Adhyaya 78

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र नरदेश्वरमुत्तमम् । तीर्थानां परमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु

Śrī Mārkaṇḍeya bersabda: “Kemudian, wahai raja yang utama, hendaklah engkau pergi ke Naradeśvara yang mulia—tīrtha tertinggi antara segala tīrtha—yang telah didirikan oleh Ṛṣi Nārada.”

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । नारदेन मुनिश्रेष्ठ कस्मात्तीर्थं विनिर्मितम् । एतदाख्याहि मे सर्वं प्रसन्नो यदि सत्तम

Yudhiṣṭhira berkata: “Wahai ṛṣi yang paling utama, atas sebab apakah Nārada mendirikan tīrtha ini? Wahai yang terbaik, jika tuan berkenan, ceritakanlah kepadaku seluruh kisahnya.”

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । परमेष्ठिसुतः पार्थ नारदो मुनिसत्तमः । रेवायाश्चोत्तरे कूले तपस्तेन पुरा कृतम्

Śrī Mārkaṇḍeya bersabda: “Wahai Pārtha, Nārada—putera Parameṣṭhin (Brahmā) dan yang terbaik antara para ṛṣi—pada zaman dahulu telah bertapa di tebing utara Sungai Revā.”

Verse 4

नवनाडीनिरोधेन काष्ठावत्यां गतेन च । तोषितः पशुभर्ता वै नारदेन युधिष्ठिर

“Wahai Yudhiṣṭhira, dengan menahan sembilan nāḍī (saluran prāṇa) dan memasuki keadaan yang disebut Kāṣṭhāvatī, Nārada telah memperkenankan Tuhan, Pemelihara segala makhluk, Penopang seluruh yang bernyawa.”

Verse 5

ईश्वर उवाच । तुष्टोऽहं तव विप्रेन्द्र योगिनाथ अयोनिज । वरं प्रार्थय मे वत्स यस्ते मनसि वर्तते

Īśvara bersabda: “Wahai yang terunggul antara para brahmana, wahai natha para yogin, wahai Ayonija—Aku berkenan kepadamu. Wahai anak yang dikasihi, pohonlah daripada-Ku anugerah yang bersemayam di hatimu.”

Verse 6

नारद उवाच । त्वत्प्रसादेन मे शम्भो योगश्चैव प्रसिध्यतु । अचला ते भवेद्भक्तिः सर्वकालं ममैव तु

Nārada berkata: “Dengan prasāda-Mu, wahai Śambhu, semoga yogaku mencapai kesempurnaan. Dan semoga bhakti yang teguh kepada-Mu menjadi milikku pada setiap waktu.”

Verse 7

स्वेच्छाचारी भवे देव वेदवेदाङ्गपारगः । त्रिकालज्ञो जगन्नाथ गीतज्ञोऽहं सदा भवे

“Wahai Deva, semoga aku bergerak bebas menurut kehendakku; semoga aku menguasai Veda dan Vedāṅga. Wahai Jagannātha, semoga aku mengetahui tiga kala, dan sentiasa mahir dalam nyanyian suci.”

Verse 8

दिने दिने यथा युद्धं देवदानवमानुषैः । पाताले मर्त्यलोके वा स्वर्गे वापि महेश्वर

“Wahai Maheśvara, di mana pun peperangan timbul hari demi hari—antara para dewa, dānava dan manusia—sama ada di Pātāla, di alam fana, atau bahkan di syurga…”

Verse 9

पश्येयं त्वत्प्रसादेन भवन्तं पार्वतीं तथा । तीर्थं लोकेषु विख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्

“Dengan rahmat-Mu, semoga aku dapat menatap-Mu—dan juga Pārvatī. Dan semoga ada sebuah tīrtha yang masyhur di segala loka, yang memusnahkan segala dosa.”

Verse 10

ईश्वर उवाच । एवं नारद सर्वं तु भविष्यति न संशयः । चिन्तितं मत्प्रसादेन सिध्यते नात्र संशयः

Īśvara bersabda: “Demikianlah akan terjadi, wahai Nārada—segala-galanya pasti terlaksana, tiada syak. Apa yang dihajati akan berhasil dengan kurnia-Ku; tentang hal ini pun tiada syak.”

Verse 11

स्वेच्छाचारो भवेर्वत्स स्वर्गे पातालगोचरे । मर्त्ये वा भ्रम वै योगिन्न केनापि निवार्यसे

“Wahai anakku, engkau akan bertindak menurut kehendakmu, bergerak di syurga dan di wilayah Pātāla. Mengembaralah juga di dunia manusia, wahai yogin—tiada sesiapa dapat menghalangmu.”

Verse 12

सप्त स्वरास्त्रयो ग्रामा मूर्च्छनाश्चैकविंशतिः । ताना एकोनपञ्चाशत्प्रसादान्मे तव ध्रुवम्

Ada tujuh swara (nada), tiga grāma (laras), dan dua puluh satu mūrcchanā (jalinan melodi); serta empat puluh sembilan tāna. Dengan kurnia-Ku, semuanya pasti akan ditegakkan melalui dirimu.

Verse 13

मम प्रियंकरं दिव्यं नृत्यगीतं भविष्यति । कलिं च पश्यसे नित्यं देवदानवकिन्नरैः

Tarian dan nyanyian ilahi yang Kukasihi dan menyenangkan-Ku akan terjelma. Dan engkau akan sentiasa menyaksikan Kali, di tengah para dewa, dānava dan kinnara.

Verse 14

त्वत्तीर्थं भूतले पुण्यं मत्प्रसादाद्भविष्यति । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो ह्यशेषज्ञानकोविदः । एकस्त्वमसि निःसङ्गो मत्प्रसादेन नारद

Dengan kurnia-Ku, tīrtha-mu di bumi akan menjadi suci dan berpahala. Engkau mengetahui hakikat Veda dan Vedāṅga, mahir dalam segala ilmu; dan dengan kurnia-Ku, wahai Nārada, engkau berdiri sendirian—tanpa keterikatan.

Verse 15

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो नारदस्तत्र शूलिनम् । स्थापयामास राजेन्द्र सर्वसत्त्वोपकारकम्

Setelah berkata demikian, Dewa itu pun lenyap. Kemudian, wahai raja yang utama, Nārada menegakkan Śūlin (Śiva) di sana—yang membawa kebajikan bagi segala makhluk.

Verse 16

पृथिव्यामुत्तमं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । तत्र तीर्थे नृपश्रेष्ठ यो गच्छेद्विजितेन्द्रियः

Sesungguhnya, sebuah tīrtha yang paling utama di bumi telah didirikan oleh Nārada. Wahai raja yang terbaik, sesiapa yang pergi ke tīrtha itu dengan indera terkawal—

Verse 17

मासि भाद्रपदे पार्थ कृष्णपक्षे चतुर्दशी । उपोष्य परया भक्त्या रात्रौ कुर्वीत जागरम्

Wahai putera Pṛthā, pada bulan Bhādrapada, pada hari keempat belas paruh gelap (Kṛṣṇa-pakṣa), setelah berpuasa dengan bhakti yang tertinggi, hendaklah berjaga (jāgaraṇa) sepanjang malam.

Verse 18

छत्रं तत्र प्रदातव्यं ब्राह्मणे शुभलक्षणे । शस्त्रेण तु हता ये वै तेषां श्राद्धं प्रदापयेत् । ते यान्ति परमं लोकं पिण्डदानप्रभावतः

Di sana hendaklah didermakan sebuah payung kepada Brāhmaṇa yang layak serta bertanda baik. Dan bagi mereka yang terbunuh oleh senjata, hendaklah diadakan upacara śrāddha. Dengan kekuatan piṇḍa-dāna, mereka mencapai loka yang tertinggi.

Verse 19

कपिला तत्र दातव्या पित्ःनुद्दिश्य भारत । इत्युच्चार्य द्विजे देया यान्तु ते परमां गतिम्

Wahai Bhārata, di sana hendaklah didermakan seekor lembu kapilā (berwarna coklat keemasan), dengan niat dipersembahkan kepada para Pitṛ. Dengan mengucap demikian, berikanlah kepada Brāhmaṇa: “Semoga mereka mencapai darjat yang tertinggi.”

Verse 20

अस्य श्राद्धस्य भावेन ब्राह्मणस्य प्रसादतः । नर्मदातोयभावेन न्यायार्जितधनस्य च । तेषां चैव प्रभावेन प्रेता यान्तु परां गतिम्

Dengan niat suci śrāddha ini, dengan restu Brahmana, dengan kesucian air Narmadā, serta dengan harta yang diperoleh menurut dharma—dengan kekuatan semuanya itu—semoga roh para mendiang mencapai matlamat tertinggi.

Verse 21

इत्युच्चार्य द्विजे देया दक्षिणा च स्वशक्तितः । हविष्यान्नं विशालाक्ष द्विजानां चैव दापयेत्

Setelah mengucapkan demikian, hendaklah diberi dakṣiṇā kepada para Brahmana menurut kemampuan; dan wahai yang bermata luas, hendaklah juga dihidangkan havisyānna, makanan korban suci, kepada golongan dvija.

Verse 22

दीपं भक्त्या प्रदातव्यं नृत्यं गीतं च कारयेत् । अवाप्तं तेन वै सर्वं यः करोतीश्वरालये

Hendaklah dipersembahkan pelita dengan bhakti, dan diadakan juga nyanyian serta tarian. Sesungguhnya, sesiapa yang melakukannya di rumah ibadat Tuhan akan memperoleh segala pencapaian yang dihajati.

Verse 23

स याति रुद्रसांनिध्यमिति रुद्रः स्वयं जगौ । विद्यादानेन चैकेन अक्षयां गतिमाप्नुयात्

“Dia mencapai hadirat Rudra”—demikian Rudra sendiri bersabda. Dan dengan satu amalan sahaja, iaitu sedekah ilmu, seseorang mencapai keadaan yang tidak binasa (akṣaya gati).

Verse 24

धूर्वहास्तत्र दातव्या भूमिः सस्यवती नृप । चित्रभानुं शुभैर्मन्त्रैः प्रीणयेत्तत्र भक्तितः

Wahai raja, di sana hendaklah diberikan persembahan yang layak untuk pemujaan, dan didermakan juga tanah subur yang berhasil tanaman. Di sana, dengan bhakti, hendaklah menyenangkan Citrabhānu dengan mantra-mantra yang mulia dan membawa berkat.

Verse 25

आज्येन सुप्रभूतेन होमद्रव्येण भारत । ये यजन्ति सदा भक्त्या त्रिकालं नृत्यमेव च

Wahai Bhārata, mereka yang sentiasa beribadah dengan bhakti—menggunakan ghee yang melimpah serta bahan homa yang wajar—dan melakukan pemujaan pada tiga waktu setiap hari, beserta tarian suci.

Verse 26

तीर्थे नारदनामाख्ये रेवायाश्चोत्तरे तटे । चित्रभानुमुखा देवाः सर्वदेवमय ऋषिः

Di tīrtha yang dikenali dengan nama ‘Nārada’, di tebing utara Sungai Revā, para dewa yang diketuai Citrabhānu hadir; dan ṛṣi di sana ialah jelmaan yang merangkum semua dewa.

Verse 27

ऋषिणा प्रीणिताः सर्वे तस्मात्प्रीत्यो हुताशनः । पूजिते हव्यवाहे तु दारिद्र्यं नैव जायते

Sang ṛṣi telah membuat semuanya berkenan; maka Hutāśana, Dewa Api, pun menjadi gembira. Dan apabila Havyavāha (Api suci) dipuja, kemiskinan tidak akan timbul sama sekali.

Verse 28

धनेन विपुला प्रीतिर्जायते प्रतिजन्मनि । कुलीनाश्च सुवेषाश्च सर्वकालं धनेन तु

Dengan harta, lahirlah kepuasan yang melimpah pada setiap kelahiran; dan dengan harta jugalah seseorang sentiasa dipandang mulia keturunan serta berhias indah pada setiap waktu.

Verse 29

प्लवो नदीनां पतिरङ्गनानां राजा च सद्वृत्तरतः प्रजानाम् । धनं नराणामृतवस्तरूणां गतं गतं यौवनमानयन्ति

Perahu ialah ‘tuan’ bagi sungai-sungai; suami ialah tuan bagi para wanita; dan raja yang teguh pada budi pekerti mulia ialah tuan bagi rakyatnya. Demikian juga, harta ialah sandaran manusia; dan bagi musim-musim kehidupan—terutama bagi yang muda—ia seakan-akan mengembalikan keremajaan berulang kali.

Verse 30

धनदत्वं धनेशेन तस्मिंस्तीर्थे ह्युपार्जितम् । यमेन च यमत्वं हि इन्द्रत्वं चैव वज्रिणा

Di tīrtha itu, Dhaneśa (Kubera) memperoleh martabat Dhanada; Yama memperoleh Yama-tva, dan Indra sang pemegang vajra memperoleh Indra-tva.

Verse 31

अन्यैरपि महीपालैः पार्थिवत्वमुपार्जितम् । नारदेश्वरमाहात्म्याद्ध्रुवो निश्चलतां गतः

Raja-raja lain juga memperoleh kedaulatan duniawi. Dan oleh kemuliaan Nāradeśvara, Dhruva mencapai keadaan tidak tergoyahkan, tetap dan teguh.

Verse 32

सर्वतीर्थवरं तीर्थं निर्मितं नारदेन तु । पृथिव्यां सागरान्तायां रेवायाश्चोत्तरे तटे । तद्वरं सर्वतीर्थानां महापातकनाशनम्

Di bumi yang bersempadan samudera ini, di tebing utara Sungai Revā, Nārada telah mendirikan sebuah tīrtha—yang paling utama antara segala tīrtha. Tīrtha yang amat mulia itu, terdepan di antara tempat suci, memusnahkan bahkan mahāpātaka, dosa-dosa yang paling berat.

Verse 78

। अध्याय

“Adhyāya” — penanda pembahagian bab.