Adhyaya 26

Verse 1

। सूत उवाच । यत्पूर्वापरसीमान्तं तन्मया संप्रकीर्तितम् । दक्षिणोत्तरसंभूतं तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—കിഴക്കും പടിഞ്ഞാറും ഉള്ള അതിരുകൾ ഞാൻ യഥാവിധി വിവരിച്ചു. ഇനി തെക്കും വടക്കും ദിക്കുകളിലെ വ്യാപ്തിയും അതിരുറപ്പും നിങ്ങളോടു പറയുന്നു.

Verse 2

अस्ति भूभितले ख्याता मधुराख्या महापुरी । नानाविप्रसमाकीर्णा यमुनातटसंश्रया

ഭൂമിതലത്തിൽ ‘മധുരാ’ എന്ന പ്രസിദ്ധ മഹാപുരി ഉണ്ട്; അനേകം വിപ്രന്മാർ നിറഞ്ഞതും യമുനാതീരത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ് അത്.

Verse 3

तस्यामासीद्द्विजश्रेष्ठो गोकर्ण इति विश्रुतः । वेदाध्ययनसंपन्नः सर्वशास्त्रविचक्षणः

ആ നഗരത്തിൽ ‘ഗോകർണൻ’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അദ്ദേഹം വേദാധ്യയനത്തിൽ സമ്പന്നനും സർവശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിവേകശാലിയും ആയിരുന്നു.

Verse 4

अथापरोऽस्ति तन्नामा तत्र विप्रो वयोऽन्वितः । सोऽपि च ब्राह्मणः श्रेष्ठः सर्वविद्यासु पारगः

അവിടെ അതേ പേരുള്ള മറ്റൊരു വിപ്രനും ഉണ്ടായിരുന്നു, വയസ്സിൽ വൃദ്ധൻ; അവനും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനും സർവവിദ്യകളിലും പാരംഗതനും ആയിരുന്നു.

Verse 5

कस्यचित्त्वथकालस्य यमः प्राह स्वकिंकरम् । ऊर्ध्वकेशं सुरक्ताक्षं कृष्णदन्तं भयानकम्

ഒരു സമയത്ത് യമൻ തന്റെ കിങ്കരനോടു പറഞ്ഞു—മുടി മേലോട്ടുയർന്നതും, കണ്ണുകൾ അത്യന്തം രക്തവർണ്ണവുമായും, പല്ലുകൾ കറുത്തതുമായും, ഭയാനക രൂപമുള്ളവനോടു.

Verse 6

अद्य गच्छ द्रुतं दूत मथुराख्यां महापुरीम् । आनयस्व द्विजश्रेष्ठं तस्यां गोकर्णसंज्ञकम्

ഇന്നുതന്നെ വേഗത്തിൽ പോകുക, ഹേ ദൂതാ, മഥുരാ എന്ന മഹാപുരിയിലേക്കു. അവിടെയുള്ള ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ ‘ഗോകർണ’നെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.

Verse 7

तस्यायुषः क्षयो जातो मध्याह्नेऽद्यतने दिने । त्याज्योऽन्योऽस्ति च तत्रैव चिरायुस्तादृशो द्विजः

ഇന്നത്തെ ദിവസത്തെ മധ്യാഹ്നത്തിൽ അവന്റെ ആയുസ്സ് ക്ഷയിച്ച് അവസാനിച്ചു. എന്നാൽ അവിടെയേ അതുപോലെ ഒരു ദീർഘായുസ്സുള്ള മറ്റൊരു ദ്വിജൻ ഉണ്ട്—അവനെ വിട്ടേക്കണം.

Verse 8

सूत उवाच । अथ दूतो द्रुतं गत्वा तां पुरीं यमशासनात् । विभ्रमादानयामास गोकर्णं च चिरायुषम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ദൂതൻ യമശാസനപ്രകാരം വേഗത്തിൽ ആ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, തെറ്റിദ്ധാരണയിൽ ദീർഘായുസ്സുള്ള ഗോകർണനെ കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 9

ततः कोपपरीतात्मा यमः प्रोवाच किंकरम् । दीर्घायुरेष आनीतो धिक्पाप किमिदं कृतम्

അപ്പോൾ കോപം നിറഞ്ഞ യമൻ സേവകനോട് പറഞ്ഞു—ഇവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ; ധിക് പാപീ! നീ എന്താണ് ചെയ്തത്?

Verse 10

तस्मात्प्रापय तत्रैव यावदस्य च बन्धुभिः । नो गात्रं दह्यते शोकात्सुसमिद्धेन वह्निना

അതുകൊണ്ട് അവനെ ഉടൻ അവിടേക്കുതന്നെ തിരിച്ചയയ്ക്കുക; ദുഃഖത്തിൽ ദഗ്ധരായ ബന്ധുക്കൾ നന്നായി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ അവന്റെ ശരീരം ദഹിപ്പിക്കുന്നതിന് മുമ്പേ.

Verse 11

ब्राह्मण उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि दिष्ट्या प्राप्तोस्मि तेंऽतिकम् । वांछमानः सदा मृत्युं दारिद्र्येण कदर्थितः

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ ഇനി അവിടേക്ക് മടങ്ങുകയില്ല. ഭാഗ്യവശാൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തി. ദാരിദ്ര്യത്താൽ പീഡിതനായി ഞാൻ എപ്പോഴും മരണത്തെ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 12

यम उवाच । निमिषेणापि नो मर्त्यमानयामि महीतलात् । आयुःशेषेण विप्रेन्द्र पूर्णेनाथ त्यजामि न

യമൻ പറഞ്ഞു—ഒരു നിമിഷം പോലും ഞാൻ ഒരു മർത്ത്യനെ ഭൂമിതലത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോകുന്നില്ല. ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിശ്ചിത ആയുഷ്‌ശേഷം പൂർണ്ണമാകുന്നതുവരെ ഞാൻ ആരെയും വിടുവിക്കുകയില്ല.

Verse 13

तत एव हि मे नाम धर्मराज इति स्मृतम् । समत्वात्सर्वजंतूनां पक्षपातविवर्जनात्

അതുകൊണ്ടുതന്നെ എന്റെ നാമം ‘ധർമ്മരാജൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; സർവ്വജീവികളോടും സമത്വം പുലർത്തുകയും പക്ഷപാതം ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ.

Verse 14

तस्माद्गच्छ गृहं विप्र यावद्गात्रं न दह्यते । बंधुभिस्तव शोकार्तैर्नाधुना तत्र ते स्थितिः

അതുകൊണ്ട് ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, നിന്റെ ദേഹം ഇനിയും ദഹിപ്പിക്കപ്പെടാത്തിരിക്കെ വീട്ടിലേക്കു പോകുക. നിന്റെ ബന്ധുക്കൾ ശോകാർത്തരായിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ അവിടെ നിനക്ക് നില്ക്കേണ്ട സമയം അല്ല.

Verse 15

प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं वरं ब्राह्मणसत्तम । न वृथा दर्शनं मे स्यात्कथंचिदपि देहिनाम्

ഹേ ബ്രാഹ്മണസത്തമാ, നിന്റെ മനസ്സിന് അഭീഷ്ടമായ വരം പ്രാർത്ഥിക്കൂ. ഏതൊരു സാഹചര്യത്തിലും ദേഹികള്ക്ക് എന്റെ ദർശനം നിഷ്ഫലമാകരുത്.

Verse 16

ब्राह्मण उवाच । अवश्यं यदि गंतव्यं मया देव गृहं पुनः । तन्ममाचक्ष्व पृच्छामि वरश्चैष भवेन्मम

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! എനിക്ക് നിർബന്ധമായി വീണ്ടും എന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങേണ്ടിവന്നാൽ, ദയചെയ്ത് ഇതെനിക്ക് പറഞ്ഞുതരുക; ഞാൻ ഇതേ ചോദിക്കുന്നു—ഇതുതന്നെ എന്റെ വരമായിരിക്കട്ടെ.

Verse 17

एते ये नरका रौद्राः सेविताः पापकर्मभिः । दृश्यंते वद कः केन कर्मणा सेव्यते जनैः

ഈ ഭീകര നരകങ്ങൾ പാപകർമ്മങ്ങളാൽ സൃഷ്ടമായവ—ഇവിടെ കാണപ്പെടുന്നു. പറയുക: ഏത് കർമം മൂലം ആരെ ഏത് നരകം അനുഭവിക്കേണ്ടിവരും?

Verse 18

यम उवाच । असंख्या नरका विप्र यथा प्राणिगणाः क्षितौ । कृत्स्नशः कथितुं शक्या नैववर्षशतैरपि

യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ! ഭൂമിയിലെ ജീവികൾ എത്ര അസംഖ്യമോ, നരകങ്ങളും അത്ര തന്നെ അസംഖ്യം. അവയെ മുഴുവനായി വിവരിക്കുക നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളാലും സാധ്യമല്ല.

Verse 19

कीर्तयिष्यामि तेषां ते प्राधान्येन द्विजोत्तम । एकविंशतिसंख्या ये पापिलोककृते कृताः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അവയിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടവയെ ഞാൻ നിനക്കു വിവരിക്കും—പാപികളുടെ ലോകത്തിനായി സ്ഥാപിതമായവ, എണ്ണം ഇരുപത്തൊന്ന്.

Verse 20

आद्योऽयं रौरवो नाम नरको द्विजसत्तम । प्रतप्ततैलकुंभेषु पच्यंते यत्र जंतवः

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! ആദ്യ നരകം ‘രൗരവ’ എന്ന പേരുള്ളതാണ്. അവിടെ ജീവികൾ കത്തുന്ന ചൂടെണ്ണ നിറഞ്ഞ കലങ്ങളിൽ വേവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 21

हा मातस्तात पुत्रेति प्रकुर्वंति सुदारुणम् । परपाकरताः क्षुद्राः परद्रव्या पहारकाः

“അമ്മേ! അച്ഛാ! മകനേ!” എന്നു വിളിച്ചു അവർ അത്യന്തം ദാരുണ ദുഃഖത്തിൽ വിലപിക്കുന്നു—പരപീഡയിൽ രമിക്കുന്ന ക്ഷുദ്രചിത്തരും പരധനം അപഹരിക്കുന്നവരും।

Verse 22

द्वितीय एष विप्रेंद्र महारौरवसंज्ञितः । कृतघ्नैः सेव्यते नित्यं तथा च गुरुतल्पगैः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ഇത് രണ്ടാമത്തെ നരകം ‘മഹാരൗരവ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; കൃതഘ്നർ ഇവിടെ നിത്യവാസം ചെയ്യുന്നു, അതുപോലെ ഗുരുശയ്യ ലംഘിക്കുന്നവരും।

Verse 23

रोरूयमाणैर्दाहार्तैः पच्यमानै र्हविर्भुजा । खंडशः क्रियमाणैश्च तीक्ष्णशस्त्रैरनेकधा

അവിടെ അവർ ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞുവിലപിക്കുന്നു, ദാഹവേദനയിൽ പീഡിതരായി; ഹവിഭുജ അഗ്നിയാൽ ‘പാചിതരായി’, മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങളാൽ പലവിധം ഖണ്ഡംഖണ്ഡമായി ചെയ്യപ്പെടുന്നു।

Verse 24

तृतीयोंऽधतमोनाम नरकः सुभयावहः । अत्र ये पुरुषा यांति तांश्च वक्ष्यामि सुद्विज

മൂന്നാമത്തെ നരകം ‘അന്ധതമസ്’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അതി ഭയാവഹം. ഹേ സുദ്വിജാ! അവിടെ പോകുന്ന പുരുഷന്മാർ ആരെന്നു ഞാൻ പറയും।

Verse 26

चतुर्थोऽयं प्रतप्ताख्यो नरकः संप्रकीर्तितः । अत्र ते यातनां भुक्त्वा तथा शुद्धा भवंति च

ഇത് നാലാമത്തെ നരകം ‘പ്രതാപ്ത’ (ദഗ്ധം) എന്നു പ്രസിദ്ധം. അവിടെ യാതന അനുഭവിച്ച് അവർയും കർമ്മക്ഷയത്താൽ ശുദ്ധരാകുന്നു।

Verse 27

यैः कृता सततं निंदा गुरुदेवतपस्वि नाम् । तेषामुत्पाट्यते जिह्वा जाताजाताऽत्र भूरिशः

ഗുരു, ദേവത, തപസ്വി എന്നിവരെ നിരന്തരം നിന്ദിച്ചവരുടെ നാവ് ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും, പലവട്ടം പിഴുതെടുക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 28

एषोऽन्यः पंचमो नाम सुप्रसिद्धो विदारकः । मित्रद्रोहरताश्चात्र च्छिद्यंते करपत्रकैः

ഇത് മറ്റൊരു അഞ്ചാമത്തെ നരകം, ‘വിദാരക’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; ഇവിടെ മിത്രദ്രോഹത്തിൽ രതരായവർ കരപത്രകസദൃശമായ മൂർച്ചയുള്ള ഇലക്കത്തികളാൽ മുറിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 29

दुष्टेन चक्षुषा दृष्टाः परदारा नराधमैः । सुलोहास्याः खगास्तेषां हरंत्यत्र विलोचने

ദുഷ്ടദൃഷ്ടിയോടെ പരസ്ത്രീകളെ നോക്കിയ നരാധമരുടെ കണ്ണുകൾ ഇവിടെ ഇരുമ്പുകൊക്കുള്ള പക്ഷികൾ കീറി എടുത്തുകൊണ്ടുപോകുന്നു।

Verse 30

प्राणांतिकं पुरा दत्तं यैर्दुःखं प्राणिनां नरैः । अपराधं विना तेऽत्र पच्यंते वालुकोत्करैः

കുറ്റമില്ലാത്ത ജീവികൾക്ക് മുമ്പ് പ്രാണാന്തക ദുഃഖം നൽകിയവർ ഇവിടെ ചൂടുള്ള മണൽകൂമ്പാരങ്ങളിൽ ‘വെന്തുപോകുന്നു’।

Verse 31

बीभत्सुरिति विख्यातः सप्तमो नरकाधमः । मूत्रामेध्य समाकीर्णः समंतादतिगर्हितः

ഏഴാമത്, നരകങ്ങളിൽ അത്യന്തം അധമമായത്, ‘ബീഭത്സു’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; അത് മൂത്രവും അശുചിയും നിറഞ്ഞത്, എല്ലാടവും അത്യന്തം ജുഗുപ്സിതം।

Verse 32

राजगामि च पैशुन्यं यैः कृतं सुदुरात्मभिः । अमेध्यपूर्णवक्त्रास्ते धार्यंतेऽत्र नराधमाः

രാജാവിലേക്കെത്തുന്ന ചാടി‑നിന്ദ ചെയ്ത അതിദുഷ്ടർ—ആ നരാധമർ ഇവിടെ അശുചിയാൽ നിറഞ്ഞ വായോടെ ബന്ധിതരായി നിലനിർത്തപ്പെടുന്നു।

Verse 33

कुत्सितोनाम विख्यातो द्विजायं चाष्टमोऽधमः । श्लेष्ममूत्राभिसंपूर्णैस्तथा गन्धैश्च कुत्सितैः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! എട്ടാമത്തെ അധമ നരകം ‘കുത്സിത’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; അത് ശ്ലേഷ്മ‑മൂത്രം നിറഞ്ഞതും ഹീന ദുർഗന്ധം പരത്തുന്നതുമാണ്।

Verse 34

गुरुदेवातिथिभ्यश्च स्वभृत्येभ्यो विशेषतः । अदत्त्वा भोजनं यैस्तु कृतं तेऽत्र व्यवस्थिताः

ഗുരു, ദേവന്മാർ, അതിഥികൾ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്വന്തം ആശ്രിത‑സേവകർ എന്നിവർക്കു ഭക്ഷണം കൊടുക്കാതെ താനേ ഭക്ഷിച്ചവർ—അവർ ഇവിടെ ശിക്ഷാനുഭവത്തിനായി നിലനിർത്തപ്പെടുന്നു।

Verse 35

एष दुर्गमनामा च नवमो द्विजसत्तम । तीक्ष्णकंटकसंकीर्णः सर्पवृश्चिकसंकुलः

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! ഇത് ഒൻപതാം നരകം ‘ദുർഗമ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; ഇത് മൂർച്ചയുള്ള മുള്ളുകൾ നിറഞ്ഞതും പാമ്പ്‑ചെമ്പരത്തികളാൽ കവിഞ്ഞതുമാണ്।

Verse 36

एकसार्थप्रयाताय क्षुत्क्षामायावसीदते । अदत्त्वा भोजनं यैश्च कृतं तेऽत्र व्यवस्थिताः

കാറവാനോടൊപ്പം യാത്രചെയ്ത് വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച് വീഴാറായ യാത്രക്കാരന് ഭക്ഷണം കൊടുക്കാതെ താനേ ഭക്ഷിച്ചവർ—അവർ ഇവിടെ താമസിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 37

दशमोऽयं सुविख्यातो नरको नामदुः सहः । तप्तलोहमयैः स्तंभैः समंतात्परिवारितः

ഇത് പത്താമത്തെ നരകം; ‘ദുഃസഹ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം. ചുറ്റുമെല്ലാം ചുവന്നുതിളക്കുന്ന ഇരുമ്പുസ്തംഭങ്ങൾ കൊണ്ട് വളഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 38

ये पापाः परदारेषु रक्ता मिष्टामिषेषु वा । तप्तलोहमयान्स्तंभांस्तेऽत्रालिंगंति मानवाः

പരസ്ത്രീകളിൽ ആസക്തരായ പാപികളും, മധുരഭോജനത്തിലും മാംസത്തിലും ലിപ്തരുമായവർ—ഇവിടെ ചുവന്നുതിളക്കുന്ന ഇരുമ്പുസ്തംഭങ്ങളെ ബലമായി ആലിംഗനം ചെയ്യേണ്ടിവരും.

Verse 39

एकादशोऽपरश्चायमाकर्षाख्यः प्रकीर्तितः । नरको विप्रशार्दूल तप्तसंदंशसंकुलः

ഹേ വിപ്രശാർദൂലാ! ഇതാണ് മറ്റൊരു—പതിനൊന്നാമത്തെ—നരകം; ‘ആകർഷ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം. ചുവന്നുതിളക്കുന്ന സണ്ടസുകളും ചിമട്ടകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 40

स्त्रीविप्रगुरुदेवानां वित्तं चाश्नंति ये नराः । संदंशैरपि कृष्यंते तत्र तप्तैः समंततः

സ്ത്രീകളുടേയും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടേയും ഗുരുക്കന്മാരുടേയും ദേവന്മാരുടേയും ധനം ഭോഗിക്കുകയോ കവർന്നെടുക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവർ—അവിടെ ചുറ്റുമെല്ലാം ചുവന്നുതിളക്കുന്ന ചിമട്ടകളാൽ വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 41

संदंशो द्वादशश्चायं तथाऽभक्ष्यप्रभक्षकाः । लोहदंतमुखैर्गृधैर्भक्ष्यंतेऽत्र नराधमाः

ഇത് പന്ത്രണ്ടാമത്തെ നരകം ‘സന്ദംശ’. ഇവിടെ ഭക്ഷിക്കരുതാത്തതു ഭക്ഷിക്കുന്ന അധമർ ഇരുമ്പുപല്ലും കൊക്കും ഉള്ള കഴുകന്മാർക്കാൽ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 42

एष त्रयोदशोनाम सुविख्यातो नियंत्रकः । समंतात्कृमिभिर्व्याप्तस्तथा च दृढबन्धनैः

ഇത് പതിമൂന്നാമത്തെ നരകം; ‘നിയന്ത്രക’ എന്നു പ്രസിദ്ധം. എല്ലാടവും പുഴുക്കളാൽ നിറഞ്ഞതും, ദൃഢമായ അചലബന്ധനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതുമാണ്.

Verse 43

न्यासापहारकाः पापास्तत्र बद्धाश्च बंधनैः । कृमिवृश्चिक कीटाद्यैर्भक्ष्यते द्विजसत्तम

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ന്യാസം (അമാനത്ത്) അപഹരിക്കുന്ന പാപികൾ അവിടെ ബന്ധനങ്ങളിൽ കെട്ടപ്പെടുന്നു; പുഴു, തേൾ മുതലായ ദംശക കീടങ്ങൾ അവരെ ഭക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 44

तथा चतुर्दशोनाम नरकोऽधोमुखः स्थितः । नरकाणां समस्तानामेष रौद्रतमाकृतिः

അതുപോലെ പതിനാലാമത്തെ നരകം ‘അധോമുഖ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ മനുഷ്യരെ തലകീഴായി (മുഖം താഴേക്ക്) സ്ഥാപിക്കുന്നു. എല്ലാ നരകങ്ങളിലും ഇതിന്റെ രൂപം ഏറ്റവും ഭയാനകമാണ്.

Verse 45

अत्र चाधोमुखा बद्धा वृक्षशाखावलंबिताः । पच्यंते वह्निनाऽधस्ताद्ब्रह्मघ्ना ये च मानवाः

ഇവിടെ മുഖം താഴേക്ക് ആക്കി ബന്ധിച്ച്, വൃക്ഷശാഖകളിൽ തൂക്കിവെക്കപ്പെടുന്നു; ബ്രാഹ്മണഹന്തകരായ മനുഷ്യർ താഴെ നിന്നുള്ള അഗ്നിയാൽ വേവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 46

यूकामत्कुणदंशाद्यैः संकीर्णोऽयं द्विजोत्तम । नरको भीषणो नाम ख्यातः पञ्चदशो महान्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഈ പ്രദേശം പേൻ, ബെഡ്‌ബഗ്, കൊതുക് മുതലായവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഈ മഹത്തായ പതിനഞ്ചാം നരകം ‘ഭീഷണ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 47

कूटसाक्ष्यरतानां च तथैवानृतवादिनाम् । अत्राश्रयो मया दत्तस्तथान्येषां कुकर्मिणाम्

കള്ളസാക്ഷ്യത്തിൽ രതരായവർക്കും നിത്യമായി അസത്യം പറയുന്നവർക്കും—അതുപോലെ മറ്റു ദുഷ്കർമികൾക്കും—ഇവിടെ ഞാൻ തടങ്കൽസ്ഥാനമായ ആശ്രയം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 49

एष षोडश उद्दिष्टो नरको नाम क्षुद्रदः । युधार्तैर्मानवैर्व्याप्तः समंताद्द्विजसत्तम

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! ഇത് പതിനാറാമത്തെ നരകമെന്ന് ‘ക്ഷുദ്രദ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; യുദ്ധവേദനയിൽ പീഡിതരായ മനുഷ്യർ എല്ലാടവും ഇതിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 50

तथा सप्तदशश्चायं क्षाराख्यो नरकः स्मृतः । सुक्षारेण समाकीर्णः सर्वप्राणिभयावहः

അതുപോലെ ഇത് പതിനേഴാമത്തെ നരകമെന്ന് ‘ക്ഷാര’ എന്ന പേരിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; മൂർച്ചയുള്ള ദഹിക്കുന്ന ക്ഷാരത്തിൽ ഇത് നിറഞ്ഞു, സർവ്വപ്രാണികൾക്കും ഭയാവഹമാണ്।

Verse 51

व्रतभंगकरा ये च ये च पाषण्डिनो नराः । तेऽत्रागत्य शितैः शस्त्रैः पिष्यंते पापकृत्तमाः

വ്രതഭംഗം ചെയ്യുന്നവരും പാഷണ്ഡികളായി ധർമ്മനാശക മാർഗം പിന്തുടരുന്നവരും—ആ പാപികളിൽ അധമർ ഇവിടെ വന്ന് മൂർച്ചയുള്ള ശസ്ത്രങ്ങളാൽ ചതയ്ക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 52

एष चाष्टादशो नाम कथितश्च निदाघकः । ज्वलितांगारसंकीर्णो दुःसेव्यः सर्वदेहिनाम्

ഇത് പതിനെട്ടാമത്തെ നരകമെന്ന് ‘നിദാഘക’ എന്ന പേരിൽ പറയപ്പെടുന്നു; ജ്വലിക്കുന്ന അങ്കാരങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും സർവ്വദേഹികൾക്കും അസഹ്യവുമാണ്।

Verse 53

दूषयंति च ये शास्त्रं काव्यं विप्रं च कन्यकाम् । अंगारांतः स्थितातेऽत्र ध्रियंते मानवा द्विज

ഹേ ദ്വിജാ! ശാസ്ത്രം, കാവ്യം, ബ്രാഹ്മണൻ, കന്യക എന്നിവയെ മലിനമാക്കുന്നവർ ഇവിടെ ജ്വലിക്കുന്ന അങ്കാരങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തടവിലാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 54

एकोनविंशतिश्चायं प्रख्यातः कूटशाल्मलिः । सुतीक्ष्णकंटकाकीर्णः समंताद्द्विजसत्तम ।ा

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! ഇത് പത്തൊമ്പതാമത്തെ നരകം; ‘കൂടശാല്മലി’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; ചുറ്റുമെങ്ങും അതിതീക്ഷ്ണ മുള്ളുകളാൽ നിറഞ്ഞത്।

Verse 56

एष विंशतिमो नाम नरको द्विजसत्तम । असिपत्रवनाख्यश्च कष्टसेव्यो दुरात्मभिः

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! ഇത് ഇരുപതാമത്തെ നരകം; ‘അസിപത്രവനം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അത്യന്തം ദുസ്സഹം, ദുഷ്ടാത്മാക്കൾക്കേ അനുഭവയോഗ്യം।

Verse 57

अत्र यांति नरा विप्र पररंध्रनिरीक्षकाः । कूटकर्मरता ये च शास्त्रविक्रयकारकाः

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഇവിടെ വരുന്നത് മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങൾ ചാരത്തോടു നോക്കുന്നവർ, കപടകർമ്മങ്ങളിൽ രതരായവർ, ശാസ്ത്രം വ്യാപാരമാക്കുന്നവർ എന്നിവരാണ്।

Verse 58

एकविंशतिमा चैषा नाम्ना वैतरणी नदी । सर्वैरेव नरैर्गम्या धर्मपापानुयायिभिः

ഇത് ഇരുപത്തൊന്നാമത്—‘വൈതരണി’ എന്ന നദി; ധർമ്മാനുയായികളായാലും പാപാനുയായികളായാലും എല്ലാ മനുഷ്യരും അതിലേക്കു സമീപിക്കേണ്ടതുണ്ട്।

Verse 59

मृत्युकाले समुत्पन्ने धेनुं यच्छंति ये नराः । तस्या लांगूलमाश्रित्य तारयंति सुखेन च

മരണകാലം വന്നപ്പോൾ ധേനുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവർ ആ പശുവിന്റെ വാൽ ആശ്രയിച്ച് സുഖമായി കടന്നുപോകുന്നു।

Verse 60

अदत्त्वा गां च ये मर्त्या म्रियंते द्विजसत्तम । तीर्त्वा हस्तादिभिर्दुर्गा त इमां संतरंति च

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഗോദാനം ചെയ്യാതെ മരിക്കുന്നവർ കൈകാൽ മുതലായവകൊണ്ട് തന്നെ ആ ദുർഗമ പ്രവാഹം കഷ്ടപ്പെട്ടു കടക്കുന്നു।

Verse 61

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तम । विस्तरेण तव प्रीत्या स्वरूपं नरकोद्भवम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നീ ചോദിച്ചതെല്ലാം നിനക്കുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു—നരകജന്യ പീഡകളുടെ സ്വരൂപവും കൂടി।

Verse 62

तस्माद्गच्छ गृहं शीघ्रं यावद्गात्रं न दह्यते । बन्धुभिस्तव शोकार्तैर्गृहीत्वा वांछितं धनम्

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ശരീരം ദഹിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതിന് മുമ്പേ വേഗം വീട്ടിലേക്കു പോകുക; ശോകാർത്തരായ ബന്ധുക്കൾ നീ ആഗ്രഹിച്ച ധനം എടുത്തുകൊള്ളും।

Verse 63

ब्राह्मण उवाच । यदि देव मया सम्यग्गंतव्यं निजमंदिरम् । तद्ब्रूहि कर्मणा येन नरकं याति नो नरः

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ, ഞാൻ ശരിയായി എന്റെ സ്വന്തം വസതിയിലേക്കു മടങ്ങേണ്ടതാണെങ്കിൽ, പറയുക; ഏത് ആചരണത്താൽ മനുഷ്യൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല?

Verse 64

यम उवाच । तीर्थयात्रापरो नित्यं देवतातिथिपूजकः । ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च न याति नरकं नरः

യമൻ പറഞ്ഞു—എപ്പോഴും തീർത്ഥയാത്രയിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവനും, ദേവതകളെ പൂജിച്ച് അതിഥികളെ സത്കരിക്കുന്നവനും, ബ്രാഹ്മണഭക്തനും ശരണദായകനുമായ മനുഷ്യൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല।

Verse 65

परोपकारसंयुक्तो नित्यं जपपरायणः । स्वाध्यायनिरतश्चैव न याति नरकं द्विज

ഹേ ദ്വിജാ! പരോപകാരത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടും, നിത്യ ജപത്തിൽ പരായണനുമായും, സ്വാധ്യായത്തിൽ നിരതനായും ഉള്ളവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല।

Verse 66

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च । यः करोति नरो नित्यं नरकं न स पश्यति

ആൾ നിത്യമായി കിണറുകളും കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും നിർമ്മിച്ച്, ദേവതാലയങ്ങളും പണിയുന്നുവെങ്കിൽ—അവൻ നരകത്തെ കാണുകയില്ല।

Verse 67

हेमंते वह्निदो यः स्यात्तथा ग्रीष्मे जलप्रदः । वर्षास्वाश्रयदो यश्च नरकं न स पश्यति

ഹേമന്തത്തിൽ അഗ്നി/ഉഷ്ണത നൽകുകയും, ഗ്രീഷ്മത്തിൽ ജലം നൽകുകയും, വർഷക്കാലത്ത് ആശ്രയം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നരകത്തെ കാണുകയില്ല।

Verse 68

व्रतोपवाससंयुक्तः शांतात्मा विजितेंद्रियः । ब्रह्मचारी सदा ध्यानी नरकं याति नो नरः

വ്രത-ഉപവാസങ്ങളിൽ യുക്തനായി, ശാന്തചിത്തനായി, ഇന്ദ്രിയജയിയായി, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട് സദാ ധ്യാനനിഷ്ഠനായ മനുഷ്യൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല।

Verse 69

अन्नप्रदो नरो यः स्याद्विशेषेण तिलप्रदः । अहिंसानिरतश्चैव नरकं न स पश्यति

അന്നദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—വിശേഷിച്ച് എള്ളുദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—അഹിംസയിൽ നിരതനായാൽ, അവൻ നരകം കാണുകയില്ല.

Verse 70

वेदाध्ययनसंपन्नः शास्त्रासक्तः सुमृष्टवाक् । धर्माख्यानपरो नित्यं नरकं न स पश्यति

വേദാധ്യയനത്തിൽ സമ്പന്നൻ, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ആസക്തൻ, ശുദ്ധസുന്ദര വാക്കുള്ളവൻ, നിത്യം ധർമ്മകഥാ-പ്രവചനത്തിൽ നിരതനായവൻ—അവൻ നരകം കാണുകയില്ല.

Verse 71

ब्राह्मण उवाच । एतन्मूर्खोऽपि जानाति शुभकर्मकरः पुमान् । न याति नरकं स्वर्गे तथा पापक्रियारतः

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: ഇത് മൂഢനും അറിയുന്നു—ശുഭകർമ്മം ചെയ്യുന്ന പുരുഷൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല, സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും; പാപക്രിയയിൽ രതനായവന് ഫലം വിപരീതം.

Verse 72

तस्मादशुभकर्मापि कर्मणा येन पातकम् । स्वल्पेनापि निहन्त्याशु याति स्वर्गं नरस्ततः

അതുകൊണ്ട് അശുഭകർമ്മങ്ങളാൽ മലിനനായവനായാലും, ഏതെങ്കിലും കർമംകൊണ്ട് പാതകം വേഗത്തിൽ—അൽപശ്രമത്താലും—നശിപ്പിച്ചാൽ, ആ പുരുഷൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു പോകുന്നു.

Verse 73

तन्मेब्रूहि सुरश्रेष्ठ व्रतं नियममेव वा । तीर्थं वा जपहोमं वा सर्वलोकसुखावहम्

ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ! എനിക്കു പറയുക—സകല ലോകങ്ങൾക്കും സുഖ-കല്യാണം നൽകുന്ന വ്രതമോ നിയമമോ, അല്ലെങ്കിൽ തീർത്ഥമോ, ജപ-ഹോമമോ.

Verse 74

यम उवाच । अत्र ते सुमहद्गुह्यं कीर्तयिष्ये द्विजोत्तध । गोपनीयं प्रयत्नेन वचनान्मम सर्वदा

യമൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ഇവിടെ ഞാൻ നിനക്കു അതിമഹത്തായ ഗുഹ്യരഹസ്യം പ്രസ്താവിക്കും. എന്റെ ഈ വചനങ്ങളെ എപ്പോഴും പരിശ്രമത്തോടെ ഗോപ്യമായി കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം.

Verse 75

महापातकयुक्तोऽपि पुरुषो येन कर्मणा । अनुष्ठितेन नो याति नरकं क्लेशकारकम्

മഹാപാതകങ്ങളാൽ ബാധിതനായ പുരുഷനും, ഏതു കർമ്മം വിധിപൂർവം അനുഷ്ഠിക്കുന്നുവോ, അവൻ ക്ലേശം വരുത്തുന്ന നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല.

Verse 76

आनर्तविषये रम्यं सर्वतीर्थमयं शुभम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं महापातकनाशनम्

ആനർത്തദേശത്തിൽ ഒരു മനോഹരവും ശുഭവുമായ ക്ഷേത്രഭൂമി ഉണ്ട്—ഹാടകേശ്വരനിൽ നിന്നു ജനിച്ചത്—അത് സർവതീർത്ഥമയവും മഹാപാതകനാശകവുമാണ്.

Verse 77

तत्रैकमपि मासार्धं यो भक्त्या पूजयेद्धरम् । स सर्वपापयुक्तोऽपि शिवलोके महीयते

അവിടെ ഭക്തിയോടെ അർദ്ധമാസം പോലും ഹരനെ (പ്രഭുവിനെ) പൂജിക്കുന്നവൻ, സർവപാപയുക്തനായാലും ശിവലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 78

तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा त्वमाराधय शंकरम् । येन गच्छसि निर्वाणं दशभिः पुरुषैः सह

അതുകൊണ്ട് നീ വേഗത്തിൽ അവിടെ ചെന്നു ശങ്കരനെ ആരാധിക്ക; അതിനാൽ നീ പത്തു പുരുഷന്മാരോടുകൂടെ നിർവാണം (മോക്ഷം) പ്രാപിക്കും.

Verse 79

सूत उवाच । उपदेशं समाकर्ण्य स यदा प्रस्थितो गृहम् । धर्मराजस्य संहष्टो मधुरां नगरीं प्रति

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഉപദേശം കേട്ട ശേഷം അവൻ ഗൃഹത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ധർമ്മരാജന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മധുരാ നഗരിയിലേക്കു അയക്കപ്പെട്ടു।

Verse 80

तावद्द्वितीयं गो कर्णं दूत आदाय संगतः । दर्शयामास धृत्वाग्रे धर्मराजस्य सत्वरम्

അപ്പോഴേക്കും ദൂതൻ രണ്ടാമത്തെ ഗോകർണനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്ന്, ധർമ്മരാജന്റെ മുമ്പിൽ വേഗത്തിൽ നിർത്തി കാണിച്ചു।

Verse 81

ततः प्रोवाच तं दूतं धर्मराजः प्रहर्षितः । गोकर्णं पुरतो दृष्ट्वा द्वितीयं प्रस्थितं गृहम्

പിന്നീട് ധർമ്മരാജൻ സന്തോഷത്തോടെ, മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഗോകർണനെ കണ്ടു, പുറപ്പെട്ടിരുന്ന ആ ദൂതനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 82

यस्मात्कालात्ययं कृत्वाऽनीतोऽयं ब्राह्मणस्त्वया । तस्मादेनमपि क्षिप्रं द्वितीयेन समं त्यज

നീ സമയം വൈകിച്ച് ഈ ബ്രാഹ്മണനെ കൊണ്ടുവന്നതിനാൽ, ഇവനെയും രണ്ടാമനോടു സമമായി ഉടൻ വിട്ടയക്കുക।

Verse 83

ततस्तौ तत्क्षणान्मुक्तौ गोकर्णौ ब्राह्मणौ समम् । स्वंस्वं कलेवरं प्राप्य सहसाथ समन्वितौ

അപ്പോൾ തന്നേ ഗോകർണൻ എന്ന പേരുള്ള ഇരുവർ ബ്രാഹ്മണരും ഒരുമിച്ച് മോചിതരായി; തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ദേഹം ലഭിച്ച് അവർ ക്ഷണത്തിൽ പൂർണ്ണരായി।

Verse 84

ततः स कथयामास गोकर्णः प्रथमो द्विजः । यमोपदेशसंजुष्टो द्वितीयाय सविस्तरम्

അനന്തരം ആദ്യ ദ്വിജനായ ഗോകർണൻ, യമോപദേശത്താൽ സമൃദ്ധനായി, രണ്ടാമനോട് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു।

Verse 85

ततो गृहं परित्यज्य गोकर्णौ द्वावपि स्थितौ । देवतायतनैर्व्याप्तं क्षेत्रं दृष्ट्वाऽखिलं ततः

പിന്നീട് ഗൃഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗോകർണന്മാരായ ആ ഇരുവരും അവിടെ തന്നെ പാർത്തു. ദേവാലയങ്ങളാൽ വ്യാപിച്ച ആ മുഴുവൻ ക്ഷേത്രപ്രദേശം കണ്ടു അതിന്റെ പുണ്യത്വം അറിഞ്ഞു।

Verse 86

लिंगे संस्थापिते ताभ्यां सीमांते दक्षिणोत्तरे । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं संप्राप्य तपसि द्रुतम्

ആ ഇരുവരും ദക്ഷിണോത്തര അതിരിൽ ഒരു ലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു. തുടർന്ന് ഹാടകേശ്വരബന്ധമുള്ള ആ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തെത്തി വേഗത്തിൽ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു।

Verse 87

ततः शिवं समाराध्य तपः कृत्वा यथोचितम् । सशरीरौ दिवं प्राप्तौ तत्प्रभावाद्विजोत्तमाः

പിന്നീട് ശിവനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, നിർദ്ദേശപ്രകാരം തപസ്സു ചെയ്ത്, അതിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ ശരീരസഹിതം സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു।

Verse 88

ताभ्यां मार्गचतुर्दश्यां कृष्णायां जागरः कृतः । यः करोति नरो भक्त्या स गच्छति शिवालयम्

മാർഗശീർഷ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ അവർ ജാഗരണം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഭക്തിയോടെ ഇങ്ങനെ ജാഗരണം ചെയ്യുന്നവൻ ശിവധാമത്തെ പ്രാപിക്കും।

Verse 89

अपुत्रो लभते पुत्रान्धनार्थी धनमाप्नुयात् । निष्कामस्तु पुनर्मोक्षं नरो याति न संशयः

സന്താനമില്ലാത്തവന് പുത്രന്മാർ ലഭിക്കും; ധനാർത്ഥിക്ക് ധനം ലഭിക്കും. എന്നാൽ നിഷ്കാമൻ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 90

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं सीमांतं द्विजसत्तमाः । क्षेत्रस्यास्य प्रमाणं च विस्तरेण चतुर्दिशम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അതിരുകളും നാലുദിക്കുകളിലേക്കുള്ള അതിന്റെ വ്യാപ്തിയും ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞു.

Verse 91

अत्रांतरे नरा ये च निवसंति द्विजोत्तमाः । कृषिकर्मोद्यताश्चापि यांति ते परमां गतिम् । किं पुनर्नियतात्मानः शांता दांता जितेंद्रियाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഈ ക്ഷേത്രപരിധിക്കുള്ളിൽ വസിക്കുന്നവർ വെറും കൃഷികർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നാലും പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു; പിന്നെ নিয়താത്മാക്കളും ശാന്തരും ദാന്തരും ജിതേന്ദ്രിയരുമായവർ എത്രയോ ശ്രേഷ്ഠർ!

Verse 92

अपि कीटपतंगा ये पशवः पक्षिणो मृगाः । तस्मिन्क्षेत्रे मृता यांति स्वर्गलोकं न संशयः

കീടപതംഗങ്ങൾ, പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, മൃഗങ്ങൾ പോലും—ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ മരിച്ചാൽ—സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 93

किं पुनर्ये नरास्तत्र कृत्वा प्रायोपवेशनम् । संन्यस्ताः श्रद्धयोपेता हृदयस्थे जनार्दने

അപ്പോൾ അവിടെ പ്രായോപവേശനം (ഉപവാസത്തോടെ ദേഹത്യാഗം) ചെയ്യുന്നവർ—സന്ന്യാസഭാവമുള്ളവർ, ശ്രദ്ധാസമ്പന്നർ, ഹൃദയസ്ഥനായ ജനാർദനനെ ധ്യാനിക്കുന്നവർ—എത്ര ധന്യർ!

Verse 94

तस्मात्सर्व प्रयत्नेन तत्क्षेत्रं सेव्यमेव हि । विशेषेण कलौ प्राप्ते युगे पापसमावृते

അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടും കൂടി ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തെ തീർച്ചയായും സേവിച്ച് ആശ്രയിക്കണം—പാപാവൃതമായ കലിയുഗം വന്നിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത് പ്രത്യേകിച്ച്।

Verse 95

नास्तिका भिन्नमर्यादा ये च विप्रस्य घातकाः । ते सर्वेऽत्र नरा नित्यमारुहंति पतंति च

നാസ്തികർ, ധർമ്മമര്യാദ ലംഘിക്കുന്നവർ, ബ്രാഹ്മണനെ ഹാനിക്കുന്നവർ—അവരൊക്കെയും ഇവിടെ നിത്യം ഉയർന്ന് വീണ്ടും വീഴുകയും പുനഃപുനഃ പതനം അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 96

वापीकूपतडागेषु यत्रयत्र जलं द्विजाः । तत्रतत्र नरः स्नातः सर्वपापैः प्रमुच्यते

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! വാപ്പി, കിണർ, തടാകം എന്നിവിടങ്ങളിൽ എവിടെയെവിടെയോ ജലം ഉണ്ടോ, അവിടെയവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു।

Verse 97

किं य्रज्ञैः किं वृथा दानैः क व्रतैः किं जपैरपि । वरं तत्र कृतो वासः क्षेत्रे स्वर्गमभीप्सुभिः

യജ്ഞങ്ങളാൽ എന്ത്? വ്യർത്ഥദാനങ്ങളാൽ എന്ത്? വ്രതങ്ങളാൽ എന്ത്, ജപങ്ങളാലും എന്ത്? സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ വാസം ചെയ്യുന്നതുതന്നെ ശ്രേഷ്ഠം।

Verse 98

एतत्पवित्रमायुष्यं मांगल्यं पापनाशनम् । हाटकेश्वरजक्षेत्रमाहात्म्यं शृण्वतां सदा

ഹാടകേശ്വരന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം സദാ ശ്രവിക്കുന്നവർക്ക് ഇത് പവിത്രകരം, ആയുഷ്യവർദ്ധകം, മംഗളകരം, പാപനാശകം ആകുന്നു।