Adhyaya 198

Verse 1

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु दशार्णाधिपतिस्तदा । रत्नवत्या विवाहार्थं तत्र स्थाने समागतः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അന്നേ സമയത്ത് ദശാർണാധിപൻ രത്നവതിയുടെ വിവാഹാർത്ഥം ആ സ്ഥലത്ത് എത്തിച്ചേർന്നു।

Verse 2

स श्रुत्वा तत्र वृत्तांतं रत्नवत्याः समुद्भवम् । विरक्तिं परमां कृत्वा प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

അവിടെ രത്നവതിയുടെ സംഭവവൃത്താന്തം കേട്ടപ്പോൾ അവൻ പരമവൈരാഗ്യം പ്രാപിച്ച് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 4

अथाब्रवीच्च तं प्राप्य कस्मात्त्वं प्रस्थितो नृप । पाणिग्रहमकृत्वा तु मम कन्यासमुद्भवम्

പിന്നീട് അവനെ സമീപിച്ച് ഒരാൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ രാജാവേ, എന്റെ പുത്രിയോടു പാണിഗ്രഹണസംസ്കാരം നടത്താതെ നീ എന്തുകൊണ്ട് പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?”

Verse 5

दशार्ण उवाच । दूषितेयं तव सुता कन्यकात्वविवर्जिता । यस्याः पीतोऽधरोऽन्येन मर्दितौ च तथा स्तनौ

ദശാർണരാജാവ് പറഞ്ഞു—“നിന്റെ പുത്രി ദൂഷിതയായി, കന്യാത്വം നഷ്ടപ്പെട്ടു; കാരണം മറ്റൊരാൾ അവളുടെ അധരം പാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു, അവളുടെ സ്തനങ്ങളും അതുപോലെ അമർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।”

Verse 6

पुनर्भूरिति संज्ञा सा सञ्जाता दुहिता तव । पुनर्भूर्जनयेत्पुत्रं यं कदाचित्कथंचन

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ പുത്രിക്ക് ‘പുനർഭൂ’ (പുനർവിവാഹിത) എന്ന സംജ്ഞ ലഭിച്ചു. പുനർഭൂയായ സ്ത്രീ ഒരിക്കൽ ഏതോ വിധത്തിൽ പുത്രനെ പ്രസവിക്കാം.

Verse 7

स पातयत्यसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान् । एकविंशतिमं चैव तथैवात्मानमेव च

അത്തരം വ്യക്തി സംശയമില്ലാതെ പത്ത് പൂർവ്വികരെയും പത്ത് സന്തതികളെയും പതനത്തിലാക്കുന്നു; ഇരുപത്തൊന്നാമനായ അവൻ തന്നെയും അതുപോലെ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 8

न वरिष्याम्यहं तेन सुतां तेऽहं नरसिप । निर्दाक्षिण्यमिति प्रोच्य दशार्णाधिपतिस्तदा

അതുകൊണ്ട്, ഹേ നരാധിപാ, ഞാൻ നിന്റെ പുത്രിയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയില്ല. ‘ഇത് അനുചിതം/ധർമ്മവിരുദ്ധം’ എന്നു പറഞ്ഞ് അന്ന് ദശാർണാധിപൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 9

छंद्यमानोऽपि विविधैर्हस्त्यश्वरथपूर्वकैः । अवज्ञाय महीपालं प्रस्थितः स्वपुरं प्रति

ആന, കുതിര, രഥം മുതലായ പല ദാനങ്ങളാൽ സമാധാനിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചിട്ടും, അവൻ രാജാവിനെ അവഗണിച്ച് സ്വന്തം നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 10

अथानर्त्तो गृहं प्राप्य मृगावत्याः समाकुलः । तद्वृत्तं कथयामास यदुक्तं तेन भूभुजा । स्वभार्यायाः सुतायाश्च मन्त्रिणां दुःखसंयुतः

അതിനുശേഷം ആനർത്തൻ വീട്ടിലെത്തി മൃഗാവതിയെക്കുറിച്ച് വ്യാകുലനായി. ദുഃഖഭാരത്തോടെ, ആ രാജാവ് പറഞ്ഞതെല്ലാം തന്റെ ഭാര്യയ്ക്കും പുത്രിക്കും മന്ത്രിമാർക്കും വിവരിച്ചു.

Verse 11

ते प्रोचुः संति भूपालाः संख्याहीना महीतले । रूपाढ्या यौवनोपेता हस्त्यश्वरथसंयुताः

അവർ പറഞ്ഞു—ഭൂമിയിൽ എണ്ണമറ്റ രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ട്; അവർ രൂപസമ്പന്നരും യൗവനയുക്തരുമായി ഗജ‑അശ്വ‑രഥസമന്വിതരാണ്।

Verse 12

तेषामेकतमस्य त्वं देहि कन्यां निजां विभो । मा विषादे मनः कृत्वा दुःखस्य वशगो भव

ഹേ വിഭോ! അവരിൽ ഒരുവനു നിന്റെ സ്വന്തം കന്യയെ ദാനം ചെയ്യുക; വിഷാദത്തിൽ മനസ്സിടരുത്, ദുഃഖത്തിന്റെ വശനാകരുത്।

Verse 13

आनर्तोऽपि च तच्छ्रुत्वा तेषां वाक्यं सुदुःखितम् । ततः प्राह प्रहृष्टात्मा तान्सर्वान्मन्त्रिपूर्वकान्

ആനർത്തരാജാവും അവരുടെ അതിദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ഹർഷിതഹൃദയനായി മന്ത്രിമാരോടുകൂടെ എല്ലാവരോടും പറഞ്ഞു।

Verse 14

तां च कन्यां स्थितां तत्र साम्ना परमवल्गुना । पुत्रि दृष्टा महीपालाः सर्वे चित्रगतास्त्वया

അവിടെ നിന്നിരുന്ന ആ കന്യയെ അത്യന്തം മധുരമായ വാക്കുകളാൽ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്—മകളേ! നിന്നെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും ചിത്രത്തിലെപ്പോലെ നിശ്ചലരായി।

Verse 15

तेषां मध्यान्नृपं चान्यं कञ्चिद्वरय शोभने । यस्ते चित्तस्य सन्तोषं कुरुते दृक्पथं गतः

ഹേ ശോഭനേ! അവരിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു രാജാവിനെ വരിക്ക; അവൻ നിന്റെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ വന്നതുമാത്രം നിന്റെ ഹൃദയത്തിന് സന്തോഷം നൽകും।

Verse 16

रत्नावत्युवाच । न चाहं वरयिष्यामि पतिमन्यं कथंचन । दशार्णाधिपतिं मुक्त्वा श्रूयतामत्र कारणम्

രത്നാവതി പറഞ്ഞു—ദശാർണാധിപതിയെ വിട്ട് ഞാൻ ഒരുവിധത്തിലും മറ്റൊരാളെ ഭർത്താവായി വരിക്കുകയില്ല. അതിന്റെ കാരണം ഇവിടെ കേൾക്കുക.

Verse 17

सकृज्जल्पंति राजानः सकृज्जल्पंति च द्विजाः । सकृत्कन्याः प्रदीयंते त्रीण्येतानि सकृत्सकृत्

രാജാക്കന്മാർ ഒരിക്കൽ മാത്രമേ വാക്ക് പറയൂ; ദ്വിജരും ഒരിക്കൽ മാത്രമേ പറയൂ; കന്യാദാനവും ഒരിക്കൽ മാത്രമേ നടക്കൂ—ഈ മൂന്നും ഒരിക്കൽ മാത്രമാണ്.

Verse 18

एवं ज्ञात्वा न मां तात त्वमन्यस्मिन्महीपतौ । दातुमर्हसि धर्मोऽयं न भवेच्छाश्वतो यतः

ഇതു അറിഞ്ഞിട്ട്, പിതാവേ, എന്നെ മറ്റൊരു രാജാവിന് നൽകുന്നത് നിനക്കു യുക്തമല്ല. ഇതാണ് ധർമ്മനിയമം; അല്ലെങ്കിൽ അത് ശാശ്വതമായി നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 19

आनर्त उवाच । वाङ्मात्रेण प्रदत्ता त्वं दशार्णाधिपतेर्मया । न ते हस्तग्रहं प्राप्तो विप्राग्निगुरुसन्निधौ

ആനർത്തൻ പറഞ്ഞു—വാക്കുമാത്രത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ ദശാർണാധിപതിക്ക് നൽകിയിരുന്നു; ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെയും പവിത്രാഗ്നിയുടെയും ഗുരുക്കന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ നിന്റെ ഹസ്തഗ്രഹണം നടന്നിട്ടില്ല.

Verse 20

तत्कथं स पतिर्जातस्तवः पुत्रि वदस्व मे

അപ്പോൾ, മകളേ, അവൻ എങ്ങനെ നിന്റെ ഭർത്താവായി? എനിക്ക് പറയുക.

Verse 21

रत्नावत्युवाच । मनसा चिंत्यते कार्यं सकृत्तातपुरा यतः । वाचया प्रोच्यते पश्चात् कर्मणा क्रियते ततः

രത്നാവതി പറഞ്ഞു—ഹേ പിതാവേ! ആദ്യം കാര്യം മനസ്സിൽ ഒരിക്കൽ ചിന്തിക്കപ്പെടുന്നു; പിന്നെ വാക്കാൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; തുടർന്ന് കർമത്താൽ നടപ്പാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 22

तन्मया मनसा दत्तस्तस्यात्माऽयं पुरा किल । त्वया च वाचया चास्मै प्रदत्तास्मि तथा विभो । तत्कथं न पतिर्मे स्याद्ब्रूहि वा यदि मन्यसे

മുമ്പ് ഞാൻ മനസ്സാൽ അവനോട് എന്റെ ആത്മാവേ അർപ്പിച്ചു; ഹേ വിഭോ, നിങ്ങൾ വാക്കാൽ എന്നെ അവനു ദാനം ചെയ്തു. അങ്ങനെ ഇരിക്കെ അവൻ എന്റെ ഭർത്താവാകാതിരിക്കാൻ എങ്ങനെ? വേറെയെന്ന് കരുതുന്നെങ്കിൽ പറയുക।

Verse 23

साहं तपश्चरिष्यामि कौमारव्रतधारिणी । नान्यं पतिं करिष्यामि निश्चयोऽयं मया कृतः

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ കൗമാരവ്രതം ധരിച്ചു തപസ്സു ചെയ്യും. മറ്റാരെയും ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കില്ല—ഇത് എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം।

Verse 24

तच्छ्रुत्वा वचनं रौद्रं माता तस्या मृगावती । अश्रुपूर्णेक्षणा दीना वाक्यमेतदुवाच ह

അവളുടെ കഠിനവചനങ്ങൾ കേട്ട്, അമ്മയായ മൃഗാവതി കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ദുഃഖിതയായി, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 25

मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपोऽर्थं त्वं कथञ्चन । बाला त्वं सुकुमारांगी सदैव सुखभागिनी

മകളേ, തപസ്സിനായി നീ ഒരിക്കലും ധൈര്യഹീനമായ സാഹസം ചെയ്യരുത്. നീ ഇനിയും ബാലികയാണ്, സുകുമാരാംഗി, സദാ സുഖഭാഗിനി।

Verse 26

कथं तपः समर्थासि विधातुं त्वमनिंदिते । कन्दमूलफलाहारा चीरवल्कलधारिणी

ഹേ അനിന്ദിതേ! കന്ദ‑മൂല‑ഫലങ്ങൾ മാത്രം ആഹാരമാക്കി, ചീർ‑വൽക്കലം ധരിച്ചു ഇത്തരമൊരു തപസ്സു നീ എങ്ങനെ അനുഷ്ഠിക്കുമെന്നു?

Verse 27

तस्मान्मुख्यस्य भूपस्य कस्यचित्वां ददाम्यहम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നെ ഏതോ ഒരു പ്രമുഖ രാജാവിന് വിവാഹാർത്ഥമായി നൽകും.

Verse 28

एषा ते ब्राह्मणीनाम सखी परमसंमता । प्रतीक्षते विवाहं ते कौमारं भावमाश्रिता

ഇവൾ ‘ബ്രാഹ്മണീ’ എന്ന പേരുള്ള നിന്റെ പ്രിയസഖി, എല്ലാവർക്കും പരമസമ്മതയായവൾ; കൗമാരഭാവം ആശ്രയിച്ച് നിന്റെ വിവാഹത്തെ കാത്തിരിക്കുന്നു.

Verse 29

यस्य भूपस्य त्वं हर्म्ये प्रयास्यसि विवाहि ता । पुरोधास्तस्य यो राज्ञो भार्येयं तस्य भाविनी

നീ വധുവായി ഏത് രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തിലേക്കു പോകുമോ, ആ രാജാവിന്റെ പുരോഹിതന് ഈ സ്ത്രീ ഭാര്യയായിത്തീരും.

Verse 30

रत्नावत्युवाच । न च भूयस्त्वया वाच्यं वाक्यमेवंविधं क्वचित् । मदर्थे यदि मे प्राणास्त्वं वांछसि सुतैषिणी

രത്നാവതി പറഞ്ഞു—ഇനി ഒരിക്കലും എവിടെയും ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ പറയരുത്. സന്താനമാഗ്രഹിച്ച് നീ സത്യമായി എന്റെ കാര്യംകൊണ്ട് എന്റെ പ്രാണങ്ങളെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—

Verse 31

अथवा त्वं हठार्थं च तपोविघ्नं करिष्यसि

അല്ലെങ്കിൽ നീ ഹഠത്തോടെ എന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്തും.

Verse 32

ततस्त्यक्ष्याम्यहं देहं भक्षयित्वा महद्विषम् । खंडयिष्याम्यहं जिह्वां प्रवेक्ष्यामि च वा जलम्

അപ്പോൾ ഞാൻ മഹാവിഷം കുടിച്ച് ഈ ദേഹം ഉപേക്ഷിക്കും; അല്ലെങ്കിൽ നാവു മുറിക്കും, അല്ലെങ്കിൽ ജലത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.

Verse 33

एवं सा निश्चयं कृत्वा प्रोच्य तां जननीं तदा

ഇങ്ങനെ നിശ്ചയം ചെയ്ത് അവൾ അപ്പോൾ ആ മാതാവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 34

ततः प्रोवाच तां कन्यां ब्राह्मणीं संमतां सखीम् । कृतांजलिपुटा भूत्वा समालिंग्य च सादरम्

പിന്നീട് അവൾ കൈകൂപ്പി, സാദരമായി ആലിംഗനം ചെയ്ത്, മാന്യയായ ബ്രാഹ്മണീ സഖിയായ ആ കന്യയോട് പറഞ്ഞു.

Verse 35

गच्छ त्वं स्वपितुर्हर्म्यं प्रेषितासि मया शुभे । येन ते यच्छति पिता नागराय महात्मने

ശുഭേ, നീ നിന്റെ പിതാവിന്റെ മന്ദിരത്തിലേക്ക് പോകുക; നിന്റെ പിതാവ് മഹാത്മാവായ നാഗരനു നിന്നെ സമർപ്പിക്കേണ്ടതിന് ഞാൻ നിന്നെ അവിടെ അയച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 36

क्षमस्व यन्मया प्रोक्ता कदाचित्परुषं वचः । त्वयापि यन्मम प्रोक्तं क्षांतं चैतन्मया ध्रुवम्

ഞാൻ ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞിട്ടുള്ള കഠിനവചനങ്ങൾ ക്ഷമിക്കണമേ; നീ എന്റെ നേരെ പറഞ്ഞതും ഞാൻ ഉറപ്പായി ക്ഷമിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 37

ब्राह्मण्युवाच । अष्टवर्षा भवेद्गौरी नववर्षा तु रोहिणी । दशवर्षा भवेत्कन्या अत ऊर्ध्वं रजस्वला

ബ്രാഹ്മണീ പറഞ്ഞു—എട്ട് വയസ്സിൽ ‘ഗൗരി’, ഒൻപത് വയസ്സിൽ ‘രോഹിണി’; പത്ത് വയസ്സിൽ ‘കന്യ’ എന്നു പറയുന്നു, അതിന് മുകളിൽ അവൾ രജസ്വലയാകുന്നു.

Verse 38

कौमार्यं च प्रणष्टं मे त्वत्संपर्काद्वरानने । जातं षोडशकं वर्षं स्त्रीधर्मेण समन्वितम्

ഹേ സുന്ദരമുഖിയേ, നിന്റെ സമ്പർക്കം മൂലം എന്റെ കൗമാരം നഷ്ടപ്പെട്ടു; ഞാൻ പതിനാറാം വയസ്സിലെത്തി, സ്ത്രീധർമ്മലക്ഷണങ്ങളോടെ യുക്തയായി.

Verse 39

न मे पाणिग्रहं कश्चिन्नागरोऽत्र करिष्यति । बुध्यमानस्तु स्मृत्यर्थं वक्ष्य माणं वरानने

ഇവിടെ ഒരു നാഗരനും എന്റെ പാണിഗ്രഹണം (വിവാഹം) നടത്തുകയില്ല; എങ്കിലും ഹേ സുന്ദരമുഖിയേ, അവൻ ബോധ്യമായാൽ സ്മരണാർത്ഥം (ദൃഷ്ടാന്തമായി) പറയുന്നതാണ്.

Verse 40

रजस्वलां च यः कन्यामुद्वाहयति निर्घृणः । तस्याः सन्तानमासाद्य पातयेत्पुरुषान्दश

കരുണയില്ലാതെ രജസ്വലയായ കന്യയെ വിവാഹം ചെയ്യുന്നവൻ, അവളിൽ നിന്ന് സന്താനം ലഭിച്ച ശേഷം വംശത്തിലെ പത്ത് പുരുഷന്മാരെ പതനത്തിലേക്ക് തള്ളുന്നു.

Verse 41

रजस्वला तु यः कन्यां पिता यच्छति निर्घृणः । स पातयेदसंदिग्धं दश पूर्वान्दशापरान्

കരുണയില്ലാതെ രജസ്വലയായ കന്യയെ വിവാഹത്തിന് പിതാവ് നൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ നിസ്സന്ദേഹമായി പത്ത് പൂർവ്വികരെയും പത്ത് സന്തതികളെയും പതനത്തിലാക്കുന്നു।

Verse 42

तस्मादहं करिष्यामि त्वया सार्धं तपः शुभे । पित्रा नैव हि मे कार्यं न च मात्रा कथंचन

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ശുഭേ, ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം തപസ്സു ചെയ്യും. എനിക്ക് പിതാവുമായി യാതൊരു കാര്യമില്ല; മാതാവുമായും എങ്ങനെയും ഇല്ല।

Verse 43

तं श्रुत्वा प्रस्थितं भूपमानर्तः स्वपुरं प्रति । पृष्ठतोऽनुययौ तस्य व्याघो टनकृते तदा

അത് കേട്ട് ആനർത്തരാജാവ് തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ പിന്നിൽ നിന്ന് ഒരു കടുവ ഉപദ്രവം/കുസൃതിക്കായി അവനെ പിന്തുടർന്നു।

Verse 44

स्थितो वास्तुपदे रम्ये सर्वतीर्थमये शुभे । तस्य तपःप्रभावेन जातु कोपो न दृश्यते

അവൻ രമണീയവും ശുഭവും സർവതീർത്ഥമയവുമായ ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ സ്ഥാപിതനായിരുന്നു; അവന്റെ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവനിൽ ഒരിക്കലും കോപം കാണപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 46

कस्यचित्क्वापि मर्त्यस्य तिर्यग्योनिग तस्य च । क्रीडंति नकुलाः सर्पैर्मार्जाराः सह मूषकैः

എവിടെയോ ഒരു മർത്ത്യന്റെ കാര്യത്തിലും—അതുപോലെ തിര്യഗ്യോനി ജീവികളുടെ കാര്യത്തിലും—മുങ്ങൂസുകൾ പാമ്പുകളോടൊപ്പം കളിക്കുന്നു; പൂച്ചകൾ എലികളോടൊപ്പം കളിക്കുന്നു।

Verse 47

ब्राह्मण्युवाच । अहं सख्या समं याता ह्यनया राजकन्यया । तपोऽर्थे तव पादांते तद्ब्रूहि तपसो विधिम्

ബ്രാഹ്മണി പറഞ്ഞു—ഞാൻ എന്റെ സഖിയായ ഈ രാജകുമാരിയോടൊപ്പം തപസ്സിനായി നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങളിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ തപസ്സിന്റെ ശരിയായ വിധി അരുളിച്ചെയ്യുക.

Verse 48

वदस्व येन तत्कृत्स्नं प्रकरोमि महामते

ഹേ മഹാമതേ, ഏത് ഉപായംകൊണ്ട് ഞാൻ ആ തപസ്സിനെ പൂർണ്ണമായി അനുഷ്ഠിക്കാമോ അത് പറഞ്ഞുതരുക.

Verse 49

भर्तृयज्ञ उवाच । अहं ते कथयिष्यामि तपश्चर्याविधिं पृथक् । येन संप्राप्यते मोक्षः कि पुनस्त्रिदशालयः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ നിനക്കു തപശ്ചര്യയുടെ വിധി പ്രത്യേകം വിശദമായി പറയും; അതിലൂടെ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു; പിന്നെ ദേവലോകവാസം എത്രയോ അധികം സുലഭം.

Verse 50

चांद्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । षष्ठे काले तथा भोज्यं दिनांतरितमेव च

ചാന്ദ്രായണ വ്രതങ്ങൾ, കൃച്ഛ്ര പ്രായശ്ചിത്തങ്ങൾ, സാന്തപന തപസ്സുകൾ എന്നിവ അനുഷ്ഠിക്കണം; കൂടാതെ ആറാം കാലത്ത് ഭക്ഷണം കഴിക്കലും, ഒരു ദിവസം ഇടവിട്ട് ഭക്ഷണം കഴിക്കലും ചെയ്യണം.

Verse 51

ब्रह्मकूर्चं त्रिरात्रं च एकभक्तमयाचितम् । तपोद्वाराणि सर्वाणि कृतान्येतानि वेधसा

ബ്രഹ്മകൂർചം, ത്രിരാത്ര വ്രതം, യാചിക്കാതെ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ഏകഭക്ത വ്രതം—ഇവയെല്ലാം തപസ്സിന്റെ ദ്വാരങ്ങളാണ്; ഇവയെ വേധസ് എന്ന വിധാതാവ് സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 52

स्वशक्त्या चैव कार्याणि रागद्वेषविवर्जितैः । वांछितव्यं फलं चैव सर्वेषामेव पुत्रिके । ततः सिद्धिमवाप्नोति या सदा मनसि स्थिता

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച്, രാഗദ്വേഷങ്ങൾ വിട്ട് കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്യണം. ഹേ പുത്രി, എല്ലാവർക്കും അഭിലഷിതമായ ഫലവും അന്വേഷിക്കണം; അപ്പോൾ മനസ്സിൽ സദാ നിലകൊള്ളുന്ന സിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 53

समत्वं शत्रुमित्राभ्यां तथा पा षाणरत्नयोः । यदा संजायते चित्ते तदा मोक्षमवाप्नुयात्

ചിത്തത്തിൽ ശത്രുവിനോടും മിത്രത്തോടും, അതുപോലെ കല്ലിനോടും രത്നത്തോടും സമത്വം ഉദിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 54

यो लिंगग्रहणं कृत्वा ततः कोपपरो भवेत् । तस्य वृथा हि तत्सर्वं यथा भस्महुतं तथा

ലിംഗധാരണം ചെയ്ത് പിന്നെ കോപപരനായാൽ, അവനു അതെല്ലാം വ്യർത്ഥം—ഭസ്മത്തിൽ ഒഴുക്കിയ ആഹുതിപോലെ.

Verse 55

सूत उवाच । सा तथेतिप्रतिज्ञाय ब्राह्मणी सहिता तया । रत्नावत्या जगामाथ किंचिच्चैव जलाशयम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—‘തഥാസ്തു’ എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് ആ ബ്രാഹ്മണീ രത്നാവതിയോടൊപ്പം സമീപത്തെ ഒരു ജലാശയത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 56

स्वच्छोदकेन संपूर्णं पद्मिनीषंडमंडितम् । ततश्चांद्रायणं चक्रे तपसः प्रथमं व्रतम्

ആ ജലാശയം സുതാര്യജലത്തോടെ നിറഞ്ഞതും താമരക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു. അവിടെ അവൾ തപസ്സിന്റെ ആദ്യ വ്രതമായ ചാന്ദ്രായണം അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 57

ततः कृच्छ्रव्रतं चक्रे ततः सांतपनं च सा । षष्ठान्नकालभोज्या च सा चाभूद्वत्सरत्रयम्

അതിനുശേഷം അവൾ കൃച്ഛ്രവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു; പിന്നെ സാന്തപനവ്രതവും ചെയ്തു. ഷഷ്ഠാന്നകാലത്തിൽ മാത്രം ആഹാരം സ്വീകരിച്ച് കഠിനനിയമത്തോടെ മൂന്നു വർഷം കഴിഞ്ഞു.

Verse 58

त्रिरात्रोपोषणं पश्चाद्यावद्वर्षत्रयं तथा । एकान्तरोपवासैश्च साऽनयद्वत्सरत्रयम्

പിന്നീട് അവൾ ത്രിരാത്രി ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു; അങ്ങനെ മൂന്നു വർഷം തുടർന്നു. കൂടാതെ ഒരു ദിവസം വിട്ട് ഒരു ദിവസം ഉപവാസം ചെയ്ത് മറ്റൊരു മൂന്നു വർഷവും കഴിച്ചു.

Verse 59

हेमंते जलमध्यस्था सा बभूव तपस्विनी । पंचाग्निसाधका ग्रीष्मे सा बभूव यशस्विनी

ഹേമന്തത്തിൽ അവൾ ജലമദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ട് തപസ്വിനിയായി. ഗ്രീഷ്മത്തിൽ അവൾ പഞ്ചാഗ്നി സാധന ചെയ്ത് യശസ്സു നേടി.

Verse 60

निराश्रयाऽभवत्साध्वी वर्षाकाल उपस्थिते । ध्यायमाना दिवानक्तं देवदेवं जनार्दनम्

മഴക്കാലം എത്തിയപ്പോൾ ആ സാധ്വി ആശ്രയമില്ലാതെ നിന്നു. അവൾ പകലും രാത്രിയും ദേവദേവൻ ജനാർദനനെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 61

यद्यद्व्रतं पुरा चक्रे ब्राह्मणी सा च सुव्रता । अन्यं जलाशयं प्राप्य सा तच्चक्रे नृपात्मजा । प्रीत्या परमया युक्ता तदा सा द्विजस त्तमाः

ആ സുവ്രത ബ്രാഹ്മണീ മുമ്പ് ചെയ്ത ഏത് ഏത് വ്രതങ്ങളെയോ, രാജകുമാരി മറ്റൊരു ജലാശയം പ്രാപിച്ച് അതേ വ്രതങ്ങൾ വീണ്ടും അനുഷ്ഠിച്ചു. ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അവൾ പരമഭക്തിയാൽ യുക്തയായിരുന്നു.

Verse 62

ततो वर्षशतं सार्धं फलाहारा बभूव सा । शीर्णपर्णाशना पश्चात्तावन्मात्रं व्यवस्थिता

അപ്പോൾ അവൾ നൂറ്റമ്പതു വർഷം ഫലങ്ങൾ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിച്ചു. പിന്നെ അത്രത്തോളം കാലം വീണ ഇലകൾ ഭക്ഷിച്ച് നിലകൊണ്ടു.

Verse 63

ततश्चैव जलाहारा यावद्वर्षशतानि षट् । वायुभक्षा बभूवाथ सहस्रं परिवत्सरान्

അതിനുശേഷം അവൾ ആറുനൂറു വർഷം ജലം മാത്രം ആഹാരമാക്കി ജീവിച്ചു; പിന്നെ വായുവിനെ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് പൂർണ്ണ ആയിരം വർഷം തുടർന്നു.

Verse 64

यथायथा तपश्चक्रे सा कुमारी द्विजोत्तमाः । तथातथाऽभवत्तस्यास्तेजोवृद्धिरनुत्तमा

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ആ കുമാരി എത്ര എത്രയായി പുനഃപുനഃ തപസ്സു ചെയ്തുവോ, അത്ര അത്രയായി അവളുടെ അനുത്തമമായ ആത്മീയ തേജസ് വർദ്ധിച്ചു.

Verse 65

एतस्मिन्नेव काले तु भगवाञ्छशिशेखरः

അന്നേ സമയത്ത് ഭഗവാൻ ശശിശേഖരൻ (ചന്ദ്രശേഖരൻ) —

Verse 66

गौर्या सह प्रसन्नात्मा तस्या गोचरमागतः । मेघगंभीरया वाचा ततोवचनमब्रवीत्

ഗൗരിയോടൊപ്പം പ്രസന്നഹൃദയനായി അദ്ദേഹം അവളുടെ ദൃഷ്ടിഗോചരത്തിലേക്ക് വന്നു; പിന്നെ മേഘഗംഭീരമായ വാണിയിൽ ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 67

वत्से तपोनिवृत्तिं त्वं कुरुष्व वचनान्मम । प्रार्थयस्व मनोऽभीष्टं येन सर्वं ददामि ते

വത്സേ, എന്റെ വചനപ്രകാരം നീ തപസ്സിൽ നിന്നു വിരമിക്ക. ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്നതു അപേക്ഷിക്ക; ആ വരംകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്കു സർവ്വവും ദാനം ചെയ്യും.

Verse 68

ब्राह्मण्युवाच । अभीष्टमेतदेवं मे यत्त्वं दृष्टोऽसि शंकर । स्वप्नेऽपि दर्शनं देव दुर्लभं ते नृणां यतः

ബ്രാഹ്മണീ പറഞ്ഞു—ഹേ ശങ്കരാ, എന്റെ അഭീഷ്ടം ഇതൊന്നേ: ഞാൻ നിന്നെ ദർശിച്ചു. ഹേ ദേവാ, മനുഷ്യർക്കു സ്വപ്നത്തിലുപോലും നിന്റെ ദർശനം ദുർലഭമാകുന്നു.

Verse 69

भगवानुवाच । न मे स्याद्दर्शनं व्यर्थं कथंचित्सुतपस्विनि । तस्माद्वरय भद्रं ते वरं येन ददाम्यहम्

ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുതപസ്വിനീ, എന്റെ ദർശനം നിനക്കു ഒരുവിധത്തിലും വ്യർത്ഥമാകുകയില്ല. അതിനാൽ, മംഗളം വരട്ടെ, നീ ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്ക; ഞാൻ നൽകാം.

Verse 70

ब्राह्मण्युवाच । एषा मे सुसखी साध्वी राजपुत्री यशस्विनी । ख्याता रत्नावतीनाम प्राणेभ्योऽपिगरीयसी

ബ്രാഹ്മണീ പറഞ്ഞു—ഇവൾ എന്റെ പ്രിയസഖി; സാധ്വി, രാജപുത്രി, യശസ്വിനി. ‘രത്നാവതി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ; എനിക്ക് പ്രാണനേക്കാളും പ്രിയം.

Verse 71

मम तुल्यं तपश्चक्रे शूद्रयोनावपि स्थिता । निवर्तते तु यद्येषा तपसस्तु निवर्तनम् । करोम्यद्य जगन्नाथ तदहं संशयं विना

ശൂദ്രയോനിയിൽ ജനിച്ചിട്ടും അവൾ എന്റെ തുല്യമായി തപസ്സു ചെയ്തു. അവൾ ഇപ്പോൾ തപസ്സിൽ നിന്നു വിരമിച്ചാൽ, ഹേ ജഗന്നാഥാ, ഞാനും ഇന്ന് സംശയമില്ലാതെ എന്റെ തപസ്സു അവസാനിപ്പിക്കും.

Verse 72

अस्याः स्नेहेन संत्यक्तो मया भर्ता सुरेश्वर । तस्माद्देव वरं देहि त्वमस्या मनसि स्थितम्

ഹേ സുരേശ്വരാ! അവളോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ എന്റെ ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അതിനാൽ ഹേ ദേവാ, അവളുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വരം അവൾക്കു നൽകണമേ।

Verse 73

सूत उवाच । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा भगवाञ्छशिशेखरः । अब्रवीद्राजपुत्रीं तां मेघगंभीरया गिरा । वत्से मद्वचनादद्य तपस्त्वं त्यक्तुमर्हसि

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭഗവാൻ ശശിശേഖരൻ മേഘഗംഭീരമായ സ്വരത്തിൽ ആ രാജകുമാരിയോട് പറഞ്ഞു—വത്സേ, ഇന്ന് എന്റെ വചനപ്രകാരം നീ തപസ്സ് അവസാനിപ്പിക്കണം।

Verse 74

वरं वरय कल्याणि नित्यं मनसि संस्थितम् । अदेयमपि दास्यामि सांप्रतं तव भामिनि

കല്യാണീ! നിന്റെ മനസ്സിൽ നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്ന വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക; ഹേ കാന്തിമതീ, ‘അദേയം’ എന്നു കരുതുന്നതും ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു നൽകും।

Verse 75

रत्नावत्युवाच । एतज्जलाशयं पुण्यं पद्मिनीषण्ड मण्डितम्

രത്നാവതി പറഞ്ഞു—പദ്മിനീക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഈ ജലാശയം പുണ്യമായിരിക്കട്ടെ।

Verse 76

यत्रैषा ब्राह्मणी साध्वी नित्यं च तपसि स्थिता । अस्या नाम्ना च विख्यातिं तीर्थमेतत्प्रपद्यताम्

ഈ സ്ഥലത്ത് ഈ സദ്വീ ബ്രാഹ്മണീ നിത്യമായി തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടതിനാൽ, ഈ സ്ഥലം അവളുടെ നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ തീർത്ഥമാകട്ടെ।

Verse 77

अत्र यः कुरुते स्नानं श्रद्धया परया युतः । तस्य भूयात्सदा वासो देवदेव त्रिविष्टपे औ

ഇവിടെ പരമശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവന്‍, ഹേ ദേവദേവാ, ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വര്‍ഗം)യില്‍ സദാ വാസം ലഭിക്കട്ടെ।

Verse 78

मदीयं मम नाम्ना तु शूद्रासंज्ञं तु जायताम् । तस्य तुल्यप्रभावं तु तीर्थस्य प्रतिपद्यताम्

എന്റെ നാമത്താൽ തന്നെ മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഉദ്ഭവിക്കട്ടെ; അത് ‘ശൂദ്രാ’ എന്ന നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടട്ടെ; അതും ഈ തീർത്ഥത്തിന് തുല്യമായ പ്രഭാവം പ്രാപിക്കട്ടെ।

Verse 79

आवाभ्यां नित्यशः कार्यं कुमारत्वे महत्तपः । आराध्यस्त्वं सुरश्रेष्ठो वाङ्मनःकर्मभिस्तथा

ഞങ്ങൾ ഇരുവരും യൗവനത്തിൽ നിത്യമായി മഹത്തപസ് അനുഷ്ഠിക്കണം; ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, വാക്ക്-മനം-കർമ്മം കൊണ്ടു നിന്നെ സമ്യകമായി ആരാധിക്കണം।

Verse 80

एतस्मिन्नेव काले तु निर्भिद्य धरणीतलम् । लिंगं माहेश्वरं विप्रा निष्क्रांतं सूर्यसंनिभम्

അന്നേ നിമിഷം ഭൂമിതലം പിളർത്തി, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, സൂര്യസദൃശ ദീപ്തിയുള്ള മാഹേശ്വര ലിംഗം പുറപ്പെട്ടു പ്രത്യക്ഷമായി।

Verse 81

ततः प्रोवाच ते देवः स्वयमेव महेश्वरः । ताभ्यां सुतपसा तुष्टः सादरं भक्तवत्सलः

പിന്നീട് സ്വയം മഹേശ്വരൻ, ആ രണ്ടുപേരുടെ ഉത്തമ തപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായി, ഭക്തവത്സലനായി, സാദരമായി സംസാരിച്ചു।

Verse 82

एतत्तीर्थद्वयं ख्यातं त्रैलोक्येपि भविष्यति । शूद्रीनाम त्वदीयं तु ब्राह्मणी च सखी तव

ഈ രണ്ടു തീർത്ഥങ്ങളും ത്രിലോകത്തിലും പ്രസിദ്ധമാകും. ഒന്നിന് നിന്റെ നാമത്തിൽ ‘ശൂദ്രീ’ എന്നു പേരാകും; ബ്രാഹ്മണിയും നിന്റെ സഖിയായി മറ്റൊരു തീർത്ഥത്തിനും തന്റെ നാമം നൽകും।

Verse 83

तीर्थद्वयेऽपि यः स्नात्वा एतस्मिञ्छ्रद्धयाऽन्वितः । त्वत्तः पद्मानि संगृह्य अस्यास्तोयं च निर्मलम् । एतच्च मामकं लिंगं स्नापयित्वाऽर्चयिष्यति

ശ്രദ്ധയോടെ ഈ രണ്ടു തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്ത്, നിന്നിൽ നിന്ന് പദ്മപുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിച്ച്, ഈ തീർത്ഥത്തിലെ നിർമ്മല ജലം എടുത്ത്, എന്റെ ഈ ലിംഗത്തെ അഭിഷേകം ചെയ്ത് ആരാധിക്കുന്നവൻ—എനിക്ക് പ്രീതികരമായ കര്‍മ്മം തന്നെയാകുന്നു ചെയ്യുന്നത്।

Verse 84

पश्चात्पद्मैश्चतुर्दश्यां शुक्लायां सोमवासरे । चैत्रे मासि च संप्राप्ते चिरायुः स भविष्यति

അതിനുശേഷം ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുര്ദശി തിങ്കളാഴ്ച വന്നാൽ, പദ്മപുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് പൂജ ചെയ്താൽ അവൻ ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകും।

Verse 85

सर्वपापविनिर्मुक्तो यद्यपि स्यात्सुपापकृत्

അവൻ എത്ര വലിയ പാപിയായിരുന്നാലും, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി വിമുക്തനാകും।

Verse 86

एवमुक्त्वा स भगवांस्ततश्चादर्शनं गतः । तत्र नित्यं च तपसि स्थिते सख्यावुभावपि

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭഗവാൻ പിന്നീട് ദർശനാതീതനായി അപ്രത്യക്ഷനായി. അവിടെ ആ രണ്ടു സഖാക്കളും നിത്യമായി തപസ്സിൽ സ്ഥിരരായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 87

यावत्कल्पशतं तावज्जरामरणवर्जि ते । अद्यापि गगने ते च दृश्येते तारकात्मके

നൂറു കല്പങ്ങൾ വരെ അവർ ജരയും മരണവും ഇല്ലാത്തവരായി നിലകൊണ്ടു. ഇന്നും അവർ ആകാശത്ത് നക്ഷത്രരൂപത്തിൽ ദൃശ്യമാണ്.

Verse 88

ततःप्रभृति तत्ख्यातं तीर्थयुग्मं धरातले । आगत्याथ नरो दूरात्ताभ्यां कृत्वा निमज्जनम्

അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥയുഗ്മം ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി. പിന്നെ ഒരാൾ ദൂരത്തുനിന്ന് വന്ന് അവ രണ്ടിലും മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്താൽ—

Verse 89

पूजयित्वा तु तल्लिंगं ततो याति दिवालयम् । महापातकयुक्तोऽपि तत्प्रभावादसंशयम्

ആ ലിംഗത്തെ പൂജിച്ച ശേഷം അവൻ ദിവ്യധാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. മഹാപാതകങ്ങളാൽ ബാധിതനായാലും അതിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ—സംശയമില്ല.

Verse 90

एतस्मिन्नंतरे मर्त्ये नष्टा धर्मस्य च क्रिया । यज्ञदानकृता या च देवार्चनसमुद्भवा

ഇതിനിടയിൽ മർത്ത്യരിൽ ധർമ്മക്രിയ നശിച്ചു—യജ്ഞവും ദാനവും മൂലമുള്ള കർമ്മങ്ങളും, ദേവാര്ചനയിൽ നിന്നുയരുന്ന ആചാരവും.

Verse 91

व्याप्तस्तथाखिलः स्वर्गो मानवैः स्पर्धयान्वितैः । सार्धं देवैर्विमानस्थैरप्सरोगणसेवितैः

ഇങ്ങനെ മത്സരഭാവമുള്ള മനുഷ്യരാൽ സമസ്ത സ്വർഗ്ഗവും നിറഞ്ഞു—വിമാനസ്ഥ ദേവന്മാരോടൊപ്പം, അപ്സരാഗണങ്ങളുടെ സേവനം ലഭിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 92

एतस्मिन्नेव काले तु धर्मराजः समाययौ । यत्र वेदध्वनिर्ब्रह्मा ब्रह्मलोकं समाश्रितः

അന്നേ സമയത്ത് ധർമരാജൻ അവിടെ എത്തി; വേദധ്വനിയുടെ മുഴക്കത്തിനിടയിൽ ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ അധിവസിച്ചിരുന്നതു അവിടെയായിരുന്നു.

Verse 93

अब्रवीद्दुःखितो दीनः क्षिप्त्वाग्रे पत्रकद्वयम् । एकं पापसमुद्भूतमन्यद्धर्मसमुद्भवम्

ദുഃഖിതനും ദീനനുമായി അവൻ പറഞ്ഞു; മുന്നിൽ രണ്ട് പത്രങ്ങൾ എറിഞ്ഞിട്ട്—“ഒന്ന് പാപത്തിൽ നിന്നുയർന്നത്, മറ്റൊന്ന് ധർമ്മത്തിൽ നിന്നുയർന്നത്” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 94

चित्रेण लिखितं यच्च विचित्रेण तथा परम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे देवतीर्थयुगं स्थितम्

വൈവിധ്യവും വിസ്മയവും നിറഞ്ഞ രീതിയിൽ എഴുതപ്പെട്ടത് ഇങ്ങനെ അറിയിച്ചു—ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രഭൂമിയിൽ ദേവതീർത്ഥങ്ങളുടെ ഒരു യുഗളം നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 95

शूद्राख्यं ब्राह्मणीनाम तथान्यत्पद्ममंडितम् । तथा तत्रास्ति लिंगं च पुण्यं माहेश्वरं महत्

ഒരു തീർത്ഥം ‘ശൂദ്രാ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; മറ്റൊന്ന് ‘ബ്രാഹ്മണീ’ എന്നു, പദ്മാലങ്കാരങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നു; അവിടെ മഹാപുണ്യമയമായ മഹേശ്വര ലിംഗവും നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 96

त्रयाणामथ तेषां च प्रभावात्सर्वमानवाः । अपि पापसमायुक्ताः प्रयांति त्रिदशालयम्

ആ മൂന്നിന്റെയും പ്രഭാവത്താൽ എല്ലാ മനുഷ്യരും—പാപഭാരമുള്ളവരായാലും—ത്രിദശരുടെ ആലയമായ സ്വർഗ്ഗലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 97

शून्या मे नरका जाताः सर्वे ते रौरवादयः

എന്റെ നരകങ്ങൾ എല്ലാം ശൂന്യമായി—രൗരവാദി എല്ലാം തന്നെ।

Verse 98

न कश्चिद्यजनं चक्रे न दानं न च तर्पणम् । देवतानां पितॄणां च मनुष्याणां विशेषतः

ആരും യജനമോ, ദാനമോ, തർപ്പണമോ ചെയ്തില്ല—ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് മനുഷ്യർക്കും പോലും ഇല്ല।

Verse 99

तस्मान्मुक्तो मया सर्वो योऽधिकारस्तवोद्भवः । नियोजयस्व तत्रान्यं कञ्चिच्छक्ततमं ततः

അതുകൊണ്ട് നിന്നിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച എല്ലാ അധികാര-കർതവ്യങ്ങളിൽ നിന്നും ഞാൻ പൂർണ്ണമായി മോചിതനായി; അവിടെ എന്റെ സ്ഥാനത്ത് മറ്റൊരു അത്യന്തം ശേഷിയുള്ളവനെ നിയോഗിക്കൂ।

Verse 100

अप्रमाणं स्थितं सर्वमेतत्पत्रद्वयं मम । तच्छ्रुत्वा पद्मजः प्राह समानीय शतक्रतुम्

എന്റെ ഈ രണ്ടു രേഖകളും എല്ലാം അസാധുവായി. അത് കേട്ട് പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ)നെ വിളിപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു।

Verse 101

गत्वा शीघ्रतमं मर्त्ये त्वं शक्र वचनान्मम । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तीर्थद्वयमनुत्तमम्

ഹേ ശക്രാ! എന്റെ വചനപ്രകാരം അതിവേഗം മർത്ത്യലോകത്തിലേക്ക് പോകുക—ഹാടകേശ്വരജ ക്ഷേത്രപ്രദേശത്തിലെ ആ അനുത്തമ തീർത്ഥദ്വയത്തിലേക്ക്।

Verse 102

शूद्र्याख्यं ब्राह्मणीत्येव यच्च लिंगमनुत्तमम् । तत्रस्थं नाशय क्षिप्रं कृत्वा पांसुप्रवर्षणम्

‘ശൂദ്രാ’ എന്നു വിളിക്കുന്ന തീർത്ഥവും ‘ബ്രാഹ്മണീ’ എന്നു പേരുള്ള തീർത്ഥവും, അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന ആ അനുത്തമ ലിംഗവും—ധൂളിവർഷം വരുത്തി അതിനെ വേഗം നശിപ്പിക്ക.

Verse 103

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रो गत्वा भूमितलं ततः । पांसुभिः पूरयामास ते तीर्थे लिंगमेव च

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതു കേട്ട് ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) അതിവേഗം ഭൂമിതലത്തിലേക്ക് ചെന്നു; ആ തീർത്ഥം ധൂളി-മണ്ണുകൊണ്ട് നിറച്ച് ലിംഗത്തെയും മൂടി.

Verse 104

अद्यापि कलिकालेऽस्मिन्द्वाभ्यां गृह्य सुमृत्तिकाम् । स्नात्वा च तिलकं कार्यं सर्वपापविशुद्धये

ഇന്നും ഈ കലിയുഗത്തിൽ, ഇരുകൈകളാൽ ശ്രേഷ്ഠമായ പുണ്യമണ്ണ് എടുത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത്, പിന്നെ അതുകൊണ്ട് തിലകം ധരിക്കണം—സകല പാപങ്ങളുടെയും പൂർണ്ണ ശുദ്ധിക്കായി.

Verse 105

चतुर्दशीदिने प्राप्ते सोमवारे च संस्थिते । द्वाभ्यां यः कुरुते श्राद्धं श्रद्धया परया युतः । गयाश्राद्धेन किं तस्य मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

ചതുര്ദശി തിഥി വന്നിട്ട് അത് തിങ്കളാഴ്ചയായാൽ, അവിടെ ആരെങ്കിലും ഇരുകൈകളാൽ (ആ പുണ്യമണ്ണോടുകൂടെ) പരമശ്രദ്ധയോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ—അവന് ഗയാ-ശ്രാദ്ധം എന്തിന്? എന്ന് സ്വായംഭുവ മനു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 106

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा सा ब्राह्मणी जाता शूद्री चापि तथापरा

ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു—ആ സ്ത്രീ എങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണീയായി, മറ്റൊരു സ്ത്രീ എങ്ങനെ ശൂദ്രീയായതും.

Verse 107

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा द्विजसत्तमाः । सोऽपि तद्दिनजात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

ഇത് ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവനോ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനോ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവനും ആ ദിനംവരെ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 108

एवं नरो न कः सिद्धस्तस्य लिंगस्य पूजनात् । चिरायुश्च तथा जातो यथान्यो नात्र विद्यते

ഇങ്ങനെ ആ ലിംഗത്തിന്റെ പൂജനത്തിലൂടെ ഏത് മനുഷ്യനാണ് സിദ്ധി നേടാതിരിക്കുക? അവൻ ഇവിടെ മറ്റാരും തുല്യരാകാത്ത വിധം ദീർഘായുസ്സുള്ളവനാകുന്നു।