၍ အမြင့်ဆုံးသို့ အပြည့်အဝ အပ်နှံကာ တတ္တဝါ ၂၆—ပရမအာတ္မန်—ကို သဘောပေါက်မြင်တွေ့ကြပြီး မကွဲခြားမြင်ခြင်း (အဘေဒ) ၏ အမြတ်ကို အစဉ်အမြဲ ဝမ်းမြောက်ချီးမွမ်းကြသည်»။
Verse 80
यदा स केवलीभूत: षड्विंशमनुपश्यति । तदा स सर्वविद् विद्वान् न पुनर्जन्म विन्दति
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «အတ္တသည် ပကရတိ (သဘာဝရုပ်) နှင့် ထိတွေ့မှုအားလုံးမှ ကင်းလွတ်ကာ အပြည့်အဝ တစ်ကိုယ်တည်းဖြစ်သွားပြီး တတ္တဝါ ၂၆ (ထင်ရှားသော အမျိုးအစားများကို ကျော်လွန်သည့် အမြင့်ဆုံး) ကို တိုက်ရိုက်မြင်တွေ့သည့်အခါ၊ ထိုသိမြင်သူသည် ဉာဏ်ပညာ၌ အမှန်တကယ် အလုံးစုံသိသူ ဖြစ်လာပြီး ဤလောက၌ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မရှိတော့»။
Verse 81
एवमप्रतिबुद्धश्न बुध्यमानश्न तेडनघ । बुद्धश्नोक्तो यथातत्त्वं मया श्रुतिनिदर्शनात्
အပြစ်ကင်းသူ၊ ဂန္ဓဗ္ဗဘုရင်အို—ဤသို့ပင် ဗေဒ (श्रुति) ၏ သက်သေအရ အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း ငါသည် သင်အား ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပြီ။ မနိုးထသေးသော အခြေအနေ၊ နိုးထလာခြင်း၏ လမ်းစဉ်၊ နှင့် နိုးထပြီးသော အခြေအနေတို့ကိုလည်း ထုတ်ဖော်ပြခဲ့၏။ ဤ श्रुति အခြေခံသင်ကြားချက်ဖြင့် ငါသည် အင်နတ်သဘာဝ (ပကရတိ)၊ သိမြင်နိုင်သော ဇီဝအာတ္မန်၊ နှင့် သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်ကို အနှစ်သာရအဖြစ်ထားသော ပရမအာတ္မန်တို့၏ အမှန်တကယ် ကွာခြားမှုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
Verse 82
पश्यापश्यं यो न पश्येत् क्षेम्यं तत्त्वं च काश्यप । केवलाकेवलं चाद्यं पञ्चविंशं परं च यत्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ကာရှျယပအို၊ မြင်သူနှင့် မမြင်သူကို—သိမြင်သော အတ္တနှင့် အာရုံမရှိသော လောကခင်းကျင်းမှုကို—ခွဲခြားမသိနိုင်သူသည် မင်္ဂလာဖြစ်စေသော အမှန်တရားကို မမြင်နိုင်။ ထိုသူသည် ‘ကေဝလ’ (သန့်စင်၍ မချိတ်ဆက်သော အတ္တ)၊ ‘အကေဝလ’ (ပကရတိနှင့် ဆက်စပ်နေသော အတ္တ)၊ မူလအကြောင်းရင်း၊ တတ္တဝါ ၂၅ (ပုရုရှ) နှင့် အားလုံးထက် အမြင့်ဆုံးသော အရာကိုလည်း မှန်ကန်စွာ မသိနိုင်။ ဤမှန်ကန်သော ဉာဏ်မရှိသဖြင့် သူသည် သံသရာ၏ လာသွားလည်ပတ်မှုတွင် ပိတ်မိနေဆဲ ဖြစ်သည်»။
Verse 83
विश्वावयुरुवाच तथ्यं शुभं चैतदुक्त त्वया विभो सम्यक् क्षेम्यं दैवताद्यं यथावत् । स्वस्त्यक्षयं भवतश्चास्तु नित्यं बुद्धा सदा बुद्धियुक्त मनस्ते
ဗိශ්ဝာဝသုက ပြောသည်— «အို သခင်၊ သင်ပြောသောစကားသည် အမှန်တရားဖြစ်၍ မင်္ဂလာရှိ၏။ သင်သည် ဒေဝတားတို့၏ မူလအကြောင်းရင်းဖြစ်သော ဘြဟ္မန်ကို အစဉ်လိုက် မှန်ကန်စွာ ဖော်ပြခဲ့သည်—ထိုဖော်ပြချက်သည် ကောင်းမြတ်၍ အလွန်အကျိုးရှိ၏။ မပျက်မယွင်းသော ကောင်းကျိုးသည် သင်နှင့် အစဉ်အမြဲ ရှိပါစေ။ သင်၏ စိတ်သည် အမြဲနိုးကြား၍ ဉာဏ်ပညာနှင့် အမြဲတကွ ဖြစ်ပါစေ»။
Verse 84
याज़्वल्क्य उवाच एवमुक्त्वा सम्प्रयातो दिवं स विभ्राजन् वै श्रीमता दर्शनेन । दृष्टश्न तुष्ट्या परयाभिनन्द्य प्रदक्षिणं मम कृत्वा महात्मा
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ထိုမဟာစိတ်ရှိသူသည် ကောင်းမြတ်သောရုပ်သဏ္ဌာန်၏တောက်ပမှုဖြင့် ထွန်းလင်းလျက် ကောင်းကင်သို့ ထွက်ခွာသွား하였다။ သူကိုမြင်သောအခါ ငါလည်း အလွန်ကျေနပ်နှစ်သက်စိတ်ဖြင့် လေးစားစွာ ကြိုဆိုကာ၊ သူသည် ငါ့ကို ပတ်လည်လှည့်၍ နမಸ್ಕာရပြုပြီးနောက် မိမိလမ်းကို ဆက်သွား하였다။»
Verse 85
ब्रह्मादीनां खेचराणां क्षितौ च ये चाधस्तात् संवसन्ते नरेन्द्र । तत्रैव तद्दर्शनं दर्शयन् वै सम्यक् क्षेम्यं ये पथं संश्रिता वै
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်သည့် နတ်ဒေဝတို့အနက်၊ မြေပြင်၌ နေထိုင်သည့် လူတို့အနက်၊ မြေအောက်လောကများ၌ နေထိုင်သူတို့အနက်—မောက္ခသို့ ဦးတည်သော ကောင်းမြတ်သည့် လမ်းကို အားကိုးထားသူ မည်သူမဆို—ဗိශ්ဝာဝಸುသည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်လောကသို့ သွားရောက်ကာ ငါသင်ကြားခဲ့သည့် ဤမှန်ကန်သော မြင်မြင်သိသိ (မှန်သဘောတရား) ကို ဟောပြောသင်ကြားခဲ့သည်။»
Verse 86
सांख्या: सर्वे सांख्यधर्मे रताश्न तद्धद् योगा योगधर्मे रताश्न । ये चाप्यन्ये मोक्षकामा मनुष्या- स्तेषामेतद् दर्शन ज्ञानदृष्टम्ू
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «သင်္ခယာဓမ္မကို စိတ်ပါဝင်စားသူ သင်္ခယာပညာရှင်အားလုံး၊ ယောဂဓမ္မကို အလေးထားသော ယောဂီတို့၊ ထို့ပြင် မောက္ခကို တောင့်တသူ အခြားလူများအားလုံးအတွက် ဤသင်ကြားချက်သည် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ဤသည်မှာ ဉာဏ်အပေါ် အခြေခံသော မြင်မြင်သိသိဖြစ်၍ မောက္ခကို အလေးအနက် ရှာဖွေသူတို့အား ထိုးထွင်းသိမြင်မှု၏ တိုက်ရိုက်အကျိုးကို ပေးသည်။»
Verse 87
ज्ञानान्मोक्षो जायते राजसिंह नास्त्यज्ञानादेवमाहुनरिन्द्र । तस्माऊउज्ञानं तत्त्वतो<न्वेषितव्यं येनात्मान॑ मोक्षयेज्जन्ममृत्यो:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «အို မင်းတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်မင်းကြီး၊ မောက္ခသည် ဉာဏ်မှ ပေါ်ထွန်းသည်၊ အဗိဇ္ဇာမှ မပေါ်ထွန်း—ဟု ပညာရှိတို့ ကြေညာကြသည်။ ထို့ကြောင့် အမှန်တရား၏ သဘောတရားအတိုင်း စစ်မှန်သော ဉာဏ်ကို ရှာဖွေသင့်သည်။ ထိုဉာဏ်ဖြင့် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေခြင်း၏ ချည်နှောင်မှုမှ မိမိကိုယ်ကို လွတ်မြောက်စေနိုင်သည်။»
Verse 88
प्राप्य ज्ञानं ब्राह्मणात् क्षत्रियाद् वा वैश्याच्छूद्रादपि नीचादभी क्षणम् । श्रद्धातव्यं श्रद्दधानेन नित्यं न श्रद्धिनं जन्ममृत्यू विशेताम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်– «ဗြာဟ္မဏ၊ က္ෂတ္တရိယ၊ ဝိုင်ရှျ၊ ရှုဒ္ဒရ သို့မဟုတ် မွေးဖွားမှုနိမ့်သူထံမှပင် စစ်မှန်သော ဉာဏ်ကို တစ်ခဏမျှ ရရှိနိုင်လျှင် ထိုဉာဏ်ကို လက်ခံယူရမည်။ ယုံကြည်ခြင်းရှိသူသည် ထိုအပေါ် အမြဲတမ်း ယုံကြည်အားထားရမည်။ အကြောင်းမူကား śraddhā (တည်ကြည်သော ယုံကြည်မှု) ရှိသူထံသို့ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေခြင်း မဝင်ရောက်နိုင်။»
Verse 89
सर्वे वर्णा ब्राह्मणा ब्रह्मजाश्न सर्वे नित्यं व्याहरन्ते च ब्रह्म । तत्त्वं शास्त्र ब्रह्मबुद्धा ब्रवीमि सर्व विश्व ब्रह्म चैतत् समस्तम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်ကြားသည်—သတ္တဝါအားလုံးသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) မှ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် လူမှုဝဏ္ဏများအားလုံးသည် အနက်ရှိုင်းဆုံး အတ္တသဘောအရ «ဗြာဟ္မဏ» ဟူ၍ပင် ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့သည် သိသော်လည်း မသိသော်လည်း ဗြဟ္မန်ကို အစဉ်မပြတ် အသံထွက်ကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ဗြဟ္မန်သည် စကားနှင့် သတိဉာဏ်၏ အခြေခံမြေပြင် ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မန်ဉာဏ်ဖြင့်၊ သာස්တရ၏ အဓိပ္ပါယ်မှန်နှင့် ကိုက်ညီစွာ၊ သူက ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ထုတ်ဖော်သည်—ဤ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံး၊ မြင်ရသမျှနှင့် တွေ့ကြုံရသမျှ အားလုံးသည် ဗြဟ္မန်တည်းဟူ၏။
Verse 90
ब्रह्मास्यतो ब्राह्मणा: सम्प्रसूता बाहुभ्यां वै क्षत्रिया: सम्प्रसूता: । नाभ्यां वैश्या: पादतश्चापि शूद्रा: सर्वे वर्णा नान्यथा वेदितव्या:
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်သည်—ဗြဟ္မာ၏ ပါးစပ်မှ ဗြာဟ္မဏတို့ မွေးဖွားလာ၏; လက်မောင်းတို့မှ က္ṣတ္တရိယတို့ မွေးဖွားလာ၏; နာဗီမှ ဝိုင်ရှျယတို့၊ ခြေဖဝါးမှ ရှူဒ္ရတို့ ပေါ်ထွက်လာ၏။ ထို့ကြောင့် ဝဏ္ဏအားလုံးကို ဤသို့ပင် နားလည်ရမည်—ဗြဟ္မန်နှင့် ကွဲပြားသည့်အရာဟူ၍ မည်သည့်ဝဏ္ဏကိုမျှ မမြင်သင့်၊ အားလုံးသည် တစ်ပါးတည်းသော သန့်ရှင်းမြတ်သော အရင်းအမြစ်မှ ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 91
अज्ञानत: कर्मयोनिं भजन्ते तां तां राज॑स्ते तथा यान्त्यभावम् । तथा वर्णा ज्ञानहीना: पतन््ते घोरादज्ञानात् प्राकृतं योनिजालम्
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက မိန့်သည်—“အို မင်းကြီး၊ မသိမှုကြောင့် လူတို့သည် ကမ္မ၏ သားအိမ်ကို အားကိုးကာ ဤအခြေအနေ၊ ထိုအခြေအနေတို့တွင် မွေးဖွားကြပြီး ထိုနည်းတူပင် ပြန်လည် ပျောက်ကွယ်သေဆုံးကြ၏။ ထို့အတူ အမှန်တရားဉာဏ် မရှိသူတို့သည် ကြောက်မက်ဖွယ် မသိမှုကြောင့် သဘာဝ၏ မျိုးဖွားခြင်းအမျိုးမျိုးသော ကွန်ယက်ထဲသို့ ကျရောက်ကြ၏။ အို မင်းကြီး၊ မသိမှုသည်ပင် လူသားတို့ကို ပုံစံမျိုးစုံအတွင်း ထပ်ခါထပ်ခါ ကိုယ်ခန္ဓာယူခြင်းနှင့် သေခြင်းသို့ မောင်းနှင်သည်” ဟု။
Verse 92
तस्माऊउज्ञानं सर्वतो मार्गितव्यं सर्वत्रस्थं चैतदुक्त मया ते । तत्स्थो ब्रह्मा तस्थिवांश्षापरो य- स्तस्मै नित्यं मोक्षमाहुनरिन्द्र
ထို့ကြောင့် ဉာဏ်ကို နည်းလမ်းပေါင်းစုံဖြင့် ရှာဖွေရမည်; ဤဉာဏ်သည် နေရာတိုင်း၌ ရှိနေသည်ဟု မင်းအား ငါပြောပြီးပြီ။ ထိုအရာ၌ တည်နေသူသည် ဗြဟ္မာဖြစ်၏၊ ထိုအရာ၌ တည်မြဲစွာ ရပ်တည်သူ အခြားသူမည်သူမဆိုလည်း ထိုနည်းတူပင် ဖြစ်၏။ အို မင်းကြီး၊ ထိုသူအတွက် မောက္ခကို ပညာရှိတို့က အစဉ်အမြဲ လက်လှမ်းမီနေသည်ဟု ဆိုကြ၏။
Verse 93
नरेन्द्र! अत: सब ओरसे ज्ञान प्राप्त करनेका ही प्रयत्न करना चाहिये। यह तो मैं तुमसे बता ही चुका हूँ कि सभी वर्णोके लोग अपने-अपने आश्रममें रहते हुए ही ज्ञान प्राप्त कर सकते हैं; अतः जो ब्राह्मण ज्ञानमें स्थित है अथवा जो दूसरे वर्णका मनुष्य भी ज्ञाननिष्ठ है
အို နရိန္ဒြ၊ ထို့ကြောင့် ဘက်ပေါင်းစုံမှ ဉာဏ်ကို ရယူရန် ကြိုးပမ်းသင့်၏။ ဝဏ္ဏအားလုံးသည် မိမိတို့၏ အာရှရမ်အတွင်း တည်နေစဉ်ပင် ဉာဏ်ကို ရနိုင်ကြောင်းကို ငါ မင်းအား ပြောပြီးပြီ။ ထို့ကြောင့် ဉာဏ်၌ တည်မြဲသူ—ဗြာဟ္မဏဖြစ်စေ၊ အခြားဝဏ္ဏမှ ဖြစ်စေ ပညာ၌ သစ္စာတည်သူဖြစ်လျှင်—သူ့အတွက် အစဉ်မပြတ် မောက္ခရရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ မင်းမေးခဲ့သမျှကို ငါ အမှန်တရားနှင့် ကိုက်ညီစွာ သင်ကြားပြီးပြီ; ထို့ကြောင့် ယခု ဝမ်းနည်းခြင်းကင်းစင်လော့။ အို မင်းကြီး၊ ဤတရား၏ အခြားကမ်းသို့ ရောက်အောင် သွားလော့။ ငါ အပြည့်အဝ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ သွားလော့—မင်းအပေါ် အမြဲကောင်းကျိုး မင်္ဂလာ တည်ပါစေ။
Verse 94
भीष्म उवाच स एवमनुशास्तस्तु याज्ञवल्क्येन धीमता । प्रीतिमानभवद् राजा मिथिलाधिपतिस्तदा
ဘီရှ္မက ပြောသည်– ပညာရှိ ယာဇ္ဉဝလ္က്യ၏ ညွှန်ကြားသင်ကြားမှုကို ထိုသို့ လက်ခံရရှိပြီးနောက် မိထိလာ၏ အရှင် မင်းကြီး ဇနကသည် ထိုအချိန်၌ အလွန်ပင် ဝမ်းမြောက်နှစ်သက်လေ၏။
Verse 95
गते मुनिवरे तस्मिन् कृते चापि प्रदक्षिणम् । दैवरातिर्नरपतिरासीनस्तत्र मोक्षवित्
ဘီရှ္မက ပြောသည်– ထိုအမြတ်ဆုံး မုနိကြီး ထွက်ခွာသွားပြီး၊ လေးစားစွာ ပတ်လည်လှည့်ကာ ဂုဏ်ပြုခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ မောက္ခကို သိမြင်သူဟု ကျော်ကြားသော မင်းကြီး ဒိုင်ဝရာတိ (ဇနက) သည် ထိုနေရာ၌ ထိုင်လျက် တည်ငြိမ်စွာ ရှိနေ하였다။
Verse 96
गोकोटिं स्पर्शयामास हिरण्यं तु तथैव च । रत्नाज्जलिमथीैकं च ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा
ဘီရှ္မက ပြောသည်– ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ထုံးတမ်းအရ နွားများကို ထိကိုင်ခြင်းဖြင့် နွားတစ်ကုဋေကို လှူဒါန်းစေခဲ့ပြီး၊ ထို့အတူ ရွှေကိုလည်း ပေးကမ်း하였다။ ထိုအချိန်၌ပင် ဘြာဟ္မဏများအား တစ်ဦးလျှင် ရတနာတစ်လက်တစ်ဆုပ်စီကိုလည်း ပေးအပ်하였다။
Verse 97
विदेहराज्यं च तदा प्रतिष्ठाप्प सुतस्य वै । यतिथधर्ममुपासंश्वाप्पवसन्मिथिलाधिप:,इसके बाद मिथिलानरेशने विदेहदेशका राज्य अपने पुत्रको सौंप दिया और स्वयं वे यति-धर्मका पालन करते हुए वहाँ रहने लगे
ဘီရှ္မက ပြောသည်– ထို့နောက် မိထိလာ၏ အရှင်သည် ဝိဒေဟ နိုင်ငံကို မိမိသားတော်၏ လက်ထဲ၌ တည်ထောင်အပ်နှံပြီး၊ မိမိသည် ယတိဓမ္မ—သံဃာသဘော ရဟန်းသဘော၏ စည်းကမ်း—ကို လိုက်နာကာ ထိုနေရာ၌ နေထိုင်လေ၏။
Verse 98
सांख्यज्ञानमधीयानो योगशास्त्रं च कृत्स्नश: । धर्माधर्म च राजेन्द्र प्राकृतं परिगर्हयन्
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အို မင်းတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီးရေ၊ စာṅခယ ဉာဏ်ကို လေ့လာပြီး ယောဂသတ္ထာကိုလည်း အပြည့်အစုံ သိမြင်ကာ၊ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မကို ခွဲခြားသိပြီးနောက်၊ တရားနှင့် မညီသောအခါ ‘သဘာဝသာ’ ဟုခေါ်သော မသန့်ရှင်းသေးသည့် သဘာဝစိတ်ဓာတ်များကို ရှုတ်ချရမည်»။
Verse 99
अनन्त इति कृत्वा स नित्यं केवलमेव च । धर्माधर्मो पुण्यपापे सत्यासत्ये तथैव च
ဘီရှ္မက ပြောသည်– ထိုသို့ပင် သူ့ကို «အနန္တ» (အဆုံးမရှိသော အနန္တ) ဟု သဘောထားကာ၊ အမြဲတမ်း သူတစ်ပါးတည်း၌သာ စိတ်ကို တည်မြဲစွာ ချုပ်ကိုင်နေ하였다။ ထိုမြင်ကွင်း၌ သာမန်အားဖြင့် ဆန့်ကျင်နေသော အတွဲများ—ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ၊ ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်၊ အမှန်နှင့် အမှား—တို့သည် အားလုံးတူညီသကဲ့သို့ ဖြစ်၍ စိတ်ကို မချည်နှောင် မခွဲခြားနိုင်တော့하였다။
Verse 100
जन्ममृत्यू च राजेन्द्र प्राकृतं तदचिन्तयत् । व्यक्ताव्यक्तस्थ कर्मेदमिति नित्यं नराधिप
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အို မင်းတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီး၊ မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေခြင်းကို များစွာ မစဉ်းစားပါနှင့်။ ထိုအရာတို့သည် သဘာဝအစဉ်အလာ၏ အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဤကမ္မကို ထင်ရှားသောအရာ (ဗျက္တ) နှင့် မထင်ရှားသောအရာ (အဗျက္တ) တို့၏ ဆက်စပ်လှုပ်ရှားမှုအတွင်း တည်ရှိသည်ဟု သိထားလော့။ အို လူတို့၏ အုပ်စိုးရှင်၊ ဤသဘောကို အမြဲတမ်း တည်မြဲစွာ ထိန်းထားလော့»။
Verse 101
राजेन्द्र! नरेश्वर! उन्होंने सम्पूर्ण सांख्य
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ယုဓိဋ္ဌိရရေ၊ ဆာṅခယနှင့် ယောဂ၌ ပညာရှိသူတို့သည် မိမိတို့၏ သာသနာကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသော လက္ခဏာသတ်မှတ်ချက်များအတိုင်း လေ့လာသိမြင်ကြ၍၊ အမြင့်ဆုံးသော ဘြဟ္မန်သည် ‘လိုလားအပ်သော’ နှင့် ‘မလိုလားအပ်သော’ ဟူသော ဒွိသဘောအားလုံးကို လုံးဝ ကျော်လွန်ကာ၊ အလိုမက်မှုနှင့် မုန်းတီးမှုမှ လွတ်မြောက်၍၊ တည်ငြိမ်မရွေ့ မလှုပ်ဘဲ၊ အမြင့်ဆုံးထက်ပင် ထပ်မံ ကျော်လွန်နေသည်ဟု သိမြင်ကြသည်»။
Verse 102
नित्यं तदाहुर्विद्वांस: शुचि तस्माच्छुचिर्भव । दीयते यच्च लभते दत्तं यच्चानुमन्यते
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «ပညာရှိတို့သည် ထိုဘြဟ္မန်ကို အမြဲတမ်းရှိသော၊ သန့်ရှင်းသော အရာဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအရာကို သိမြင်ကာ သင်လည်း သန့်ရှင်းလာလော့။ ပေးအပ်သမျှ၊ ပေးအပ်ထားသောအရာကို ရရှိသူ၊ ပေးကမ်းခြင်းကို ချီးမွမ်းအတည်ပြုသူ—ဤအရာတို့နှင့်အတူ ပေးသူနှင့် လက်ခံသူတို့ပါ အမှန်တကယ်မှာ မထင်ရှားသော အမြင့်ဆုံး အတ္တမန် (အဗျက္တ ပရမအာတ္မန်) တစ်ပါးတည်းပင် ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးသောအရာတစ်ပါးတည်းက ပေးသည်၊ ထိုတစ်ပါးတည်းကလည်း လက်ခံသည်»။
Verse 103
ददाति च नरश्रेष्ठ प्रतिगृह्लाति यच्च ह | ददात्यव्यक्त इत्येतत् प्रतिगृह्नाति तच्च वै
ဘီရှ္မက ပြောသည်– «အို လူတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံး၊ ပေးအပ်သမျှနှင့် လက်ခံရသမျှ—ဤအရာကိုပင် ‘မထင်ရှားသော’ (အဗျက္တ) ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအဗျက္တတစ်ပါးတည်းကလည်း လက်ခံသည်ဟု ဆို၏။ ပညာရှိတို့သည် ထိုဘြဟ္မန်ကို အမြဲတမ်းရှိသော၊ သန့်ရှင်းစေသော အရာဟု ကြေညာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအရာကို သိမြင်ကာ သင်လည်း သန့်ရှင်းလာလော့။ ဒါန၌ ပေးသူ၊ ပေးကမ်းသောအရာ၊ ပေးကမ်းခြင်းကို အတည်ပြုချီးမွမ်းခြင်း၊ လက်ခံသူ—အားလုံးသည် အမှန်တကယ် တစ်ပါးတည်းသော မထင်ရှားသည့် အမြင့်ဆုံး သတ္တဝါတရားဖြစ်သည်။ ထိုအရာတစ်ပါးတည်းက ပေးပြီး ထိုအရာတစ်ပါးတည်းက ယူသည်»။
Verse 104
आत्मा होवात्मनो होक: को<न्यस्तस्मात्परो भवेत् | एवं मन्यस्व सततमन्यथा मा विचिन्तय
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ကိုယ့်အတွက် အမှန်တကယ် မိတ်ဆွေဟူသည် ကိုယ့်အတ္တ (Self) တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်၏။ ထိုအရာထက် ပိုမိုနီးစပ်၍ ပိုမိုမြင့်မြတ်သော အခြားသူ မည်သူရှိနိုင်မည်နည်း။ ထို့ကြောင့် ယုဓိဋ္ဌိရ၊ ဤယုံကြည်ချက်ကို အမြဲတမ်း ထိန်းသိမ်းထားလော့၊ ဆန့်ကျင်သော အတွေးများသို့ စိတ်မလွှဲစေပါနှင့်»။
Verse 105
यस्याव्यक्त न विदितं सगुणं निर्गुणं पुन: । तेन तीर्थानि यज्ञाक्ष सेवितव्या विपश्चिता
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «အဗျက္တ (ပရကృతိ) ကို မသိမမြင်သေးသူ၊ အရည်အသွေးရှိသည့် (စဂုဏ) နှင့် အရည်အသွေးကင်းသည့် (နိရ္ဂုဏ) အဖြစ်တို့ဖြင့် အမြင့်ဆုံးဘုရား (ပရမాత္မာ) ကို မသိသေးသူအတွက်—ပညာရှိသည်ဖြစ်စေ—တီရ္ထ (သန့်ရှင်းရာ) များသို့ သွားရောက်ကာ ယဇ္ဉ (ပူဇော်ပွဲ) များကို ဆောင်ရွက်သင့်၏»။
Verse 106
न स्वाध्यायैस्तपोभिर्वा यज्जैर्वा कुरुनन्दन । लभते&व्यक्तिकं स्थान ज्ञात्वा व्यक्ते महीयते
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ကူရုတို့၏ အားရစရာကောင်းသူရေ၊ ဝေဒသင်ယူခြင်း (စွာဓျာယ)၊ တပ (အာစကတ) သို့မဟုတ် ယဇ္ဉတို့ဖြင့်သာ အဗျက္တ၏ အနေအထားကို မရနိုင်။ ထင်ရှားသော သဘောတရားကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ပြီးမှသာ လူသည် အမှန်တကယ် မြင့်မြတ်လာ၏။ ဤအကျင့်များသည် ဉာဏ်မြင်မှုအတွက် အထောက်အကူသာ ဖြစ်ပြီး လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ရိုးရာလုပ်ရပ် သို့မဟုတ် ကြိုးစားမှုတစ်ခုတည်းပေါ် မတည်»။
Verse 107
तथैव महतः स्थानमाहड्कारिकमेव च । अहड्कारात् परं चापि स्थानानि समवाप्नुयात्
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ထိုနည်းတူပင် မဟတ် (Mahat) ကို ကိုးကွယ်သူသည် မဟတ်၏ အလောကကို ရောက်၏။ အဟင်္ကာရ (Ahaṅkāra) ကို ကိုးကွယ်သူသည် အဟင်္ကာရ၏ အလောကကို ရောက်၏။ သို့သော် မဟတ်နှင့် အဟင်္ကာရထက်ပင် မြင့်မြတ်သည့် အနေအထားများသို့ ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းသင့်၏»။
Verse 108
ये त्वव्यक्तात् परं नित्यं जानते शास्त्रतत्परा: । जन्ममृत्युविमुक्त च विमुक्तं सदसच्च यत्
ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «သမ္မာကျမ်းများကို လေ့လာခြင်းနှင့် စည်းကမ်းတကျ ကျင့်သုံးခြင်းတွင် အလေးထားသူတို့သာ အဗျက္တ (ပရကృతိ) ထက်လွန်သော အမြဲတမ်းတည်မြဲ၍ မွေးဖွားခြင်း-သေဆုံးခြင်းကင်းသော၊ အမှန်တကယ် လွတ်မြောက်ပြီး ‘ရှိ’ နှင့် ‘မရှိ’ ကိုလည်း ကျော်လွန်သော ပရမాత္မာကို သိမြင်နိုင်ကြ၏»။
Verse 109
एतन्मया<5<प्तं जनकात् पुरस्तात् तेनापि चाप्तं नृप याज्ञवल्क्यात् । ज्ञानं विशिष्ट न तथा हि यज्ञा ज्ञानेन दुर्ग तरते न यज्ञै:
ဘီရှ္မက ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ ဤသင်ခန်းစာကို ငါသည် အရင်က ဘုရင် ဇနကထံမှ ရရှိခဲ့၏။ ဇနကမင်းသည်လည်း ယာဇ္ဉဝလ္က്യ ရှင်ထံမှ ရရှိခဲ့၏။ ဉာဏ်ပညာသည် အမြင့်ဆုံးသော နည်းလမ်းဖြစ်၏။ ယဇ္ဉပူဇာတို့သည် ထိုဉာဏ်နှင့် မတူမညီနိုင်။ လောကသံသရာ၏ ခက်ခဲလှသော သမုဒ္ဒရာကိုလည်း ဉာဏ်ဖြင့်သာ ကူးနိုင်၏—ယဇ္ဉဖြင့် မဟုတ်»။
Verse 110
दुर्ग जन्म निधनं चापि राजन् न भौतिक ज्ञानविदो वदन्ति | यज्ैस्तपो भिनिययमैर््रतैश्व दिवं समासाद्य पतन्ति भूमौ
ဘီရှ္မက ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ ပညာရှိတို့က ကိုယ်ခန္ဓာဖြင့် မွေးဖွားခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းသည် ကူးဖြတ်ရန် ခက်ခဲသော ခံတပ်တစ်ခုဟု ဆိုကြ၏။ ယဇ္ဉ၊ တပဿ၊ စည်းကမ်းနှင့် သစ္စာဝန်ခံကတိတို့ဖြင့် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်နိုင်သော်လည်း၊ ထိုကုသိုလ်ကုန်သွားလျှင် မြေပြင်သို့ ပြန်ကျရ၏။ ထို့ကြောင့် ဤရိုးရာပူဇာနည်းလမ်းတို့သည် သံသရာ၏ အန္တရာယ်ကို အဆုံးတိုင် မကျော်လွှားစေနိုင်»။
Verse 111
तस्मादुपासस्व परं महच्छुचि शिवं विमोक्षं विमल॑ पवित्रम् । क्षेत्र ज्ञात्वा पार्थिव ज्ञानयज्ञ- मुपास्य वै तत्त्वमृषिर्भविष्यसि
ထို့ကြောင့် မင်းကြီး၊ ပရကృతိကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရားကို—ကြီးမားသန့်ရှင်း၍ မင်္ဂလာရှိ၊ အညစ်အကြေးကင်း၊ သန့်စင်စေသော၊ လွတ်မြောက်ခြင်း၏ သဘောတရားတည်းဟူသော အရာကို—ပူဇော်ဆည်းကပ်လော့။ မြေပြင်၏ အရှင်၊ ‘က்ஷೇತ್ರ’ ကို သိမြင်၍ ဉာဏ်ယဇ္ဉကို အားကိုးလျှင် သင်သည် အမှန်တကယ် တတ္တဝါကို သိသော ရှင်ရသေ့ ဖြစ်လာမည်။
Verse 112
यदुपनिषदमुपाकरोत् तथासौ जनकनृपस्य पुरा हि याज्ञवल्क्य: । यदुपगणितशाश्चताव्ययं त- च्छुभममृतत्वमशोकमर्च्छति
ဘီရှ္မက ပြောသည်— «ယာဇ္ဉဝလ္က്യ ရှင်က အရင်ခေတ်က ဘုရင် ဇနကအား သင်ကြားပေးခဲ့သော အုပနိသဒ်ဉာဏ်တရားတည်းဟူသော အရာကို လူတစ်ဦးက စဉ်းစားဆင်ခြင်၍ ကိုယ်တွင်းသို့ စိမ့်ဝင်အောင် လက်ခံနိုင်လျှင်၊ ထိုသူသည် ထာဝရမပျက်မယွင်းသော အမြင့်ဆုံးသော အရာတရားကို ရောက်ရှိမည်—မင်္ဂလာရှိ၍ မသေမပျက်၊ ဝမ်းနည်းခြင်းကင်းသော အရာကို»။
Verse 317
इस प्रकार श्रीमहाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत मोक्षधर्मपर्वमें याज्ञवल्क्य और जनकका संवादविषयक तीन सौ सतरहवाँ अध्याय पूरा हुआ
ဤသို့ဖြင့် «သရီ မဟာဘာရတ» ၏ ရှာန္တိပရဝအတွင်းရှိ မောက္ခဓမ္မပရဝတွင် ယာဇ္ဉဝလ္က്യ ရှင်နှင့် ဘုရင် ဇနကတို့၏ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုကို ဖော်ပြသော အခန်း သုံးရာတစ်ဆယ်ခုနှစ် (၃၁၇) သည် အဆုံးသတ်လေ၏—လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့် မှန်ကန်သော နားလည်မှုအပေါ် မေးမြန်းရှာဖွေမှုကို တရားဝင် ပိတ်သိမ်းလေ၏။
Verse 318
इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि याज्ञवल्क्यजनकसंवादसमाप्तौ अष्टादशाधिकत्रिशततमो< ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ၌၊ ရှာန္တိပရဝန် အတွင်းရှိ မောက္ခဓမ္မ အခန်း၌၊ ယာဇ္ဉဝလ္က്യနှင့် ဘုရင် ဇနကတို့၏ ဆွေးနွေးပွဲသည် အဆုံးသတ်သို့ ရောက်လေ၏။ ထို့ကြောင့် အခန်း ၃၁၈ သည် ပြီးစီးကာ၊ မောက္ခကို ဦးတည်သည့် ဓမ္မနှင့် အတွင်းစိတ်လွတ်လပ်မှု၏ သီလမြင်ကွင်းကို သင်ကြားသည့် အစဉ်အလာတစ်ရပ်လည်း ပိတ်သိမ်းလေ၏။
Verse 2636
विश्वावसुस्ततो राजन् वेदान्तज्ञानकोविद: । राजन्! एक समय वेदान्तज्ञानमें कुशल विश्वावसु नामक गन्धर्व मेरे पास आया एवं इस बातका विचार करते हुए कि यहाँ ब्राह्मण-जातिके लिये हितकर क्या है? सत्य और सर्वोत्तम ज्ञातव्य वस्तु क्या है? मुझसे पूछने लगा
ယာဇ္ဉဝလ္က്യက ပြောသည်— «ထို့နောက် အို မင်းကြီး၊ ဝေဒန္တ ဉာဏ်ပညာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ဂန္ဓဗ္ဗတစ်ပါး၊ ဗိရှ္ဝာဝသု ဟူသောသူသည် ငါ့ထံသို့ လာရောက်လေ၏။ တစ်ခါက သူသည် ‘ဗြာဟ္မဏ မျိုးနွယ်အတွက် အမှန်တကယ် အကျိုးရှိမည့်အရာသည် အဘယ်နည်း၊ ထို့ပြင် သိမြင်ရမည့် အမှန်တရားနှင့် အမြင့်ဆုံးသော သိကောင်းရာသည် အဘယ်နည်း’ ဟု စဉ်းစားကာ ငါ့ကို ထိုအကြောင်း မေးမြန်းလေ၏»။
Frequently Asked Questions
The tension is between human agency (prajñā, policy, and effort) and the observed instability of results—aging, disease, time’s erosion, and unequal fortune—prompting a shift from outcome-control to liberation-oriented non-attachment.
Cultivate disciplined effort without presuming control over results, recognize the inevitability of embodied decline, and orient practice toward yoga and dispassion so that well-being is not dependent on reversible worldly conditions.
Rather than a formal phalaśruti, it offers a meta-instruction on renunciation: relinquish dualistic valuations (dharma/adharma, truth/untruth) and finally relinquish even the conceptual means of relinquishing—positioning mokṣa as beyond ordinary evaluative frameworks (44–45).