Rig Veda 10.89.5: Mandala 10, Sukta 89, Mantra 5

Sukta 10.89

Devata: Indra (with Soma as supporting power in the background)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

आपान्तमन्युस्तृपलप्रभर्मा धुनिः शिमीवाञ्छरुमाँ ऋजीषी । सोमो विश्वान्यतसा वनानि नार्वागिन्द्रं प्रतिमानानि देभुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.89.5

Transliteration

āpā́ntamanyuḥ tr̥pálaprabharmā dhúniḥ śimīvā́ñ chárumāṁ r̥jīṣī́ | sómo víśvāny atasā́ vánāni nā́rvāg índraṁ pratímānāni debhuḥ ||

Translation

अंतापर्यंत पोहोचणाऱ्या क्रोधाने, बळाच्या त्रिविध कवचाने युक्त—धुनि, उन्मत्त वेगवान, शरधारी, पिवळसर धुळीने भरलेला। इंद्रासमोर उभे राहतील अशी कोणतीही मापे सोमाने घडवली नाहीत; त्या प्रेरक पराक्रमाने अस्तित्वाची सर्व वने थरथरतात.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आपान्तम्: the attaining/obtaining one; the achiever
• आपान्तम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: आपान्त (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास) < आप् (प्राप्ति/आप्नोति) + अन्त (प्रत्यय)

• अन्युः: the fighter/assailant (a warrior)
• अन्युः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अन्यु (प्रातिपदिक)

• तृपल-प्रभर्मा: the bearer of the ‘tṛpala’ (a kind of weapon/implement); weapon-bearer
• तृपल-प्रभर्मा: कर्तृ
• Type: Noun (epithet)
• Root: प्रभर्मन् (प्रातिपदिक) ; समास: तृपल + प्रभर्मन्

• धुनिः: the roaring one; shaker
• धुनिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धुनि (प्रातिपदिक) < √धुन् (धुनोति ‘to shake, roar’)

• शिमीवान्: possessing force/impetus; vigorous
• शिमीवान्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: शिमीवत् (प्रातिपदिक) < शिमी (प्रातिपदिक; ‘force/impulse/energy’) + वत्

• शरुमान्: armed with missiles/spears
• शरुमान्: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: शरुमत् (प्रातिपदिक) < शरु (प्रातिपदिक; ‘missile/spear/arrow’) + मत्

• ऋजीषी: the tawny/bright one (epithet of Indra)
• ऋजीषी: कर्तृ
• Type: Noun (epithet)
• Root: ऋजीषिन्/ऋजीषी (प्रातिपदिक; इन्द्र-विशेषण) < ऋजीष (प्रातिपदिक; ‘ruddy/bright dust; tawny’)

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• विश्वानि: all (things)
• विश्वानि: कर्म
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• अतसा: by roaming/with wandering motion; restlessly
• अतसा: करण
• Type: Adjective (instrumental)
• Root: अतस् (प्रातिपदिक; ‘wandering/roaming’; RV usage) अथवा √अत् (गतौ) से व्युत्पन्न

• वनानि: woods; forests
• वनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• अर्वाक्: from this side; hither
• अर्वाक्: अधिकारण (दिशा/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: अर्वाक् (अव्यय/दिक्शब्द)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• प्रतिमानानि: counter-measures; resistances; opposing standards
• प्रतिमानानि: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: प्रतिमान (प्रातिपदिक) < प्रति + मान (√मा ‘to measure’)

• देभुः: they harmed/overcame; they baffled
• देभुः: —
• Type: Verb
• Root: √दभ्/√देभ् (हिंसायाम्/दम्भने; ‘to harm, injure, deceive’)