Shloka 106

नारद–शुक संवादः

Impermanence, Svabhāva, and Śuka’s Resolve for Yoga

Devanagari script

न स्वाध्यायैस्तपोभिर्वा यज्जैर्वा कुरुनन्दन । लभते&व्यक्तिकं स्थान ज्ञात्वा व्यक्ते महीयते

Transliteration

na svādhyāyais tapobhir vā yajñair vā kurunandana | labhate ’vyaktikaṁ sthānaṁ jñātvā vyakte mahīyate ||

Translation

ဘီရှ္မက မိန့်ကြားသည်– «ကူရုတို့၏ အားရစရာကောင်းသူရေ၊ ဝေဒသင်ယူခြင်း (စွာဓျာယ)၊ တပ (အာစကတ) သို့မဟုတ် ယဇ္ဉတို့ဖြင့်သာ အဗျက္တ၏ အနေအထားကို မရနိုင်။ ထင်ရှားသော သဘောတရားကို တိုက်ရိုက် သိမြင်ပြီးမှသာ လူသည် အမှန်တကယ် မြင့်မြတ်လာ၏။ ဤအကျင့်များသည် ဉာဏ်မြင်မှုအတွက် အထောက်အကူသာ ဖြစ်ပြီး လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ရိုးရာလုပ်ရပ် သို့မဟုတ် ကြိုးစားမှုတစ်ခုတည်းပေါ် မတည်»။

Word by Word

• {'na': 'not', 'svādhyāyaiḥ': 'by self-study

• recitation and study of the Veda (instrumental plural)', 'tapobhiḥ': 'by austerities

• ascetic discipline (instrumental plural)', 'vā': 'or', 'yajñaiḥ': 'by sacrifices

• ritual offerings (instrumental plural)', 'kurunandana': 'O delight of the Kurus (address to Yudhiṣṭhira)', 'labhate': 'attains

• obtains', 'avyaktikam': 'pertaining to the Unmanifest (Brahman/Prakṛti beyond sensory manifestation)', 'sthānam': 'state

• station', 'jñātvā': 'having known

• having realized', 'vyakte': 'in/with regard to the Manifest (the knowable, directly apprehended reality)', 'mahīyate': 'is honored

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Kurunandana (Yudhiṣṭhira)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Ritual study (svādhyāya), austerity (tapas), and sacrifice (yajña) by themselves do not grant the highest liberation; they are preparatory aids. True elevation comes from direct knowledge/realization—clear insight into reality—rather than from external religious acts alone.

What is happening in the narrative?

In the Śānti Parva’s post-war instruction, Bhīṣma continues advising Yudhiṣṭhira on the path of peace and liberation. Here he redirects the king from reliance on meritorious practices alone toward the primacy of inner realization and discriminative understanding.