Adhyaya 10

Verse 1

ययातिरुवाच । केदारं श्रूयते ब्रह्मन्पर्वते च हिमाचले । गंगा तस्माद्विनिष्क्रान्ता प्रविष्टा पूर्वसागरम्

യയാതി പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഹിമാചലപർവതത്തിൽ കേദാരം പ്രസിദ്ധമെന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ നിന്നു ഗംഗാ ഉദ്ഭവിച്ച് പൂർവസമുദ്രത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 2

तथा सरस्वती देवी चूतवृक्षाद्विनिर्गता । पश्चिमं सागरं प्राप्ता गृहीत्वा वडवानलम्

അതുപോലെ ദേവി സരസ്വതി ചൂതവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ടു; വഡവാനലത്തെ ധരിച്ചു പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തെ പ്രാപിച്ചു.

Verse 3

कथमत्र समायातः केदारश्चात्र कौतुकम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि विचित्रं मम भूसुर

കേദാരം ഇവിടെ എങ്ങനെ എത്തി? ഇവിടെ ഉള്ള ഈ അത്ഭുതകൗതുകം എന്താണ്? ഹേ പൂജ്യ ബ്രാഹ്മണാ! എനിക്ക് ഇത് വിചിത്രമായി തോന്നുന്നു; എല്ലാം വിശദമായി പറയുക.

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । सत्यमेतन्महाराज यन्नोऽत्र परिपृच्छसि । शृणुष्वावहितो भूत्वा यथा जातं श्रुतं तु वै

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാരാജാ! നീ ഇവിടെ ചോദിക്കുന്നതു തീർച്ചയായും സത്യമാണ്. ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക; സംഭവിച്ചതുപോലെയും കേട്ടതുപോലെയും ഞാൻ വിവരിക്കും.

Verse 5

गंगाद्यानि च तीर्थानि केदाराद्या दिवौकसः । मया सह पुरा देवाः शक्राद्या नृपसत्तमाः

ഗംഗാദി തീർത്ഥങ്ങളും, കേദാരാദി സ്ഥാനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദിവ്യദേവഗണവും— ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ! പുരാകാലത്ത് ശക്രാദി ദേവന്മാർ എനിക്കൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 6

ब्रह्माणं प्रति राजेन्द्र गताः सर्वे महर्षयः । सर्वे तत्र कथाश्चक्रुर्धर्म्या नाना पृथक्पृथक्

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! എല്ലാ മഹർഷിമാരും ബ്രഹ്മാവിന്റെ അടുക്കലേക്ക് ചെന്നു. അവിടെ അവർ ഓരോരുത്തരും വേറേവേറെ രീതിയിൽ ധർമ്മ്യമയമായ പല കഥാപ്രസംഗങ്ങളും നടത്തി.

Verse 7

समुदाये च देवानां सर्वतीर्थानि पार्थिव । क्षेत्राण्युप स्थितान्येव वनान्युपवनानि च

ഹേ പാർത്ഥിവാ! ദേവന്മാർ സമുച്ചയമായി കൂടിയപ്പോൾ അവിടെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സന്നിഹിതമായിരുന്നു; കൂടാതെ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും വനങ്ങളും ഉപവനങ്ങളും കൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 8

ततः कथाप्रसंगेन इन्द्रः प्राह चतुर्मुखम् । कौतुकेन समायुक्तः पप्रच्छ नृपसत्तम

അതിനുശേഷം സംഭാഷണപ്രസംഗത്തിൽ ഇന്ദ്രൻ ചതുര്മുഖനായ ബ്രഹ്മാവിനോട് സംസാരിച്ചു. കൗതുകം നിറഞ്ഞവനായി, ഹേ നൃപസത്തമാ, അവൻ ചോദ്യം ചെയ്തു.

Verse 9

इन्द्र उवाच । भगवन्पुण्यमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामि सांप्रतम् । प्रमाणं चैव सर्वेषां कृतादीनां पृथग्विधम्

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! ഇപ്പോൾ പുണ്യത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം ഞാൻ ശ്രവിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; കൂടാതെ കൃതാദി എല്ലാ യുഗങ്ങളുടെയും വ്യത്യസ്തമായ പ്രമാണവും അറിയണം.

Verse 10

ब्रह्मोवाच । लक्षं सप्तदश प्रोक्तं युगमानं सुराधिप । अष्टाविंशतिभिः सार्द्धं सहस्रैः कृतमुच्यते

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ സുരാധിപാ! യുഗത്തിന്റെ അളവ് ലക്ഷങ്ങളിൽ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. കൃതയുഗം പതിനേഴു ലക്ഷത്തോടൊപ്പം ഇരുപത്തിയെട്ടായിരവും ചേർന്നതെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 11

लक्षद्वादशभिः प्रोक्तं युगं त्रेताभिसंज्ञितम् । षण्णवत्यधिकैश्चैव सहस्रैः परिमाणितम्

ത്രേതാ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന യുഗം പന്ത്രണ്ടു ലക്ഷം എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനുമേൽ കൂടി തൊണ്ണൂറ്റാറായിരം വർഷം ചേർത്ത് അതിന്റെ അളവ് നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 12

लक्षाण्यष्टौ चतुःषष्टिसहस्रैः परिकीर्तितम् । ततो वै द्वापरं नाम युगं देवप्रकीर्तितम्

അടുത്തതായി ദേവന്മാർ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ദ്വാപര എന്ന യുഗം എട്ട് ലക്ഷം; കൂടാതെ അറുപത്തിനാലായിരം വർഷം ചേർന്നതായും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 13

लक्षैश्चतुर्भिर्विख्यातो द्वात्रिंशद्भिः कलिस्तथा । सहस्रैश्च सुरश्रेष्ठ युगमानमितीरितम्

ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! കലിയുഗം നാല് ലക്ഷം; കൂടാതെ മുപ്പത്തിരണ്ടായിരം വർഷം ചേർന്നതായും പ്രസിദ്ധമാണ്—ഇങ്ങനെ യുഗമാനം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 14

चतुष्पदः कृते धर्मः शुक्लवर्णो जनार्दनः । न दुर्भिक्षं न च व्याधिस्तस्मिन्भवति वै क्वचित्

കൃതയുഗത്തിൽ ധർമ്മം നാലു പാദങ്ങളോടെ ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ജനാർദനൻ ശ്വേത ദിവ്യപ്രഭയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. അന്ന് എവിടെയും ക്ഷാമമില്ല, രോഗവും ഇല്ല।

Verse 15

क्रियते च तदा धर्मो नाकाले मरणं नृणाम् । लांगलेन विना सस्यं भूरिक्षीराश्च धेनवः

അന്ന് ധർമ്മം ശരിയായി ആചരിക്കപ്പെടുന്നു; മനുഷ്യർക്കു അകാലമരണം ഉണ്ടാകില്ല. ഉഴവില്ലാതെയും വിളവ് പിറക്കും; പശുക്കൾ ധാരാളം പാൽ നൽകും।

Verse 16

कामः क्रोधो भयं लोभो मत्सरश्चाभ्यसूयता । तस्मिन्युगे सहस्राक्ष न भवंति कदाचन

ഹേ സഹസ്രാക്ഷനായ ഇന്ദ്രാ! ആ യുഗത്തിൽ കാമം, ക്രോധം, ഭയം, ലോഭം, മത്സരം, അഭ്യസൂയ—ഇവ ഒരിക്കലും ഉദിക്കുന്നില്ല.

Verse 17

ततस्त्रेतायुगे जातस्त्रिपादो धर्म एव च । चिरायुषो नरास्तस्मिन्रक्तवर्णो जनार्दनः

അതിനുശേഷം ത്രേതായുഗത്തിൽ ധർമ്മം ത്രിപാദമായി (മൂന്നു പാദങ്ങളിൽ സ്ഥാപിതമായി) ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ആ യുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ; ജനാർദ്ദനൻ (വിഷ്ണു) രക്തവർണ്ണനായി ഇരിക്കുന്നു.

Verse 18

तस्मिन्यज्ञाः प्रवर्त्तंते प्राणिनामिष्टदायिनः । न कामादिप्रवृत्तिश्च तस्मिन्संजायते नृणाम्

ആ യുഗത്തിൽ യജ്ഞങ്ങൾ പ്രചരിക്കുന്നു; അവ ജീവികൾക്ക് ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു. മനുഷ്യരിൽ കാമാദി പ്രേരിതമായ പ്രവൃത്തി ഉദിക്കുന്നതുമില്ല.

Verse 19

तपसा ब्रह्मचर्येण स्नानैर्दानैः पृथग्विधैः । तथा यज्ञैर्जपैर्होमैस्तत्र वृत्तिर्भवेन्नृणाम्

അവിടെ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവൃത്തി തപസ്സ്, ബ്രഹ്മചര്യം, പുണ്യസ്നാനങ്ങൾ, വിവിധ ദാനങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ടും; അതുപോലെ യജ്ഞം, ജപം, ഹോമം എന്നിവകൊണ്ടും രൂപപ്പെടുന്നു.

Verse 20

ततस्तु द्वापरं नाम तृतीयं युग मुच्यते । द्विपदो धर्मः सञ्जातः पीतवर्णो जनार्द्दनः

പിന്നീട് മൂന്നാമത്തെ യുഗം ‘ദ്വാപരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതിൽ ധർമ്മം ദ്വിപാദമായി (രണ്ടു പാദങ്ങളിൽ) നിലകൊള്ളുന്നു; ജനാർദ്ദനൻ (വിഷ്ണു) പീതവർണ്ണനായി ഇരിക്കുന്നു.

Verse 21

फलाकांक्षाप्रवृत्तानि जपयज्ञतपांसि च । सत्यानृतान्वितो लोको द्वापरे सुरसत्तम

ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഫലാകാംക്ഷയോടെ ജപവും യജ്ഞവും തപസ്സും നടത്തപ്പെടുന്നു; ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠാ, ലോകം സത്യവും അസത്യവും കലർന്നതായിരിക്കും।

Verse 22

तत्रान्योन्यं महीपाला युयुधुर्वसुधातले । सुपूताश्च दिवं यांति यज्ञैरिष्ट्वा जनार्दनम्

അവിടെ ഭൂമിതലത്തിൽ രാജാക്കന്മാർ പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു; എങ്കിലും യജ്ഞങ്ങളാൽ ജനാർദനനെ ആരാധിച്ച് നന്നായി ശുദ്ധരായി സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 23

ततः कलियुगं घोरं चतुर्थं तु प्रव र्त्तते । एकपादो भवेद्धर्मः संत्रस्तो नित्यपूजने

അതിനുശേഷം നാലാമത്തേതായ ഭയങ്കര കലിയുഗം ആരംഭിക്കുന്നു; ധർമ്മം ഏകപാദമാകും, നിത്യപൂജയിലും ജനങ്ങൾ ആശങ്കിതരാകും।

Verse 24

कृष्णवर्णो भवेद्विष्णुः पापाधिक्यं प्रवर्तते । माया च मत्सरश्चैव कामः क्रोधस्तथा भयम्

കലിയുഗത്തിൽ വിഷ്ണു കൃഷ്ണവർണ്ണനാകും, പാപാധിക്യം വർദ്ധിക്കും; മായ, മത്‌സരം, കാമം, ക്രോധം, ഭയം എന്നിവയും പ്രബലമാകും।

Verse 25

अर्थलुब्धास्तथा भूपा लोभमोहशतान्विताः । अल्पायुषो नरास्तत्र अल्पसस्या च मेदिनी

ഭൂപന്മാർ ധനലോഭികളായി, ലാഭമോഹങ്ങളുടെ നൂറുകണക്കിന് രൂപങ്ങളാൽ ബന്ധിതരാകും; അവിടെ മനുഷ്യർ അൽപായുസ്സുള്ളവരാകും, ഭൂമിയും അൽപസസ്യമായിരിക്കും।

Verse 26

अल्पक्षीरास्तथा गावः सत्यहीना द्विजातयः । तत्र मायाविनो लोका जैह्व्यौपस्थ्यपरायणाः

പശുക്കൾ അല്പം പാലേ നൽകും; ദ്വിജർ സത്യഹീനരാകും. അവിടെ ജനങ്ങൾ മായാവികളായി, നാവിന്റെ രുചിയിലും കാമഭോഗത്തിലും ആസക്തരായിരിക്കും.

Verse 27

सत्यहीनास्तथा पापा भविष्यंति कलौ युगे । तत्र षोडशमे वर्षे नराः पलितकुन्तलाः

കലിയുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ സത്യഹീനരും പാപപരായണരുമാകും. അവിടെ പതിനാറാം വയസ്സിൽ തന്നേ പുരുഷന്മാരുടെ മുടി നരയ്ക്കും.

Verse 28

नार्यो द्वादशमे वर्षे भविष्यंति सुगर्भिताः । भविष्यति क्रमाद्वर्णसंकरश्च सुराधिप

സ്ത്രീകൾ പന്ത്രണ്ടാം വയസ്സിൽ തന്നേ ഗർഭിണികളാകും. പിന്നെ ക്രമേണ, ഹേ സുരാധിപ, വർണസങ്കരം—വർണങ്ങളുടെ കലർച്ചയും കലാപവും—ഉദ്ഭവിക്കും.

Verse 29

एकाकारा भविष्यंति सर्ववर्णाश्रमाश्च वै । नाशं यास्यंति यज्ञाश्च कुलधर्मः सनातनः

എല്ലാ വർണാശ്രമങ്ങളും ഒരേ രൂപമായി, ഭേദമില്ലാത്തതാകും. യജ്ഞകർമ്മങ്ങൾ നശിക്കും; കുലധർമ്മമായ സനാതനാചാരവും ലോപിക്കും.

Verse 30

व्यर्थानि तत्र तीर्थानि म्लेच्छस्पृष्टानि सर्वशः । भविष्यंति सुरश्रेष्ठ प्रभावरहितानि च

അപ്പോൾ തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും മ്ലേച്ഛസ്പർശം മൂലം മലിനമായി ഫലഹീനമാകും. ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠ, അവ ദിവ്യപ്രഭാവവും നഷ്ടപ്പെടും.

Verse 31

एतच्छ्रुत्वा ततो वाक्यं ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । तत्र स्थितानि तीर्थानि ब्रह्माणमिदमब्रुवन्

അവ്യക്തജന്മനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ചിട്ട്, അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്ന തീർത്ഥങ്ങൾ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 32

तीर्थान्यूचुः । कथं वयं भविष्यामः संप्राप्ते दारुणे कलौ । स्थानं नो ब्रूहि देवेश स्थातव्यं च सदैव हि

തീർത്ഥങ്ങൾ പറഞ്ഞു—ഭീകരമായ കലിയുഗം വന്നെത്തിയാൽ ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും? ദേവേശാ, ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും പാർക്കാവുന്ന സ്ഥലം ഞങ്ങൾക്ക് അരുളിച്ചെയ്യുക।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । अर्बुदः पर्वतश्रेष्ठः कलिस्तत्र न विद्यते । अतस्तत्र च गंतव्यं तीर्थैरायतनैः सह

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അർബുദം പർവ്വതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം; അവിടെ കലി ഇല്ല. അതിനാൽ തീർത്ഥങ്ങളേ, നിങ്ങളുടെ ആയതനങ്ങളോടും ധാമങ്ങളോടും കൂടി അവിടെ പോകുക।

Verse 34

अपि कृत्वा महत्पापमर्बुदं प्रेक्षते तु यः । कलिदोषविनिर्मुक्तः स यास्यति परां गतिम्

മഹാപാപം ചെയ്തവനായാലും അർബുദത്തെ ദർശിക്കുന്നവൻ കലിദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി പരമഗതി പ്രാപിക്കും।

Verse 35

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो ब्रह्मलोकं गतो नृप । ततः सर्वाणि तीर्थानि गतानि च कलौ युगे

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ചതുര്മുഖനായ ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും (ആ അഭയസ്ഥാനത്തേക്ക്) പുറപ്പെട്ടു।

Verse 36

भूमावर्बुदशैलेन्द्रे संस्थितानि कलेर्भयात् । गंगा सरस्वती चैव यमुना पुष्कराणि च

കലിയെ ഭയന്ന് ഗംഗയും സരസ്വതിയും യമുനയും പുഷ്കരതീർത്ഥങ്ങളും ഭൂമിയിൽ പർവ്വതരാജനായ അർബുദത്തിൽ വന്നു വസിച്ചു।

Verse 37

कुरुक्षेत्रं प्रभासं च ब्रह्मावर्तं तथैव च । तिस्रःकोट्योऽर्द्धकोटिश्च यानि तीर्थानि भूतले

കുരുക്ഷേത്രം, പ്രഭാസം, ബ്രഹ്മാവർത്തം—ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും മൂന്നു കോടി കൂടെ അർദ്ധകോടി എന്ന എണ്ണത്തിൽ (ഇവിടെ) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 38

तेषां वासश्च सञ्जातः पर्वतेऽर्बुदसंज्ञिके । एवं तत्र समापन्ना गंगा चैव सरस्वती

അവരുടെ വാസം ‘അർബുദ’ എന്ന പർവ്വതത്തിൽ ഉണ്ടായി; ഇങ്ങനെ അവിടെ ഗംഗയും സരസ്വതിയും കൂടി എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 39

तत्र शांता नराः सम्यक्परं निर्वाणमाप्नुयुः । श्राद्धं कृत्वा महाराज स्वर्गे यांति च पूर्वजाः

അവിടെ ശാന്തരായ മനുഷ്യർ യഥാവിധി പരമ നിർവാണം പ്രാപിക്കുന്നു; മഹാരാജാ, അവിടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ പിതൃക്കളും സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 40

शृणु तत्राभवत्पूर्वं यदाश्चर्यं महामते । ऋषिर्मंकणकोनाम सरस्वत्यास्तटे स्थितः

ഹേ മഹാമതേ, കേൾക്കുക—അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ഒരു അത്ഭുതം സംഭവിച്ചു: മങ്കണകൻ എന്ന ഋഷി സരസ്വതിയുടെ തീരത്ത് വസിച്ചിരുന്നു।

Verse 41

तपस्तेपे सुधर्मात्मा कामक्रोधविवर्जितः । तस्यैवं वर्तमानस्य क्षुतमासीत्कदाचन

ആ ധർമ്മാത്മാവ് കാമക്രോധവിവർജിതനായി തപസ്സു ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ കഴിയുമ്പോൾ ഒരിക്കൽ അവനിൽ വിശപ്പ് ഉദിച്ചു.

Verse 42

पित्तं प्रपतितं तत्र तच्च रक्तमयं बभौ । तद्दृष्ट्वाऽतीव हृष्टः स मंकणर्षिर्बभूव ह

അവിടെ അവന്റെ പിത്തം വീണു; അത് രക്തമയമായതുപോലെ തോന്നി. അത് കണ്ട മങ്കണ ഋഷി അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു.

Verse 43

सिद्धोऽहमिति विज्ञाय ततो नृत्यं चकार सः । तस्यैवं वर्तमानस्य जगत्स्थावरजंगमम्

“ഞാൻ സിദ്ധനാണ്” എന്ന് അറിഞ്ഞ് അവൻ നൃത്തം തുടങ്ങി. അവൻ ഇങ്ങനെ തുടരുമ്പോൾ സ്ഥാവരജംഗമമായ സമസ്ത ലോകവും (കുലുങ്ങി).

Verse 44

तत्र संक्षोभमापन्नं सागरा अपि चुक्षुभुः । गृहकृत्यानि संत्यज्य सर्वे विस्मयमा गताः

അവിടെ മഹാ കലക്കം ഉണ്ടായി; സമുദ്രങ്ങളും ക്ഷോഭിച്ചു. ഗൃഹകാര്യങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് എല്ലാവരും വിസ്മയത്തോടെ അവിടെ എത്തി.

Verse 45

तस्यैवं नृत्यमानस्य सर्वे लोका नृपोत्तम । ननृतुः पार्थिवश्रेष्ठ प्रभावात्तस्य सन्मुनेः

ഹേ നൃപോത്തമാ! അവൻ ഇങ്ങനെ നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഹേ പാർത്ഥിവശ്രേഷ്ഠാ, ആ പുണ്യ മുനിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ സർവ്വ ലോകങ്ങളും നൃത്തം ചെയ്തു.

Verse 46

ततो देवगणाः सर्वे गत्वा कामनिषूदनम् । यथाऽयं नृत्यते नैव तथा कुरु महेश्वर

അപ്പോൾ സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളും കാമനിഷൂദനന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹേശ്വരാ, ഇവൻ ഇനി ഇങ്ങനെ നൃത്തം ചെയ്യാതിരിക്കുവാൻ ഉപായം ചെയ്യുക।”

Verse 47

अथ ब्राह्मणरूपेण शंभुनोक्तो द्विजोत्तमः । त्वया ब्रह्मंस्तपस्तप्तमधुना नृत्यते कथम्

പിന്നീട് ശംഭു ബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നീ തപസ്സു ചെയ്തിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ നൃത്തം എങ്ങനെ?”

Verse 48

मंकण उवाच । किं न पश्यसि हे ब्रह्मन्रक्तं पित्तं च मे स्थितम् । संजातं सिद्धिमापन्नो रक्तं पित्तं यतो मम

മങ്കണൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നീ കാണുന്നില്ലേ? എന്റെ ദേഹത്തിൽ രക്തവും പിത്തവും നിലകൊള്ളുന്നു. അത് ഉദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു।”

Verse 49

एतस्मात्कारणाद्धर्षाद्द्विज नृत्यं करोम्यहम् । एवमुक्तस्ततस्तेन देवदेवो महेश्वरः

“ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ ദ്വിജാ, ഹർഷത്തോടെ ഞാൻ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.” എന്ന് അവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 50

तर्जन्या ताडयामास स्वांगुष्ठं नृपसत्तम । ततोंगुष्ठाद्विनिष्क्रांतं भस्म वै बिसपांडुरम्

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, അദ്ദേഹം തർജനിയാൽ തന്റെ അങ്കുഷ്ഠത്തെ അടിച്ചു; അപ്പോൾ ആ അങ്കുഷ്ഠത്തിൽ നിന്ന് താമരനാരുപോലെ വെളുത്ത ഭസ്മം പുറപ്പെട്ടു.

Verse 51

ततो मंकणकं प्राह पश्य विप्र करान्मम । शुभ्रं भस्म विनिष्क्रांतं पश्य मे द्विज कौतुकम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മങ്കണനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നോക്കുക; എന്റെ കൈയിൽ നിന്ന് ദീപ്തമായ വെളുത്ത ഭസ്മം പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജാ, എന്റെ ഈ അത്ഭുതചിഹ്നം കാണുക.”

Verse 52

पुलस्त्य उवाच । तद्दृष्ट्वा विस्मितो विप्रो ज्ञात्वा तं वृषभध्वजम् । जानुभ्यामवनिं गत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അത് കണ്ട ബ്രാഹ്മണൻ വിസ്മയിച്ചു; അവനെ വൃഷഭധ്വജനായ ശിവനെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, മുട്ടുകുത്തി ഭൂമിയിൽ വീണു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 53

मंकण उवाच । नूनं भवान्महादेवः साक्षाद्दृष्टः प्रसीद मे । निश्चितं त्वं मया ज्ञात एतन्मे हृदि वर्तते

മങ്കണൻ പറഞ്ഞു—“നിശ്ചയമായും നിങ്ങൾ മഹാദേവൻ തന്നെ; ഞാൻ നിങ്ങളെ സാക്ഷാൽ കണ്ടിരിക്കുന്നു, എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ. ഞാൻ നിങ്ങളെ ഉറപ്പായി തിരിച്ചറിഞ്ഞു; ഈ നിശ്ചയം എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.”

Verse 54

नान्यस्यायं प्रभावश्च त्वया यो मे प्रदर्शितः । मां समुद्धर देवेश कृपां कृत्वा महेश्वर

“നീ എനിക്ക് കാണിച്ച ഈ പ്രഭാവം മറ്റാരുടേയും അല്ല. ഹേ ദേവേശാ, എന്നെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കണമേ; ഹേ മഹേശ്വരാ, കരുണ ചെയ്യണമേ.”

Verse 55

श्रीमहादेव उवाच । सम्यग्ज्ञातोऽस्मि विप्रेन्द्र त्वयाऽहं नात्र संशयः । वरं वरय भद्रं ते नृत्याधिक्यं यतः कृतम्

ശ്രീ മഹാദേവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, നീ എന്നെ ശരിയായി തിരിച്ചറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല. വരം ചോദിക്ക; നിനക്കു മംഗളം—കാരണം നീ അത്യധിക ഉത്സാഹത്തോടെ നൃത്തം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.”

Verse 56

मंकण उवाच । येऽत्र स्नानं प्रकुर्वंति सरस्वत्यां समाहिताः । त्वत्प्रसादात्फलं तेषां राजसूयाश्वमेधयोः

മങ്കണൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ സരസ്വതിയിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ രാജസൂയവും അശ്വമേധവും ചെയ്തതിനു തുല്യമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കട്ടെ.

Verse 57

श्रीमहादेव उवाच । येऽत्र स्नानं करिष्यंति सरस्वत्यां समाहिताः । ते यास्यंति परं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ശ്രീമഹാദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇവിടെ സരസ്വതിയിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ ജരാമരണവിരഹിതമായ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും.

Verse 58

अत्र गंगासरस्वत्योः संगमे लोकविश्रुते । श्राद्धं कुर्युर्द्विजश्रेष्ठ ते यास्यंति परां गतिम्

ലോകപ്രസിദ്ധമായ ഈ ഗംഗാ-സരസ്വതി സംഗമത്തിൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 59

सुवर्णं येऽत्र दास्यंति यथाशक्त्या द्विजोत्तमे । सर्व पापविनिर्मुक्तास्ते यास्यन्ति परां गतिम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഇവിടെ യഥാശക്തി സ്വർണ്ണദാനം ചെയ്യുന്നവർ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തരായി പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.

Verse 60

इत्युक्त्वांतर्दधे राजन्देवदेवो महेश्वरः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ഹേ രാജാവേ, ദേവദേവനായ മഹേശ്വരൻ അന്തർധാനം ചെയ്തു.