Adhyaya 270

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र प्राची सरस्वती । तत्र स्थाने स्थितं लिंगं मंकीश्वरमिति श्रुतम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി! തുടർന്ന് സരസ്വതി കിഴക്കോട്ടു പ്രവഹിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്കു പോകണം. അവിടെ ‘മങ്കീശ്വര’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ലിംഗം സ്ഥാപിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 2

तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम् । शृणु देवि महाभागे ह्याश्चर्यं यदभूत्पुरा

അതിന്റെയുത്ഭവം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് സർവ്വപാതകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്. ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ ദേവി! പുരാതനകാലത്ത് സംഭവിച്ച അത്ഭുതവിശ്മയം ശ്രവിക്കൂ.

Verse 3

ऋषिर्मंकणको नाम स तेपे परमं तपः । प्राचीमेत्य यताहारो नित्यं स्वाध्यायतत्परः

മങ്കണകൻ എന്നൊരു ഋഷിയുണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം പരമതപസ്സു ചെയ്തു. കിഴക്കുദിക്കിലേക്കു ചെന്നു, ആഹാരനിയമം പാലിച്ച്, നിത്യവും സ്വാധ്യായ-ജപങ്ങളിൽ ലീനനായി ഇരുന്നു.

Verse 4

बहुवर्षसहस्राणि तस्यातीतानि भामिनि । कस्यचित्त्वथ कालस्य विद्धादस्य वरानने

ഹേ ഭാമിനീ! അദ്ദേഹത്തിന് അനേകം ആയിരം വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയി. പിന്നെ ഒരു സമയത്ത്, ഹേ സുന്ദരമുഖീ! കുശാഗ്രം കൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിരൽ കുത്തപ്പെട്ടു.

Verse 5

कराच्छाकरसो जातः कुशाग्रेणेति नः श्रुतम् । स तं दृष्ट्वा महाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः

ഞങ്ങൾ കേട്ടതു പ്രകാരം—കുശാഗ്രം കൊണ്ട് കുത്തപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ശർക്കരപോലെയുള്ള മധുരരസം പുറപ്പെട്ടു. ആ മഹാശ്ചര്യം കണ്ടു അദ്ദേഹം പരമവിസ്മയത്തിലായി.

Verse 6

मेने सिद्धिं परां प्राप्तो हर्षान्नृत्यमथाकरोत् । तस्मिन्संनृत्यमाने च जगत्स्थावरजंगमम्

താൻ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചുവെന്ന് അവൻ കരുതി; ഹർഷാവേശത്തിൽ നൃത്തം ആരംഭിച്ചു. അവൻ നൃത്തം ചെയ്തപ്പോൾ സ്ഥാവരജംഗമങ്ങളടങ്ങിയ സർവ്വജഗത്തും വിറച്ചു.

Verse 7

अनर्त्तत वरारोहे प्रभावात्तस्य वै मुनेः । ततो देवा महेंद्राद्या ब्रह्मविष्णुपुरस्सराः । ऊचुस्त्रिपुरहंतारं नायं नृत्येत्तथा कुरु

ഹേ വരാരോഹേ! ആ മുനിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ സർവ്വജീവികളും നൃത്തം തുടങ്ങി. അപ്പോൾ മഹേന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ, മുൻപിൽ ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണുക്കളോടുകൂടെ, ത്രിപുരഹന്താവിനോട്—“ഇവൻ നൃത്തം ചെയ്യരുത്; തടയാനുള്ളത് ചെയ്യുക” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 8

चलिताः पर्वताः स्थानात्क्षुभितो मकरालयः । धरणी खण्डशो देव वृक्षाश्च निधनं गताः

പർവതങ്ങൾ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇളകി; മകരാലയമായ സമുദ്രം ക്ഷുഭിതമായി. ഓ ദേവാ! ഭൂമി ഖണ്ഡങ്ങളായി പിളർന്നു; വൃക്ഷങ്ങൾ നശിച്ചു.

Verse 9

उत्पथाश्च महानद्यो ग्रहा उन्मार्गसंस्थिताः । त्रैलोक्यं व्याकुलीभूतं यावत्प्राप्नोति संक्षयम्

മഹാനദികൾ വഴിതെറ്റി ഒഴുകി; ഗ്രഹങ്ങളും നിശ്ചിത പഥം വിട്ടു മാറി. ത്രിലോകം മുഴുവൻ വ്യാകുലമായി, നാശത്തിലേക്ക് അടുക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 10

तावन्निवारयस्वैनं नान्यः शक्तो निवारणे

അതുകൊണ്ട് നീ തന്നേ അവനെ ഉടൻ തടയുക; അവനെ നിവാരാൻ മറ്റാരും ശക്തരല്ല.

Verse 11

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तस्य समीपतः । द्विजरूपं समास्थाय तमृषिं वाक्यमब्रवीत्

അവൻ “തഥാസ്തു” എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ആ മുനിയുടെ സമീപത്തേക്ക് ചെന്നു. ദ്വിജരൂപം ധരിച്ചു ആ ഋഷിയോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 12

को हर्षविषयः कस्मात्त्वयैतन्नृत्यते द्विज । तस्मात्कार्यं वदाशु त्वं परं कौतूहलं द्विजः

നിന്റെ ആനന്ദത്തിന് കാരണമെന്ത്? ഹേ ദ്വിജാ, നീ എന്തിന് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു? അതിനാൽ വേഗം കാര്യം പറയുക; ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എനിക്ക് വലിയ കൗതുകമുണ്ട്।

Verse 13

ऋषिरुवाच । किं न पश्यसि मे ब्रह्मन्कराच्छाकर सं च्युतम् । अत एव हि मे नृत्यं सिद्धोऽहं नात्र संशयः

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ശർക്കരക്കട്ട വീണതിനെ നീ കാണുന്നില്ലേ? അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്; സംശയമില്ല, എനിക്ക് സിദ്ധി ലഭിച്ചു।

Verse 14

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भगवांस्त्रिपुरांतकः । अंगुष्ठं ताडयामास अंगुल्यग्रेण भामिनि

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭഗവാൻ ത്രിപുരാന്തകൻ, ഹേ സുന്ദരി, വിരലിന്റെ അഗ്രം കൊണ്ട് തന്റെ അങ്കുഷ്ഠത്തെ അടിച്ചു।

Verse 15

ततो विनिर्गतं भस्म तत्क्षणाद्धिमपांडुरम् । अथाब्रवीत्प्रहस्यैनं भगवान्भूतभावनः

അപ്പോൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മഞ്ഞുപോലെ വെളുത്ത ഭസ്മം പുറത്തുവന്നു. തുടർന്ന് ഭൂതഭാവനനായ ഭഗവാൻ പുഞ്ചിരിച്ച് അവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 16

पश्य मेंऽगुष्ठतो ब्रह्मन्भूरि भस्म विनिर्गतम् । न नृत्येऽहं न मे हर्षस्तथापि मुनिसत्तम

കാണുക, ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! എന്റെ അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ധാരാളം ഭസ്മം പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ഞാൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നില്ല; എനിക്ക് ഹർഷവും ഇല്ല, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 17

तद्दृष्ट्वा सुमहाश्चर्यं विस्मयं परमं गतः । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा

ആ അതിമഹാശ്ചര്യം കണ്ടപ്പോൾ അവൻ പരമ വിസ്മയത്തിൽ മുങ്ങി. പിന്നെ കൈകൂപ്പി, ഹർഷംകൊണ്ട് ഗദ്ഗദമായ ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിച്ചു.

Verse 18

नान्यं देवमहं मन्ये त्वां मुक्त्वा वृषभध्वजम् । नान्यस्य विद्यते शक्तिरीदृशी धरणीतले

ഹേ വൃഷഭധ്വജ പ്രഭോ! നിന്നെ വിട്ട് മറ്റൊരു ദേവനെയും ഞാൻ അംഗീകരിക്കുന്നില്ല. ഭൂമിയിൽ ഇത്തരമൊരു ശക്തി മറ്റാർക്കും ഇല്ല.

Verse 19

भगवानुवाच । ज्ञातोऽस्मि मुनिशार्दूल त्वया वेदविदां वर । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यन्मनसेप्सितम्

ഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മുനിശാർദൂലാ, ഹേ വേദവിദ്വന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠാ! നീ എന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. നിനക്ക് മംഗളം; നിന്റെ മനസ്സിന് നിത്യമായി അഭിലഷിതമായ വരം ചോദിക്കൂ.

Verse 20

ऋषिरुवाच । प्रसादाद्देवदेवस्य नृत्येन महता विभो । यथा न स्यात्तपोहानिस्तथा नीतिर्विधीयताम्

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ! ദേവദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ മഹത്തായ നൃത്തം ചെയ്തു. എന്റെ തപസ്സിന് ഹാനി വരാതിരിക്കുവാൻ യുക്തമായ മാർഗം വിധിക്കണമേ.

Verse 21

शंभुरुवाच । तपस्ते वर्द्धतां विप्र मत्प्रसादात्सहस्रधा । प्राचीमन्विह वत्स्यामि त्वया सार्द्धमहं सदा

ശംഭു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രാ! എന്റെ പ്രസാദത്താൽ നിന്റെ തപസ് സഹസ്രഗുണം വർദ്ധിക്കട്ടെ. ഞാൻ നിത്യം നിനക്കൊപ്പം ഇവിടെ കിഴക്കോട്ടു മുഖം തിരിച്ച് വസിക്കും.

Verse 22

सरस्वती महापुण्या क्षेत्रे चास्मिन्विशेषतः । सरस्वत्युत्तरे तीरे यस्त्यजेदात्मनस्तनुम्

സരസ്വതി മഹാപുണ്യമയിയാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ. സരസ്വതിയുടെ ഉത്തരതീരത്ത് ആരെങ്കിലും ദേഹത്യാഗം ചെയ്‌താൽ, ഈ ധാമമഹിമയാൽ അവൻ വിശേഷ പുണ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 23

प्राचीने ह्यृषिशार्दूल न चेहागच्छते पुनः । आप्लुतो वाजिमेधस्य फलं प्राप्नोति पुष्कलम्

ഹേ ഋഷിശാർദൂലാ! ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ വീണ്ടും പ്രാചീദിക്കിലേക്ക് (സംസാരഭ്രമണത്തിലേക്ക്) മടങ്ങുകയില്ല. ഇവിടെ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധയാഗസമമായ സമൃദ്ധ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 24

नियमैश्चोप वासैश्च शोषयन्देहमात्मनः । जलाहारा वायुभक्षाः पर्णाहाराश्च तापसाः । तथा च स्थंडिलशया ये चान्ये नियताः पृथक्

നിയമങ്ങളാലും ഉപവാസങ്ങളാലും താപസർ തങ്ങളുടെ ദേഹം ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു—ചിലർ ജലാഹാരികൾ, ചിലർ വായുഭക്ഷകർ, ചിലർ പർണ്ണാഹാരികൾ; അതുപോലെ നിലത്ത് ശയിക്കുന്നവർ, മറ്റുള്ളവരും വ്യത്യസ്ത നിയമങ്ങളിൽ പ്രത്യേകം നിയതരായിരിക്കുന്നു.

Verse 25

ये स्नानमाचरिष्यंति तीर्थेऽस्मिन्नियमान्विताः । ते यांति परमां सिद्धिं ब्रह्मणः परमं पदम्

നിയമങ്ങളോടുകൂടി ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ആചരിക്കുന്നവർ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മന്റെ പരമപദം കൈവരിക്കുന്നു.

Verse 26

अस्मिंस्तीर्थे तु यो दानं त्रुटिमात्रं च कांचनम् । ददाति द्विजमुख्याय मेरुतुल्यं भवेत्फलम्

ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനു സ്വർണ്ണത്തിന്റെ ത്രുടിമാത്രം പോലും ദാനം ചെയ്‌താൽ, ആ ദാനഫലം മേരുപർവ്വതസമം മഹത്തായിരിക്കും।

Verse 27

अस्मिंस्तीर्थे तु ये श्राद्धं करिष्यंतीह मानवाः । एकविंशत्कुलोपेताः स्वर्गं यास्यंति ते ध्रुवम्

ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ തങ്ങളുടെ വംശത്തിലെ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളോടുകൂടി നിർഭയമായി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും।

Verse 28

पितॄणां वल्लभं तीर्थं पिंडेनैकेन तर्पिताः । ब्रह्मलोकं गमिष्यंति सुपुत्रेणेह तारिताः

ഈ തീർത്ഥം പിതൃകൾക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമാണ്. ഒരു പിണ്ഡം കൊണ്ടുതന്നെ തൃപ്തരായി, സത്പുത്രനാൽ ഇവിടെ ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ട പിതൃകൾ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും।

Verse 29

भूयश्चान्नं प्रयच्छंति मोक्षमार्गं व्रजंति ते

കൂടാതെ അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവർ മോക്ഷമാർഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നു।

Verse 30

अत्र ये शुभ कर्माणः प्रभासस्थां सरस्वतीम् । पश्यंति तेपि यास्यंति स्वर्गलोकं द्विजोत्तमाः

ഇവിടെ ശുഭകർമ്മനിഷ്ഠരായവർ പ്രഭാസത്തിൽ വസിക്കുന്ന സരസ്വതീദേവിയെ ദർശിച്ചാൽ, അവർയും, ഹേ ദ്വിജോത്തമ, സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കും।

Verse 31

ये पुनस्तत्र भावेन नराः स्नानपरायणाः । ब्रह्मलोकं समासाद्य ते रमिष्यंति सर्वदा

അവിടെ ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്നാനത്തിൽ നിരതരായ മനുഷ്യർ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിച്ച് സദാ ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിക്കും।

Verse 32

दधि प्रदद्याद्योऽपीह ब्राह्मणाय मनोरमम् । सोऽप्यग्निलोकमासाद्य भुंक्ते भोगान्सुशोभनान्

ഇവിടെ ആരെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണനു മനോഹരമായ തൈര് ദാനം ചെയ്താൽ, അവനും അഗ്നിലോകം പ്രാപിച്ച് ശുഭശോഭനമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കും।

Verse 33

ऊर्णाप्रावरणं योऽपि भक्त्या दद्याद्द्विजोत्तमे । सोऽपि याति परां सिद्धिं मर्त्यैरन्यैः सुदुर्लभाम्

ഭക്തിയോടെ ഉത്തമ ദ്വിജനു ഉണ്ണിയാവരണം ദാനം ചെയ്യുന്നവനും, മറ്റു മർത്ത്യർക്കു അത്യന്തം ദുർലഭമായ പരമസിദ്ധി പ്രാപിക്കും।

Verse 34

ये चात्र मलनाशाय विशेयुर्मानवा जलम् । गोप्रदानफलं तेषां सुखेन फलमादिशेत्

ഇവിടെ മലിനത നീക്കാൻ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ഗോദാനഫലം സുഖേന ലഭിക്കുന്നു എന്ന് പ്രസ്താവിക്കണം।

Verse 35

भावेन हि नरः कश्चित्तत्र स्नानं समाचरेत् । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते

നിശ്ചയമായി, ആരെങ്കിലും അവിടെ ഭക്തിഭാവത്തോടെ സ്നാനം ആചരിച്ചാൽ, അവൻ സർവപാപവിമുക്തനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 36

तर्पणात्पिंडदानाच्च नरकेष्वपि संस्थिताः । स्वर्गं प्रयांति पितरः सुपुत्रेणेह तारिताः

തർപ്പണവും പിണ്ഡദാനവും ചെയ്താൽ നരകത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പിതൃക്കളും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇവിടെ സത്പുത്രൻ അവരെ തരിക്കുന്നു।

Verse 37

ते लभंतेऽक्षयांल्लोका न्ब्रह्मविष्ण्वीशशब्दितान् । भूयस्त्वन्नं प्रयच्छन्ति मोक्षमार्गं लभंति ते

അവർ ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ഈശ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അക്ഷയ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; വീണ്ടും സമൃദ്ധമായി അന്നദാനം ചെയ്യുന്നു—ഇങ്ങനെ അവർ മോക്ഷമാർഗം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 38

स्वर्गनिश्रेणिसंभूता प्रभासे तु सरस्वती । नापुण्यवद्भिः संप्राप्तुं पुंभिः शक्या महानदी

പ്രഭാസത്തിൽ സരസ്വതി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള പടവുകളിൽ നിന്നുയർന്നതുപോലുള്ള മഹാനദിയാണ്; പുണ്യമില്ലാത്ത മനുഷ്യർക്കു ആ മഹാനദിയെ പ്രാപിക്കാനാവില്ല।

Verse 39

प्राची सरस्वती चैव अन्यत्रैव तु दुर्लभा । विशेषेण कुरुक्षेत्रे प्रभासे पुष्करे तथा

പ്രാചീ സരസ്വതി മറ്റിടങ്ങളിൽ ദുർലഭമാണ്; പ്രത്യേകിച്ച് കുരുക്ഷേത്രം, പ്രഭാസം, പുഷ്കരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ അവൾ ലഭ്യമാണ്।

Verse 40

प्राचीं सरस्वतीं प्राप्य योन्यत्तीर्थं हि मार्गते । स करस्थं समुत्सृज्य कूर्परेण समाचरेत्

പ്രാചീ സരസ്വതിയെ പ്രാപിച്ച് യോന്യത്തീർത്ഥം അന്വേഷിക്കണം; അവിടെ കൈയിൽ ഉള്ളതു വിട്ട് കൂർപ്പര-വിധിപ്രകാരം കർമ്മം ആചരിക്കണം।

Verse 41

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नानं च विहितं सदा । पिण्याकेंगुदकेनापि पिंडं तत्र ददाति यः । पितॄणामक्षयं भूयात्पितृलोकं स गच्छति

കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിയിൽ സ്നാനം എപ്പോഴും വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ പിണ്യാകം കലർന്ന ജലത്താലെങ്കിലും പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പിതൃകൾക്ക് അക്ഷയഫലം നൽകുകയും പിതൃലോകം പ്രാപിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 42

सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः । सरस्वतीं प्राप्य गता दिवं नराः पुनः स्मरिष्यंति नदीं सरस्वतीम्

സരസ്വതീതീരവാസത്തിന് തുല്യമായ ആനന്ദം എവിടെ? സരസ്വതീധാമവാസത്തിന് തുല്യമായ ഗുണങ്ങൾ എവിടെ? സരസ്വതിയെ പ്രാപിച്ച് മനുഷ്യർ സ്വർഗ്ഗം ചെന്നാലും, വീണ്ടും വീണ്ടും സരസ്വതി നദിയെ സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 43

ईश्वर उवाच । उक्त्वैवं भगवान्देवस्तत्रैवांतरधीयत । सांनिध्यमकरोत्तत्र ततःप्रभृति शंकरः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഭഗവാൻ ദേവൻ അവിടെയേ അന്തർധാനം ചെയ്തു. അതിനുശേഷം ശങ്കരൻ ആ സ്ഥലത്ത് തന്റെ സ്ഥിര സാന്നിധ്യം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 44

अत्र गाथा पुरा गीता विष्णुना प्रभविष्णुना । स्नेहार्द्रेण च चित्तेन धर्मपुत्रं प्रति प्रिये

പ്രിയേ, ഇവിടെ പുരാതനകാലത്ത് പ്രഭവിഷ്ണുവായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു സ്നേഹത്തിൽ ആർദ്രമായ ഹൃദയത്തോടെ ധർമ്മപുത്രനെ അഭിമുഖീകരിച്ച് പാടിയ ഗാഥയുണ്ട്.

Verse 45

मा गंगां व्रज कौंतेय मा प्रयागं च पुष्करम् । तत्र गच्छ कुरुश्रेष्ठ यत्र प्राची सरस्वती

ഹേ കൗന്തേയ, ഗംഗയിലേക്കു പോകരുത്; പ്രയാഗത്തേക്കും പുഷ്കരത്തേക്കും പോകരുത്. ഹേ കുരുശ്രേഷ്ഠ, പ്രാചീ സരസ്വതി ഉള്ളിടത്തേക്കു പോകുക.

Verse 46

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । माहात्म्यं च सरस्वत्या भूयः किं श्रोतुमिच्छसि

പ്രിയേ, നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി പറഞ്ഞു. സരസ്വതീമാഹാത്മ്യവും പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു—ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?

Verse 270

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्राचीसरस्वतीमंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘പ്രാചീ സരസ്വതീയും മങ്കീശ്വരനും മഹാത്മ്യവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 270-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.