Adhyaya 32

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । नारदस्त्वग्रतो गत्वा प्रणम्याथ हरिप्रियाम् । उवाच ललितां वाचं हर्षयन्द्वारकां पुरीम्

Prahlāda berkata: Nārada melangkah ke hadapan terlebih dahulu, lalu bersujud kepada Kekasih Hari. Kemudian beliau menuturkan kata-kata yang lembut dan indah, menggembirakan kota Dvārakā.

Verse 2

श्रीनारद उवाच । पश्यपश्य महाभागे सर्वे प्राप्ताः सुशोभने । तीर्थक्षेत्राणि देवाश्च ऋषयश्चैव कृत्स्नशः

Śrī Nārada berkata: Lihatlah, lihatlah, wahai yang amat berbahagia dan paling indah! Semua telah tiba: segala tīrtha dan kawasan suci, para dewa, dan para ṛṣi, semuanya lengkap berhimpun.

Verse 3

पश्येमं पुरतः प्राप्तं प्रयागं तीर्थकैः सह । द्वारके तव पादाब्जे लुण्ठंते श्रद्धयाद्भुतम्

Lihatlah Prayāga ini telah datang ke hadapanmu bersama tīrtha-tīrtha yang lain. Wahai Dvārakā, sungguh menakjubkan—dengan śraddhā mereka berguling dan bersujud di kaki teratamu.

Verse 4

इदं तु पुष्करं तीर्थं नमति श्रद्धया शुभे । इयं तु गौतमी पुण्या सर्वतीर्थसमाश्रया

Inilah tīrtha Puṣkara, menunduk memberi hormat dengan śraddhā, wahai yang membawa keberkatan. Dan inilah Gautamī yang suci, tempat bersandar segala tīrtha, termasyhur sebagai himpunan inti sari semua tīrtha.

Verse 5

सिंहस्थे च गुरौ भद्रे संप्राप्ता सौभगं महत् । किन्तु दुर्जनसंसर्गाद्दग्धा पापाग्निना भृशम्

Ketika Guru berada dalam rasi Siṃha (Leo), wahai wanita mulia, dia memperoleh tuah yang besar; namun kerana bergaul dengan orang durjana, dia hangus terbakar oleh api dosa dengan amat dahsyat.

Verse 6

तत्रोपायमभिज्ञाय ऋषीणां शृण्वतां तदा । श्रुत्वा कर्णे महच्छब्दं संप्राप्तेयं तवांतिकम्

Di sana, setelah mengetahui upaya penawar ketika para ṛṣi sedang mendengar, dan setelah terdengar suatu seruan agung di telinganya, dia pun datang lalu sampai ke hadapanmu.

Verse 7

नमस्करोति देवि त्वां द्वारके गौतमी शुभा । पश्यपश्य महापुण्या इयं भागीरथी शुभा

Wahai Dewi Dvārakā, Gautamī (Godāvarī) yang suci lagi membawa berkat bersujud kepadamu. Lihatlah—lihatlah! Inilah juga Bhāgīrathī (Gaṅgā) yang amat besar pahalanya dan penuh keberkatan.

Verse 8

नमस्करोति ते पादौ संहृष्टा च पुनःपुनः । पश्येमां नर्मदां रम्यां प्रणतां तव पादयोः

Dengan sukacita dia bersujud kepada kedua-dua kakimu berulang-ulang kali. Lihatlah, inilah Narmadā yang indah, tunduk sujud di kakimu.

Verse 9

यमुना चन्द्रभागेयमियं प्राचीसरस्वती । सरयूर्गंडकी प्राप्ता गोमती पूर्ववाहिनी

Inilah Yamunā dan Candrabhāgā; inilah Sarasvatī yang mengalir ke timur. Sarayū dan Gaṇḍakī telah tiba, dan Gomati, sungai yang mengalir ke timur, juga datang.

Verse 10

शोणः सिन्धुनदी चैता अन्याश्च सरितां वराः । कृष्णा भीमरथी पुण्या कावेर्य्याद्याः सरिद्वराः

Di sini hadir Sungai Śoṇa dan Sungai Sindhu, beserta sungai-sungai unggul yang lain. Sungai Kṛṣṇā, Bhīmarathī yang suci, serta sungai-sungai utama bermula dari Kāverī juga turut ada di sini.

Verse 11

सीताचक्षुर्नदी भद्रा नमंत्येताः पदांबुजम् । द्वारके ता महापुण्याः सप्तद्वीपोद्भवाः पराः

Sungai Sītā, Cakṣur-nadī dan Bhadrā—semuanya menunduk menyembah pada teratai kaki-Mu. Di Dvārakā, mereka yang amat suci itu, yang terbit dari tujuh benua (sapta-dvīpa), turut hadir.

Verse 12

मन्दाकिनी महापुण्या भोगवत्यादिसंयुता । पश्याश्चर्यमिदं भद्रे वाराणसी विमुक्तिदा

Mandākinī yang amat suci, bersama Bhogavatī dan yang lain-lain, berada di sini. Saksikanlah keajaiban ini, wahai yang lemah lembut: Vārāṇasī, pemberi mokṣa (pembebasan), seakan hadir di sini.

Verse 13

भक्त्या ते च पदांभोजं शिरस्याधाय वर्तते । कुरुक्षेत्रं महापुण्यं नमति त्वामहर्निशम्

Dengan bhakti, ia menjunjung teratai kaki-Mu di atas kepalanya dan tetap demikian. Kurukṣetra yang amat suci menunduk menyembah kepada-Mu siang dan malam.

Verse 14

द्वारके मथुरां पश्य प्रणतां तव पादयोः । अयोध्याऽवंतिकामायास्ता नमंति पदांबुजम्

Wahai Dvārakā, lihatlah Mathurā yang bersujud pada kaki-Mu. Ayodhyā dan Avantikā (Ujjayinī) juga menunduk menyembah pada teratai kaki-Mu.

Verse 15

कांची गया विशाला च विरजा लुठति क्षितौ । शालिग्रामं महाक्षेत्रं पतितं तव पादयोः । विराजते प्रभासं च क्षेत्रं च पुरुषोत्तमम्

Kāñcī, Gayā dan Viśālā—serta Virajā—berguling di bumi dalam takzim. Śāligrāma, kṣetra agung yang suci, tersungkur di kaki-Mu. Prabhāsa bersinar gemilang, demikian juga kṣetra suci Puruṣottama (Puri).

Verse 16

भार्गवादीनि चान्यानि सर्वक्षेत्राणि सुन्दरि । द्वारके प्रणमंति त्वां भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

Wahai yang jelita, Bhārgava dan kṣetra-kṣetra suci yang lain—bahkan semua kṣetra—bangkit berulang-ulang dalam bhakti lalu bersujud kepada-Mu, wahai Dvārakā.

Verse 17

पश्येमान्सागरान्सप्त पतितस्तांब पादयोः । पश्यारण्यानि सर्वाणि नैमिषं प्रणतं पुरः

“Lihatlah tujuh lautan—tersungkur di kaki teratai-Mu dalam takzim. Lihatlah juga segala rimba suci; dan lihatlah Naimiṣa yang tunduk di hadapan-Mu.”

Verse 18

धनुष्कं च दशारण्यं दंडकारण्यमर्बुदम् । नारायणाश्रमं पश्य द्वारके प्रणतं तथा

“Lihatlah Dhanuṣka dan Daśāraṇya; lihatlah Daṇḍakāraṇya dan Arbuda; dan lihatlah juga Nārāyaṇāśrama—masing-masing, wahai Dvārakā, tunduk bersujud dalam takzim.”

Verse 19

अयं मेरुश्च कैलासो मन्दराद्याः सहस्रशः । हिमाद्रिर्विंध्यशैलश्च श्रीशैलाद्याः प्रहर्षिताः । एते ह्यृषिगणाः सर्वे नमंतिस्म पुनःपुनः

“Inilah Meru dan Kailāsa; juga Mandara dan ribuan gunung yang lain. Himālaya dan banjaran Vindhya, serta Śrīśaila dan selebihnya—hadir dengan sukacita. Sesungguhnya, segala rombongan ṛṣi ini bersujud berulang-ulang.”

Verse 20

गंगाद्याः सागराः शैला नृत्यंति पुरतस्तव । ऋषिदेवगणाः सर्वे सर्वे गर्जंति नामभिः

Sungai Gaṅgā dan sungai-sungai suci yang lain, lautan serta gunung-ganang menari di hadapan-Mu. Segala kumpulan ṛṣi dan para dewa mengaum lantang, masing-masing melaungkan Nama-Nama suci.

Verse 21

श्रीप्रह्लाद उवाच । इत्येवं वदतस्तस्य द्वारका हृष्टमानसा । नृत्यतो मुदितान्वीक्ष्य सर्वान्प्रेम्णाभिनंद्य च । उवाच ललिता वाचं गौतमीं स्पृश्य पाणिना

Śrī Prahlāda berkata: “Tatkala dia berkata demikian, Dvārakā pun bersukacita di dalam hati. Melihat semua yang bergembira menari, dia menyambut mereka dengan kasih; lalu menyentuh sungai Gautamī dengan tangannya dan bertutur dengan suara yang lembut.”

Verse 22

भागीरथीप्रयागादीन्क्षेत्रादीनथ सर्वशः । द्वारका मधुरालापैः सर्वानानंदयत्तदा

Kemudian Dvārakā, dengan tutur kata yang manis, menggembirakan Bhāgīrathī, Prayāga, serta semua kṣetra suci dan tempat ziarah lainnya dalam segala cara.

Verse 23

अथाश्चर्यमभूत्तत्र सर्वानंदविवर्द्धनम् । अथ तावत्तदाऽकाशे गीतवाद्यजयस्वनाः

Kemudian terjadilah suatu keajaiban di sana yang menambah sukacita semua. Pada saat itu juga, di angkasa terdengar bunyi nyanyian, alat muzik, dan sorak kemenangan.

Verse 24

गर्जनानि सुपुण्यानि हरिशब्दैः पृथक्पृथक् । अपश्यन्वै तदा सर्वे ब्रह्माद्या देवनायकाः

Terdengarlah deruman yang amat bertuah, masing-masing berbeza, dipenuhi laungan “Hari!”. Lalu para pemimpin dewa, bermula dengan Brahmā, benar-benar menyaksikan keajaiban itu.

Verse 25

महेशः स्वगणैः सार्द्धं भवान्या समदृश्यत । इन्द्रस्तु त्रिदशैः सार्द्धं यक्षगन्धर्वकिन्नरैः

Mahesa menampakkan diri bersama para gana pengiring-Nya, serta Bhavani di sisi-Nya. Indra pula hadir bersama Tiga Puluh Dewa, diiringi Yaksha, Gandharva dan Kinnara.

Verse 26

मरुद्भिर्लोकपालैश्चा नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । सिद्धविद्याधराः सर्वे वस्वादित्याश्च सग्रहाः

Bersama para Marut dan para Lokapala, mereka menari dalam kegembiraan yang meluap. Semua Siddha dan Vidyadhara hadir, demikian pula para Vasu dan Aditya—beserta rombongan surgawi masing-masing.

Verse 27

भृग्वाद्याः सनकाद्याश्च नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । ब्रह्माणं च नमस्कृत्य सप्तस्वर्गस्थिताः सुराः

Bhrigu dan para resi yang lain, serta Sanaka dan para pertapa yang lain—menari dalam sukacita—menunduk memberi hormat kepada Brahma. Para dewa yang bersemayam di tujuh langit juga turut mempersembahkan penghormatan.

Verse 28

ऊचुस्ते द्वारकां दृष्ट्वा ब्रह्मेशानादयस्तदा । हर्षविह्वलितात्मानो वीक्ष्याऽन्योन्यं च विस्मिताः

Tatkala melihat Dvārakā, Brahma, Īśāna (Śiva) dan yang lain pun berkata pada saat itu. Jiwa mereka terhanyut oleh sukacita, saling memandang dengan rasa takjub.

Verse 29

देवा ऊचुः । सेयं वै द्वारका देवी वहते यत्र गोमती । यत्राऽस्ते भगवान्कृष्णः सेयं पुण्या विराजते

Para dewa berkata: “Inilah sesungguhnya Dewi Dvārakā, tempat sungai Gomatī mengalir; di sinilah Bhagavān Kṛṣṇa bersemayam—kota suci ini bersinar dengan kesucian dan pahala.”

Verse 30

सर्वक्षेत्रोत्तमा या च सर्वतीर्थोत्तमोत्तमा । स्वर्गादप्यधिका भूमौ द्वारकेयं प्रकाशते

Dvārakā, yang termulia antara segala kṣetra suci dan yang paling unggul antara semua tīrtha, bersinar di bumi, bahkan mengatasi syurga.

Verse 31

एतद्वै चक्रतीर्थं च यच्छिला चक्र चिह्निता । मुक्तिदा पापिनां लोके म्लेच्छदेशेऽपि पूजिता

Inilah Cakra-tīrtha, dengan batu yang bertanda cakra. Ia menganugerahkan mokṣa bahkan kepada para pendosa di dunia ini, dan dipuja juga di negeri orang asing.

Verse 32

प्रह्लाद उवाच । ब्रह्मादीनागतान्दृष्ट्वा विस्मिता नारदादयः । क्षेत्राणि तीर्थमुख्यानि विस्मितानि सरिद्वराः । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे सर्वाः सर्वाणि सर्वशः

Prahlāda berkata: Melihat Brahmā dan yang lain tiba, Nārada dan para resi pun terperanjat kagum. Kṣetra-kṣetra utama, tīrtha-tīrtha teragung, bahkan sungai-sungai terbaik turut diliputi kehairanan; semuanya bersujud serentak—masing-masing kepada semuanya, dalam segala cara.

Verse 33

ब्रह्मादीनां च तीर्थानां दृष्ट्वा यात्रां मनोहराम् । द्वारकां प्रति विप्रेन्द्रा विस्मिता द्वारकौकसः

Wahai yang terbaik antara para Brahmin, melihat perarakan ziarah yang indah dari Brahmā dan para tīrtha menuju Dvārakā, penduduk Dvārakā pun terpegun kagum.

Verse 34

दृष्ट्वा देवगणाः सर्वे द्वारकां प्रति मंदिरे । गीतवाद्यादि निर्घोषैर्नृत्यमानाः प्रहर्षिताः

Melihat Dvārakā dan mendekati kuil-kuilnya, seluruh rombongan dewa—di tengah gemuruh nyanyian dan bunyi alat muzik—menari dengan sukacita.

Verse 35

वदन्तो जयशब्दांश्च सेयं कृष्णप्रियेति च । दृष्ट्वा ब्रह्ममहेशानौ द्वारकां प्रीतमानसौ

Sambil melaungkan seruan kemenangan dan mengisytiharkan, “Inilah yang dikasihi oleh Kṛṣṇa!”, Brahmā dan Maheśa, tatkala melihat Dvārakā, dipenuhi sukacita di hati.

Verse 36

त्यक्त्वा च वाहने श्रेष्ठे दण्डवत्पतितौ भुवि । ऊचतुश्च तदा देवौ द्वारकां प्रति हर्षितौ

Meninggalkan tunggangan mereka yang mulia, kedua-dua dewa itu rebah ke bumi seperti sebatang tongkat (sujud penuh). Lalu, dengan hati bersukacita, mereka berkata menghadap Dvārakā.

Verse 37

श्रेष्ठा त्वमम्ब सर्वेभ्योऽस्मदादिभ्योऽपि सर्वतः । यतस्त्वां न त्यजेत्साक्षाद्भगवान्विष्णुरव्ययः

Wahai Ibu Suci, engkau lebih utama daripada semuanya—dalam segala hal, bahkan melampaui makhluk seperti kami. Kerana Tuhan Viṣṇu Yang Tidak Binasa sendiri tidak pernah meninggalkanmu, secara langsung dan untuk selama-lamanya.

Verse 38

अतो दर्शय देवेशं कृष्णं कंसविनाशनम् । यद्दर्शनान्महासिद्धिः सर्वेषां च भविष्यति

Oleh itu, perlihatkanlah kepada kami Tuhan para dewa—Kṛṣṇa, pemusnah Kaṃsa. Dengan memandang-Nya sahaja, pencapaian rohani yang agung akan terbit bagi semua.

Verse 39

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा प्रययौ देवी तीर्थक्षेत्रादिसंयुता । ब्रह्मेशानौ पुरस्कृत्य हृष्टौ दृष्ट्वा महोत्सवान्

Prahlāda berkata: Setelah berkata demikian, Sang Dewi pun berangkat, disertai tīrtha dan kawasan suci. Menempatkan Brahmā dan Īśāna di hadapan, mereka bersukacita melihat perayaan agung itu.

Verse 40

गीतवाद्यपताकैश्च दिव्योपायनपाणिभिः । प्राप्योवाच ततो देवान्द्वारका हर्षविह्वला

Dengan nyanyian, bunyi alat muzik dan panji-panji, serta tangan yang membawa persembahan ilahi, Dvārakā—diliputi sukacita—mendekati lalu bertitah kepada para dewa.

Verse 41

पश्यतां पश्यतां देवाः सोऽयं वै द्वारकेश्वरः । प्राप्य संदर्शनं यस्य मुक्तानां यत्फलं भवेत् । न विद्यते सहस्रेषु ब्रह्मांडेषु च यत्फलम्

Lihatlah, lihatlah, wahai para dewa! Inilah sesungguhnya Tuhan Dvārakā. Dengan memperoleh darśana-Nya secara langsung, terbitlah buah pahala yang dinikmati para yang terbebas; buah demikian tidak terdapat bahkan dalam ribuan alam semesta.

Verse 42

ततो देवगणाः सर्वे क्षेत्रतीर्थादिसंयुताः । पश्चिमाभिमुखं दृष्ट्वा कृष्णं क्लेशविनाशनम् । प्रणेमुर्युगपत्सर्वे प्रहृष्टाः समुपागताः

Kemudian semua rombongan dewa—berserta kṣetra dan tīrtha yang suci—melihat Kṛṣṇa menghadap ke barat, pemusnah penderitaan; mereka datang dengan sukacita dan serentak bersujud.

Verse 43

गीतवाद्यप्रघोषैश्च नृत्यमानाः समंततः । जयशब्दं नमःशब्दं गर्जंतो हरिनामभिः

Dengan gemuruh nyanyian dan alat muzik, mereka menari di sekeliling; sambil mengaumkan seruan “Jaya!” dan “Namah!”, mereka melantunkan nama-nama Hari.

Verse 44

ब्रह्मा भवो भवानी च सेन्द्रा देवगणा भुवि । दृष्ट्वा कृष्णं प्रणेमुस्ते भक्त्योत्थाय पुनःपुनः

Brahmā, Bhava (Śiva), Bhavānī, serta para dewa bersama Indra di bumi—setelah melihat Kṛṣṇa—bersujud dengan bhakti, bangkit lalu bersujud lagi berulang-ulang.

Verse 45

प्रयागादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितोऽमलाः । ऋषयो देवगंधर्वाः शुकाद्याः सनकादयः । वीक्ष्य वक्त्रं महाविष्णोः प्रणेमुश्च मुहुर्मुहुः

Prayāga dan tīrtha-tīrtha yang lain, sungai-sungai suci bermula dengan Gaṅgā, para ṛṣi, para Gandharva ilahi, Śuka dan yang lain, serta para Sanaka—tatkala memandang wajah Mahāviṣṇu—mereka pun bersujud berulang-ulang kali.

Verse 46

कृष्णकृष्णेति कृष्णेति जय कृष्णेति वादिनः । स्नात्वा तु गोमतीनीरे तीरे चैव महोदधेः । कमलासनः संहृष्टः श्रीमत्कृष्णमपूजयत्

Sambil berseru, “Kṛṣṇa, Kṛṣṇa!” dan “Jaya Kṛṣṇa!”, mereka pun meneruskan perjalanan; lalu Brahmā, yang bersemayam di atas teratai, setelah mandi di tebing Sungai Gomati dan juga di pesisir samudera agung, dengan sukacita memuja Śrī Kṛṣṇa yang mulia.

Verse 47

स्वर्धेनुपयसा स्नाप्य दिव्यैश्चा मृतपंचकैः । भवश्चाथ भवानी च पूजयामास भक्तितः

Setelah memandikan-Nya dengan susu lembu pemenuh hajat dari surga serta dengan pañcāmṛta, lima nektar ilahi, maka Bhava (Śiva) dan Bhavānī (Pārvatī) pun memuja-Nya dengan penuh bhakti.

Verse 48

इन्द्रो देवगणाः सर्वे योगिनः सनकादयः । ऋषयो नारदाद्याश्च गंगाद्याश्च सरिद्वराः

Indra, seluruh bala dewa, para yogin bermula dengan Sanaka, para ṛṣi bermula dengan Nārada, serta sungai-sungai utama bermula dengan Gaṅgā—semuanya berhimpun di sana.

Verse 49

अमूल्याभरणैर्भक्त्या महारत्नविनिर्मितैः । दिव्यैर्माल्यैरनेकैश्च नन्दनादिसमुद्भवैः

Dengan penuh bhakti mereka mempersembahkan perhiasan yang tiada ternilai, diperbuat daripada permata agung, serta banyak kalungan bunga ilahi yang berasal dari taman Nandana dan taman-taman surgawi yang lain.

Verse 50

प्रियया श्रीतुलस्या वै श्रीमत्कृष्णमपूजयन् । धूपैर्नीराजनैर्दिव्यैः कर्पूरैश्च पृथक्पृथक्

Mereka memuja Śrī Kṛṣṇa yang mulia dengan Tulasī suci yang dikasihi, lalu mempersembahkan secara berasingan dupa ilahi, pelita ārati, dan kapur barus satu demi satu.

Verse 51

नैवेद्यैर्विविधैः पुष्पैर्दिव्यैः कर्पूरवासितैः । सकर्पूरैश्च तांबूलैः प्रियैश्चोपायनैस्तथा

Dengan pelbagai naivedya (persembahan makanan), bunga-bunga ilahi yang harum berkapur barus, sirih tāmbūla yang bercampur kapur barus, serta hadiah-hadiah kesayangan yang lain, mereka memuliakan-Nya.

Verse 52

महामांगलिकैः सर्वैः सुदिव्यैर्मंगलाऽर्तिकैः । संपूज्यैवं महाविष्णुं कृष्णं क्लेशविनाशनम् । प्रहृष्टा ननृतुः सर्वे गीतवाद्यप्रहर्षिताः

Demikianlah, setelah memuja sepenuhnya Mahāviṣṇu—Kṛṣṇa, pemusnah segala derita—dengan segala upacara besar yang membawa tuah serta maṅgalārati yang gemilang, mereka semua bersukacita; digerakkan oleh nyanyian dan alat muzik, mereka bergembira lalu menari.

Verse 53

पुरतः कृष्णदेवस्य ह्यप्सरोभिः समन्विताः । ब्रह्मा च ब्रह्मपुत्राश्च ततः सेन्द्रा मरुद्गणाः

Di hadapan Dewa Kṛṣṇa, yang diiringi para apsara, berdirilah Brahmā dan putera-putera Brahmā; kemudian datang pula bala Marut bersama Indra.

Verse 54

ब्रह्मादीन्नृत्यतः प्रेक्ष्य भगवान्कमलेक्षणः । वारयामास हस्तेन प्रीतः प्राह सुरान्विभुः

Melihat Brahmā dan yang lain menari, Tuhan bermata teratai itu berkenan, lalu menahan mereka dengan tangan-Nya; kemudian Yang Maha Berkuasa pun bertitah kepada para dewa.

Verse 55

श्रीभगवानुवाच । भोभो ब्रह्मन्महेशान हे भवानि महेश्वरि । क्षेत्राणि सर्वतीर्थानि नारदः सनकादयः । प्रीतोऽहं भवता सम्यक्सर्वान्कामानवाप्स्यथ

Tuhan Yang Maha Mulia bersabda: “Wahai Brahmā, wahai Maheśāna; wahai Bhavānī, Dewi Agung! Wahai segala kṣetra suci dan semua tīrtha; wahai Nārada serta Sanaka dan yang lain—Aku sungguh berkenan kepada kamu. Kamu akan memperoleh segala hajat yang diingini.”

Verse 56

प्रह्लाद उवाच । तदाभिलषितांल्लब्ध्वा स र्वान्कामवरानथ । भक्त्या परमया श्रीमत्कृष्णं प्रोचुः प्रहर्षिताः

Prahlāda berkata: “Kemudian, setelah memperoleh segala yang dihajati serta semua anugerah yang utama, mereka—dipenuhi bhakti yang tertinggi—berkata kepada Śrī Kṛṣṇa yang mulia dengan sukacita besar.”

Verse 57

देवा ऊचुः । प्राप्तः कामवरोऽस्माभिः सर्वतः कृपया विभो । सप्रेमा त्वत्पदांभोजे भक्तिर्भव्याऽनपायिनी

Para Deva berkata: “Wahai Tuhan Yang Maha Berkuasa, dengan belas kasih-Mu dari segala sisi, kami telah memperoleh anugerah yang paling utama. Semoga lahir dalam diri kami bhakti yang penuh cinta pada kaki teratai-Mu—mulia dan tidak pernah sirna.”

Verse 58

प्रह्लाद उवाच । तथैव पूजयामासू रुक्मिणीं कृष्णवल्लभाम् । अथ ब्रह्ममहेशानौ सर्वेषां शृण्व तामिदम्

Prahlāda berkata: “Demikianlah mereka memuja Rukmiṇī, kekasih Kṛṣṇa. Lalu Brahmā dan Maheśa berkata kepada Dvārakā—dengarlah kata-kata ini di hadapan semua.”

Verse 59

श्रद्धया परया युक्तौ द्वारकां प्रत्यवोचतुः । त्वं देवि सर्वतीर्थानां क्षेत्राणामुत्तमोत्तमा

Dengan iman yang tertinggi, kedua-duanya berkata kepada Dvārakā: “Wahai Dewi, di antara semua tīrtha dan segala kṣetra suci, engkaulah yang paling utama daripada yang utama.”

Verse 60

पर्वतानां यथा मेरुः सिन्धूनां सागरो यथा । प्राणो यथा शरीराणामिन्द्रियाणां तु वै मनः

Seperti Meru di antara gunung-ganang, seperti lautan di antara sungai-sungai; seperti prana bagi tubuh badan, dan minda bagi deria rasa—

Verse 61

तेजस्विनां यथा वह्निस्तत्त्वानां चैत्त्य ईज्यते । यथा ग्रहर्क्षताराणां सोमो वै ज्योतिषां धुवम् । एषां प्रकाशपुंजानां यथा सूर्य्यः प्रकाशते

Seperti api yang terulung di antara yang bersinar; seperti kuil suci yang dipuja di antara prinsip-prinsip; seperti Bulan yang menjadi pusat di antara planet dan bintang; dan seperti Matahari yang bersinar di antara gumpalan cahaya ini—

Verse 62

यथा नः सर्वदेवानां महाविष्णुरयं महान् । तथैव सर्वतीर्थानां पूज्येयं द्वारका शुभा

Sama seperti Mahavishnu yang agung ini adalah yang tertinggi bagi kita di antara semua dewa, begitu juga, di antara semua tirtha, Dwaraka yang bertuah ini layak disembah.

Verse 63

प्रह्लाद उवाच । इत्युक्त्वा सर्वदेवानां क्षेत्रादीनां च सत्तमाः । आधिपत्ये सुरेशानौ द्वारकामभिषेचतुः

Prahlada berkata: "Setelah berkata demikian, kedua-dua raja dewa—yang terulung di antara semua dewa dan alam suci—menahbiskan Dwaraka untuk kedaulatan."

Verse 64

ब्रह्मेशानौ तथा देवाः प्रजेशा ऋषयोऽमलाः । तीर्थानां क्षेत्रराजानां महाराजत्वकारणम्

Brahma dan Ishana, bersama dengan para Dewa, Penguasa makhluk, dan Resi yang suci, menjadi penyebab kepada pemerintahan agung Dwaraka ke atas tirtha dan medan suci diraja.

Verse 65

चक्रुर्महाभिषेकं तु द्वारकायाः प्रहर्षिताः । वादयन्तो विचित्राणि वादित्राणि महोत्सवे

Dengan sukacita, mereka melaksanakan Mahābhiṣeka bagi Dvārakā; dan dalam perayaan agung itu, mereka membunyikan pelbagai alat muzik hingga bergema.

Verse 66

दिव्यैः पञ्चामृतैस्तोयैः सर्वतीर्थसमुद्भवैः । पुण्यैश्चाकाशगंगाया दिग्गजानां करोद्धृतैः

Dengan air ilahi pañcāmṛta yang bersumber dari segala tīrtha, serta dengan air suci Gaṅgā di angkasa yang ditimba oleh tangan Diggaja, gajah penjaga arah—

Verse 67

अथ वासांसि दिव्यानि दत्त्वा चाऽचमनं तथा । चर्चितां चन्दनैर्दिव्यैर्दिव्याभरणभूषिताम्

Kemudian mereka mempersembahkan pakaian ilahi dan juga memberikan air untuk ācamanam. Mereka menyapukan pes cendana surgawi dan menghiasinya dengan perhiasan langit.

Verse 68

पूजां च चक्रिरे पुष्पैश्चंदनादिसमुद्भवैः । तदा जाता महादिव्या पुरुषाः पार्षदा हरेः

Mereka pun melakukan pūjā dengan bunga serta persembahan yang berasal daripada cendana dan seumpamanya. Ketika itu muncullah makhluk-makhluk ilahi yang amat bercahaya—para pengiring Hari.

Verse 69

विष्वक्सेनसुनंदाद्या द्योतयन्तो दिशो दश । जयशब्दं नमःशब्दं वदंतः पुष्पवर्षिणः

Viṣvaksena, Sunanda dan yang lain-lain menerangi sepuluh penjuru, melaungkan “Jaya!” dan “Namaḥ!”, sambil menaburkan hujan bunga.

Verse 70

गीतवादित्रघोषेण नृत्यमानाः प्रहर्षिताः । किरीटकुण्डलैर्हारैर्वैजयंत्या विभूषिताः

Di tengah gema nyanyian dan bunyi alat muzik, mereka menari dengan sukacita, berhias dengan mahkota, subang, kalungan bunga, serta Vaijayantī (kalungan suci).

Verse 71

श्यामाश्चतुर्भुजाः पीतवस्त्रमाल्यैर्विभूषिताः । स्वप्रभा दीप्यमानौ ते दृष्ट्वा ब्रह्ममहेश्वरौ

Mereka berwarna syāma (gelap) dan berlengan empat, berhias dengan pakaian kuning serta kalungan bunga; mereka bersinar dengan cahaya diri sendiri. Melihat mereka, bahkan Brahmā dan Maheśvara pun terpesona kehairanan.

Verse 72

नारदं सनकादींश्च महाभागवतानृषीन् । तेऽपि तानपि संहृष्टाः प्रहर्षागतसंभ्रमाः

Di sana hadir Nārada, para Sanaka dan lain-lain resi Bhāgavata yang amat mulia; mereka juga bersukacita, digerakkan oleh getaran gembira yang lahir daripada kegirangan.

Verse 73

ववंदिरे ततो ऽन्योऽन्यं हृष्टा आलिंगनादिभिः । ऋषयोऽन्ये च देवाश्च प्रणेमुर्विष्णुपार्षदान्

Kemudian, dengan gembira mereka saling menyambut dengan pelukan dan seumpamanya. Para resi lain dan para dewa pun bersujud kepada para pengiring Viṣṇu.

Verse 74

अथ ते समुपागम्य द्वारकां विष्णुपार्षदाः । नत्वाऽथ द्वारकानाथं द्वारकां वै तथैव च

Kemudian para pengiring Viṣṇu itu mendekati Dvārakā; lalu dengan tunduk sujud mereka memberi penghormatan kepada Tuhan Dvārakā, dan demikian juga kepada Dvārakā itu sendiri.

Verse 75

संपूज्य श्रद्धया भक्त्या निःश्रेयसवनोद्भवैः । कुसुमैर्विविधैर्दिव्यैस्तुलस्या तद्वनोत्थया

Dengan penuh śraddhā dan bhakti, mereka memuja lalu mempersembahkan pelbagai bunga surgawi yang lahir dari Niḥśreyasa-vana, “Hutan Pembebasan”, beserta daun tulasī yang tumbuh dari rimba itu sendiri.

Verse 76

तदुत्पन्नैः फलैर्दिव्यैर्धूपैर्नीराजनैः प्रभुम् । विविधैश्चान्नतांबूलैर्दत्त्वा कृष्णमतोषयन्

Dengan buah-buahan ilahi yang terhasil di sana, dengan dupa serta upacara nīrājana (mengibarkan pelita), dan dengan mempersembahkan pelbagai hidangan serta sirih-pinang, mereka menyenangkan hati Kṛṣṇa, Sang Tuhan.

Verse 77

क्षेत्रतीर्थादिराजानां महाराजस्त्वमीश्वरि । इति सर्वे वदन्तस्तु द्वारकां च ववंदिरे

Mereka semua berkata, “Wahai Dewi Penguasa, di antara segala kṣetra suci dan tīrtha yang utama, engkaulah Maharaja yang tertinggi.” Demikianlah mereka menunduk bersujud kepada Dvārakā.

Verse 78

एतस्मिन्नंतरे विप्रा देवदुन्दुभिनिस्वनाः । अश्रूयंत महाशब्दा अभवन्पुष्पवृष्टयः

Pada saat itu, wahai para brāhmaṇa, terdengarlah dentuman gendang ilahi; bunyi yang dahsyat pun bergema, dan hujan bunga pun turun.

Verse 79

अथाऽसीन्महदाश्चर्य्यं शृण्वन्तु ऋषिसत्तमाः । कुरुक्षेत्रं प्रयागं च सव्यदक्षिणपार्श्वयोः

Kemudian terjadilah suatu keajaiban besar—dengarlah, wahai para ṛṣi yang utama: Kurukṣetra dan Prayāga tampak muncul di sisi kiri dan sisi kanan.

Verse 80

स्थित्वा जगृहतुर्द्दिव्ये श्वेतच्छत्रे मनोहरे । द्वारकायस्तथा शुभ्रे चामरव्यजने शुभे

Berdiri di situ, mereka mengangkat payung putih yang ilahi lagi mempesona; dan untuk Dvārakā juga, mereka memegang kipas chāmara (ekor yak) yang suci serta membawa berkat.

Verse 81

अयोध्या मथुरा माया वाराणसी जयस्वनैः । स्तुवंत्यन्यास्तथान्यानि सर्वक्षेत्राणि सर्वशः

Ayodhyā, Mathurā, Māyā dan Vārāṇasī, dengan sorak kemenangan, memuji beliau; demikian juga semua kawasan suci yang lain di segenap penjuru turut memuji.

Verse 82

तीर्थानि सरितः सर्वा द्वारकाया मुखांबुजम् । पश्यतः परमानंदं लेभिरे देवमानवाः

Segala tīrtha dan semua sungai, tatkala memandang wajah Dvārakā laksana teratai, memperoleh kebahagiaan tertinggi—baik para dewa mahupun manusia.

Verse 83

आहुश्च पार्षदा विष्णोर्धन्यान्येतानि सर्वशः । दृष्ट्वा तु द्वारकां पुण्यां सर्वलोकैकमण्डनाम्

Dan para pengiring Viṣṇu berkata: “Sungguh berbahagialah semuanya ini,” kerana mereka telah menyaksikan Dvārakā yang suci—perhiasan tunggal bagi segala alam.

Verse 84

वेदयज्ञतपोजाप्यैः सम्यगाराधितो हरिः । प्रसीदेद्यस्य तस्य स्याद्द्वारकागमने मतिः

Sesiapa yang telah menyembah Hari dengan sempurna melalui Veda, yajña, tapa dan japa—kepada orang itu Hari berkenan; dan dalam dirinya timbul tekad untuk menziarahi Dvārakā.