Adhyaya 88

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यास्त्वया देवताः प्रोक्ताश्चतस्रः सूतनंदन । चमत्कारी महित्था च महालक्ष्मीस्तथाऽपरा

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതനന്ദനാ! നീ പറഞ്ഞ നാല് ദേവതകൾ—ചമത്കാരി, മഹിത്താ, കൂടാതെ മറ്റൊന്നായി മഹാലക്ഷ്മി.

Verse 2

अंबावृद्धा चतुर्थी च तासां तिस्रः प्रकीर्तिताः । विस्तरेण चतुर्थी च अंबावृद्धा न कीर्तिता

അംബാവൃദ്ധയും ചതുര്ഥിയും നാലാമതായി പറഞ്ഞുവെങ്കിലും, അവയിൽ മൂന്നു മാത്രമേ വിവരിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ. ചതുര്ഥിയെയും അംബാവൃദ്ധയെയും വിശദമായി പറഞ്ഞിട്ടില്ല.

Verse 3

एतस्याः सर्वमाचक्ष्व प्रभावं सूतसंभव । केनैषा निर्मिता यात्रा सर्वं विस्तरतो वद

ഹേ സൂതവംശസംബവനായ സൂതാ! ഈ (ശക്തി)യുടെ സമഗ്ര പ്രഭാവം ഞങ്ങളോട് പറയുക. ഈ യാത്ര ആരാണ് സ്ഥാപിച്ചത്? എല്ലാം വിശദമായി വദിക്കുക.

Verse 4

सूत उवाच । एषा तपोमयी शक्तिरम्बावृद्धा सुरेश्वरी । यथात्र संस्थिता पूर्वं तत्सर्वं श्रूयतां मम

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇവൾ തപോമയിയായ ശക്തി, അംബാവൃദ്ധാ, സുരേശ്വരി. പുരാതനകാലത്ത് ഇവിടെ എങ്ങനെ സ്ഥാപിതയായെന്നത് എല്ലാം എന്റെ വചനത്തിൽ നിന്ന് ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 5

चमत्कारमहीपेन पुरमेतद्यदा कृतम् । तदा तद्रक्षणार्थाय निर्मिता भावितात्मना । चतस्रो देवता ह्येताः संमतेन द्विजन्मनाम्

അദ്ഭുതശക്തിയുള്ള രാജാവ് ഈ നഗരം സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, അതിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ആ ഭാവിതാത്മാവായ നൃപൻ ദ്വിജന്മാരുടെ സമ്മതത്തോടെ ഈ നാല് ദേവതകളെ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 6

अथ तस्य महीपस्य अंबानामाभवत्सुता । तथान्या वृद्धसंज्ञा च रूपौदार्यगुणान्विते

അതിനുശേഷം ആ രാജാവിന് അംബാ എന്ന പേരുള്ള ഒരു പുത്രി ജനിച്ചു; കൂടാതെ ‘വൃദ്ധാ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ട മറ്റൊരു പുത്രിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇരുവരും സൗന്ദര്യം, ഔദാര്യം, സദ്ഗുണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് സമ്പന്നരായിരുന്നു.

Verse 7

उभे ते काशिराजेन परिणीते द्विजोत्तमाः । गृह्योक्तेन विधानेन देवविप्राग्निसंनिधौ

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! കാശീരാജാവ് ഗൃഹ്യവിധിപ്രകാരം ദേവന്മാരുടെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും പവിത്രാഗ്നിയുടെയും സന്നിധിയിൽ ആ ഇരുവരുടെയും വിവാഹം നടത്തി.

Verse 8

कस्यचित्त्वथ कालस्य काशिराजस्य भूपतेः । तैः कालयवनैः सार्धमभवत्संगरो महान्

കുറെകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ കാശീരാജ ഭൂപതിക്ക് ആ കാലയവനന്മാരോടൊപ്പം മഹാസംഗ്രാമം ഉദിച്ചു.

Verse 9

अथ तैर्निहतः संख्ये सभृत्यबलवाहनः । हरलब्धवरै रौद्रैः काशिराजः प्रतापवान्

പിന്നീട് യുദ്ധത്തിൽ ഹരൻ (ശിവൻ) നൽകിയ വരങ്ങൾ നേടിയ ആ ക്രൂരർ, സേവകരും സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും സഹിതം പ്രതാപവാനായ കാശീരാജനെ വധിച്ചു.

Verse 10

अथांबा चैव वृद्धा च वैधव्यं प्राप्य दुःखदम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं गत्वा ते वांछितप्रदम्

അപ്പോൾ അംബയും വൃദ്ധയും ദുഃഖകരമായ വൈധവ്യം പ്രാപിച്ച്, അഭിലഷിതം നൽകുന്ന ഹാടകേശ്വരന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 11

देव्या आराधने यत्नं कृतवत्यौ ततः परम् । नाशार्थं पतिशत्रूणां धृतवत्यौ शुभव्रतम्

അതിന് ശേഷം അവർ ദേവിയുടെ ആരാധനയിൽ പരിശ്രമിച്ചു; ഭർത്താവിന്റെ ശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിനായി ശുഭവ്രതം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 12

यावद्वर्षशतं साग्रं न च तुष्टा सुरेश्वरी । ततो वैराग्यमासाद्य वांछंत्यौ स्वतनुक्षयम्

പൂർണ്ണമായ നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞിട്ടും സുരേശ്വരി ദേവി തൃപ്തയായില്ല. പിന്നെ വൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് അവർ ഇരുവരും സ്വന്തം ദേഹക്ഷയം ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 13

मंत्रैराथर्वणैर्विप्राः क्षुरिकासूक्तसंभवैः । छित्त्वाच्छित्त्वा स्वमांसानि मंत्रपूतानि भक्तितः

ക്ഷുരികാ-സൂക്തത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ആഥർവണ മന്ത്രങ്ങളാൽ വിപ്രർ ഭക്തിയോടെ സ്വന്തം മാംസഭാഗങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മുറിച്ച്, മന്ത്രപൂതമാക്കി, ഹോമത്തിൽ അർപ്പിച്ചു.

Verse 14

कृतवत्यौ ततो होमं सुसमिद्धे हुताशने । अग्निकुण्डात्ततस्तस्माश्चतुर्हस्ता शुभानना

പിന്നീട് അവർ നന്നായി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി. അതേ അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ചതുര്ഭുജയും ശുഭമുഖിയുമായ ദേവി പ്രത്യക്ഷയായി.

Verse 15

श्वेतवस्त्रा विनिष्क्रांता नारी बालार्कसव्रिभा । तथान्या च सुनेत्रास्या तप्तहाटकसन्निभा

വെള്ള വസ്ത്രധാരിണിയായ ഒരു സ്ത്രീ പുറത്തുവന്നു, ഉദയിക്കുന്ന ബാലസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തയായി; മറ്റൊരാളും പ്രത്യക്ഷയായി—സുനേത്രി, തപ്തസ്വർണ്ണംപോലെ പ്രകാശമുള്ളവൾ.

Verse 16

तस्मात्कुण्डाद्विनिष्क्रांता धृतखड्गा भयावहा । साऽपरापि तथारूपा शक्तिः परमदारुणा

അതേ കുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാളും പുറത്തുവന്നു—ഖഡ്ഗം ധരിച്ച് ഭയാവഹയായി. അതേ രൂപമുള്ള മറ്റൊരു ശക്തിയും പ്രത്യക്ഷയായി, അത്യന്തം ദാരുണയായി.

Verse 17

प्रोचतुस्ते वरं हृत्स्थं प्रार्थ्यतामिति दुर्लभम्

അവർ പറഞ്ഞു—ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വരം തന്നെ അപേക്ഷിക്കൂ; അതു ദുർലഭമായാലും.

Verse 18

ते ऊचतुः । अस्माकं दयितो भर्त्ता काशिराजः प्रतापवान् । निहतः संगरे क्रुद्धैर्यवनैः कालपूर्वकैः

അവർ പറഞ്ഞു—ഞങ്ങളുടെ പ്രിയ ഭർത്താവ്, പ്രതാപശാലിയായ കാശീരാജാവ്, കാലം വന്ന ക്രുദ്ധ യവനന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ വധിച്ചു.

Verse 19

युष्मदीय प्रसादेन यथा तेषां परिक्षयः । सञ्जायते महादेव्यौ तथा कार्यमसंशयम्

ഓ മഹാദേവിമാരേ! നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്താൽ അവരുടെ സമ്പൂർണ്ണ നാശം സംഭവിക്കട്ടെ; സംശയമില്ല, അതേ ചെയ്യേണ്ടതാണ്.

Verse 20

स्थातव्यं च तथात्रैव उभाभ्यामपि सादरम् । स्वपुरस्य प्ररक्षार्थमेतत्कृत्यं मतं हि नौ

കൂടാതെ നിങ്ങൾ ഇരുവരും ആദരത്തോടെ ഇവിടെ തന്നേ നിലകൊള്ളണം; നമ്മുടെ നഗരത്തിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി ഇതേ ഞങ്ങൾ കർത്തവ്യമെന്നു കരുതുന്നു.

Verse 21

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा उभे ते देवते ततः । संप्रोच्य बाढमित्येवं तस्मिन्कुण्डे व्यवस्थिते

അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ രണ്ടു ദേവിമാർ ‘ബാഢം’—‘തഥാസ്തു’ എന്നു പറഞ്ഞു, ആ കുണ്ഡത്തിൽ തന്നേ നിലകൊണ്ടു.

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे तस्मात्कुण्डाच्छतसहस्रशः । निष्क्रांताः संख्यया हीना मातरो नैकरूपिकाः

അതിനിടയിൽ ആ കുണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് എണ്ണമറ്റവിധം, ശതസഹസ്രങ്ങളായി നാനാരൂപധാരിണികളായ മാതൃകകൾ പുറപ്പെട്ടു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 23

एका गजमुखी तत्र तथान्या तुरगानना । सारमेय मुखाश्चान्याः पक्षिच्छागमुखाः पराः

അവിടെ ഒരാൾ ഗജമുഖി, മറ്റൊരാൾ തുരഗമുഖി. ചിലർ ശുനകമുഖികൾ; മറ്റുചിലർ പക്ഷി-മുഖവും ഛാഗമുഖവും ധരിച്ചു।

Verse 24

तिर्यञ्च वपुषश्चान्या वक्त्रैर्मानुषसंभवैः । त्रिशीर्षाः पञ्चशीर्षाश्च दशशीर्षास्तथा पराः

ചിലർക്കു തിർയക്‌ (മൃഗ) ദേഹം ആയിരുന്നുവെങ്കിലും മുഖങ്ങൾ മനുഷ്യജന്മസദൃശമായിരുന്നു. ചിലർ ത്രിശീർഷികൾ, ചിലർ പഞ്ചശീർഷികൾ, മറ്റുചിലർ ദശശീർഷികളും ആയിരുന്നു।

Verse 25

गुह्य स्थानस्थितैर्वक्त्रैरेकाश्चान्या हृदिस्थितैः । पार्श्वसंस्थैः स्थिताश्चान्या अन्याः पृष्ठिगतैर्मुखैः

ചിലരുടെ മുഖങ്ങൾ ഗുഹ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ ആയിരുന്നു; ചിലരുടെ മുഖങ്ങൾ ഹൃദയദേശത്ത്. ചിലർക്കു പാർശ്വങ്ങളിൽ മുഖങ്ങൾ; മറ്റുചിലർക്കു പൃഷ്ഠഭാഗത്ത് മുഖങ്ങൾ സ്ഥാപിതമായിരുന്നു।

Verse 26

एकहस्ता द्विहस्ताश्च पञ्चहस्तास्तथापराः । अन्या विंशतिहस्ताश्च विहस्ताश्च तथापराः

ചിലർ ഏകഹസ്തർ, ചിലർ ദ്വിഹസ്തർ, മറ്റുചിലർ പഞ്ചഹസ്തർ. ചിലർ വിംശതിഹസ്തർ; മറ്റുചിലർ നിരഹസ്തരുമായിരുന്നു।

Verse 27

बहुपादा विपादाश्च एकपादास्तथापराः । तथान्याश्चार्धपादाश्च अधोवक्त्रा विभीषणाः

ചിലർക്കു പല പാദങ്ങൾ; ചിലർക്കു രണ്ട്; മറ്റുചിലർക്കു ഒറ്റ പാദം. ചിലർക്കു അർദ്ധപാദം; ഭയാനകരായ ചിലർക്കു മുഖം താഴോട്ടു തിരിഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 28

एकनेत्रा द्विनेत्राश्च त्रिनेत्राश्च तथापराः । काश्चिद्गजसमारूढा हयारूढास्तथापराः

ചിലർ ഏകനേത്രർ, ചിലർ ദ്വിനേത്രർ, മറ്റുചിലർ ത്രിനേത്രർ. ചിലർ ഗജാരൂഢർ, മറ്റുചിലർ ഹയാരൂഢർ ആയിരുന്നു.

Verse 29

वृषवानरसिंहाजव्याघ्रसर्पास्थिताः पराः । गोधाश्वरासभारूढास्तथा च विहगाश्रिताः

മറ്റുചിലർ വൃഷഭം, വാനരം, നരസിംഹം, അജം, വ്യാഘ്രം, സർപ്പം എന്നിവയുടെ മേൽ ആസീനരായിരുന്നു. ചിലർ ഗോധ, അശ്വം, ഗർദഭം എന്നിവയിൽ ആരൂഢരായി; ചിലർ വിഹംഗങ്ങളുടെ ആശ്രയത്തിലായിരുന്നു.

Verse 30

कूर्मकुक्कुटसर्पादिसमारूढाः सहस्रशः । प्रकुर्वंत्यो रुदन्त्यश्च गायन्त्यश्च तथा पराः । नृत्यंत्यश्च हसंत्यश्च क्रीडासक्ताः परस्परम्

കൂർമം, കുക്കുടം, സർപ്പം മുതലായവയുടെ മേൽ സഹസ്രങ്ങളായി ആരൂഢരായി—ചിലർ ഉന്മത്തമായി പ്രവർത്തിച്ചു, ചിലർ കരഞ്ഞു, മറ്റുചിലർ പാടി. ചിലർ നൃത്തം ചെയ്തു ചിരിച്ചു; പരസ്പര ക്രീഡയിൽ ആസക്തരായിരുന്നു.

Verse 32

ह्रस्वदन्त्यो विदंत्यश्च दीर्घदन्त्यो विभीषणाः । गजदंत्यस्तथैवान्या लोहदंत्योभयावहाः

ചിലർക്കു ചെറുദന്തങ്ങൾ; ചിലർ ദന്തഹീനർ; മറ്റുചിലർക്കു ദീർഘദന്തങ്ങൾ—ഭയാനകങ്ങൾ. ചിലർക്കു ഗജദന്തംപോലുള്ള ദന്തങ്ങൾ; ചിലർക്കു ലോഹദന്തങ്ങൾ—ഭീതിജനകങ്ങൾ.

Verse 33

लंबकर्ण्यो विकर्ण्यश्च शूर्पकर्ण्यस्तथा पराः । शंकुकर्ण्यः कुकर्ण्यश्च बहुकर्ण्यः सुकर्णिकाः

ചിലർക്കു തൂങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ചെവികൾ, ചിലർക്കു വികൃത ചെവികൾ, മറ്റുചിലർക്കു സൂപ്പുപോലെയുള്ള ചെവികൾ. ചിലർക്കു ശങ്കുവാകാര ചെവികൾ, ചിലർക്കു ദുഷ്ട ചെവികൾ, മറ്റുചിലർക്കു പലതോ മനോഹരമോ ആയ ചെവികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 34

एकवस्त्रा विवस्त्राश्च बहुवस्त्रास्तथा पराः । चर्मप्रावरणाश्चैव कथाप्रावरणान्विताः

ചിലർ ഒരു വസ്ത്രമാത്രം ധരിച്ചു, ചിലർ നിർവസ്ത്രരായി, മറ്റുചിലർ പല വസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു. ചിലർ ചർമാവരണത്തിൽ, മറ്റുചിലർ വിചിത്രവും ഭയാനകവുമായ ആവരണങ്ങളിൽ പൊതിഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 35

खङ्गहस्ताः शराहस्ताः कुंतहस्ताश्च भीषणाः । पाशहस्तास्तथैवान्याः प्रासचापकराः पराः । शूलमुद्गरहस्ताश्च भुशुंडिकरभूषिताः

ഭീകരരായി അവർ ഖഡ്ഗഹസ്തരും ശരഹസ്തരും കുന്തഹസ്തരുമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ചിലരുടെ കൈയിൽ പാശം, ചിലരുടെ കൈയിൽ പ്രാസവും ധനുസ്സും, മറ്റുചിലരുടെ കൈയിൽ ശൂലവും മുദ്ഗരവും—അസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായിരുന്നു.

Verse 36

अथ ताभ्यां तथाऽकर्ण्य ताः सर्वा हर्षसंयुताः । प्रस्थितास्तत्र ता यत्र ते कालयवनाः स्थिताः

അപ്പോൾ ആ രണ്ടുപേരുടെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട് അവർ എല്ലാവരും ഹർഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു; ആ കാല-യവനർ നിലകൊണ്ടിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 37

ततस्ते तत्समालोक्य बलं देवीसमुद्रवम् । रौद्र रूपधरं तीव्रं विकृतं विकृतैर्मुखैः

അപ്പോൾ അവർ ദേവീഗണങ്ങളുടെ സമുദ്രവേഗംപോലെ കുതിച്ചെത്തുന്ന ആ സൈന്യത്തെ കണ്ടു—അതിതീവ്രം, രൗദ്രരൂപധാരി, വികൃതമുഖങ്ങളാൽ ഭീകരമായത്.

Verse 38

विषण्णवदनाः सर्वे भयभीता समंततः । धावतो भक्षितास्ताभिर्देवताभिः सुनिर्दयम्

എല്ലാവരുടെയും മുഖം വിഷാദത്തിൽ താഴ്ന്നു; ചുറ്റും ഭയഭീതരായി അവർ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ തന്നെ ആ ദേവിമാർ അവരെ നിർദയമായി ഭക്ഷിച്ചു.

Verse 39

बालवृद्धसमोपेतं तेषां राष्ट्रं दुरात्मनाम् । स्त्रीभिश्च सहितं ताभिर्देवताभिः प्रभक्षितम्

ആ ദുഷ്ടാത്മാക്കളുടെ രാജ്യം—കുട്ടികളും വൃദ്ധരും സ്ത്രീകളും ഉൾപ്പെടെ—ആ ദേവിമാർ പൂർണ്ണമായി ഭക്ഷിച്ചു.

Verse 40

एवं निर्वास्य तद्राष्ट्रं सर्वास्ता हर्षसंयुताः । भूय एव निजं स्थानं संप्राप्ता द्विजसत्तमाः

ഇങ്ങനെ ആ രാജ്യത്തിൽ നിന്ന് അവരെ പുറത്താക്കി, ആ ദിവ്യസ്ത്രീകൾ എല്ലാം ഹർഷത്തോടെ വീണ്ടും തങ്ങളുടെ സ്വധാമത്തിലെത്തി, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 42

उद्वासितस्तथा सर्वो देशस्तेषां स वै महान् । सांप्रतं दीयतां कश्चिदाहारस्तृप्तिहेतवे । निवासाय ततः स्थानं किंचिच्चावेद्यतां हि नः

ഇങ്ങനെ അവരുടെ മഹത്തായ ദേശം മുഴുവനും ശൂന്യമാക്കി നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഇപ്പോൾ തൃപ്തിക്കായി ഞങ്ങൾക്ക് കുറെ ആഹാരം തരുക; പിന്നെ വസിക്കാനുള്ള ഒരു സ്ഥലവും ഞങ്ങൾക്ക് അറിയിക്കണം.

Verse 43

देव्यावूचतुः । मर्त्यलोकेऽत्र या नार्यो गर्भवत्यः स्वपंति च । संध्याकालप्रकाशे च तासां गर्भोऽस्तु वो द्रुतम्

ദേവിമാർ പറഞ്ഞു—ഈ മർത്ത്യലോകത്തിൽ ഗർഭിണികളായി സന്ധ്യാകാലത്തിന്റെ പ്രകാശത്തിൽ ഉറങ്ങുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ഗർഭം വേഗത്തിൽ നിങ്ങളുടേതാകട്ടെ.

Verse 44

रुदंत्यो या विनिर्यांति चत्वरेषु त्रिकेषु च । तासां गर्भस्तु युष्माकं संप्रदत्तः प्रभुज्यताम्

കരഞ്ഞുകൊണ്ട് ചത്വരങ്ങളിലും ത്രിസന്ധികളിലും പുറത്തുവരുന്ന സ്ത്രീകളുടെ ഗർഭം നിങ്ങള്ക്ക് സമർപ്പിതം; നൽകിയ ഭോജനമായി അതു ഭുജിക്കട്ടെ।

Verse 45

उच्छिष्टा याः प्रसर्पंति रमन्ते च स्वपंति च । तासां गर्भः समस्तानां युष्माकं भोज नाय वै

ഉച്ചിഷ്ട-അശുദ്ധതയോടെ അലഞ്ഞുനടന്ന്, രമിച്ച്, ഉറങ്ങുന്ന സ്ത്രീകളുടെ എല്ലാവരുടെയും ഗർഭം തീർച്ചയായും നിങ്ങള്ക്ക് ഭോജനാർത്ഥം നിശ്ചിതമാണ്।

Verse 46

सूतिकाभवने यस्मिन्नुच्छिष्टं चोपजायते । स बालकस्तु युष्माकं भोजनाय प्रकल्पितः

ഏത് സൂതികാഭവനത്തിൽ ഉച്ചിഷ്ട-അശുദ്ധി ഉദ്ഭവിക്കുമോ, അവിടെയുള്ള ആ ശിശു നിങ്ങള്ക്ക് ഭോജനാർത്ഥം നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടവൻ।

Verse 47

न षष्ठीजागरो यस्य बालकस्य भविष्यति । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं नात्र संशयः

ഏത് ബാലകന്റെ കാര്യത്തിൽ ഷഷ്ഠീ-ജാഗരം (ആറാം രാത്രിയിലെ ജാഗരണവ്രതം) നടത്തപ്പെടുന്നില്ലയോ, അവൻ നിങ്ങള്ക്ക് ഭോജ്യനായിരിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 48

नाशं यास्यति वा यत्र पावकः सूतिकागृहे । स भविष्यति भोज्याय युष्माकं बालरूपधृक्

ഏത് സൂതികാഗൃഹത്തിൽ പാവകം (പവിത്ര അഗ്നി) അണയുകയോ നശിപ്പിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കപ്പെടുമോ, അവിടെയുള്ള ബാലരൂപധാരി നിങ്ങള്ക്ക് ഭോജ്യനായിരിക്കും।

Verse 49

मांगल्यैः संपरित्यक्तं यद्भवेत्सूतिकागृहम् । तस्मिन्यस्तिष्ठते बालः स युष्माकं प्रकल्पितः

മാംഗല്യകർമ്മങ്ങളും രക്ഷാവിധികളും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട സൂതികാഗൃഹത്തിൽ ഏതു ബാലൻ നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അവൻ നിങ്ങള്ക്കായി നിയുക്തനെന്നു പ്രഖ്യാപിതൻ।

Verse 50

संध्यायां बालका ये वा स्वपंत्याकाशदेशगाः । ते सर्वे भोजनार्थाय युष्माकं संनिवेदिताः

സന്ധ്യാസമയത്ത് തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴെ പുറംസ്ഥലങ്ങളിൽ കിടന്ന് ഉറങ്ങുന്ന ബാലന്മാർ എല്ലാവരും നിങ്ങളുടെ ഭോജനാർത്ഥം സമർപ്പിതരാകുന്നു।

Verse 51

यस्य जन्मदिने प्राप्ते वर्षांते क्रियते न च । मांगल्यं तस्य यद्गात्रं तद्युष्माकं प्रकल्पितम्

ആളുടെ ജന്മദിനം വന്നിട്ടും വർഷാന്ത്യത്തിൽ മാംഗല്യകർമ്മം ചെയ്യപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, ആ ദേഹത്തിലെ മാംഗല്യം നിങ്ങള്ക്കായി നിയുക്തമാകുന്നു।

Verse 52

तैलाभ्यंगं नरः कृत्वा यश्च स्नानं करोति न । स दत्तो भोजनार्थाय युष्माकं नात्र संशयः

തൈലാഭ്യംഗം ചെയ്തിട്ടും സ്നാനം ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യൻ, സംശയമില്ലാതെ നിങ്ങളുടെ ഭോജനാർത്ഥം ഏല്പിക്കപ്പെട്ടവൻ।

Verse 53

उच्छिष्टो यः पुमांस्तिष्ठेद्यो वा चत्वरमध्यगः । भक्षणीयः स सर्वाभिर्निर्विकल्पेन चेतसा

ഉച്ചിഷ്ട-അശൗചാവസ്ഥയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പുരുഷനോ, അല്ലെങ്കിൽ ചത്വരത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ നിൽക്കുന്നവനോ—അവൻ നിങ്ങളെല്ലാവരാലും സംശയരഹിതചിത്തത്തോടെ ഭക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവൻ।

Verse 54

रजस्वलां व्रजेद्यो वा पुरुषः काममोहितः । नग्नः शेते तथा स्नाति भक्षणीयः स सत्वरम्

കാമമോഹിതനായ പുരുഷൻ രജസ്വലായ സ്ത്രീയെ സമീപിക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ നഗ്നനായി അങ്ങനെ തന്നെ ശയിച്ചു അങ്ങനെ തന്നെ സ്നാനം ചെയ്യുകയോ ചെയ്താൽ—അവൻ ഉടൻ ഭക്ഷണീയൻ (അശുഭശക്തികളുടെ ഇര) ആകുന്നു।

Verse 55

दक्षिणाभिमुखो रात्रौ यश्च स्नाति विमूढधीः । शेते च शयने सोऽपि भक्षणीयश्च सत्वरम्

വിമൂഢബുദ്ധിയോടെ രാത്രി ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി സ്നാനം ചെയ്ത്, അതുപോലെ അനുചിതമായി ശയനത്തിൽ കിടക്കുന്നവനും—അവനും ഉടൻ ഭക്ഷണീയൻ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 56

उदङ्मुखश्च यो रात्रौ दिवा वा दक्षिणामुखः । मूत्रोत्सर्गं पुरीष वा प्रकुर्याद्भक्ष्य एव सः

രാത്രിയിൽ ഉത്തരമുഖമായി, അല്ലെങ്കിൽ പകലിൽ ദക്ഷിണമുഖമായി, മൂത്രമോ മലമോ വിസർജിക്കുന്നവൻ—അവൻ തീർച്ചയായും ഭക്ഷ്യൻ (ഭക്ഷണീയൻ) എന്നു പ്രഖ്യാപിതൻ।

Verse 57

यः कुर्याद्रजनीवक्त्रे दधिसक्तुप्रभक्षणम् । अंत्यजाभिगमं चाथ भक्षणीयो द्रुतं हि सः

സന്ധ്യാസമയത്ത് (രജനീവക്ത്രേ) ദധി-സക്തു ഭക്ഷിക്കുകയും, പിന്നെ നിഷിദ്ധസംഗം (അന്ത്യജാഭിഗമം) നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—അവൻ വേഗത്തിൽ ഭക്ഷണീയൻ ആകുന്നു।

Verse 58

सूत उवाच । एवं ताभ्यां तदा प्रोक्ता देवतास्ताः समंततः । परिवार्य तदा तस्थुः संप्रहृष्टेन चेतसा

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ രണ്ടുപേരും ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതോടെ, ചുറ്റുമുള്ള എല്ലാ ദേവതകളും അപ്പോൾ സമവേതരായി അവരെ വളഞ്ഞുനിന്നു; അവരുടെ ഹൃദയം പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു।

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे राजा चमत्कारः प्रतापवान् । प्रासादं निर्ममे ताभ्यां कैलासशिखरोपमम्

അതിനിടയിൽ പ്രതാപശാലിയായ രാജാവ് ചമത്കാരൻ ആ രണ്ടുപേര്ക്കായി കൈലാസശിഖരസദൃശമായ ഒരു പ്രാസാദം നിർമ്മിച്ചു।

Verse 60

ततः प्रभृति ते ख्याते क्षेत्रे तत्र महोदये । अंबावृद्धाभिधाने च पुररक्षापरे सदा

അന്നുമുതൽ മഹോദയമായ ആ പ്രസിദ്ധ ക്ഷേത്രത്തിൽ ‘അംബാവൃദ്ധാ’ എന്ന സ്ഥലത്ത് അവർ രണ്ടുപേരും എപ്പോഴും നഗരരക്ഷയിൽ തൽപരരായി പ്രശസ്തരായി।

Verse 61

यः पुमान्प्रातरुत्थाय ताभ्यां पश्यति चाननम् । तस्य संवत्सरंयावन्न च च्छिद्रं प्रजायते

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ആ രണ്ടുപേരുടെയും മുഖദർശനം ചെയ്യുന്നവന് ഒരു വർഷം മുഴുവൻ യാതൊരു ‘ഛിദ്രം’—അപായമോ അനിഷ്ടമോ—ഉണ്ടാകുകയില്ല।

Verse 62

वृद्ध्यादौ वाथ चांते वा ताभ्यां पूजां करोति यः । न तस्य जायते च्छिद्रं कथंचिदपि भूतले

സമൃദ്ധിയുടെ ആരംഭത്തിലോ അതിന്റെ അവസാനംവരെയോ ആ രണ്ടുപേര്ക്ക് പൂജ ചെയ്യുന്നവന് ഭൂമിയിൽ എവിടെയും യാതൊരു ‘ഛിദ്രം’ അല്ലെങ്കിൽ വിപത്തും സംഭവിക്കുകയില്ല।

Verse 63

यात्राकाले पुमान्यश्च ताभ्यां पूजां समाचरेत् । स वांछितफलं प्राप्य शीघ्रं स्वगृहमाप्नुयात्

യാത്ര പുറപ്പെടുന്ന സമയത്ത് ആ രണ്ടുപേര്ക്ക് വിധിപൂർവ്വം പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ ഇഷ്ടഫലം പ്രാപിച്ച് വേഗത്തിൽ സ്വന്തം വീട്ടിലെത്തും।

Verse 64

सदाष्टम्यां चतुर्दश्यां यस्ताभ्यां बलिमाहरेत् । स कामानाप्नुयादिष्टानिह प्रेत्य च सद्गतिम्

സദാഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും തിഥികളിൽ ആ രണ്ടു ദേവതകൾക്ക് ബലി അർപ്പിക്കുന്നവൻ ഇഹലോകത്തിൽ ഇഷ്ടകാമങ്ങൾ പ്രാപിക്കുകയും, മരണാനന്തരം സദ്ഗതി ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും।

Verse 65

यो महानवमीसंज्ञे दिवसे श्रद्धयान्वितः । ताभ्यां समाचरेत्पूजां स सदा स्यादकण्टकी

മഹാനവമി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദിനത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ആ രണ്ടു ദേവതകൾക്ക് പൂജ ചെയ്യുന്നവൻ എപ്പോഴും കഷ്ടവിഘ്നങ്ങളില്ലാതെ, അകണ്ടകനായി നിലനിൽക്കും।

Verse 88

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येंऽबावृद्धामाहात्म्यवर्णनंनामाष्टाशीतितमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ ഭാഗമായ നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘അംബാവൃദ്ധാമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന അഷ്ടാശീതിതമ അധ്യായം സമാപ്തമായി।