Adhyaya 18

Verse 1

राजोवाच । वस्त्रापथे महाक्षेत्रे सम्प्राप्तो वामनो यदा । तदाप्रभृति किं चक्रे तन्मे विस्तरतो वद

രാജാവ് പറഞ്ഞു—“വസ്ത്രാപഥ മഹാക്ഷേത്രത്തിൽ വാമനൻ എത്തിയപ്പോൾ, അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം എന്തു ചെയ്തു? അത് എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക.”

Verse 2

सारस्वत उवाच । वामनो वसतिं चक्रे भवस्याग्रे नृपोत्तम । स्वर्णरेखाजले स्नात्वा भवं सम्पूज्य भावतः

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ നൃപോത്തമാ! വാമനൻ ഭവൻ (ശിവൻ) സന്നിധിയിൽ വാസം ചെയ്തു. സ്വർണരേഖയുടെ ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഭക്തിഭാവത്തോടെ ഭവനെ പൂജിച്ചു.”

Verse 3

एकांते निर्मले स्थाने कण्टकास्थिविवर्जिते । कृष्णाजिनपरिच्छन्न उपविष्टो वरा सने

ഏകാന്തവും നിർമലവും മുള്ളുകളും അസ്ഥികളും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് അദ്ദേഹം കൃഷ്ണാജിനം വിരിച്ച ഉത്തമാസനത്തിൽ ഉപവിഷ്ടനായി.

Verse 4

कृत्वा पद्मासनं धीरो निश्चलोऽभूद्द्विजोत्तमः । विधाय कन्धराबंधमृजुनासावलोककः

ധീരനായ ദ്വിജോത്തമൻ പദ്മാസനം ചെയ്തു നിശ്ചലനായി; കഴുത്തും തോളുകളും ശരിയായി നിരത്തി നാസാഗ്രരേഖയിൽ മൃദുവായി ദൃഷ്ടി സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 5

गृहक्षेत्रकलत्राणां चिंतां मुक्त्वा धनस्य च । मायां च वैष्णवीं त्यक्त्वा कृतमौनो जितेन्द्रियः

ഗൃഹം, ക്ഷേത്രം, കലത്രം മുതലായവയുടെയും ധനത്തിന്റെയും ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച്, വൈഷ്ണവീ മായയും ത്യജിച്ച്, അദ്ദേഹം മൗനം ആചരിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചു.

Verse 6

निराहारो जितक्रोधो मुक्तसंसारबंधनः । भुजौ पद्मासने कृत्वा किञ्चिन्मीलितलो चनः । मनोतिचंचलं ज्ञात्वा स्थिरं चक्रे हृदि द्विजः

നിരാഹാരനായി, ക്രോധം ജയിച്ച്, സാംസാരബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, അദ്ദേഹം പദ്മാസനത്തിൽ ഭുജങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് കണ്ണുകൾ അല്പം അടച്ചു. മനസ് അത്യന്തം ചഞ്ചലമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ് ആ ദ്വിജൻ അതിനെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമാക്കി.

Verse 8

एवं तं हृदये कृत्वा गृहीत्वा सर्वसन्धिषु । आनीय ब्रह्मणः स्थाने दृढं ब्रह्मण्ययोजयत्

ഇങ്ങനെ അതിനെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ശരീരത്തിലെ സർവസന്ധികളിലും ദൃഢമായി ധരിച്ചു, ബ്രഹ്മസ്ഥാനത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്ന് അചഞ്ചല സ്ഥിരതയോടെ ബ്രഹ്മത്തിൽ യോജിപ്പിച്ചു.

Verse 9

गृहीत्वा पवनं बाह्यं यदा पूर यते तनुम् । तदा स पूरको ज्ञेयो रेचकं तु वदाम्यहम्

ബാഹ്യപ്രാണവായുവിനെ ഉൾക്കൊണ്ട് ദേഹം നിറയ്ക്കുമ്പോൾ അതിനെ ‘പൂരക’മെന്നു അറിയണം; ഇനി ഞാൻ ‘രേചക’ത്തെ വിശദീകരിക്കുന്നു।

Verse 10

यदा चाभ्यन्तरो वायुर्बाह्ये याति क्रमान्नृप । तदा स रेचको ज्ञेयः स्तम्भनात्कुम्भको भवेत्

ഹേ രാജാവേ, അന്തർപ്രാണവായു ക്രമേണ പുറത്തേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ അതിനെ ‘രേചക’മെന്നു അറിയണം; അതിനെ തടഞ്ഞു നിശ്ചലമാക്കിയാൽ ‘കുംഭക’മാകും।

Verse 11

पञ्चविंशतितत्त्वानि यदा जानंति योगिनः । मुच्यन्ते पातकैः सर्वैः सप्तजन्मकृतैरपि

യോഗികൾ ഇരുപത്തിയഞ്ച് തത്ത്വങ്ങളെ അറിയുമ്പോൾ, അവർ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും—ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്തതായാലും—മുക്തരാകുന്നു।

Verse 12

राजोवाच । कानि तत्त्वानि को देही किं ज्ञेयं योगिनां वद । उत्पन्नज्ञानसद्भावो योगयुक्तः कथं भवेत्

രാജാവ് പറഞ്ഞു: ‘തത്ത്വങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ദേഹി ആരാണ്? യോഗി എന്താണ് അറിയേണ്ടത്? കൂടാതെ ഉള്ളിൽ സത്യജ്ഞാനം ഉദിച്ച് ഒരാൾ യോഗത്തിൽ എങ്ങനെ സ്ഥാപിതനാകുന്നു?’

Verse 13

ईश्वर उवाच । प्रकृतिश्च ततो बुद्धिरहंकारस्ततोऽभवत् । तन्मात्रपंचकं तस्मादेषा प्रकृतिरष्टधा

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു: ‘ആദിയിൽ പ്രകൃതി; അതിൽ നിന്ന് ബുദ്ധി, അതിൽ നിന്ന് അഹങ്കാരം. അതിൽ നിന്ന് പഞ്ച തന്മാത്രകൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ പ്രകൃതി അഷ്ടധാ എന്നു പ്രസിദ്ധം।’

Verse 14

बुद्धीन्द्रियाणि पञ्चैव पञ्च कर्मेंद्रियाणि च । एकादशं मनो विद्धि महा भूतानि पंच च

അഞ്ച് ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളും അഞ്ചു കർമ്മേന്ദ്രിയങ്ങളും അറിയേണ്ടവ; മനസ്സിനെ പതിനൊന്നാമതായി ഗ്രഹിക്ക; അഞ്ചു മഹാഭൂതങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 15

गणः षोडशकः सांख्ये विस्तरेण प्रकीर्तितः । चतुर्विंशतितत्त्वानि पुरुषः पंचविंशकः

സാംഖ്യത്തിൽ ഷോഡശകഗണം വിശദമായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. തത്ത്വങ്ങൾ ഇരുപത്തിനാല്; പുരുഷൻ ഇരുപത്തിയഞ്ചാമൻ.

Verse 16

देहीति प्रोच्यते देहे स चात्मानं च पश्यति । विंदन्ति परमात्मानं षष्ठं तं विंशतेः परम्

ദേഹത്തിൽ വസിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ ‘ദേഹി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവൻ ആത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നു. അവർ ഇരുപതിനപ്പുറം പരമാത്മാവിനെ അറിയുന്നു; അവനെ അവയ്ക്കപ്പുറം ‘ആറാമൻ’ എന്നു ഗണിക്കുന്നു.

Verse 17

आसनादिप्रकारा ये ते ज्ञेयाः प्रथमं सदा । यदा दीपशिखाप्रायं ज्योतिः पश्यंति ते हृदि

ആസനാദി രീതികൾ ഏവയോ അവയെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദ്യം പഠിക്കണം. അവർ ഹൃദയത്തിൽ ദീപശിഖപോലെ ജ്യോതി കാണുമ്പോൾ,

Verse 18

उत्पन्नज्ञानसद्भावा भण्यास्ते योगिनो बुधैः । पूर्वं जरां जरयति रोगा नश्यति दूरतः

സത്യജ്ഞാനത്തിന്റെ സദ്ഭാവം ഉദിച്ചവരെ പണ്ഡിതർ ‘യോഗികൾ’ എന്നു പറയുന്നു. ആദ്യം അവർ ജരയെ ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു; രോഗം ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ നശിക്കുന്നു.

Verse 19

सर्वपापचये क्षीणे पश्चान्मृत्युं स विंदति । मृतो लोके नरो नास्ति योगी जानाति चेत्स्वयम्

സകല പാപസഞ്ചയം ക്ഷയിച്ച ശേഷം അവൻ മരണത്തെ നേരിടുന്നു. എന്നാൽ ഈ ലോകത്ത് ‘മരിച്ച മനുഷ്യൻ’ എന്നൊന്നുമില്ല—യോഗി സ്വയം സത്യം അറിയുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 20

तदा द्वाराणि संरुद्ध्य दश प्राणान्स मुञ्चति । पुण्य पापक्षयं कृत्वा प्राणा गच्छंति योगिनाम् । अणिमादिगुणैश्वर्यं प्राप्नुवंति शिवालये

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രിയദ്വാരങ്ങൾ അടച്ചു അവൻ പത്ത് പ്രാണധാരകളെ വിടുന്നു. പുണ്യപാപക്ഷയം വരുത്തി യോഗിയുടെ പ്രാണങ്ങൾ ശിവധാമത്തിലെത്തി, അവിടെ അണിമാദി യോഗസിദ്ധികളുടെ ഐശ്വര്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 21

अनेन ध्यानयोगेन भवं पश्यति मानवः । मनसा चिंतितं सर्वं सम्प्राप्तं भवदर्शनात्

ഈ ധ്യാനയോഗംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ഭവൻ (ശിവൻ) ദർശനം ചെയ്യുന്നു. ഭവദർശനത്താൽ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചതെല്ലാം സിദ്ധിയായി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 22

एवमास्ते यदा विप्रो वामनो भवसन्निधौ । गगनादवतीर्णं तं तदा पश्यति नारदम्

ഇങ്ങനെ ഭവൻ (ശിവൻ) സന്നിധിയിൽ വിപ്രൻ വാമനൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിവന്ന നാരദനെ അവൻ കണ്ടു.

Verse 23

वामन उवाच । महर्षे कुशलं तेऽद्य कस्मादागम्यते त्वया । प्रणमामि महर्षे त्वां ब्रह्मैव त्वं जगत्त्रये

വാമനൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹർഷേ, ഇന്ന് നിങ്ങൾക്ക് കുശലമാണോ? നിങ്ങൾ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? മഹർഷേ, ഞാൻ നിങ്ങളെ നമസ്കരിക്കുന്നു; ത്രിലോകത്തിലും നിങ്ങൾ സാക്ഷാൽ ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്.

Verse 24

नारद उवाच । स्वर्ग लोकादहं प्राप्तः कुशलं किं ब्रवीमि ते

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ നിന്നു വന്നിരിക്കുന്നു; ഹേ മഹാഭാഗാ, നിന്റെ കുശലവാർത്ത എന്തു പറയാം?

Verse 25

यातायातैर्दिनेशस्य पूर्य्यते ब्रह्मणो दिनम् । दिनांते जायते रात्री रात्रौ नश्यंति देवताः

സൂര്യന്റെ ഗമനാഗമനങ്ങളാൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഒരു ദിവസം പൂർണ്ണമാകുന്നു; ദിനാന്തത്തിൽ രാത്രി ഉദിക്കുന്നു, ആ രാത്രിയിൽ ദേവന്മാർ ലയിക്കുന്നു।

Verse 26

का कथा मृत्युलोकस्य ये म्रियंते दिनेदिने । नभो धूमाकुलं जातं देवा बलिगृहे गताः

അപ്പോൾ ദിനംപ്രതി മനുഷ്യർ മരിക്കുന്ന മൃത്യുലോകത്തെക്കുറിച്ച് എന്തു പറയണം? ആകാശം പുകയാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ ബലിയുടെ ഗൃഹത്തിലേക്കു പോയിരിക്കുന്നു।

Verse 27

सप्तर्षयो गतास्तत्र ब्रह्मणा ब्रह्मचारिणः । हाहाहूहूस्तुंबरुश्च गतौ नारदपर्वतौ

അവിടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ബ്രഹ്മചാരികളായ സപ്തർഷികളും പോയിരിക്കുന്നു; ഹാഹാ-ഹൂഹൂയും തുംബരുവും പോയി; നാരദനും പർവതനും കൂടി പോയി।

Verse 28

अप्सरोगणगन्धर्वाः संप्राप्ता बलिमंदिरे । उत्पातशांतिको यज्ञः क्रियते बलिना स्वयम्

അപ്സരസ്സുകളുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും സംഘങ്ങൾ ബലിയുടെ മന്ദിരത്തിൽ (രാജധാനിയിൽ) എത്തിച്ചേർന്നു; ഉത്പാതശാന്തിക്കായി ബലി സ്വയം യജ്ഞം നടത്തുന്നു।

Verse 29

तत्रैव गन्तुमिच्छामि द्रष्टुं यज्ञं बलेर्गृहे । सहस्रमेकं यज्ञानामेकोनं विदधे बलिः

ഞാനും അവിടേക്കു പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ബലിയുടെ ഗൃഹത്തിലെ യജ്ഞം ദർശിക്കുവാൻ. ബലി ആയിരം യജ്ഞങ്ങളിൽ ഒന്നുകുറച്ച്—തൊള്ളായിരത്തി തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പത്—യജ്ഞങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു.

Verse 30

दैत्यानां भुवनं सर्वं संपूर्णेऽस्मिन्भविष्यति । असावतिशयः कोऽपि प्रारब्धो यज्ञकर्मणि । द्विजातिभ्यो मया देयं येन यद्याच्यते स्वयम्

ഈ യജ്ഞം സമാപ്തിയിലേക്കെത്തിയാൽ ദൈത്യരുടെ സമസ്ത ലോകവും പൂർണ്ണമായി സ്ഥാപിതമാകും. ഈ യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ ഏതോ അതിശയകരമായ പ്രത്യേക സംരംഭം ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഏതു ദ്വിജനും എന്നോട് എന്ത് യാചിച്ചാലും, ഞാൻ സ്വമേധയാ ദാനം നൽകേണ്ടതുതന്നെ.

Verse 31

वारितेनापि मे देयं सत्यमस्तु वचो मम । आत्मानमपि दारांश्च राज्यं पुत्रान्प्रियान्मम

എന്നെ തടഞ്ഞാലും ഞാൻ ദാനം നൽകേണ്ടതുതന്നെ—എന്റെ വാക്ക് സത്യമാകട്ടെ. ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ, എന്റെ ഭാര്യയെ, എന്റെ രാജ്യം, എന്റെ പ്രിയപുത്രന്മാരെയും വരെ ദാനം ചെയ്യും.

Verse 32

प्रार्थितश्चेन्न दास्यामि व्यर्थो भवतु मेऽध्वरः । अनेन वचसा जाता महती मे शिरो व्यथा । प्रतिज्ञाय कथं यज्ञः संपूर्णोऽयं भविष्यति

യാചിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ദാനം നൽകാതിരുന്നാൽ എന്റെ ഈ അധ്വരം വ്യർത്ഥമാകട്ടെ. ഈ വാക്കുകൾ മൂലം എന്റെ തലയിൽ വലിയ വേദന ഉയർന്നു. പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിട്ട് ഈ യജ്ഞം എങ്ങനെ സമാപ്തിയിലാകും?

Verse 33

भंगोपायं न पश्यामि भ्रमामि भुवनत्रये । विध्वंसकारिणं ज्ञात्वा भवंतं पर्युपस्थितः

ഈ കുടുക്കിൽ നിന്ന് വിടുവാനുള്ള മാർഗം എനിക്ക് കാണുന്നില്ല; ഞാൻ ത്രിഭുവനങ്ങളിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു. നിങ്ങൾ വിധ്വംസകരമായ (നിർണ്ണായക) പരിഹാരം ചെയ്യാൻ സമർത്ഥനെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ശരണാർത്ഥമായി നിങ്ങളുടെ മുമ്പിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 34

यथा न पूर्यते यज्ञस्तथेदानीं विधीयताम्

ഇപ്പോൾ യാഗം അപൂർണ്ണമായി ശേഷിക്കാതിരിക്കുവാൻ യഥാവിധി ക്രമീകരണം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ।

Verse 35

वामन उवाच । महर्षे शृणु मे वाक्यं का शक्तिर्मम विद्यते । कोऽहं कस्मात्करिष्यामि यज्ञे देवाः समागताः

വാമനൻ പറഞ്ഞു—മഹർഷേ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. എനിക്കെന്ത് ശക്തിയുണ്ട്? ഞാൻ ആരാണ്, എന്ത് ചെയ്യാൻ കഴിയും—ഈ യാഗത്തിൽ ദേവന്മാർ തന്നേ സമാഗമിച്ചിരിക്കെ?

Verse 36

ऋषयो ब्राह्मणाः सर्वे कथं व्यर्थो भविष्यति । अपरं शृणु मे वाक्यं ब्रह्मर्षे ब्रह्मणस्पते

എല്ലാ ഋഷികളും ബ്രാഹ്മണരും സന്നിഹിതരാണ്—യാഗം എങ്ങനെ നിഷ്ഫലമാകും? ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ, ഹേ ബ്രഹ്മണസ്പതേ, എന്റെ മറ്റൊരു വാക്കും കേൾക്കുക।

Verse 37

न कलत्रं न ते पुत्राः कस्मात्प्रकृतिरीदृशी । युद्धं विना न ते सौख्यं न सौख्यं कलहं विना

നിനക്കു ഭാര്യയുമില്ല, പുത്രന്മാരുമില്ല—നിന്റെ സ്വഭാവം ഇങ്ങനെ എന്തുകൊണ്ട്? യുദ്ധമില്ലാതെ നിനക്കു സുഖമില്ല; കലഹമില്ലാതെയും നിനക്കു സുഖമില്ല।

Verse 39

नारदः कुरुते चान्यदन्यत्कुर्वंति ब्राह्मणाः । ममापि कौतुकं जातं महर्षे वद सत्वरम्

നാരദൻ ഒരു കാര്യം ചെയ്യുന്നു, ബ്രാഹ്മണർ മറ്റൊന്ന് ചെയ്യുന്നു। എനിക്കും കൗതുകം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു—മഹർഷേ, വേഗം പറയുക।

Verse 40

नारद उवाच । पाद्मकल्पे व्यतिक्रांते रात्र्यंते शृणु वामन । ब्रह्माण्डं वारिणा व्याप्तमन्यत्किं चिन्न विद्यते

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വാമന, കേൾക്കുക. പദ്മകല്പം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാത്രിയുടെ അവസാനം, സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡവും ജലത്താൽ വ്യാപിച്ചു; അതൊഴികെ മറ്റൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

Verse 41

अप्सु शेते देवदेवः स च नारायणः स्मृतः । स ब्रह्मा स शिवो नास्ति भेदस्तेषां परस्परम्

ദേവദേവൻ മഹാജലത്തിൽ ശയിക്കുന്നു; അവൻ നാരായണൻ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവൻ തന്നേ ബ്രഹ്മാ, അവൻ തന്നേ ശിവൻ—അവർക്കിടയിൽ ഭേദമില്ല.

Verse 42

यदा भवंति ते भिन्ना स्तदा देवत्रयं च ते । कर्त्तुं वाराहकल्पं तु भिन्ना जातास्त्रयस्तदा

അവർ വ്യത്യസ്തരായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുമ്പോൾ അവരെ ദേവത്രയം എന്നു പറയുന്നു. വരാഹകല്പം നിർവഹിക്കുവാൻ അപ്പോൾ അവർ മൂന്നു ഭേദരൂപങ്ങളായി മാറി.

Verse 43

ब्रह्मविष्णुहरा देवा रजःसत्त्वतमोमयाः । सृष्टिं ब्रह्मा करोत्येवं तां च पालयते हरिः

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഹരൻ എന്നീ ദേവന്മാർ രജസ്-സത്ത്വ-തമസ് ഗുണമയരാണ്. ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മാ സൃഷ്ടി ചെയ്യുന്നു; ഹരി അതിനെ പാലിക്കുന്നു.

Verse 44

हरः संहरते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । एवं प्रवर्त्य देवेश उपविष्टा वरासने । कैलासशिखरे रम्ये मंत्रयंति परस्परम्

ഹരൻ ചരാചരസഹിതമായ സമസ്ത ത്രിലോകവും സംഹരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ലോകകാര്യങ്ങളെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ച ശേഷം, ദേവേശ്വരന്മാർ ശ്രേഷ്ഠാസനത്തിൽ ഉപവിഷ്ടരായി, രമ്യമായ കൈലാസശിഖരത്തിൽ പരസ്പരം ആലോചിക്കുന്നു.

Verse 45

त्रयाणां को वरो देवः को ज्येष्ठः को गुणाधिकः । चतुर्थो नास्ति यो वेत्ति सहसा ते त्रयः स्थिताः

ആ മൂന്നുപേരിൽ ശ്രേഷ്ഠദേവൻ ആര്? ജ്യേഷ്ഠൻ ആര്? ഗുണങ്ങളിൽ അധികൻ ആര്? വിധി പറയാൻ നാലാമൻ ഇല്ലായിരുന്നു; അതിനാൽ ആ മൂന്നുപേരും പെട്ടെന്ന് സംശയത്തിൽ നിന്നു।

Verse 46

तेभ्यः समुत्थितं ज्योतिरेकीभूतं तदंबरे । कालमानेन युक्तं तद्भ्राम्ते रविमंडलम्

അവരിൽ നിന്നൊരു ജ്യോതി ഉദിച്ചു; അത് ആകാശത്തിൽ ഒന്നായി ചേർന്ന് ഒരേ മഹാജ്വാലയായി. കാലമാനത്തോട് യുക്തമായി അത് സൂര്യമണ്ഡലമായി പരിവർത്തിച്ച് പരിഭ്രമിക്കുന്നു।

Verse 47

अहं ज्येष्ठो ह्यहं ज्येष्ठो वादोऽभूद्धरब्रह्मणोः । द्वयोर्विवदतोः क्रोधात्संजातोऽहं मुखात्प्रभो

“ഞാനാണ് ജ്യേഷ്ഠൻ—ഞാനേ ജ്യേഷ്ഠൻ!” ഇങ്ങനെ ഹരനും ബ്രഹ്മാവും തമ്മിൽ വാദം ഉണ്ടായി. ആ രണ്ടുപേരുടെ തർക്കക്രോധത്തിൽ നിന്ന്, പ്രഭോ, ഞാൻ വായിൽ നിന്നു ജനിച്ചു।

Verse 48

कथं देव न जानासि यदुक्तं ब्रह्मणा तदा । दशावतारास्ते रंतुं मत्स्यकूर्मादयः पुरा

ഹേ ദേവാ, അന്ന് ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞത് നീ എങ്ങനെ അറിയാതെ ഇരിക്കുന്നു? മത്സ്യ, കൂർമ മുതലായ നിന്റെ ദശാവതാരങ്ങൾ മുൻപ് ദിവ്യലീലാർത്ഥം പ്രാദുർഭവിച്ചതല്ലോ?

Verse 49

रुद्रेण वारिता गत्वा कलहो वो न युज्यते । तथैव कृतवान्विष्णुरवतारान्दशैव तान्

രുദ്രൻ തടഞ്ഞു പറഞ്ഞു—പോകുവിൻ; ഈ കലഹം നിങ്ങള്ക്ക് യോജിച്ചതല്ല. എങ്കിലും വിഷ്ണു ആ പത്ത് അവതാരങ്ങളേ തന്നെ നിശ്ചയമായി സ്വീകരിച്ചു।

Verse 50

कल्पादौ ब्रह्मणो वक्त्रात्संजातोऽहं द्विजोत्तम । कलहाजन्म मे यस्मात्तस्मान्मे कलहः प्रियः

കൽപാരംഭത്തിൽ ഞാൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു, ഹേ ദ്വിജോത്തമ. എന്റെ ജനനം കലഹത്തിൽ നിന്നായതിനാൽ കലഹം തന്നെയാണ് എനിക്ക് പ്രിയം.

Verse 51

कल्पादौ सृजता पूर्वं चिन्वितं ब्रह्मणा स्वयम् । वेदान्तिना कथं सृष्टिः कर्त्तव्याऽहो हरे मया

കൽപാരംഭത്തിൽ സൃഷ്ടി തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പ് സ്വയം ബ്രഹ്മാവ് ചിന്തിച്ചു— ‘ഹേ ഹരി! ഞാൻ വേദാന്തനിഷ്ഠൻ; ഈ സൃഷ്ടികർമ്മം എങ്ങനെ നിർവഹിക്കണം?’

Verse 52

नष्टान्वेदान्न जानामि क्व वेदास्ते गता इति । पृथ्वीमपि न जानामि किं स्थाने किमधो गता

നഷ്ടമായ വേദങ്ങൾ എവിടെ പോയെന്നു എനിക്ക് അറിയില്ല. ഭൂമിയും എവിടെയാണെന്ന്— ഏത് സ്ഥാനത്താണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് ആഴത്തിലേക്കാണ് പതിച്ചതോ— അതും എനിക്ക് അറിയില്ല.

Verse 54

जले जलेचरो मत्स्यो महानद्यां भविष्यसि । आदाय वेदान्वेगेन मम त्वं दातुमर्हसि

ജലത്തിൽ നീ ജലചരമായ മത്സ്യരൂപം ധരിച്ചു മഹാനദിയിൽ സഞ്ചരിക്കും. വേദങ്ങളെ വേഗത്തിൽ എടുത്തുകൊണ്ട് നീ എനിക്ക് സമർപ്പിക്കണം.

Verse 55

तथा च कृतवान्देवो मत्स्यरूपं जले महत् । वेदान्समानयामास ददौ च ब्रह्मणे पुरा । कूर्मरूपं पुनः कृत्वा मंदरं धारयिष्यसि

അപ്പോൾ ദേവൻ വിശാല ജലത്തിൽ മഹാമത്സ്യരൂപം ധരിച്ചു; വേദങ്ങളെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്ന് മുൻപ് ബ്രഹ്മാവിന് നൽകി. പിന്നെ വീണ്ടും കൂർമരൂപം ധരിച്ചു നീ മന്ദരപർവതത്തെ ധരിക്കും.

Verse 56

इत्युक्तो ब्रह्मणा विष्णुर्लक्ष्मीस्त्वां वरयिष्यति । पुरा चित्रं चरित्रं ते मथने दृष्टवानहम्

ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ വിഷ്ണുവിനോട്—“ലക്ഷ്മി നിന്നെയേ വരിക്കും. പൂർവ്വം സമുദ്രമഥനത്തിൽ നിന്റെ അത്ഭുതചരിതം ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 57

यदा रसातलं प्राप्ता पृथिवी नैव दृश्यते । ब्रह्मांडार्थे स्थानकृते तत्र सा नैव दृश्यते

പൃഥ്വി രസാതലത്തിൽ എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ അവൾ ഒട്ടും ദൃശ്യമല്ലായിരുന്നു; ബ്രഹ്മാണ്ഡകാര്യാർത്ഥം ഒരുക്കിയ സ്ഥാനത്തിലും അവൾ അവിടെ കാണപ്പെട്ടില്ല.

Verse 58

वाराहं क्रियतां रूपं ब्रह्मणा प्रेरितः स्वयम् । महावराहरूपं स कृत्वा भूमेरधो गतः

“വരാഹരൂപം സ്വീകരിക്കൂ” എന്ന് ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം പ്രേരിപ്പിച്ചു. അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മഹാവരാഹരൂപം ധരിച്ചു ഭൂമിയുടെ അടിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.

Verse 59

उद्धृत्य च तदा विष्णुर्दंष्ट्राग्रेण वसुंधराम् । स निनाय यथास्थानं मुस्तां व धरणीतलात्

അപ്പോൾ വിഷ്ണു ദംഷ്ട്രാഗ്രത്തിൽ വസുന്ധരയെ ഉയർത്തി അവളെ യഥാസ്ഥാനത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി—ധരണീതലത്തിൽ നിന്ന് മുഷ്ടാ പുല്ലിന്റെ കൂമ്പാരം പിഴുതുയർത്തുന്നതുപോലെ.

Verse 60

अवतारं तृतीयं वै हरस्यापि मनोहरम् । येन सा पृथिवी पृथ्वी पर्वतैः सहिता धृता

ഇത് ഹരിയുടെ മൂന്നാമത്തെ മനോഹര അവതാരമാണ്; ഇതിലൂടെ പർവ്വതങ്ങളോടുകൂടിയ ഈ പൃഥ്വി ധരിക്കപ്പെട്ടു ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായി.

Verse 61

चतुर्थं नरसिंहं वै कथयामि सुदारुणम् । आदित्या अदितेः पुत्रा दितेः पुत्रौ महावलौ

ഇപ്പോൾ ഞാൻ നാലാമത്തെ അവതാരമായ അത്യന്തം ഉഗ്രനായ നരസിംഹനെ വിവരിക്കുന്നു. ആദിത്യർ അദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ; ദിതിയുടെ രണ്ടു പുത്രന്മാർ മഹാബലികൾ.

Verse 62

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो हिरण्याक्षो महाबलः । स्वर्गे देवाः स्थिताः सर्वे पाताले दैत्यदानवाः

ദൈത്യനായ ഹിരണ്യകശിപുവും മഹാബലനായ ഹിരണ്യാക്ഷനും—എല്ലാ ദേവന്മാരും സ്വർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ടു; ദൈത്യ-ദാനവർ പാതാളത്തിൽ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്ത് നിന്നു.

Verse 63

हिरण्यकशिपुश्चक्रे दैत्यो राज्यं रसातले । मनुपुत्रा धरापृष्ठे स्थापिता देवदानवैः

ദൈത്യനായ ഹിരണ്യകശിപു രസാതലത്തിൽ തന്റെ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു; മനുവിന്റെ പുത്രന്മാർ ദേവ-ദാനവർ ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്ത് സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 64

क्रमेणाभ्यासयोगेन भिन्नांश्चक्रे स चैकतः । प्राणापानव्यानोदानसमानाख्यांश्च मारुतान्

ക്രമമായി അഭ്യാസയോഗത്തിന്റെ ശാസനയാൽ അവൻ വിഭിന്നമായ ശക്തികളെ ഒന്നാക്കി; പ്രാണൻ, അപാനൻ, വ്യാനൻ, ഉദാനൻ, സമാനൻ എന്ന വായുക്കളെ വശപ്പെടുത്തി.

Verse 65

सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं गृहीत्वा साऽमरावतीम् । ग्रहीतुकामो बुभुजे पुत्रपौत्रैः कृतादरः

സപ്തദ്വീപങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെ പിടിച്ചടക്കി, പിന്നെ അമരാവതിയെയും കൈവശപ്പെടുത്താൻ ആഗ്രഹിച്ചു; പുത്ര-പൗത്രന്മാരോടൊപ്പം ആദരത്തോടെ ഭോഗവിലാസത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 66

प्रह्लादप्रमुखान्पुत्रान्स पीडयति मंदधीः । पुत्रेषु पाठ्यमानेषु प्रह्लादोऽपि पपाठ तत्

ആ മന്ദബുദ്ധി പ്രഹ്ലാദപ്രമുഖമായ പുത്രന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചു. പുത്രന്മാർക്ക് പാഠം ചൊല്ലിക്കൊടുക്കുമ്പോൾ പ്രഹ്ലാദനും അതേ ഉപദേശം പാരായണം ചെയ്തു.

Verse 67

येन वै पठ्यमानेन जायते तस्य वेदना । भुवनद्वयराज्येन दैत्यो देवान्न मन्यते

ഏത് പാഠം പാരായണം ചെയ്യുമ്പോൾ അവനിൽ വേദന ജനിച്ചുവോ, അതുതന്നെ. ഇരുഭുവനങ്ങളുടെ രാജ്യം കൈവശമായതോടെ ആ ദൈത്യൻ ദേവന്മാരെ മാനിച്ചില്ല.

Verse 68

तपसा तोषितो ब्रह्मा ददौ तस्मै वरं प्रभुः । अमरत्वं स देवेभ्यो मनुष्येभ्यः सुरोत्तम

തപസ്സാൽ തൃപ്തനായ പ്രഭു ബ്രഹ്മാവ് അവനു വരം നൽകി—ഹേ സുരോത്തമാ! ദേവന്മാരാലും മനുഷ്യരാലും മരണമില്ലാത്ത അമരത്വം (അഭയം) പ്രസാദിച്ചു.

Verse 69

कस्मादपि न मे भूयान्मरणं यदि चेद्भवेत् । किंचित्सिंहो नरः किंचिद्यो भवेद्धरणीधरः

ഏതൊന്നിനാലും എനിക്ക് മരണം വരരുത്; മരണം അനിവാര്യമായാൽ, അല്പം സിംഹവും അല്പം മനുഷ്യനും ആയ, ധരണീധരനായ ഒരുവനാൽ മാത്രമേ വരികയുള്ളൂ.

Verse 70

तस्मात्कररुहैभिन्नो मरिष्ये न धरातले । एवं भविष्यतीत्युक्त्वा गतो ब्रह्मा च विस्मयम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഭൂതലത്തിൽ മരിക്കുകയില്ല; നഖങ്ങളാൽ കീറപ്പെടുമ്പോഴേ എന്റെ മരണം. “ഇങ്ങനെ തന്നെയാകും” എന്നു പറഞ്ഞു ബ്രഹ്മാവ് വിസ്മയത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 71

कालेन गच्छता तस्य संजातो विग्रहो महान् । देवाः किं मे करिष्यंति विष्णुना किं प्रयोजनम्

കാലം കടന്നുപോകുന്തോറും അവന്റെ അഹങ്കാരവും ബലവും മഹത്തായി വർധിച്ചു. അവൻ പറഞ്ഞു—“ദേവന്മാർ എനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യും? എനിക്ക് വിഷ്ണു എന്തിന്?”

Verse 72

यष्टव्योऽहं सदा यज्ञै रुद्रः किं मे करिष्यति । एवं हि वर्त्तमानस्य प्रह्लादः स्तौति तं हरिम्

അവൻ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ സദാ യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ; രുദ്രൻ എനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യും?” ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുമ്പോഴും പ്രഹ്ലാദൻ ആ ഹരിയെ സ്തുതിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 73

येनास्य जायते मृत्युस्तमेव स्मरते हरिम् । यदासौ वार्यमाणोऽपि विरौति च हरिं हरिम्

ജീവികൾക്ക് മരണം വരുത്തുന്ന ആ ഹരിയെയേ അവൻ സ്മരിക്കുന്നു. തടഞ്ഞാലും അവൻ വിളിച്ചുപറയും—“ഹരി! ഹരി!”

Verse 74

चतुर्भुजं शंखगदासिधारिणं पीतांबरं कौस्तुभ लाञ्छितं सदा । स्मरामि विष्णुं जगदेकनायकं ददाति मुक्तिं स्मृतमात्र एव यः

ഞാൻ വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിക്കുന്നു—ചതുര്ഭുജൻ, ശംഖ-ഗദാ-ഖഡ്ഗധാരി, പീതാംബരധാരി, സദാ കൗസ്തുഭലാഞ്ഛിതൻ, ജഗദേകനായകൻ; സ്മരണ മാത്രത്താൽ തന്നെ മോക്ഷം നൽകുന്നവൻ.

Verse 75

अनेन वचसा क्षुब्धो दैत्यो देत्यान्दि देश ह । मारयध्वं तु तं दुष्टं गज सर्पजलाग्नितः

ഈ വാക്കുകളാൽ ക്രുദ്ധനായ ദൈത്യൻ ദാനവന്മാരോട് കല്പിച്ചു—“ആ ദുഷ്ടനെ കൊല്ലുക—ആനകൊണ്ട്, സർപ്പംകൊണ്ട്, ജലംകൊണ്ട് അല്ലെങ്കിൽ അഗ്നികൊണ്ട്!”

Verse 76

प्रह्लाद उवाच । गजेपि विष्णुर्भुजगेऽपि विष्णुर्जलेऽपि विष्णुर्ज्वलनेऽपि विष्णुः । त्वयि स्थितो दैत्य मयि स्थितश्च विष्णुं विना दैत्यगणाऽपि नास्ति

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു: ആനയിലും വിഷ്ണു, പാമ്പിലും വിഷ്ണു, വെള്ളത്തിലും വിഷ്ണു, തീയിലും വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു. ഹേ ദൈത്യ, അവൻ നിന്നിലും എന്നിലും സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു; വിഷ്ണുവില്ലാതെ അസുരഗണത്തിന് പോലും നിലനിൽപ്പില്ല.

Verse 77

यदा स मार्यमाणोऽपि मृत्युं प्राप्नोति न क्वचित् । हिरण्यकशिपोर्वक्षो दह्यते क्रोधवह्निना । तदा शिक्षयितुं पुत्रं मुखाग्रे संनिवेश्य च

പലതവണ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിട്ടും മരണം സംഭവിക്കാതിരുന്നപ്പോൾ, ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ നെഞ്ച് കോപാഗ്നിയാൽ ജ്വലിച്ചു. അപ്പോൾ മകനെ 'ശിക്ഷിക്കാൻ' അവൻ അവനെ തന്റെ മുന്നിൽ ഇരുത്തി.

Verse 78

वचोभिः कठिनैः पुत्रं स्वयं हन्तुं समुद्यतः । धिक्त्वा नारायणं स्तौषि ममारिं स्तौषि चेत्पुनः

കഠിനമായ വാക്കുകളോടെ അവൻ മകനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി: "കഷ്ടം! നീ നാരായണനെ സ്തുതിക്കുന്നു! നീ വീണ്ടും എന്റെ ശത്രുവിനെ സ്തുതിച്ചാൽ...!"

Verse 79

पुष्पलावं लविष्यामि शिरस्तेऽहं वरासिना । अहं विष्णुरहं ब्रह्मा रुद्र इन्द्रो वरं वद

"പൂക്കൂട്ടം അറുക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഉത്തമമായ വാളുകൊണ്ട് നിന്റെ തല ഞാൻ അറുക്കും. ഞാൻ തന്നെ വിഷ്ണു, ഞാൻ തന്നെ ബ്രഹ്മാവ്, രുദ്രൻ, ഇന്ദ്രൻ—വരം ചോദിക്കൂ!"

Verse 80

आत्मीयं पितरं मुक्त्वा कमन्यं स्तौषि बालक

"സ്വന്തം പിതാവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച്, ഹേ ബാലകാ, നീ മറ്റാരെയാണ് സ്തുതിക്കുന്നത്?"

Verse 81

यदा न पठते बालः स्तौति नो पितरं स्वकम् । दण्डेनाहत्य गुरुणा प्रह्लादः प्रेरितः पुनः । वदैकं वचनं शिष्य देहि मे गुरुदक्षिणाम्

ബാലൻ പാഠം ചൊല്ലാതെയും സ്വന്തം പിതാവിനെ സ്തുതിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ ഗുരു ദണ്ഡംകൊണ്ട് അടിച്ച് വീണ്ടും പ്രഹ്ലാദനെ പ്രേരിപ്പിച്ചു— “ശിഷ്യാ, ഒരു വാക്ക് പറയുക; എനിക്ക് ഗുരുദക്ഷിണ നൽകുക।”

Verse 82

यथा मे तुष्यते स्वामी ददाति विपुलं धनम्

എന്റെ സ്വാമി സന്തുഷ്ടനായി എനിക്ക് ധാരാളം ധനം നൽകുന്നതിന് വേണ്ടി।

Verse 83

प्रह्लाद उवाच । प्रहरस्व प्रथमं मां करिष्ये वचनं गुरो । स्तौमि विष्णुमहं येन त्रैलोक्यं सचराचरम्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു— “ആദ്യം എന്നെ പ്രഹരിക്കൂ; ഗുരോ, നിങ്ങളുടെ വചനം ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കും. ഞാൻ വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുന്നു— ചല-അചലങ്ങളോടുകൂടിയ ത്രിലോകവും അവനാൽ ധാരിതമാണ്।”

Verse 84

कृतं संवर्द्धितं शांतं स मे विष्णुः प्रसीदतु । ब्रह्मा विष्णुर्हरो विष्णु रिन्द्रो वायुर्यमोऽनलः

സൃഷ്ടിക്കുകയും പോഷിക്കുകയും ശാന്തി നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ആ വിഷ്ണു എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ. ബ്രഹ്മാ വിഷ്ണുവാണ്, ഹരനും വിഷ്ണുവാണ്; ഇന്ദ്രൻ, വായു, യമൻ, അനലനും വിഷ്ണുവേ.

Verse 85

प्रकृत्यादीनि तत्त्वानि पुरुषं पंचविंशकम् । पितृदेहे गुरोर्देहे मम देहेऽपि संस्थितः

പ്രകൃതിയാദിയായ തത്ത്വങ്ങളും ഇരുപത്തിയഞ്ചാമനായ പുരുഷനും— അവൻ പിതാവിന്റെ ദേഹത്തിലും ഗുരുവിന്റെ ദേഹത്തിലും എന്റെ ദേഹത്തിലും കൂടി അധിഷ്ഠിതനാണ്।

Verse 86

एवं जानन्कथं स्तौमि म्रियमाणं नराधमम्

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞിട്ടും, മരണമാസന്നനായ ആ നരാധമനെ ഞാൻ എങ്ങനെ സ്തുതിക്കും?

Verse 87

गुरुरुवाच । नरेषु कोऽधमः शिष्य जन्मादिमरणेऽधम । कथं न पितरं स्तौषि म्रियमाणो हरिं हरिम्

ഗുരു അരുളിച്ചെയ്തു—ശിഷ്യാ, ജനനവും മരണവും തന്നെ അധമമെങ്കിൽ മനുഷ്യരിൽ ആരാണ് അധമൻ? മരണക്കാലത്ത് നീ പിതാവായ ഹരി, ഹരി യെ എന്തുകൊണ്ട് സ്തുതിക്കുന്നില്ല?

Verse 89

भये राजकुले युद्धे व्याधौ स्त्रीसंगमे वने । अशक्तौ वाऽथ संन्यासे मरणे भूमिसंस्थिताः । स्मरंति मातरं मूर्खाः पितरं च नराधमाः

ഭയത്തിൽ, രാജസഭയിൽ, യുദ്ധത്തിൽ, രോഗത്തിൽ, സ്ത്രീസംഗത്തിൽ, വനത്തിൽ; അശക്തിയിലോ സന്ന്യാസത്തിലോ; മരണവേളയിൽ ഭൂമിയിൽ വീണുകിടക്കുമ്പോൾ—മൂഢർ മാതാവിനെ സ്മരിക്കുന്നു, നരാധമർ പിതാവിനെ സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 90

माता नास्ति पिता नास्ति नास्ति मे स्वजनो जनः । हरिं विना न कोऽप्यस्ति यद्युक्तं तद्विधीयताम्

മാതാവില്ല, പിതാവില്ല; എനിക്ക് സ്വജനമെന്നൊരാളുമില്ല. ഹരിയെ കൂടാതെ എനിക്ക് ആരുമില്ല; യുക്തമായതു തന്നെ ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.

Verse 91

इत्यादिवचनैः क्रुद्धो हन्तुं दैत्यः समुत्थितः । तदा माता समागत्य पुत्रस्य पुरतः स्थिता

ഇത്തരത്തിലുള്ള വചനങ്ങളിൽ ക്രുദ്ധനായ ദൈത്യൻ കൊല്ലുവാൻ എഴുന്നേറ്റു. അപ്പോൾ മാതാവ് വന്നു പുത്രന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നു.

Verse 92

भ्रातरः स्वजनो भगिनी भाषते मा हरिं वद । अहं माता स्वसा चेयं भ्रातरः स्वजनो जनः । यथा संमिलितैर्वत्स स्थीयते वहुवासरम्

അവൾ പറഞ്ഞു—“സഹോദരന്മാരേ, സ്വജനങ്ങളേ, സഹോദരിയേ! ‘ഹരി’ എന്നു പറയരുത്. ഞാൻ നിങ്ങളുടെ അമ്മ; ഇവൾ നിങ്ങളുടെ സഹോദരി; ഇവർ നിങ്ങളുടെ സഹോദരന്മാർ—നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ആളുകൾ. വത്സാ, നമ്മളൊക്കെയും ഒന്നിച്ചു പല ദിവസവും ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കൂ.”

Verse 93

गंतुं न विद्यते शक्तिर्जलमध्ये ममाधुना । अवतारैस्त्वया कार्यं दशभिः सृष्टिरक्षण म्

“ഇപ്പോൾ ഈ ജലമദ്ധ്യേ എനിക്ക് മുന്നോട്ട് പോകാനുള്ള ശക്തിയില്ല. അതിനാൽ നീ ദശാവതാരങ്ങളിലൂടെ സൃഷ്ടിരക്ഷണം നിർവഹിക്കണം.”

Verse 94

यस्याः पीतं मया मूत्रं पुरीषमुदरे बहु । सा माता नरकोऽस्माकमग्रे वक्तुं न शक्यते

“ആരുടെ മൂത്രം ഞാൻ കുടിച്ചുവോ, ആരുടെ ഗർഭത്തിൽ ഞാൻ ഏറെ മലഭാരം വഹിച്ചു വസിച്ചുവോ—അവളാണ് എന്റെ അമ്മ. എന്നാൽ അവളെ നിന്ദിച്ചതാൽ ലഭിക്കുന്ന നരകഫലം വിവരണം ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല.”

Verse 95

निर्मितो न द्वितीयस्तु निर्मितो विश्वकर्मणा । त्वादृशस्तु पुमान्कश्चिद्यस्य नो हदये हरिः

“വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ചിട്ടും നിനക്കു തുല്യൻ രണ്ടാമൻ ഇല്ല. എങ്കിലും നിന്റെ പോലെയുള്ളവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഹരി വസിക്കാതിരുന്നാൽ, അവൻ എങ്ങനെയുള്ള പുരുഷൻ?”

Verse 96

दशमासं ध्रुवं मन्ये मूत्रं पास्यति तर्पितः । भ्रातरो भ्रातरः सत्यं गर्भेऽपि स्युः कथं यदि

“പത്ത് മാസം, തീർച്ചയായും, ഗർഭസ്ഥ ശിശു പോഷിതനായി മൂത്രം കുടിക്കുന്നു. ‘സഹോദരന്മാർ സത്യത്തിൽ സഹോദരന്മാരാണ്’ എങ്കിൽ, ഗർഭത്തിലുമെങ്ങനെ അവർ അങ്ങനെ ആയിരിക്കും?”

Verse 97

युध्यतस्तान्कथं माता वराकी वारयिष्यति । स्वजनो दृश्यते वृद्धः परेषु पण्डितायते

അവർ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ ആ ദുഃഖിതയായ അമ്മ അവരെ എങ്ങനെ തടയും? സ്വന്തം ജനങ്ങളിൽ മാത്രമേ അവൻ ‘മുതിർന്നവൻ’പോലെ തോന്നൂ; മറ്റുള്ളവരിടയിൽ പണ്ഡിതനായി നടിക്കുന്നു.

Verse 98

कुटुंबं भण्यते कस्माद्यश्च नायाति याति च । बंधनं च कुटुम्बस्य जायते नरकाय नः

സത്യമായി വരുന്നതുമല്ല, സത്യമായി പോകുന്നതുമല്ല—അതിനെ എന്തിന് ‘കുടുംബം’ എന്നു വിളിക്കുന്നു? കുടുംബാസക്തി തന്നെ ബന്ധനമായി മാറി നമ്മെ നരകസദൃശ ദുഃഖത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

Verse 99

माता मे विद्यते चान्या पितान्यो भ्रातरश्च ये । स्वसा स्वजनसम्वन्धं ज्ञात्वा मुक्तिमवाप्नुयात्

എനിക്ക് മറ്റൊരു അമ്മയുണ്ട്, മറ്റൊരു അച്ഛനുണ്ട്, മറ്റു സഹോദരന്മാരും ഉണ്ട്. ‘സഹോദരി’യും ‘സ്വജന’വും എന്ന യഥാർത്ഥബന്ധം അറിഞ്ഞാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കും.

Verse 100

माता प्रकृतिरस्माकं स्वसा बुद्धिर्निगद्यते । अहंकारस्ततो जातो योऽहमित्यनुमीयते

പ്രകൃതി നമ്മുടെ അമ്മയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ബുദ്ധി നമ്മുടെ സഹോദരിയെന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്നാണ് അഹങ്കാരം ജനിക്കുന്നത്; അതിനാൽ ‘ഞാൻ’ എന്ന ബോധം ഉറപ്പാകുന്നു.

Verse 101

तन्मात्राः सोदराः पञ्च ये गच्छन्ति सहैव मे । एषा प्रकृतिरस्माकं विकारः स्वजनो मम

അഞ്ച് തന്മാത്രകൾ എന്റെ സഹോദരന്മാർ; അവർ എനിക്കൊപ്പം തന്നെയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഇതാണ് നമ്മുടെ പ്രകൃതി; അതിന്റെ വികാരത്തെയാണ് ഞാൻ ‘എന്റെ സ്വജനങ്ങൾ’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

Verse 102

एतेषां वाहको यस्तु पुरुषः पञ्च विंशकः । स मे पिता शरीरेऽस्मिन्परमात्मा हरिः स्थितः

ഇവയെല്ലാം വഹിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഇരുപത്തിയഞ്ചാമനായ പുരുഷൻ—അവൻ തന്നെയാണ് എന്റെ പിതാവ്. ഈ ശരീരത്തിനകത്തുതന്നെ പരമാത്മാവായ ഹരി വസിക്കുന്നു.

Verse 103

यद्यसौ चित्यन्ते चित्ते दृश्यते हृदये हरिः । अणिमादिगुणैश्वर्यं पदं तस्यैव जायते

ഹരിയെ മനസ്സിന്റെ അന്തസ്സിലും ഹൃദയത്തിലും ധ്യാനിച്ച് ദർശിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ വ്യക്തിക്കു അണിമാദി ഗുണൈശ്വര്യങ്ങളോടുകൂടിയ പദം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 104

भवता सम्मतं राज्यं तन्मे नित्यं तृणैः समम् । यत्र नो पूज्यते विष्णुर्ब्रह्मा रुद्रोऽनिलोऽनलः

നിങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്ന രാജ്യം എനിക്ക് എപ്പോഴും പുല്ലിനോട് തുല്യം; അവിടെ വിഷ്ണുവിനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും രുദ്രനെയും വായുവിനെയും അഗ്നിയെയും പൂജിക്കുന്നില്ല.

Verse 105

प्रत्यक्षो दृश्यते यस्तु निरालम्बो भ्रमत्यसौ । स एव भगवान्विष्णुर्य एते गगने स्थिताः

പ്രത്യക്ഷമായി കാണപ്പെടുകയും ആശ്രയമില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതു തന്നെയാണ് ഭഗവാൻ വിഷ്ണു; ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഇവയെ സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നതും അവൻ തന്നെയാണ്.

Verse 106

ध्रुवे बद्धा ग्रहाः सर्वे य एतेऽप्युडवः स्थिताः । ते सर्वे विष्णुवचसा न पतंति धरातले

ധ്രുവനോട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും, സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ നക്ഷത്രങ്ങളും—വിഷ്ണുവിന്റെ ആജ്ഞയാൽ ഭൂമിയിലേക്കു വീഴുന്നില്ല.

Verse 107

काले विनाशः सर्वेषां तेनैव विहितः स्वयम् । इति संचिंत्य मे नास्ति भवद्भ्यो मरणाद्भयम्

കാലം വന്നാൽ എല്ലാവരുടെയും നാശം അവൻ തന്നെയാണ് സ്വയം വിധിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച്, നിങ്ങളാൽ എനിക്ക് മരണഭയം ഇല്ല.

Verse 108

इति तद्वचनस्यांते पदा हत्वा पिताऽब्रवीत् । कुत्राऽसौ हन्मि तत्पूर्वं पश्चात्त्वां हरिभाषिणम्

ആ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ പിതാവ് കാൽ കൊണ്ട് അടിച്ച് പറഞ്ഞു—“അവൻ എവിടെ? ആദ്യം അവനെ കൊല്ലും; പിന്നെ ഹരിയെ പറയുന്ന നിന്നെ!”

Verse 109

प्रह्लाद उवाच । पृथिव्यादीनि भूतानि तान्येव भगवान्हरिः । स्थले जले किं बहुना सर्वं विष्णुमयं जगत्

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—പൃഥ്വി മുതലായ ഭൂതങ്ങളേ തന്നെയാണ് ഭഗവാൻ ഹരി. നിലത്തും ജലത്തും—കൂടുതൽ എന്ത്? സർവ്വ ജഗത്തും വിഷ്ണുമയം.

Verse 110

तृणे काष्ठे गृहे क्षेत्रे द्रव्ये देहे स्थितो हरिः । ज्ञायते ज्ञानयोगेन दृश्यते किं नु चक्षुषा

പുല്ലിലും മരക്കട്ടയിലും വീട്ടിലും വയലിലും സമ്പത്തിലും ദേഹത്തിലും ഹരി നിലകൊള്ളുന്നു. അവൻ ജ്ഞാനയോഗത്തിലൂടെ അറിയപ്പെടുന്നു; കണ്ണുകൊണ്ട് മാത്രം എങ്ങനെ കാണാം?

Verse 111

ब्रह्मालये याति रसातले वा धरातलेऽसौ भ्रमति क्षणेन । आघ्राति गन्धं विदधाति सर्वं शृणोति जानाति स चात्र विष्णुः

അവൻ ബ്രഹ്മാലയത്തിലേക്കോ രസാതലത്തിലേക്കോ പോകുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ ക്ഷണത്തിൽ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു. ഗന്ധം ഗ്രഹിക്കുന്നു, എല്ലാം ക്രമപ്പെടുത്തി നിർവഹിക്കുന്നു, കേൾക്കുന്നു, അറിയുന്നു—ഇവിടെയവൻ തന്നെയാണ് വിഷ്ണു.

Verse 112

इत्युक्तः सहजां मायां त्यक्त्वा सिंहासनोत्थितः । दृढं परिकरं बद्ध्वा खङ्गं चाकृष्य चोज्ज्वलम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ തന്റെ സഹജമായ മായയെ ഉപേക്ഷിച്ച് സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു. കട്ടിബന്ധം ദൃഢമായി കെട്ടി, ദീപ്തമായ ഖഡ്ഗം വലിച്ചെടുത്തു.

Verse 113

हत्वा तं फलकाग्रेण बभाषे दुस्सहं वचः । इदानीं स्मर रे विष्णुं नो चेज्जवलितकु ण्डलम् । पतिष्यति शिरो भूमौ फलं पक्वं यथा नगात्

ഖഡ്ഗത്തിന്റെ അഗ്രത്തോടെ അവനെ പ്രഹരിച്ച് അവൻ സഹിക്കാനാകാത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ തന്നെ, ഹേ ദുഷ്ടാ, വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിക്ക! അല്ലെങ്കിൽ ജ്വലിക്കുന്ന കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ നിന്റെ ശിരസ് പാകമായ ഫലം വൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്നതുപോലെ ഭൂമിയിൽ വീഴും.”

Verse 114

नो चेद्दर्शय तं विष्णुमस्मात्स्तंभाद्विनिर्गतम् । प्रह्लादस्तु भयं त्यक्त्वा चक्रे पद्मासनं भुवि

“അല്ലെങ്കിൽ ഈ തൂണിൽ നിന്നുതന്നെ പുറപ്പെടുന്ന ആ വിഷ്ണുവിനെ കാണിക്ക!” എന്നാൽ പ്രഹ്ലാദൻ ഭയം ഉപേക്ഷിച്ച് നിലത്ത് പദ്മാസനം ചെയ്തു.

Verse 115

विधाय कंधरां नेतुमुच्चैः श्वासं निरुध्य च । हृदि ध्यात्वा हरिं देवं मरणायोन्मुखः स्थितः

വധസ്ഥലത്തേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ കഴുത്ത് ഉറപ്പാക്കി, ശ്വാസം നിരോധിച്ച്, ഹൃദയത്തിൽ ഹരിദേവനെ ധ്യാനിച്ചു; മരണത്തിനും സന്നദ്ധനായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 116

प्रभो मया तदा दृष्टमाश्चर्यं गगनाद्भुवि । पुष्पमाला स्थिता कण्ठे प्रह्लादस्य स्वयं गता

“പ്രഭോ, അപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു അത്ഭുതം കണ്ടു—ആകാശത്തിൽ നിന്ന് സ്വയം ഒരു പുഷ്പമാല ഭൂമിയിലേക്കിറങ്ങി പ്രഹ്ലാദന്റെ കഴുത്തിൽ വന്നു നിലകൊണ്ടു.”

Verse 117

गगनं व्याप्यमानं च किंकिमेवं कृतं जनैः । झटिति त्रुट्यति स्तम्भाच्छब्देन क्षुभितो जनः

ആകാശം മുഴുവൻ ഝങ്കാരധ്വനികളാൽ നിറഞ്ഞതുപോലെ തോന്നി; ജനങ്ങൾ “ഇത് എന്ത്?” എന്നു വിളിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ തൂൺ പെട്ടെന്ന് പൊട്ടിപ്പിളർന്നു; അതിന്റെ ഇടിമുഴക്കസദൃശ ശബ്ദത്തിൽ ജനക്കൂട്ടം കലങ്ങി.

Verse 118

धरणी याति पातालं द्यौर्वा भूमिं समेष्यति । पतिष्यति शिरो भूमौ खड्गघाताहतं नु किम्

“ഭൂമി പാതാളത്തിലേക്ക് താഴ്ന്നുപോകുന്നുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ആകാശം തന്നെ ഭൂമിയിലേക്കു തകർന്നു വീഴുന്നുണ്ടോ? വാളിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ ആരുടെയെങ്കിലും തല നിലത്തേക്ക് വീഴുമോ—ഇത് എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?”

Verse 119

तावत्स्तंभाद्विनिष्क्रान्तः सिंहनादो भयंकरः । भूमौ निपतिताः सर्वे दैत्याः शब्देन मूर्च्छिताः

അപ്പോൾ തൂണിൽ നിന്ന് ഭയങ്കരമായ സിംഹനാദം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു; ആ ശബ്ദത്തിൽ മൂർച്ചിച്ചു ദാനവന്മാർ എല്ലാവരും നിലത്തേക്ക് വീണു.

Verse 120

हिरण्यकशिपोर्हस्तात्खड्गचर्म पपात च । न स जानाति किं किमेतदिति पुनःपुनः

ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് വാളും പരിചയും താഴെ വീണു; അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും “ഇത് എന്ത്, ഇത് എന്ത്?” എന്നു പറഞ്ഞ് ഗ്രഹിക്കാനായില്ല.

Verse 121

उत्थितो वीक्षते यावत्तावत्पश्यति तं हरिम् । अधो नरं स्थितं सिंहमुपरिष्टाद्विभी षणम्

അവൻ എഴുന്നേറ്റ് നോക്കിയപ്പോൾ ഹരിയെ ദർശിച്ചു—താഴെ മനുഷ്യൻ, മുകളിൽ സിംഹം; ഭീതിജനകമായ ആ രൂപം.

Verse 122

दंष्ट्रा करालवदनं लेलिहानमिवांबरम् । जाज्वल्यमानवपुषं पुच्छाच्छोटितमस्तकम्

ഭയങ്കര ദംഷ്ട്രകളും കരാളമായി പിളർന്ന വായുമുള്ളവൻ, ആകാശം തന്നെയെ നക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി. അവന്റെ ദേഹം ജ്വലിച്ചു; വാലിന്റെ അടിയാൽ തല കുലുങ്ങി അടിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 123

महाकण्ठकृतारावं सशब्द मिव तोयदम् । समुच्छ्वसितकेशांतं दुर्निरीक्ष्यं सुरासुरैः

അവന്റെ മഹാകണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ഘോരഗർജ്ജനം പുറപ്പെട്ടു—ശബ്ദത്തോടെ മുഴങ്ങുന്ന മേഘംപോലെ. ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തിൽ അവന്റെ കേശാന്തങ്ങൾ കുത്തിനിന്നു; ദേവാസുരർക്കും കാണാനാകാത്തത്ര ദുർനിരീക്ഷ്യനായി.

Verse 124

नरसिंहमथो दृष्ट्वा निपपात पुनः क्षितौ । विगृह्य केशपाशे तं भ्रामयामास चांबरम्

നരസിംഹനെ കണ്ട ഉടൻ അവൻ വീണ്ടും ഭൂമിയിൽ വീണു. നരസിംഹൻ അവന്റെ കേശപാശം പിടിച്ച് അവനെ ആകാശത്തിൽ ചുഴറ്റി.

Verse 125

भ्रामयित्वा शतगुणं पृथिव्यां समपोथयत् । न ममार स दैत्येन्द्रो ब्रह्मणो वरकारणात्

നൂറുമടങ്ങ് ചുഴറ്റിയ ശേഷം പ്രഭു അവനെ ഭൂമിയിൽ അടിച്ചു വീഴ്ത്തി. എങ്കിലും ബ്രഹ്മാവിന്റെ വരദാനകാരണം കൊണ്ട് ആ ദൈത്യേന്ദ്രൻ മരിച്ചില്ല.

Verse 126

गगनस्थैस्तदा देवै रुच्चैः संस्मारितो हरिः । दैत्यं जानुनि चानीय वक्षो हृष्टो निरीक्ष्य च

ആകാശസ്ഥ ദേവന്മാർ ഉച്ചത്തിൽ ഓർമ്മിപ്പിച്ചതോടെ ഹരി ആ ദൈത്യനെ തന്റെ മുട്ടിന്മേൽ വലിച്ചെടുത്തു. അവന്റെ വക്ഷസ്ഥലം ഉഗ്രാനന്ദത്തോടെ നോക്കി, അവനെ സംഹരിക്കാൻ ഒരുങ്ങി.

Verse 127

जयजयेति यक्षानां सुराणां सोऽवधारयत् । शब्दं कर्णे भुजौ सज्जौ कृत्वा तौ पद्मलांछितौ

യക്ഷന്മാരും ദേവന്മാരും ഉയർത്തിയ “ജയ ജയ” എന്ന ഘോഷം അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു. പിന്നെ പദ്മലാഞ്ചിത ഭുജങ്ങൾ സജ്ജമാക്കി, ആ ശബ്ദത്തിൽ തന്നെ ചിത്തം നിശ്ചലമാക്കി.

Verse 128

बिभेद वक्षो दैत्यस्य वज्रघातकिणांकितम् । नखैः कुन्दसुमप्रख्यैरस्थिसंघातकर्शितम्

കുന്ദപുഷ്പംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന നഖങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം ദൈത്യന്റെ വക്ഷസ്ഥലം പിളർത്തി—വജ്രാഘാതത്തിന്റെ മുറിവുചിഹ്നങ്ങളാൽ അങ്കിതവും, അസ്ഥിവരെ ക്ഷയിച്ചതുമായതു.

Verse 129

भिन्ने वक्षसि दैत्येन्द्रो ममारच पपात च । तदा सहर्षमभवत्त्रैलोक्यं सचराचरम्

വക്ഷം പിളർന്നതോടെ ദൈത്യേന്ദ്രൻ മരിച്ച് നിലംപതിച്ചു. അപ്പോൾ ചരാചരങ്ങളോടുകൂടിയ ത്രിലോകം ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 130

ममापि तृप्तिः सञ्जाता प्रसादात्तव केशव । यदा पुरत्रये दग्धे प्रसादाच्छंकरस्य च

ഹേ കേശവാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്കും തൃപ്തി ജനിച്ചു—ശങ്കരന്റെ പ്രസാദത്താൽ ത്രിപുരം ദഗ്ധമായപ്പോൾ ഉണ്ടായതുപോലെ.

Verse 131

हिण्याक्षे पुनर्जाता सा काले विनिपातिते । इदानीं नास्ति मे तृप्तिः कुत्र यामि करोमि किम्

ഹിണ്യാക്ഷൻ വീഴ്ത്തപ്പെട്ട സമയത്ത് അതേ തൃപ്തി വീണ്ടും ജനിച്ചു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ എനിക്ക് തൃപ്തിയില്ല—ഞാൻ എവിടെ പോകും, എന്ത് ചെയ്യും?

Verse 132

पृथिव्यां क्षत्रियाः सन्ति न युध्यंते परस्परम् । देवानां दानवैः सार्द्धं नास्ति युद्धं कथं प्रभो

ഭൂമിയിൽ ക്ഷത്രിയർ ഉണ്ടെങ്കിലും അവർ പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നില്ല. ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും തമ്മിലും യുദ്ധമില്ല—ഇത് എങ്ങനെ, ഹേ പ്രഭോ?

Verse 133

इदानीं बलिना व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम् । पञ्चमो योऽवतारस्ते न जाने किं करिष्यति । वलिनिग्रहकालोऽयं तद्दर्शय जनार्दन

ഇപ്പോൾ ബലി ചരാചരസഹിതം ത്രിലോകവും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ അഞ്ചാമത്തെ അവതാരം സമീപമാണ്; അവൻ എന്ത് ചെയ്യും എന്നു ഞാൻ അറിയുന്നില്ല. ഇത് ബലിയെ നിയന്ത്രിക്കേണ്ട കാലം—ആ ദിവ്യ പദ്ധതിയെ കാണിക്കണമേ, ഹേ ജനാർദന।

Verse 134

सारस्वत उवाच । तदेतत्सकलं श्रुत्वा बभाषे वामनो मुनिम्

സാരസ്വതൻ പറഞ്ഞു: ഇതെല്ലാം കേട്ട ശേഷം വാമനൻ ആ മുനിയോട് സംസാരിച്ചു.

Verse 135

वामन उवाच । शृणु नारद यद्वृत्तं हिण्यकशिपौ हते । दैत्यराजः कृतो राजा प्रह्लादोऽतीव वैष्णवः

വാമനൻ പറഞ്ഞു: ഹേ നാരദാ, ഹിരണ്യകശിപു വധിക്കപ്പെട്ട ശേഷം സംഭവിച്ചതെല്ലാം കേൾക്കുക. അത്യന്തം വൈഷ്ണവനായ പ്രഹ്ലാദനെ ദൈത്യരുടെ രാജാവാക്കി.

Verse 136

तेन राज्यं धरापृष्ठे कृतं संवत्सरान्बहून् । तस्यापि कुर्वतो राज्यं विग्रहो हि सुरैः समम्

അവൻ ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്ത് അനേകം വർഷങ്ങൾ രാജ്യം നടത്തി. എങ്കിലും രാജ്യം നടത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കെ ദേവന്മാരോടും സംഘർഷം ഉദിച്ചു.

Verse 137

नो पश्याम्यपि दैत्यानां पूर्ववैरमनुस्मरन् । उत्पाद्य पुत्रान्सबहून्राज्यं चक्रे स पुष्कलम्

പൂർവ്വവൈരം സ്മരിച്ചിട്ടും അവൻ ദൈത്യരെ നോക്കിയതുമില്ല. അനേകം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച് സമൃദ്ധവും വിപുലവുമായ രാജ്യം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 138

विरोचनाद्बलिर्जातो बाल एव यदाऽभवत् । एकान्ते स हरिं ज्ञात्वा तदा योगेन केनचित्

വിരോചനനിൽ നിന്നാണ് ബലി ജനിച്ചത്; അവൻ ഇനിയും ബാലനായിരിക്കുമ്പോൾ, ഏകാന്തത്തിൽ ഏതോ യോഗസാധനയാൽ ഹരിയെ അറിഞ്ഞു।

Verse 139

मुक्त्वा राज्यं प्रियान्पुत्रान्गतोऽसौ गिरिसानुषु । कल्पान्तस्थायिनं देहं तस्य चक्रे जनार्द्दनः

രാജ്യവും പ്രിയപുത്രന്മാരെയും ഉപേക്ഷിച്ച് അവൻ മലഞ്ചരിവുകളിലേക്ക് പോയി. ജനാർദ്ദനൻ അവന് കല്പാന്തം വരെ നിലനിൽക്കുന്ന ദേഹം നൽകി।

Verse 140

दैत्यानां दानवानां च बहूनां राज्यकारणे । विवादोतीव संजातः को नो राजा भवेदिति

അനേകം ദൈത്യരും ദാനവരും തമ്മിൽ രാജകാര്യത്തിൽ മഹാവിവാദം ഉണ്ടായി—“നമ്മിൽ രാജാവാകുന്നത് ആര്?”

Verse 141

नारद उवाच । हिण्याक्षस्य ये पुत्राः पौत्राश्च बलवत्तराः । विरोचनप्रभृतयः सन्ति ये बलवत्तराः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും അത്യന്തം ബലവാന്മാർ; വിരോചന മുതലായവർ പ്രത്യേകിച്ച് മഹാബലികൾ തന്നേ।

Verse 142

वृषपर्वापि बलवान्राज्यार्थे समुपस्थितः । इन्द्रवित्तेशवरुणा वायुः सूर्योनलो यमः

വൃഷപർവനും മഹാബലവാനായി രാജ്യമെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ സമുപസ്ഥിതനായി. മറുവശത്ത് ഇന്ദ്രൻ, ധനാധിപൻ കുബേരൻ, വരുണൻ, വായു, സൂര്യൻ, അഗ്നി, യമൻ എന്നിവർ നിന്നിരുന്നു.

Verse 143

दैत्येन सदृशा न स्युर्बलरूपक्षमादिभिः । औदार्यादिगुणैः कृत्वा सन्तत्या चासुराधिकः

ബലം, രൂപം, ക്ഷമ മുതലായവയിൽ ആ ദൈത്യനോട് സമം ആരുമില്ല. ഔദാര്യാദി ഗുണങ്ങളാലും വംശപരമ്പരയാലും അവൻ അസുരന്മാരിൽ പോലും അധികം ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 144

शुक्रेणा चार्यमाणास्ते युद्ध्यंते च परस्परम् । अमृताहरणे दौष्ट्यं यदा दैत्याः स्मरन्ति तत्

ശുക്രന്റെ പ്രേരണയാൽ അവർ പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു. അമൃതഹരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദ്രോഹം ദൈത്യർ ഓർക്കുമ്പോൾ അവരുടെ വൈരം കത്തിപ്പടരുന്നു.

Verse 145

पीतावशेषममृतं कस्माद्यच्छंति देवताः । नास्माकमिति संनह्य युध्यन्ते च परस्परम्

“ദേവന്മാർ കുടിച്ചശേഷം ശേഷിക്കുന്ന അമൃതം മാത്രമേ എന്തുകൊണ്ട് നൽകുന്നു?”—‘ഇത് നമ്മുടെതല്ല’ എന്ന ചിന്തയോടെ അവർ ആയുധധാരികളായി പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു.

Verse 146

कदाचिदपि नो युद्धं विश्रांतिमुपगच्छति । एककार्योद्यता यस्माद्बहवो दैत्यदानवाः

ഞങ്ങളുടെ യുദ്ധം ഒരിക്കലും വിശ്രമത്തിലേക്ക് പോകുന്നില്ല; കാരണം അനേകം ദൈത്യ-ദാനവർ ഒരേ ലക്ഷ്യത്തിനായി നിത്യം സന്നദ്ധരായിരിക്കുന്നു.

Verse 147

पीत्वाऽमृतं सुरा जाता अमरास्ते जयन्ति च । देवदानवदैत्यानां गन्धर्वोरगरक्षसाम् । विष्णुर्बलाधिको युद्धे तदेतत्कारणं वद

അമൃതം പാനം ചെയ്തതോടെ ദേവന്മാർ അമരരായി, അതുകൊണ്ട് അവർ ജയിക്കുന്നു. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ വിഷ്ണു ദേവൻ, ദാനവൻ, ദൈത്യൻ, ഗന്ധർവൻ, നാഗൻ, രാക്ഷസൻ—എല്ലാവരിലും ബലവാനാണ്; കാരണം പറയുക.

Verse 148

वामन उवाच । अनादिनिधनः कर्त्ता पाता हर्त्ता जनार्दनः । एकोऽयं स शिवो देवः स चायं ब्रह्मसंज्ञितः । एकस्य तु यदा कार्यं जायते भुवने नृप

വാമനൻ പറഞ്ഞു—ജനാർദനൻ ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തവൻ; സൃഷ്ടികർത്താവും പാലകനും സംഹാരകനും അവൻ തന്നേ. അവൻ ഒരേയൊരു ദേവൻ ‘ശിവൻ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവൻ ‘ബ്രഹ്മാ’ എന്ന നാമത്താലും പ്രസിദ്ധൻ. എന്നാൽ രാജാവേ! ലോകത്തിൽ ഏതെങ്കിലും പ്രത്യേക കര്‍മ്മം ഉദ്ഭവിക്കുമ്പോൾ…

Verse 149

तस्य देहं समाश्रित्य मृत्युकार्यं कुर्वंति ते । ब्रह्मांडं सकलं विष्णोः करदं वरदो यतः । तस्माद्बलाधिको विष्णुर्न तथान्योऽस्ति कश्चन

അവന്റെ തന്നെ ദേഹത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് അവർ മരണകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നത്. കാരണം സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡവും വിഷ്ണുവിന് കരദമാണ്; അവൻ തന്നെയാണ് വരദാതാവ്. അതുകൊണ്ട് വിഷ്ണു ബലത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അവനെപ്പോലെ മറ്റാരുമില്ല.

Verse 150

पालनायोद्यतो विष्णुः किमन्यैश्चर्मचक्षुभिः । इन्द्राद्याश्च सुराः सर्वे विष्णोर्व्यापारकारिणः

വിഷ്ണു സംരക്ഷണത്തിനായി സദാ ഉദ്യതനാണ്; വെറും മാംസചക്ഷുസ്സോടെ കാണുന്ന മറ്റുള്ളവർ എന്തിന്? ഇന്ദ്രാദി എല്ലാ ദേവന്മാരും വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രവർത്തനം നടപ്പാക്കുന്നവരത്രേ.

Verse 151

सृष्टिं कृत्वा ततो ब्रह्मा कैलासे संस्थितो हरः । न शक्यते सुरैर्विष्णुर्भ्राम्यन्ते भुवनत्रये

സൃഷ്ടി നടത്തി ബ്രഹ്മാവ് (തന്റെ സ്ഥാനത്ത്) നിവൃത്തനാകുന്നു; ഹരൻ കൈലാസത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ വിഷ്ണുവിനെ ദേവന്മാർക്കും ഗ്രഹിക്കാനാവില്ല; അവൻ ത്രിലോകമാകെ സഞ്ചരിച്ച് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 152

जगत्यस्मिन्यदा कश्चिद्वैपरीत्येन वर्तते । तस्योच्छेदं समागत्य करोत्येव जनार्दनः

ഈ ലോകത്തിൽ ആരെങ്കിലും ധർമ്മവിരുദ്ധമായി വിപരീതമായി പെരുമാറുമ്പോൾ, ജനാർദനൻ സ്വയം എത്തി നിശ്ചയമായും അവന്റെ നാശം വരുത്തുന്നു।

Verse 153

त्वमेजय महाबाहो न मनो नारदाऽदयम् । सर्वपापहरां दिव्यां तां कथां कथयाम्यहम्

ഹേ മഹാബാഹോ ജനമേജയാ! നാരദാദികളോടൊപ്പം മനസ്സിനെ ഇതിൽ സ്ഥിരമാക്കുക; സർവ്വപാപഹരമായ ആ ദിവ്യകഥ ഞാൻ പറയാം।

Verse 154

पुरा विवदतां तेषां दैत्यानां राज्यहेतवे । प्रह्लादेन समागत्य व्यवस्था विहिता स्वयम्

പുരാതനകാലത്ത് രാജ്യം നേടുന്നതിനായി ആ ദൈത്യർ തമ്മിൽ തർക്കിക്കുമ്പോൾ, പ്രഹ്ലാദൻ സ്വയം മുന്നോട്ട് വന്ന് തന്റെ അധികാരത്തോടെ തീർപ്പ് സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 155

सर्वलक्षणसं पन्नो दीर्घायुर्बलवत्तरः । यज्ञशीलः सदानंदो बहुपुत्रोतिदुर्जयः

അവൻ സർവ്വ ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നൻ, ദീർഘായുസ്സും അത്യന്തം ബലവും ഉള്ളവൻ; യജ്ഞശീലൻ, സദാ ആനന്ദമയൻ, അനേകം പുത്രന്മാരാൽ അനുഗൃഹീതൻ, അതിദുര്ജയൻ।

Verse 156

न युध्यते सुरैः साकं विष्णुं यो वेत्ति दुर्जयम् । संग्रामे मरणं नास्ति यस्य यः सर्वदक्षिणः

വിഷ്ണുവിനെ അജേയനെന്ന് അറിയുന്നവൻ ദേവന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുകയില്ല; അത്തരംവന് യുദ്ധത്തിൽ മരണം ഇല്ല, അവൻ സദാ ദാന-ദക്ഷിണയിൽ ഉദാരനാണ്।

Verse 157

आत्मनो वचनं व्यर्थं न करोति कथंचन । सर्वेषां पुत्रपौत्राणां मध्ये यो राजते श्रिया

അവൻ തന്റെ വാക്കിനെ ഒരിക്കലും വ്യർത്ഥമാക്കുന്നില്ല; എല്ലാ പുത്രപൗത്രന്മാരിലും അവൻ തന്നെയാണ് ശ്രീസമ്പത്തും തേജസ്സുംകൊണ്ട് ദീപ്തനായി വിരാജിക്കുന്നത്।

Verse 158

अभिषिक्तस्तु शुक्रेण स वो राजा भवेदिति । गुरुप्रमाणमित्युक्त्वा ययौ यत्रागतः पुनः

‘ശുക്രൻ അഭിഷേകം ചെയ്തവൻ തന്നെയാണ് രാജാവാകുക.’ എന്നു പറഞ്ഞു—‘ഗുരുവാക്യം തന്നെയാണ് പ്രമാണം’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച്—അവർ വന്ന സ്ഥലത്തേക്കു തന്നെ വീണ്ടും പുറപ്പെട്ടു।

Verse 159

तथा च कृतवंतस्ते सहिता दैत्यदानवाः । विरोचनप्रभृतयः पुत्राः पौत्राः स्वयंगताः

അങ്ങനെ അവർ ചെയ്തു; ഒന്നിച്ചുകൂടിയ ദൈത്യദാനവർ—വിരോചനാദികൾ—പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും സ്വയം അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 160

प्रत्येकं वीक्षिताः सर्वे गुरुणा ज्ञानपूर्वकम् । प्रह्लादेन गुणाः प्रोक्ता न ते संति विरोचने

ഗുരു ജ്ഞാനപൂർവം എല്ലാവരെയും ഓരോരുത്തരായി പരിശോധിച്ചു. പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞ ഗുണങ്ങൾ വിരോചനനിൽ കണ്ടില്ല।

Verse 161

अन्येषामपि दैत्यानां वृषपर्वापि नेदृशः । यथा निरीक्षिताः पुत्रा बलिप्रभृतयो मुने । सर्वान्संवीक्ष्य शुक्रेण बलौ दृष्टा गुणास्तथा

മറ്റു ദൈത്യന്മാരിലും വൃഷപർവൻ അത്തരം യോഗ്യൻ ആയിരുന്നില്ല. അതുപോലെ, ഹേ മുനേ, ബലി മുതലായ പുത്രന്മാരെ പരിശോധിച്ചു; ശുക്രൻ എല്ലാവരെയും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ച ശേഷം, ആ ഗുണങ്ങൾ ബലിയിലേ തന്നെ കണ്ടു।

Verse 162

बलिदेहेऽधिकान्दृष्ट्वा दैत्येभ्यो विनिवेदिताः । बलिर्गुणाधिको दैत्याः कथं कार्यं भवेन्मया

ബലിയുടെ ദേഹത്തിൽ അത്യധികമായ ഗുണങ്ങൾ കണ്ടു അവൻ ദൈത്യന്മാരോട് അറിയിച്ചു— “ഹേ ദൈത്യരേ, ബലി ഗുണാധികൻ; ഇനി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”

Verse 163

केनापि दैवयोगेन बलिरिंद्रो भविष्यति । यादृशस्तु पिता लोके तादृशस्तु सुतो भवेत्

ഏതോ ദൈവയോഗത്താൽ ബലി ഇന്ദ്രനാകും. ലോകത്തിൽ പിതാവ് എങ്ങനെയോ, പുത്രനും സാധാരണയായി അങ്ങനെയാകും.

Verse 164

पौत्रश्च निश्चितं तादृग्भवतीति न चेत्सुतः । प्रह्लादस्तु महायोगी वैष्णवो विष्णुवल्लभः

പുത്രൻ അങ്ങനെ അല്ലെങ്കിൽ, പൗത്രൻ നിശ്ചയമായി അങ്ങനെ തന്നെയാകും; എന്നാൽ പ്രഹ്ലാദൻ മഹായോഗി—വൈഷ്ണവൻ, വിഷ്ണുവിന് പ്രിയൻ.

Verse 165

तस्माद्विरोचने केचिद्धिरण्यकशिपोर्गुणाः । ज्येष्ठो विरोचनो राज्ये यदि चेत्क्रियतेऽसुराः । नरसिंहः समागत्य निश्चितं मारयिष्यति

അതുകൊണ്ട് വിരോചനനിൽ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ചില ഗുണലക്ഷണങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഹേ അസുരന്മാരേ, ജ്യേഷ്ഠ വിരോചനനെ രാജ്യത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചാൽ, നരസിംഹൻ നിശ്ചയമായി വന്ന് അവനെ വധിക്കും.

Verse 166

मुक्तं विरोचनेनापि राज्यं मरणभीरुणा । प्रह्लादस्य गुणाः सर्वे बलिदेहे व्यवस्थिताः

മരണഭയത്താൽ വിരോചനനും രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ചു. പ്രഹ്ലാദന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ബലിയുടെ ദേഹത്തിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതമായി.

Verse 167

एवं ते समयं कृत्वा बलिं राज्येऽभ्यषिंचय न् । यः प्रह्लादः स वै विष्णुर्यो विष्णुः स बलिः स्वयम्

ഇങ്ങനെ കരാർ ചെയ്തു അവർ ബലിയെ രാജസ്ഥാനത്ത് അഭിഷേകം ചെയ്തു. പ്രഹ്ലാദൻ ആരോ അവൻ തന്നേ വിഷ്ണു; വിഷ്ണു ആരോ അവൻ തന്നേ ബലി സ്വയം.

Verse 168

अतो मित्रीकृतो देवैर्विग्रहैस्तु विवर्जितः । एकीभावं कृतं सर्वं बलिराज्ये सुरासुरैः

അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ അവനെ സുഹൃത്താക്കി; വൈരഭാവം അവനിൽ നിന്നു നീങ്ങി. ബലിയുടെ ഭരണത്തിൽ ദേവാസുരർ ഒന്നിച്ചു എല്ലാം ഏകത്വത്തിലാക്കി.

Verse 169

तस्यापि भाषितं श्रुत्वा देवेंद्रो मम मंदिरे । समागता वालखिल्याः शप्तोहं वामनः कृतः

അവന്റെ വാക്കുകളും കേട്ട് ദേവേന്ദ്രൻ എന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് വന്നു. അവിടെ വാലഖില്യ ഋഷിമാരും എത്തി; ഞാൻ ശപിക്കപ്പെട്ടു വാമനനായി മാറിക്കൊണ്ടു.

Verse 170

प्रसाद्य ते मया प्रोक्ताः शापमुक्तिप्रदा मम । भविष्यतीति तैरुक्तं बलिनिग्रहणादनु

അവരെ പ്രസാദിപ്പിച്ച് എന്റെ ശാപമോചനത്തിന് കാരണമാകുന്ന മാർഗം ഞാൻ പറഞ്ഞു. അവർ പറഞ്ഞു—ബലിയെ നിയന്ത്രിച്ചതിന് ശേഷം അത് തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും.

Verse 171

तवापि कौतुकं युद्धे बलिर्यज्ञं करोति च । देवानां निग्रहो नास्ति सर्वे यज्ञे समागताः

യുദ്ധത്തോടുള്ള നിന്റെ ആവേശവും ഇവിടെ യുക്തമല്ല; കാരണം ബലി യജ്ഞം നടത്തുന്നു. ദേവന്മാർക്ക് യാതൊരു പീഡനവും ഇല്ല; എല്ലാവരും യജ്ഞത്തിൽ ഒന്നിച്ചുകൂടിയിരിക്കുന്നു.

Verse 172

स मां यजति यज्ञेन वधं तस्य करोतु कः । अहं च वामनो जातो नारदः कौतुकान्वितः

അവൻ യജ്ഞത്തിലൂടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു—അവനെ വധിക്കാൻ ആര് ധൈര്യപ്പെടും? ഞാൻ വാമനരൂപത്തിൽ ജനിച്ചു; നാരദനും ഈ ലീലാവിസ്താരത്തിൽ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 173

विपरीतमिदं सर्वं वर्त्तते मम चेतसि । तथाऽपि क्रमयोगेन सर्वं भव्यं करोम्यहम्

എന്റെ ചിത്തത്തിൽ എല്ലാം വിരുദ്ധമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; എങ്കിലും ക്രമയോഗത്താൽ, യുക്തമായ രീതിയാൽ, എല്ലാം ഞാൻ മംഗളപര്യവസാനത്തിലേക്ക് നയിക്കും।

Verse 174

नारद उवाच । प्रसादं कुरु देवेश युद्धार्थं कौतुकं मम । एकेन ब्राह्मणेनाजौ हन्यंते क्षत्रिया यदा । पित्रा प्रोक्तं च मे पूर्वं तदा युद्धं भविष्यति

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, പ്രസാദം അരുളേണമേ; യുദ്ധത്തെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഒരൊറ്റ ബ്രാഹ്മണനാൽ ക്ഷത്രിയർ വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ—എന്റെ പിതാവ് മുമ്പേ പറഞ്ഞതുപോലെ—അപ്പോഴാണ് ആ യുദ്ധം സംഭവിക്കുക।

Verse 175

ब्राह्मणोसि भवाञ्जातः कदा युद्धं करिष्यसि । विहस्य वामनो ब्रूते सत्यं तव भविष्यति

“നീ ബ്രാഹ്മണനായി ജനിച്ചിരിക്കുന്നു—യുദ്ധം എപ്പോൾ ചെയ്യും?” എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ വാമനൻ പുഞ്ചിരിച്ച് പറഞ്ഞു—“നിന്റെ വാക്ക് സത്യമാകും।”

Verse 176

जमदग्निसुतो भूत्वा गुरुं कृत्वा महेश्वरम् । कार्त्तवीर्यं वधिष्यामि बहुभिः क्षत्रियैः सह

“ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രനായി, മഹേശ്വരനെ ഗുരുവാക്കി, കാർത്തവീര്യനെ—അവനോടൊപ്പം അനേകം ക്ഷത്രിയരെയും—വധിക്കും।”

Verse 177

समंतपंचके पंच करिष्ये रुधिरह्रदान् । तत्राहं तर्पयिष्यामि पितॄनथ पितामहान्

സമന്തപഞ്ചകത്തിൽ ഞാൻ രക്തത്തിന്റെ അഞ്ചു ഹ്രദങ്ങൾ നിർമ്മിക്കും; അവിടെ പിതൃന്മാരെയും പിതാമഹന്മാരെയും തർപ്പണം നൽകി തൃപ്തിപ്പെടുത്തും।

Verse 178

पुण्यक्षेत्रं करिष्यामि भवांस्तत्रागमिष्य ति । परं च कौतुकं युद्धे भविष्यति तव प्रियम्

ഞാൻ അതിനെ പുണ്യക്ഷേത്രമാക്കി സ്ഥാപിക്കും; നിങ്ങൾ അവിടെ എത്തും. ആ യുദ്ധത്തിൽ നിങ്ങള്ക്ക് പ്രിയമായ പരമ അത്ഭുതകരമായ കൗതുകവും സംഭവിക്കും।

Verse 179

ब्राह्मणेभ्यो ग्रहीष्यंति यदा कुं क्षत्रियाः पुनः । तदैव तान्हनिष्यामि पुनर्दा स्यामि मेदिनीम्

ക്ഷത്രിയർ വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണരിൽ നിന്ന് (ധനം/അവകാശം) കവർന്നെടുക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ ഞാൻ അവരെ വധിക്കും; പിന്നെയും ഭൂമിയെ ദാനം ചെയ്യും।

Verse 180

त्रिसप्तवारं दास्यामि जित्वा जित्वा वसुंधराम् । शस्त्रन्यासं करिष्यामि निर्विण्णो युद्धकर्मणि । विहरिष्यामि रम्येषु वनेषु गिरिसानुषु

ഇരുപത്തൊന്നു പ്രാവശ്യം ഭൂമിയെ ജയിച്ച് ജയിച്ച് ഞാൻ അത് ദാനം ചെയ്യും. യുദ്ധകർമ്മത്തിൽ വിരക്തനായി ആയുധങ്ങൾ വച്ചൊഴിഞ്ഞ്, മനോഹര വനങ്ങളിലും പർവതസാനുക്കളിലും വിഹരിക്കും।

Verse 181

लंकायां रावणो राज्यं करिष्यति महाबलः । त्रैलोक्यकंटकं नाम यदासौ धारयिष्यति

ലങ്കയിൽ മഹാബലനായ രാവണൻ രാജ്യം നടത്തും; അവൻ ‘ത്രൈലോക്യകണ്ടകം’ എന്ന നാമം ധരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ (നിയതിയുടെ പ്രവാഹം തുറന്നു വരും)।

Verse 182

तदा दाशरथी रामः कौसल्यानंदवर्द्धनः । भविष्ये भ्रातृभिः सार्द्धं गमिष्ये यज्ञमंडपे

അപ്പോൾ ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ, കൗസല്യയുടെ ആനന്ദം വർധിപ്പിക്കുന്നവൻ, ഭാവിയിൽ അവതരിക്കും; സഹോദരന്മാരോടുകൂടെ യജ്ഞമണ്ഡപത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 183

ताडकां ताडयित्वाहं सुबाहुं यज्ञमंदिरे । नीत्वा यज्ञाद्गमिष्यामि सीतायास्तु स्वयंवरे

താടകയെ വധിച്ച്, യജ്ഞമന്ദിരത്തിൽ സുബാഹുവിനെ ശിക്ഷിച്ച്, ആ യജ്ഞത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു സീതയുടെ സ്വയംവരത്തിലേക്ക് ഞാൻ പോകും.

Verse 184

परिणेष्याभि तां सीतां भंक्त्वा माहेश्वरं धनुः । त्यक्त्वा राज्यं गमिष्यामि वने वर्षांश्चतुर्दश

മാഹേശ്വര ധനുസ്സിനെ ഭംഗപ്പെടുത്തി ആ സീതയെ ഞാൻ വിവാഹം ചെയ്യും; പിന്നെ രാജ്യം ത്യജിച്ച് പതിനാലു വർഷം വനത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 185

सीताहरणजं दुःखं प्रथमं मे भविष्यति । नासाकर्णविहीनां तां करिष्ये राक्षसीं वने

സീതാഹരണത്തിൽ നിന്നുള്ള ദുഃഖം തന്നെയാകും എനിക്ക് ആദ്യ മഹാശോകം; വനത്തിൽ ഞാൻ ആ രാക്ഷസിയെ മൂക്കും ചെവിയും ഇല്ലാത്തവളാക്കും.

Verse 186

चतुर्द्दशसहस्राणि त्रिशिरःखरदूषणान् । धत्वा हनिष्ये मारीचं राक्षसं मृगरूपिणम्

പതിനാലായിരത്തെ—ത്രിശിരസ്, ഖരൻ, ദൂഷണൻ എന്നിവരോടുകൂടെ—വധിച്ച്, തുടർന്ന് മൃഗരൂപധാരിയായ രാക്ഷസൻ മാരീചനെ ഞാൻ സംഹരിക്കും.

Verse 187

हृतदारो गमिष्यामि दग्ध्वा गृध्रं जटायुषम् । सुग्रीवेण समं मैत्रीं कृत्वा हत्वाऽथ वालिनम्

ഭാര്യാവിയോഗത്തിൽ ദുഃഖിതനായ ഞാൻ മുന്നോട്ട് പോകും; ഗൃധ്രൻ ജടായുവിന് ദഹനസംസ്കാരം നടത്തി, സുഗ്രീവനോടു മൈത്രി സ്ഥാപിച്ച്, പിന്നെ വാലിയെ വധിക്കും।

Verse 188

समुद्रं बंधयिष्यामि नलप्रमुखवानरैः । लंकां संवेष्टयिष्यामि मारयिष्यामि राक्षसान्

നലപ്രമുഖ വാനരന്മാരോടൊപ്പം ഞാൻ സമുദ്രത്തെ ബന്ധിക്കും; ലങ്കയെ വളഞ്ഞ് റാക്ഷസന്മാരെ സംഹരിക്കും।

Verse 189

कुम्भकर्णं निहत्याजौ मेघनादं ततो रणे । निहत्य रावणं रक्षः पश्यतां सर्वरक्षसाम्

യുദ്ധത്തിൽ കുംഭകർണനെ വധിച്ച്, തുടർന്ന് റണത്തിൽ മേഘനാദനെ സംഹരിച്ച്, എല്ലാ രാക്ഷസരും നോക്കിനിൽക്കെ രാവണൻ എന്ന രാക്ഷസനെ ഞാൻ നിഹനിക്കും।

Verse 190

विभीषणाय दास्यामि लंकां देवविनिर्मिताम् । अयोध्यां पुनरागत्य कृत्वा राज्यमकंटकम्

ദേവനിർമ്മിതമായ ലങ്കയെ വിഭീഷണന് നൽകും; പിന്നെ അയോധ്യയിൽ മടങ്ങി വന്ന്, കണ്ഠകരഹിതമായ നിർവിഘ്ന രാജ്യം സ്ഥാപിക്കും।

Verse 191

कालदुर्वाससोश्चित्रचरित्रेणामरावतीम् । यास्येहं भ्रातृभिः सार्द्धं राज्यं पुत्रे निवेद्य च

കാലവും ദുർവാസസും സംബന്ധിച്ച അത്ഭുത സംഭവക്രമത്താൽ, രാജ്യം പുത്രനു ഏല്പിച്ച്, ഞാൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം അമരാവതിയിലേക്കു പോകും।

Verse 192

द्वापरे समनुप्राप्ते क्षत्रियैर्बहुभिर्मही । भाराक्रांता न शक्नोति पातालं गंतुमुद्यता

ദ്വാപരയുഗം വന്നപ്പോൾ അനേകം ക്ഷത്രിയരുടെ ഭാരത്തിൽ ഭൂമി അമർന്നു തകർന്നുപോകും; പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങാൻ ശ്രമിച്ചാലും അവൾക്ക് കഴിയുകയില്ല।

Verse 193

मथुरायां तदा कर्त्ता कंसो राज्यं महासुरः । शिशुपालजरासंधौ कालनेमिर्महासुरः

അന്ന് മഥുരയിൽ മഹാസുരനായ കംസൻ രാജ്യത്തിന്റെ ഭരണാധികാരിയായിരിക്കും; ശിശുപാലനും ജരാസന്ധനും ഇടയിൽ മഹാസുരൻ കാലനേമിയും പ്രസിദ്ധനായി നിലകൊള്ളും।

Verse 194

पौंड्रको वासुदेवश्च बाणो राजा महासुरः । गजवाजितुरंगाढ्या वध्यंते मे तदा मुने

പൗണ്ഡ്രക വാസുദേവനും രാജാവായ ബാണനും—ഈ മഹാസുരന്മാർ—ആന, കുതിര, രഥങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ സൈന്യങ്ങളോടുകൂടെ, ഹേ മുനേ, അന്ന് എനാൽ വധിക്കപ്പെടും।

Verse 195

कलौ स्वल्पोदका मेघा अल्पदुग्धाश्च धेनवः । दुग्धे घृतं न चैवास्ति नास्ति सत्यं जनेषु च

കലിയുഗത്തിൽ മേഘങ്ങൾ അല്പം ജലം മാത്രമേ വർഷിക്കൂ, പശുക്കൾക്കും അല്പം പാലേ ലഭിക്കൂ; പാലിലും നെയ്യില്ല, ജനങ്ങളിൽ സത്യവും നിലനിൽക്കില്ല।

Verse 196

चोरैरुपहता लोका व्याधिभिः परिपीडिताः । त्रातारं नाभि गच्छंति युद्धावस्थां गता अपि

ജനങ്ങൾ കള്ളന്മാരാൽ ഉപഹതരായി രോഗങ്ങളാൽ പീഡിതരാകും; യുദ്ധവും അപകടവും വന്നാലും അവർ രക്ഷകനോടു ശരണം തേടുകയില്ല।

Verse 197

क्षुद्राः पश्चिमवाहिन्यो नद्यः शुष्यंति कार्त्तिके । एकादशीव्रतं नास्ति कृष्णा या च चतुर्द्दशी

കാർത്തികത്തിൽ നദികൾ ക്ഷീണിച്ച് പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകി വറ്റിപ്പോകും; ഏകാദശിവ്രതാചരണം ലോപിക്കും; അതുപോലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയും അവഗണിക്കപ്പെടും।

Verse 198

न जानाति जनः कश्चिद्विक्रांतमपि स्वे गृहे । दरिद्रोपहतं सर्वं संध्यास्नानविवर्जितम् । भविष्यति कलौ सर्वं न तत्पूर्वयुगत्रये

ആരും സ്വന്തം വീട്ടിലുപോലും മഹത്വം തിരിച്ചറിയുകയില്ല. എല്ലാം ദാരിദ്ര്യത്താൽ തകർന്നു, സന്ധ്യാസ്നാനം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടും. ഇതെല്ലാം കലിയിൽ സംഭവിക്കും; മുൻ മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല।

Verse 199

पितरं मातरं पुत्रस्त्यक्त्वा भार्यां निषेवते । न गुरुः स्वजनः कश्चित्कोऽपि कं नानुसेवते

മകൻ പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭാര്യയോടേ ചേർന്ന് നിൽക്കും. പൂജ്യഗുരുവുമില്ല, യഥാർത്ഥ സ്വജനവുമില്ല—ആരും ആരെയും വിശ്വസ്തമായി അനുഗമിക്കുകയോ സേവിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല।

Verse 200

यथायथा कलिर्व्याप्तिं करोति धरणीतले । तथातथा जनः सर्व एकाकारो भविष्यति

കലി ഭൂമിതലത്തിൽ എത്ര എത്രയായി വ്യാപിക്കുമോ, അത്ര അത്രയായി എല്ലാവരും ഒരേ രൂപത്തിലേക്ക് (ഏകരൂപമായി) മാറും।

Verse 201

म्लेच्छैरुपहतं सर्वं संध्यास्नानविवर्जितम् । कल्किरित्यभिविख्यातो भविष्ये ब्राह्मणो ह्यहम्

എല്ലാം മ്ലേച്ഛന്മാർ দ্বারা പീഡിതമായി, സന്ധ്യാസ്നാനം ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ‘കൽക്കി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണനായി ജനിക്കും।

Verse 202

म्लेच्छानां छेदनं कृत्वा याज्ञवल्यपुरोहितः । बहुस्वर्णेन यज्ञेन यक्ष्ये निष्कृतिकारणात्

മ്ലേച്ഛന്മാരെ ഛേദിച്ച്, യാജ്ഞവൽക്ക്യനെ പുരോഹിതനാക്കി, പ്രായശ്ചിത്തവും പുനഃസ്ഥാപനവും നിമിത്തം ബഹുസ്വർണ്ണസമൃദ്ധമായ യജ്ഞം ഞാൻ നടത്തും।

Verse 203

भविष्यंत्यवतारा मे युद्धं तेषु भविष्यति । इदानीं बलिना युद्धं करिष्यंति न देवताः

എന്റെ അവതാരങ്ങൾ ഭാവിയിൽ നിശ്ചയമായും സംഭവിക്കും; അവയിൽ യുദ്ധവും ഉണ്ടാകും. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ദേവന്മാർ ബലിയോടു യുദ്ധം ചെയ്യുകയില്ല।

Verse 204

स मां यजति दैत्येन्द्रो न मे वध्यो बलिर्भवेत् । सर्वस्वदाननियमं करोति स महाध्वरे

ആ ദൈത്യേന്ദ്രൻ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ബലി എന്റെ കൈകൊണ്ട് വധിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ അല്ല. ആ മഹായജ്ഞത്തിൽ അവൻ സർവ്വസ്വദാനവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।